Συνεντεύξεις

Άντζελα Μπρούσκου: Δεν μπορώ να μην ονειρεύομαι. Τα όνειρά μου είναι η κινητήρια δύναμη για το θέατρο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Του Παναγιώτη Μήλα

 

-Αν δεν μπορείς να τραβήξεις ούτε μία ίσια γραμμή, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να θαυμάζεις τα εμπνευσμένα έργα του αυτοδίδακτου λαϊκού μας ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ.

-Αν είσαι φανατικός «ερυθρόλευκος», είναι κρίμα να μην απολαμβάνεις – έστω κρυφά – τον δεξιοτέχνη Μίμη Δομάζο.

-Ίσως δεν ξέρεις ότι η μπάλα του μπάσκετ θυμίζει μεγάλο πορτοκάλι, σίγουρα όμως έχεις καθίσει να καμαρώσεις τον ανίκητο Νίκο Γκάλη.

-Μπορεί να είσαι λάτρης των αγώνων ταχύτητας στη «Φόρμουλα 1», αλλά οι αργοί ρυθμοί του Θόδωρου Αγγελόπουλου έχουν τη δική τους συγκίνηση.

-Ο διαχρονικός «εφημεριδάς» Αλέκος Φιλιππόπουλος μπορεί να σου έσπαγε τα νεύρα με την τελειομανία του, όμως με το περίφημο γράψιμο «δια των προσώπων» που απαιτούσε έχτισε τις μεγαλύτερες ελληνικές εφημερίδες.

-Ο «αγράμματος» Φιλοποίμην Φίνος με το κατσαβιδάκι του έφτιαξε ταινίες που όσοι τότε τον κατηγορούσαν, σήμερα έχουν γίνει φανατικοί θαυμαστές του.

-Το ίδιο έγινε και με τον Θανάση Βέγγο, που τον «ανακάλυψαν» με χρονοκαθυστέρηση όταν στις λαϊκές του ταινίες είδαν να συναγωνίζεται σε ερμηνεία ακόμη και την εθνική μας τραγωδό, την Κατίνα Παξινού.

Γιώργος Παπανικολάου, ο γιατρός που έσωσε και σώζει καθημερινά εκατομμύρια γυναίκες με το θαυματουργό Test Pap, αναζητώντας τον δρόμο του έγραφε στον πατέρα του: «Θέλω να μείνω ελεύθερος, να αισθανθώ την χαρά που δίνει ο αγών της ζωής. Θέλω την ελευθερία μου, την γλυκιά μου ελευθερία. Εμένα δεν με τρομάζει το πέλαγος»…

***

Αυτή την ελευθερία, αυτό τον αγώνα και αυτό το πέλαγος – όσο βαθύ κι αν είναι – δεν τρόμαξε ποτέ και δεν τρομάζει ούτε την Άντζελα Μπρούσκου. Από το «Θέατρο Δωματίου» του 1993 και το «Φωτείνιο», η κορυφαία σκηνοθέτις βρέθηκε σε δεκάδες θεατρικές σκηνές. Σε υπόγεια, σε δώματα, σε φεστιβαλικούς χώρους και αρχαία θέατρα. Ανέδειξε ξεχασμένους χώρους, όπως σήμερα το ιστορικό ξενοδοχείο του Ερνέστου Τσίλλερ, το «Μπάγκειον» στην Ομόνοια και έχει στο συρτάρι της κι άλλες παρόμοιες επιλογές.

Σε παλαιότερη συνέντευξή της στο catisart έλεγε: «Αυτό που θέλω από τους συνεργάτες μου είναι να φλέγονται».

Αυτή η άσβεστη φλόγα είναι και η δική της κινητήρια δύναμη. Η φλόγα που την κάνει να είναι πάντα απρόβλεπτη και πάντα αγαπημένη ενός κοινού ανήσυχου και αφυπνισμένου.

***

-Την Άντζελα Μπρούσκου, που μας έχει ταξιδέψει σε στιγμές ανεπανάληπτες και μοναδικές, όταν μια αυλαία ανοίγει και η όρασή μας μεταμορφώνεται…

-Την Άντζελα Μπρούσκου, που μας έχει κάνει να αισθανθούμε ζωντανή, έντονη, δυναμική, διαυγή μια θεατρική στιγμή…

-Την Άντζελα Μπρούσκου, που ακόμα και μια πέτρα να σηκώσει και να πετάξει απέναντι, αξίζει να το δούμε.

-Την Άντζελα Μπρούσκου, που μας έχει γοητεύσει η πυρετική συγκίνηση των παραστάσεών της, τη συνάντησα σε μια στάση του καθημερινού μαραθωνίου της.

***

Όπως οι μαραθωνοδρόμοι, για να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους, παίρνουν από τους «σταθμούς ανεφοδιασμού» λίγο νερό ή ένα σφουγγάρι για να δροσίσουν το πρόσωπό τους, το ίδιο ακριβώς έκανε και η Άντζελα Μπρούσκου ένα απόγευμα στον Κεραμεικό. Μόνο που εκείνη -πάντα αντισυμβατική- δεν σταμάτησε για να πάρει αλλά για να δώσει. Για να προσφέρει… Για να προσφέρει στους αναγνώστες του catisart.gr.

***

 

*Παναγιώτης Μήλας: Τι θυμάστε με συγκίνηση;

 

  • Άντζελα Μπρούσκου: Ήμουνα έξω, στην Ομόνοια και πριν μπω στο «Μπάγκειον» πέρασε ένας κύριος και με ρωτάει: «Είσαστε η Άντζελα Μπρούσκου;». «Ναι», απαντώ. «Σας ευχαριστούμε που υπάρχετε, σας ευχαριστούμε γι’ αυτά που μας προσφέρετε», μου είπε. Μου ‘σφιξε το χέρι κι έφυγε, ενώ εγώ ήμουνα… κάπως ύστερα από αυτό. Ο άγνωστος αυτός μου χάρισε ένα χρώμα αισιοδοξίας.

*Ονειρεύεστε ακόμα;

  • Κάνω όνειρα, μάλλον γιατί δεν μπορώ να μην κάνω. Δεν μπορώ να μην ονειρεύομαι. Αν σταματήσω να ονειρεύομαι αυτό σημαίνει ότι θα τελειώσει και η σχέση μου με τη ζωή. Τα όνειρα είναι η κινητήρια δύναμη για το θέατρο.

*Τι φοβάστε;

  • Τη φτώχεια.

*Εμπιστεύεστε τους ανθρώπους;

  • Γενικά εμπιστεύομαι, δεν είμαι καχύποπτη με τους ανθρώπους, παρόλο που αυτό πολλές φορές δεν θα ‘πρεπε να το κάνω. Αλλά κάθε φορά σε οποιαδήποτε συνθήκη, είτε δουλειάς, είτε σχέσης, είτε φιλίας, ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να είναι αυτό, έχω εμπιστοσύνη, σ’ αυτό που θα μου πει κάποιος. Φυσικά έχω μετανιώσει για την εμπιστοσύνη που έδειξα, αλλά μετά συνέχεια κάνω το ίδιο λάθος και αναρωτιέμαι: Ποιο λάθος κάνω; Απάντηση δεν βρίσκω και την επόμενη φορά κάνω πάλι το ίδιο.

*Έχετε κάποιον αγαπημένο ρόλο;

  • Θυμάμαι πως όταν έκανα τη «Μήδεια» είχα μια πραγματική αγάπη γι’ αυτό το έργο. Και το «Μαμά – Η ζωή είναι αγρίως απίθανη» της Μαργαρίτας Καραπάνου αλλά και την «Ψύχωση» της Σάρας Κέιν. Ναι. Αυτά είναι τα αγαπημένα μου…

*Γιατί κάνετε θέατρο;

  • Δεν ξέρω. Ωραία ερώτηση είναι αυτή. Ναι. Και ‘γω αυτό αναρωτιέμαι, γιατί κάνω θέατρο. Γιατί;

*Ποιο είναι το μότο σας;

  • Το μότο μου είναι: «Κάνε υπομονή».

***

*Οι Έλληνες συγγραφείς είναι μέσα στα επόμενα σχέδιά σας;

  • Ναι, με ενδιαφέρουν οι Έλληνες συγγραφείς οπωσδήποτε και ψάχνω έργα τους γιατί είναι σημαντικό να ανεβάζουμε ελληνικά έργα… Υπάρχει τώρα ένας συγγραφέας που με ενδιαφέρει και τον σκέφτομαι, αλλά δεν θα πω ποιος είναι γιατί θα τον ανεβάσουν αμέσως.

 

 

 

 

*Ποια είναι η εικόνα του ελληνικού θεάτρου σήμερα;

  • Το ελληνικό θέατρο είναι πολύ παραγωγικό. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι το επίπεδο είναι ανάλογο όλης αυτής της παραγωγής. Νομίζω ότι υπάρχει μία ασφυκτική κατάσταση και για το κοινό και για τους ηθοποιούς με όλες αυτές τις πολλές παραστάσεις. Δεν προλαβαίνεις να αφομοιώσεις, να έρθεις σε επαφή, να πληροφορηθείς. Μέχρι να φτάσει η πληροφορία εγώ «έχω χάσει την μπάλα», δεν ξέρω τι γίνεται. Δεν ξέρω τώρα αυτό τι μπορεί να σημαίνει, αλλά νομίζω ότι είναι ένα φαινόμενο το οποίο κυρίως παρατηρείται μόνο εδώ στην Αθήνα. Δυστυχώς η υπόλοιπη Ελλάδα, με εξαίρεση τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα – δεν ενδιαφέρεται για το θέατρο. Δηλαδή δεν έχουμε κοινό επί της ουσίας, οπότε είναι μια υδροκέφαλη κατάσταση.

Μόνο το καλοκαίρι που κάποιοι θίασοι κάνουν περιοδείες πάει ο κόσμος να παρακολουθήσει. Βγαίνουν έξω, επειδή αυτό είναι ένα γεγονός, άσχετα αν δεν ξέρουν ποια είναι η παράσταση που θα δουν. Στην πραγματικότητα όμως αν πας να παίξεις σ’ αυτές τις πόλεις τον χειμώνα δεν θα ‘ρθει κανένας να σε δει. Επίσης αν κάποιο έργο δεν είναι δημοφιλές ή αν οι ηθοποιοί δεν είναι πολύ γνωστοί τότε όλη η προσπάθεια θα αποτύχει. Θα έπρεπε όλες αυτές οι πόλεις να ‘χουν φορείς που να προετοιμάζουν και να φτιάχνουν κοινό, να έχουν θέατρο εκεί και να μην περιμένουν μόνο επισκέψεις από την Αθήνα. Χρειάζεται ένας πολιτιστικός προγραμματισμός. Επίσης παράλληλη δράση και στην εκπαίδευση. Χρειάζεται παιδεία, χρειάζονται χώροι και σχολές. Το θέατρο είναι πολιτισμός και πρέπει να έρχεται σε επαφή με τους ανθρώπους. Όλοι αυτοί δεν είναι μόνο να βλέπουν εύπεπτα θεάματα.
Τώρα θα κάνω μια σχετική κίνηση στην Πάτρα με ένα Εργαστήριο, στο «Λιθογραφείο». Η Πάτρα και η Θεσσαλονίκη είναι πιο ανεβασμένες σε αυτόν τον τομέα. Η Θεσσαλονίκη είναι μεγάλη πόλη και με Πανεπιστήμιο και με νεολαία. Υπάρχουν εκεί άνθρωποι που το ψάχνουν, το αναζητούν.

*Πιο άμεσο πρόβλημα θα λύνατε στη χώρα μας αν είχατε τη δυνατότητα;

  • Το θέμα της υγείας. Θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό και ακραίο το ότι δεν έχουμε περίθαλψη και δεν έχουμε υποδομή και οι άνθρωποι πεθαίνουν για το τίποτα. Επίσης θα ‘πρεπε να είναι η υγεία δωρεάν για όλους.

*Τι θα θέλατε να ευχηθείτε για τον τόπο μας;

  • Εύχομαι να έχουμε ευημερία.

***

*Η αίσθηση της αφής πώς συνδέεται με τη δουλειά σας;

  • Στις κινήσεις μας, στο στήσιμο, στην προετοιμασία της δουλειάς και της παράστασης. Ο τρόπος που αγγίζουμε τον άλλον. Η επαφή που έχουμε, είναι η επαφή με όλα, με ό,τι μπορεί να σημαίνει ένας χώρος. Η δυνατότητα να συνδεθείς με ένα χώρο, είναι αυτό που σου μεταδίδει δύναμη. Ακόμα και από τα αντικείμενα με την αφή «κλέβουμε» τη θετική τους ενέργεια…

*Η αίσθηση της όρασης;

  • Η εικόνα είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό για μένα. Δεν είναι μόνο αυτή καθεαυτή η εικόνα, είναι και όλοι οι συνειρμοί που δημιουργεί και η συγκίνηση που προκαλεί. Η εικόνα δημιουργεί και μεταφέρει κόσμους.

*Η αίσθηση της ακοής;

  • Όλες οι αισθήσεις είναι το ίδιο σημαντικές στη δουλειά μας, δεν μπορώ ξεχωρίσω κάποια ούτε να αξιολογήσω. Κάθε έλλειψη όμως είναι σημαντική…

***

 

*Ο «Ιβάνωφ» του Άντον Τσέχωφ θα είναι το επόμενο έργο που θα ανεβάσετε. Για τον Ιβάνωφ και για κάθε Ιβάνωφ, τι σημαίνει η διάψευση ονείρων;

  • Σημαίνει ότι ακυρώνεται η ύπαρξή μας, η ανθρώπινη ύπαρξη. Χάνουμε την επαφή μας με τα πράγματα και με τους γύρω μας. Είναι σαν να είσαι ανίκανος, δηλαδή είναι σαν να έχει μία αναπηρία. Αυτό προκαλείται από μας τους ίδιους και από το περιβάλλον μας. Η διάψευση των ονείρων μπορεί να κλονίσει τον πυρήνα του ανθρώπου τόσο που να μην μπορεί να αντιδράσει σ’ αυτό, οπότε αφήνεται σε κάτι που τον φθείρει. Παρακμάζει και πιθανά οδηγεί ακόμα και στην αυτοκτονία.

*Για τον Ιβάνωφ και για κάθε Ιβάνωφ, τι σημαίνει η δημιουργία νέου κόσμου;

  • Σημαίνει ότι υπάρχουν άνθρωποι που οραματίζονται έναν καλύτερο κόσμο και καλύτερες συνθήκες ζωής. Δυστυχώς αυτοί οι άνθρωποι εμποδίζονται συνήθως, δεν ενθαρρύνονται γιατί σ’ αυτό τον κόσμο που ζούμε του πλούτου και του κέρδους αυτό είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για να γίνουνε τα πράγματα καλύτερα για όλους. Οπότε με αυτόν τον τρόπο τα πράγματα εξακολουθούν να είναι καλά μόνο για λίγους.

*Για τον Ιβάνωφ και για κάθε Ιβάνωφ, τι σημαίνει η δεύτερη ευκαιρία;

  • Δεύτερη ευκαιρία δεν έχει ο Ιβάνωφ μ’ αυτή την έννοια. Η δεύτερη ευκαιρία θα μπορούσε να είναι το ότι κανείς δεν πτοείται και δημιουργεί ξανά ο ίδιος ευκαιρίες για τον εαυτό του. Ο Ιβάνωφ δεν μπορεί να δημιουργήσει δεύτερη ευκαιρία γιατί έχει χάσει τον εαυτό του. Αυτό είναι το τραγικό. Είναι αδιάφορος πια. Είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει χάσει τους χυμούς του. Αυτό είναι το θέμα και πολλοί άνθρωποι τους χάνουνε χωρίς να χρειαστεί να αυτοκτονήσουν απαραίτητα.

***

*Στο «Μπάγκειον» ζήσατε αυτό που ονειρευτήκατε;

  • Ονειρεύτηκα αυτό τον χώρο γι’ αυτή την «Hedda Gabler». Μ’ όλες τις δυσκολίες που έχει ένας τέτοιος χώρος – γιατί δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμος – είχα πολλή αγωνία μέχρι να φτάσουμε στο αποτέλεσμα αυτής της παράστασης. Φυσικά ένιωσα πολύ μεγάλη χαρά έτσι που το καταφέραμε.

*Τι αρνητικό θα μπορούσατε να επισημάνετε για την παράσταση;

  • Δεν είμαι κριτικός θεάτρου. Δεν θα μπορούσα να είμαι… Ούτε αυστηρός θεατής είμαι. Όμως -ως δημιουργός- μπορώ να πω ότι είχα πρόβλημα με τα τεχνικά θέματα του χώρου. Δηλαδή με τα φώτα και τις υπόλοιπες τεχνικές υποδομές. Βέβαια εγώ είμαι απόλυτα ευχαριστημένη επειδή όλες αυτές οι δυσκολίες και οι αντιξοότητες λειτούργησαν υπέρ της παράστασης. Νομίζω επίσης ότι ο χώρος αυτός σου απαγορεύει να κάνεις πράγματα τα οποία μπορεί να είναι περιττά. Ο χώρος έχει μία λιτότητα και μία απλότητα που σε οδηγούν μακριά από τις υπερβολές. Πολλές φορές παρασυρόμαστε από την τεχνολογία και από τον πλούτο με αποτέλεσμα να χάνουμε την ουσία.

*Στο νέο ανέβασμα, τι διαφορετικό θα δουν οι θεατές; Ένας θεατής που το είδε το χειμώνα, αξίζει τον κόπο να το δει ξανά; Θα δει κάτι διαφορετικό;

  • Οπωσδήποτε αξίζει επειδή είναι ένα έργο που όσο περνάει ο καιρός τόσο όλα βελτιώνονται. Οι ίδιοι οι ηθοποιοί προχωράνε, ωριμάζουν μέσα σ’ αυτό και στη συνέχεια μας αποκαλύπτουν πράγματα. Στο νέο ανέβασμα δεν θα αλλάξει κάτι στην όψη. Νομίζω ότι ο Ίψεν είναι ένας συγγραφέας που δεν τελειώνει με κάποιες παραστάσεις. Φυσικά έχουμε μία αντικατάσταση: Τον Δικαστή Μπρακ θα τον ερμηνεύσει τώρα ο Νικόλας Παπαγιάννης, που είναι ένας εξαιρετικός ηθοποιός. Η αντικατάσταση έγινε για λόγους πρακτικούς αλλά σίγουρα ένα νέο πρόσωπο ανανεώνει και επαναπροσδιορίζει την παράσταση.

*Την υπηρέτρια, την «Μπέρτα», θα την ερμηνεύσει η Άντζελα Μπρούσκου. Πώς την είδατε στις πρόβες; Είναι καλή;

  • Η Άντζελα Μπρούσκου παίζει την «Μπέρτα» συνέχεια τα τελευταία χρόνια (γέλια). Την παίζει και σε κάθε παράσταση, και εκτός παράστασης. Δεν ξέρω αν είναι καλή, μπορεί να ‘ναι και κακή.

***

*Δεν έχουμε παρά να τη δούμε. Την περιμένουμε… Σας ευχαριστώ για τη συνομιλία και εύχομαι καλή συνέχεια στον «μαραθώνιο».

  • Κι εγώ σας ευχαριστώ…

 

 

 

***

«Έντα Γκάμπλερ»
Του Ερρίκου Ίψεν

*

Συντελεστές παράστασης
Σκηνοθεσία – εικαστική άποψη: Άντζελα Μπρούσκου
Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας
Μουσική: Nalyssa Green
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος

*
Ηθοποιοί: Παρθενόπη Μπουζούρη, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου, Θάνος Παπακωνσταντίνου, Νικόλας Παπαγιάννης, Ειρήνη Αϊβαλιώτου και η Άντζελα Μπρούσκου.

*
Παραγωγή: Ευάγγελος Κώνστας – Constantly Productions
Προβολή – επικοινωνία: Δημήτρης Χαλιώτης

*

Πληροφορίες

Πρεμιέρα: 11 Οκτωβρίου 2018
Παραστάσεις: Πέμπτη – Σάββατο στις 21:00, Κυριακή στις 19:30 (μέχρι τις 11 Νοεμβρίου)
Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ (κανονικό), 10 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων, ΑΜΕΑ), 5 ευρώ (ατέλειες)

ΕΔΩ ΠΡΟΑΓΟΡΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ VIVA.GR

Προσφορά μέσω viva: 10 ευρώ για αγορές εισιτηρίων μέχρι τις 7 Οκτωβρίου 2018
Κρατήσεις θέσεων: 693 8500457 (5 μ.μ. – 8 μ.μ.)
Διάρκεια: 120 λεπτά

*
«Μπάγκειον» Ξενοδοχείο
Πλατεία Ομονοίας 18, Αθήνα
Μετρό, στάση «Ομόνοια»
Έξοδος Αθηνάς – Σταδίου

***

  • Φωτογραφίες: catisart.gr
Παναγιώτης ΜήλαςΆντζελα Μπρούσκου: Δεν μπορώ να μην ονειρεύομαι. Τα όνειρά μου είναι η κινητήρια δύναμη για το θέατρο
Περισσότερα

Γιώργος Λύρας: Το ταλέντο αρκεί για να είσαι καλλιτέχνης. Όχι για να είσαι επαγγελματίας δημιουργός

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Κρύβει μέσα του ένα παιδί με τον πολύχρωμο κόσμο του. Ένα παιδί με τις τσέπες γεμάτες μπίλιες. Συζητώντας μαζί του, ανακαλύπτοντας την ευγένεια, την καλλιέργεια και την προσήνειά του, έχεις την αίσθηση ότι στην ψυχή του πνέει η αύρα της ζωής με όλες της τις εικόνες της. Είναι ωραία και ιδιαίτερη η αντίληψη της τέχνης, έτσι όπως την εκφράζει και τη διατυπώνει ο Γιώργος Λύρας. Ένας καλλιτέχνης που με τη δουλειά του απευθύνεται στο κοινό στοχεύοντας σε κάτι ουσιώδες. Γνωστοποιώντας την πεποίθησή του ότι η τέχνη δεν χρειάζεται κραυγαλέους τόνους, αλλά αρκούν τα καλά υλικά και η μαεστρία του τεχνίτη για να αποκαλυφθεί η ομορφιά της αλήθειας της.
Πρόκειται για έναν νέο δημιουργό, για έναν έντιμο και σοβαρό σκηνοθέτη, που κινητοποιείται από τη συνείδησή του. Με τον τρόπο του ασκεί την καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία σε παραστάσεις υψηλής αισθητικής κι όχι απλώς επιδεικτικές και εντυπωσιακές.
Το 2014 αποφάσισε να τολμήσει και δημιούργησε τη θεατρική εταιρεία «Μπουλούκι» που έχει ως στόχο την προώθηση του ελληνικού έργου. Με αρχικό προσανατολισμό στο ελληνικό ρεπερτόριο των δύο προηγούμενων αιώνων, σκηνοθέτησε το μοναδικό θεατρικό έργο του Αργύρη Εφταλιώτη «Ο Βουρκόλακας» με πρωταγωνίστρια τη Νένα Μεντή και έξι νέους ηθοποιούς στο θέατρο «Αποθήκη», ένα έργο που δεν είχε ανέβει ποτέ στην Ελλάδα. Ακολούθησε η «Στέλλα Βιολάντη (Έρως Εσταυρωμένος)» του Γρηγορίου Ξενόπουλου στο θέατρο «Χώρα», έργο άγριο, σκοτεινό, σκληρό και συναισθηματικά βίαιο, που έκανε αίσθηση τον χειμώνα του 2016 -17. Την ίδια σεζόν παρουσίασε την παράσταση «No man’s Land» της Alexandra Badea στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και στο θέατρο Από Μηχανής. Μια εξαίρετη παράσταση που αποτελείτο από δύο έργα, το «Aller – Retour», δηλαδή την ιστορία ενός νεαρού ζευγαριού το οποίο προσπαθεί να περάσει τα σύνορα στον Δούναβη επί Τσαουσέσκου και το «Βαρώσια, 13 Ιουλίου», όπου μια αρχαιολόγος πηγαίνει το 2014, στα Βαρώσια της Κύπρου, σε μια πόλη – φάντασμα για να συμβάλει σε μια αποστολή ταυτοποίησης νεκρών μέσω DNA. Εκεί μέσα στα αρχεία της βρίσκει την ιστορία ενός ζευγαριού του 1974 που χωρίστηκε με την εισβολή. Κοινό νήμα η ουδέτερη ζώνη. Ο άνθρωπος ανάμεσα σε σύνορα, φυσικά και μη.
Με την άριστα διεισδυτική ματιά του, με έναν καινοφανώς διακριτικό μα και συνάμα βαθιά ανθρώπινο και ιδιαιτέρως οικείο τρόπο, ο Γιώργος Λύρας θα φέρει στη σκηνή και πάλι μια θεατρική απόπειρα από έναν λογοτεχνικό ορίζοντα που διεκδικεί ξανά το φως. Για το χειμώνα του 2019 εργάζεται πάνω σε ένα ακόμη θεατρικό έργο του 20ου αιώνα. Ένα ελληνικό κείμενο του 1908 που μελετά εδώ και ενάμιση χρόνο.

Εν τω μεταξύ, ακριβώς όσα χρόνια εργάζεται και στο θέατρο, βρίσκεται και στο σχεδιασμό παραγωγής μουσικών παραστάσεων την καλλιτεχνική διεύθυνση των οποίων έχει ο Απόλλων Παπαθεοχάρης. Φέτος συνεργάζεται με δημοφιλείς καλλιτέχνες, όπως τη σπουδαία και αγαπημένη όλων Μαρινέλλα και τον Αντώνη Ρέμο (η συνεργασία του μαζί τους ξεκίνησε το 2005 και συνεχίζεται ως τώρα), την Έλενα Παπαρίζου, τον Κώστα Μακεδόνα, τους αδελφούς Τσαχουρίδη, τη Δέσποινα Βανδή, την Ήβη Αδάμου. Οι παραστάσεις αυτές ετοιμάζονται για το Αθηνών Αρένα, το Διογένης Studio στην Αθήνα και την Πύλη Α. στη Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα συμμετέχει στην ομάδα διδασκαλίας θεατρικής γραφής του Εργαστηρίου Νέων Θεατρικών Συγγραφέων του Ιδρύματος Κακογιάννη.
Επιστρέφοντας στους τόπους του ονείρου, της φαντασίας και της φυγής, ο Γιώργος θερμαίνει και συντηρεί την παρουσία εκείνων των λογοτεχνών που τείνουν να ξεχαστούν και αξιοποιεί με σεβασμό, τρυφερότητα και υπευθυνότητα την ελληνική λογοτεχνική και πνευματική παράδοση.

 

 

 

Γιώργο, θα ήθελες να μας περιγράψεις μια σκηνή ή ένα γεγονός από την παιδική σου ηλικία;

* Υπάρχουν κάτι φωτογραφίες από αποκριάτικα πάρτι. Σε μια υπάρχουν βασίλισσες την νύχτας, λουλούδια, ποντίκια, πειρατές. Σε άλλη υπάρχει ο μπάτμαν, ο σούπερμαν και μια αμαζόνα. Κάπου συναντήθηκε και ο Μίκυ με μια Ινδιάνα. Σε όλες τις φωτογραφίες σε μια γωνία υπάρχει πάντα ο Δράκουλας. Ένα παιδί που κάθε χρόνο ήθελε να ‘ναι ο Δράκουλας. Αυτό το παιδάκι ήμουνα εγώ. Δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε. Κάθε χρόνο ήθελα να είμαι ο Δράκουλας. Με την ίδια στολή. Είμαι ολόιδιος σε όλες τις παιδικές φωτογραφίες. Μόνο η κάπα του κόμη που κόνταινε όσο ψήλωνα. Κι αυτό το λίγο που ψήλωσα έστω. Αυτό απ’ τα έξι εφτά μου ως τα 15, όχι αστεία.

Ποια ήταν τα παιδικά σου αναγνώσματα και οι πρώτες καλλιτεχνικές σου επιρροές;

* Στα παιδική μου ηλικία, θυμάμαι ότι διάβαζα πολλά παραμύθια, απ’ τον Αίσωπο ως την Πηνελόπη Δέλτα, Μαρκ Τουέιν, τον Όλιβερ Τουίστ, τα παραμύθια του Γουάιλντ, τα Ψηλά Βουνά του Παπαντωνίου, και πολλά κόμικς με αγαπημένο μου το «Ιστορίες απ’ την κρύπτη». αυτά δηλαδή είναι που θυμάμαι πιο έντονα. Η πρώτη μου καλλιτεχνική επιρροή ήταν ένα δώρο του Άι Βασίλη όταν ήμουν πολύ μικρός. Του πατέρα μου δηλαδή. Ένα κουκλοθέατρο. Με κούκλες, βασίλισσες, λύκους, μάγισσες. Δεν έβγαινα από κει μέσα μετά με τίποτα. Δυστυχώς κατάλαβα πολύ αργά πόσο καλά με ήξερε αυτός ο άνθρωπος.

Τότε που ήσουν παιδί, τι επιθυμούσες για το μέλλον σου;

* Δεν ονειρευόμουν το μέλλον ποτέ. Ειδικά ως παιδί. Ήθελα να δοκιμάσω πράγματα εκείνη τη στιγμή. Ήθελα να μάθω χορό, να είμαι πρωταθλητής κολύμβησης, να μάθω ξένες γλώσσες, να κάνω ψηφιδωτά. Αλλά ποτέ δεν τα ονειρευόμουν στο μέλλον μου. Τα έκανα όλα αυτά όταν ήμουν παιδί. Όνειρα για το μέλλον κάνω όσο μεγαλώνω.

Ποιοι σε ενθάρρυναν να ασχοληθείς με το θέατρο;

* Δεν με ενθάρρυνε κανείς γιατί ήταν μια ξαφνική απόφαση στα δεκαοκτώ. Δεν ήταν ένα όνειρο που ανακοίνωνα από μικρός. Μάλλον θα έλεγα ότι ανησύχησαν όλοι οι δικοί μου άνθρωποι. Αλλά με στήριξαν και με στηρίζουν βέβαια με όλες τους τις δυνάμεις. Ειδικά η οικογένειά μου, η μητέρα μου και η αδελφή μου.

Υπάρχουν δάσκαλοι στους οποίους οφείλεις και τι;

* Βεβαίως, υπάρχουν άνθρωποι που με εμπνέουν και διδάσκομαι απ’ αυτούς στο θέατρο και τη ζωή. Ο Σταμάτης Φασουλής είναι ο άνθρωπος που μου έδωσε βήμα και όχι μόνο αυτό, μοιράστηκε μαζί μου γνώσεις και πείρα ετών προσπαθώντας να μου μάθει τη δουλειά. Αλλά το σημαντικότερο που έχει κάνει ο Σταμάτης είναι ότι μου έχει δείξει εξαιρετικά μεγάλη εμπιστοσύνη σε στιγμές που έκανα λάθη, εξαιρετικά σημαντικό γιατί όταν στο λάθος στη δουλειά δεν τιμωρείσαι αλλά σου λένε συνέχισε αυτό είναι μεγάλη κινητήριος δύναμη για να μπορέσεις να προχωρήσεις και να μην οπισθοχωρήσεις. Και βέβαια η Νένα Μεντή που ήταν η πρώτη ηθοποιός που με εμπιστεύτηκε ως σκηνοθέτη χωρίς ποτέ να με αντιμετωπίσει ως πρωτάρη. Αυτό ήταν μεγάλο μάθημα για μένα ως στάση ζωής απέναντι στην τέχνη μου.

 

 

 

Έχεις σκηνοθετήσει έργα των Αργύρη Εφταλιώτη και Γρηγόρη Ξενόπουλου. Πού οφείλεται η προτίμησή σου στην ελληνική λογοτεχνία του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα;

* Είναι μια κλίση που ακόμη δεν μπορώ να εξηγήσω. Στην αρχή ξεκίνησε ο προσανατολισμός μου σε κείμενα των δύο προηγούμενων αιώνων για λόγους σπουδής. Όταν αποφάσισα να ιδρύσω την εταιρεία μου με στόχο την υποστήριξη και προώθηση του ελληνικού έργου, είπα θα τα πάρω τα πράγματα απ’ την αρχή και θα μελετήσω το νεοελληνικό έργο σε όλο του το φάσμα με μια ιστορική αν θέλετε σειρά. Μετά όμως αντί να προχωράω παρέμεινα σε αυτό το ρεπερτόριο. Ασκεί πάνω μου μια γοητεία δημιουργικά που δεν μπορώ να εξηγήσω ούτε σε εσάς ούτε σε μένα. Και να σας πω την αλήθεια δεν βιάζομαι και να το απαντήσω γιατί απολαμβάνω ακόμα τη γνωριμία μου με αυτά τα κείμενα και τη έρευνά μου πάνω σε αυτά.

Ποια είναι τα σχέδιά σου για το φθινόπωρο και το χειμώνα που έρχονται;

* Τώρα το φθινόπωρο βρίσκομαι σε περίοδο προετοιμασίας – στο σχεδιασμό παραγωγής -των μουσικών παραστάσεων την καλλιτεχνική διεύθυνση των οποίων έχει ο Απόλλων Παπαθεοχάρης. Ένας δημιουργός που αγαπάω και εκτιμώ εξαιρετικά και είναι και φίλος μου αγαπημένος εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Συνεργαζόμαστε και φέτος – και λέω και φέτος γιατί εργάζομαι στη σκηνοθεσία και τον σχεδιασμό παραγωγής μουσικών παραστάσεων ακριβώς όσα χρόνια εργάζομαι και στο θέατρο – με καλλιτέχνες που θαυμάζω απεριόριστα: τη σπουδαία και αγαπημένη μου Μαρινέλλα και τον Αντώνη Ρέμο (που η συνεργασία μου μαζί τους ξεκίνησε το 2005 και συνεχίζεται ως τώρα), την Έλενα Παπαρίζου, τον Κώστα Μακεδόνα, τους αδελφούς Τσαχουρίδη, τη Δέσποινα Βανδή, την Ήβη Αδάμου. Οι παραστάσεις αυτές ετοιμάζονται για το Αθηνών Αρένα, το Διογένης Studio στην Αθήνα και την Πύλη Α. στη Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα θα συμμετέχω στην ομάδα διδασκαλίας θεατρικής γραφής του Εργαστηρίου Νέων Θεατρικών Συγγραφέων του Ιδρύματος Κακογιάννη μαζί με εξαιρετικούς συναδέλφους. Αργότερα το χειμώνα θα εργαστώ πάνω σε ένα ακόμη θεατρικό έργο του 20ου αιώνα. Ένα ελληνικό κείμενο του 1908 που μελετάω εδώ και ενάμιση χρόνο περίπου, αμέσως μετά το πρώτο ανέβασμα της «Στέλλας Βιολάντη» και το έχω αγαπήσει πολύ.

Το ταλέντο και οι στοιχειώδεις σπουδές αρκούν για να κάνει κάποιος τέχνη;

* Εγώ δεν πιστεύω στο ταλέντο. Το ταλέντο υπάρχει και είναι πάντα μια εκκίνηση. Χρειάζεται διαρκής σπουδή θεωρητικά και πρακτικά και πολλή τύχη. Το ταλέντο αρκεί για να είσαι καλλιτέχνης. Όχι για να είσαι επαγγελματίας δημιουργός. Υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που ήταν εξαιρετικά ταλαντούχοι και δεν μπόρεσαν να προχωρήσουν ως επαγγελματίες.

Τι σημαίνει να είσαι σκηνοθέτης στην Ελλάδα της κρίσης;

* Είναι ένας συνεχής, καθημερινός αγώνας να αποδεικνύεις ότι είναι επάγγελμα. Μας απορροφά τόσο χρόνο και ενέργεια η προσπάθεια διεκδίκησης των πιο βασικών πραγμάτων που αυτό έχει επιπτώσεις δημιουργικά. Αυτό ισχύει και για τους ηθοποιούς, για τους σκηνογράφους, τους φωτιστές, όλους τους δημιουργικούς συντελεστές του θεάτρου.

Τι είναι αυτό που, κατά τη γνώμη σου, αναζητά ο θεατής όταν πηγαίνει στο θέατρο;

* Δεν μου αρέσει να το σκέφτομαι αυτό. Ούτε να το ξέρω. Ένας απ’ τους λόγους που ξεκινάω κάθε φορά μια παράσταση είναι αυτός. Το ότι δεν ξέρω. Σκέφτομαι πάντα τι θα ήθελα εγώ να τους προσφέρω μέσα από ένα έργο. Και πάντα προσπαθώ να προσφέρω μέσα απ’ τη δουλειά μου αυτό που δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν, ή να αναζητήσουν ή να περιμένουν. Δεν ξέρω αν το πετυχαίνω ποτέ. Αλλά πάντα με μια τέτοια σκέψη και έναν τέτοιο στόχο αρχίζω. Για την ανατροπή, για την έκπληξη και την απόλαυσή της. Αν πετύχει το απρόοπτο και το πέρα του αναμενόμενου τότε νομίζω ότι το κοινό και οι δημιουργοί συναντώνται ευτυχείς. Αυτό το κατάλαβα από το πώς αισθάνομαι εγώ όταν βρίσκομαι στο κοινό και παρακολουθώ μια παράσταση. Κάθε φορά που εκπλήσσομαι και βλέπω την εκδοχή μιας ιστορίας που ποτέ δεν είχα φανταστεί ή που συγκινούμαι για πράγματα που ποτέ δεν περίμενα πως θα συγκινηθώ ή προβληματίζομαι για πράγματα που πίστευα πως δεν με αφορούν αισθάνομαι ότι μου ανοίγονται κόσμοι που δεν γνωρίζω. Είναι μεγάλη ηδονή για μένα να αυξάνονται τα ενδεχόμενα, οι πιθανότητες και οι εκδοχές.

Η εκπαίδευση στη χώρα μας προωθεί την τέχνη;

* Όχι κάθε άλλο. Προσπαθεί για το ακριβώς αντίθετο. Στο εκπαιδευτικό σύστημα αυτό που προωθείται είναι οι λάθος επιλογές και ο αποπροσανατολισμός των παιδιών. Είναι απ’ τα πιο άγονα και στείρα εκπαιδευτικά προγράμματα παγκοσμίως.

Ποια είναι η άποψή σου για τη σύγχρονη δραματουργία στην Ελλάδα;

* Υπάρχει μεγάλη διάθεση και παραγωγή αλλά με βαθύτατη έλλειψη τεχνικής κατάρτισης. Επειδή έρχομαι συνέχεια σε επαφή με νέους συγγραφείς εντοπίζω πάντα το ίδιο πρόβλημα. Γράφουν βιωματικά και εξομολογητικά. Για να ξαλαφρώσουν. Δεν γνωρίζουν τεχνικές αφήγησης. Την εισήγηση και τη δημιουργία χαρακτήρων. Το χειρισμό των ανατροπών και των συγκρούσεων. Το γλωσσικό ύφος. Το πώς καταγράφεται η προφορικότητα. Υπάρχει μια αοριστία σε ζητήματα της σκηνής πολύ βασικά.

Η τέχνη -και ειδικά το θέατρο- πόση πειθαρχία χρειάζεται;

* Χρειάζεται ένα πολύ ιδιαίτερο είδος πειθαρχίας. Χρειάζεται μια μεγάλη πειθαρχία στη συναισθηματική ελευθερία. Στην αναρχία της φαντασίας. Στην εμπιστοσύνη στον άλλον. Στην πνευματική διαύγεια. Νομίζω γι’ αυτό η δουλειά μου είναι εθιστική. Τουλάχιστον για μένα. Γιατί το να πειθαρχώ σε τέτοιου είδους αρχές με συντηρεί ζωντανό.

Το περιβάλλον στο οποίο κινείσαι επαγγελματικά και καλλιτεχνικά, θεωρείται πολύ ανταγωνιστικό. Είναι πράγματι, κατά τη γνώμη σου;

* Ναι είναι βέβαια. Και είναι και λογικό. Αλλά ο ανταγωνισμός δεν είναι κάτι που πρέπει να σε αφορά ή να τον φοβάσαι. Υπάρχει σε όλους τους χώρους – συναντάται στους ανθρώπους που βρέθηκαν τυχαία εκεί ή που δεν ξέρουν τι κάνουν.

Οι σωστές επιλογές είναι ένας τομέας που απαιτεί ταλέντο και στρατηγική;

* Ποιες επιλογές λέμε σωστές; Εγώ ακόμα και πράγματα που μου απέτυχαν τα θεωρώ σωστές επιλογές τη στιγμή που έγιναν. Για μένα μια επιλογή θα ήταν λάθος μόνο αν δεν ήταν δική μου. Έχω την τεράστια τύχη να μην έχω ως τώρα καμία τέτοια επιλογή.

Ποια είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση που σου έχει δώσει μέχρι τώρα η δουλειά σου;

* Η συνάντηση με το κοινό και τους συνεργάτες μου σε «κοινούς τόπους».

Ποια είναι η μεγαλύτερη ανησυχία σου σχετικά με τη δουλειά σου;

* Το αν θα μπορέσω να συνεχίσω να την κάνω. Και φυσικά δεν εννοώ δημιουργικά. Αναφέρομαι στις επαγγελματικές συνθήκες. Που τείνουν συνεχώς προς το να σταματήσουν να είναι επαγγελματικές.

 

Η Αθήνα έχει την καλλιτεχνική ζωή που της αξίζει;

* Η Αθήνα έχει εξαιρετικά έντονη καλλιτεχνική ζωή. Πολλές παραστάσεις, μουσικές και θεατρικές. Εξαιρετικά μουσεία, εκδόσεις. Ποσοτικά δεν υστερούμε σίγουρα. Ποιοτικά πάντα μπορούν να γίνουν βελτιώσεις αλλά αυτό είναι και το ενδιαφέρον.

Πώς θα χαρακτήριζες τους Έλληνες θεατές;

* Γιατί να τους χαρακτηρίσω κάπως; Δεν είναι και όλοι ένα. Αυτό που μπορώ να πω είναι πως παρά τα όσα περνάνε οι θεατές εξακολουθούν να γεμίζουν πολλές αίθουσες κάθε χρόνο. Μάλλον και γι’ αυτό τις γεμίζουν.

Σε τι θα έλεγες ασυζητητί «όχι»;

* Σε οτιδήποτε δεν είναι συνεπές προς την Τέχνη μου. Δεν απορρίπτω το λάθος. Ή το κακό αποτέλεσμα. Δεν μπορούμε πάντα να αποδίδουμε τέλεια. Απορρίπτω αμέσως ό,τι δεν είναι έντιμο θεατρικά.

Τι πιστεύεις ότι πρόκειται να δει και να ζήσει η γενιά σου;

* Δεν ξέρω αν θέλω να το σκέφτομαι αυτό.

Τι απολαμβάνεις;

* Τη δημιουργία.

Τι ψάχνεις;

* Τα πάντα.

Τι ζηλεύεις;

* Ευτυχώς δεν ζηλεύω. Φαίνεται εξοντωτικό.

Πώς ενημερώνεσαι; Από το Διαδίκτυο ή και από τον παραδοσιακό Τύπο (εφημερίδες, περιοδικά);

* Και από το Διαδίκτυο αλλά και από τον παραδοσιακό Τύπο. Απ’ τα δύο εγώ προτιμώ την εφημερίδα.

Σε ευαισθητοποιούν τα γεγονότα της επικαιρότητας;

* Δυστυχώς πολύ.

Τι εύχεσαι για τον τόπο μας;

* Είναι η πιο δύσκολη ερώτηση. Διανύω μια περίοδο βαθύτατης απαισιοδοξίας για τον τόπο μας δυστυχώς. Δεν μπορώ να ονειρευτώ και να ευχηθώ πράγματα αν δεν ελπίζω σε ένα υγιές μέλλον.

Πώς θα χαρακτήριζες τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς το δημόσιο χώρο;

* Εντυπωσιακά λάθος. Είναι θέμα παιδείας, κουλτούρας και πολιτισμού. Το αδύνατό μας σημείο.

Ποια εικόνα στην πόλη σε θλίβει περισσότερο;

* Η βρωμιά της και ο βανδαλισμός των ωραιότερων κτηρίων και μνημείων.

Ποιο βιβλίο διαβάζεις αυτή την εποχή και ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου σκηνοθέτες;

* Διαβάζω μια μελέτη για τους πίνακες ζωγραφικής που αναφέρονται στο «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ. Αγαπημένος μου σκηνοθέτης είναι ο Χίτσκοκ.

Πώς κρίνεις τον τρόπο που φέρονται οι Έλληνες στα ζώα;

* Είμαστε ακόμη και σήμερα μια χώρα με αδέσποτα ζώα στους δρόμους. Αυτό και μόνο αρκεί για να καταλάβουμε ότι ούτε ως Πολιτεία αλλά ούτε και ως άτομα είμαστε εντάξει απέναντί τους. Είναι κι άλλα πολλά, αναφέρω ένα χαρακτηριστικό και καταλαβαινόμαστε είμαι σίγουρος.

Ποια είναι η σχέση σου με τα ζώα; Έχεις κατοικίδιο;

* Νομίζω εξαιρετική. Έχω έναν γάτο Πέρση, τον Vito. Είναι ένα είδος αγάπης ιδιαίτερο και αφοπλιστικό. Αγαπάς χωρίς να ξέρεις γιατί. Εννοώ με βάση το ανθρώπινο λογικό και συνείδηση. Και το να αγαπάς έτσι είναι μεγάλη γητεία.

***

 

Ο Γιώργος Λύρας γεννήθηκε, μεγάλωσε και διαμένει στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος του Θεάτρου Τέχνης Κάρολου Κουν και του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου. Τον Mάιο του 2010 παρακολούθησε το σεμινάριο του Θωμά Μοσχόπουλου «Αφήγηση και δράση» στο εργαστήρι του «θεάτρου Πόρτα Ξένιας Καλογεροπούλου». Κατά την περίοδο 2004-06 αρθρογραφεί στο περιοδικό lapsus linguae στην πολιτιστική στήλη (ηλεκτρονική έκδοση της ακαδημαϊκής κοινότητας του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών) .
Στο θέατρο έχει εμφανιστεί στις παραστάσεις: Το τρέντυ θα σφυρίξει τρεις φορές, επιθεώρηση σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή και Όρνιθες (Τροχίλος) του Αριστοφάνη, αναβίωση της παράστασης του Κάρολου Κουν σε σκηνοθετική επιμέλεια των Διαγόρα Χρονόπουλου, Κωστή Καπελώνη και Θοδωρή Γράμψα.
Από το 2005 ως σήμερα συνεργάζεται στο θέατρο, ως βοηθός σκηνοθέτης, με τον Σταμάτη Φασουλή σε θεατρικές παραστάσεις (Το τρέντυ θα σφυρίξει τρεις φορές (θέατρο Δ. Χορν), Δύο τρελοί τρελοί παραγωγοί (θέατρο Αλίκη), Ανθρώπινες Φωνές (θέατρο Δ. Χορν), Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης (θέατρο Δ. Χορν), Το κλουβί με τις τρελές (θέατρο Παλλάς), Το τρίτο στεφάνι (Εθνικό Θέατρο), Μαρινέλλα – το musical (θέατρο Παλλάς), O Θεός της Σφαγής (θέατρο Κάτια Δανδουλάκη) , Κόκκινο (θέατρο Δ. Χορν), Σκηνοβάτες (Αρχ. Θέατρο Επιδαύρου) , Ιππείς (Αρχ. Θέατρο Επιδαύρου), Τζων Γαβριήλ Μπόρκμαν (θέατρο Δ. Χορν), Σικάγο (θέατρο Παλλάς), Μερικοί το προτιμούν καυτό (θέατρο Παλλάς), Αρσενικό και παλιά δαντέλα (θέατρο Παλλάς), Ο Μπαμπάς (θέατρο Δ. Χορν), Ο Θάνατος του Εμποράκου (Εθνικό Θέατρο), Στρόχαϊμ (θέατρο Από Μηχανής), «Νίκη» του Χρήστου Χωμενίδη (θέατρο Ελληνικός Κόσμος) καθώς και σε μουσικές παραστάσεις όπως: Μαρινέλλα – Αντώνης Ρέμος ζωντανά στο Αθηνών Αρένα, Μαρινέλλα – Αντώνης Ρέμος «σε ένα tango», Γιώργος Νταλάρας – Όλα απ’ την αρχή, Μαρινέλλα – Γιάννης Πάριος ζωντανά στο Διογένης Studio, «Η φωνή ζει» Συναυλία στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Σε μουσικά θεάματα έχει συνεργαστεί με τους Μαρινέλλα, Γιάννη Πάριο, Γιώργο Νταλάρα, Σάκη Ρουβά, Άννα Βίσση, Αντώνη Ρέμο, Γλυκερία, Γιώτα Νέγκα, Ματούλα Ζαμάνη, Omar Faruk Tekbilek, Goran Bregovic κ.α.
Το 2014 ιδρύει τη θεατρική εταιρεία «Μπουλούκι» με στόχο την προώθηση του ελληνικού έργου. Με αρχικό προσανατολισμό στο ελληνικό ρεπερτόριο των δύο προηγούμενων αιώνων σκηνοθετεί σε πανελλήνια πρώτη το μοναδικό θεατρικό έργο του Αργύρη Εφταλιώτη «Ο Βουρκόλακας» με τη Νένα Μεντή και έξι νέους ηθοποιούς στο θέατρο Αποθήκη. Ακολουθεί για τον χειμώνα του 2016 -17 η «Στέλλα Βιολάντη (Έρως Εσταυρωμένος)» του Γρ. Ξενόπουλου στο θέατρο Χώρα. Τον ίδιο χειμώνα παρουσιάζει το έργο No man’s Land (Aller Retour / Βαρώσια 13 Ιουλίου) της Alexandra Badea στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και στο θέατρο Από Μηχανής. Τέλος, συνδιασκεύασε με τον Σταμάτη Φασουλή το μυθιστόρημα «Νίκη» του Χρήστου Χωμενίδη. Τον χειμώνα του 2015 δίδαξε δημιουργική γραφή σε επαγγελματίες θεατρικούς συγγραφείς στο Εθνικό Θέατρο στο πλαίσιο του Στούντιο Θεατρικής Γραφής του Εθνικού Θεάτρου.

  • Φωτογραφίες: Μαρία Τουλούπη

 

eirini aivaliwtouΓιώργος Λύρας: Το ταλέντο αρκεί για να είσαι καλλιτέχνης. Όχι για να είσαι επαγγελματίας δημιουργός
Περισσότερα

Ηωάννα Σπανού: Ο άνθρωπος καλλιεργείται μόνον όταν επιδιώκει να δώσει και να πάρει το Καλό

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη ανάμεσα σε αρχαίες εκκλησίες και πολυκατοικίες του 1930. Μαθήτρια του Δημοτικού, όταν ήταν, σε μια σχολική εκδρομή στα κάστρα της πόλης, ακριβώς δίπλα από την Πορτάρα, βρήκε πεσμένο στο χώμα ένα πουλάκι. Το πήρε στα ζεστά της χέρια και το υιοθέτησε. Όταν δυνάμωσε και μπορούσε ν’ ανοίξει τα φτερά του, παρά την αντίθετη γνώμη των άλλων, το άφησε να φύγει. Σήμερα, που ο κόσμος μας έχει γίνει μια άδεια φωλιά, στα αδιέξοδα της ζωής, υιοθετεί την ειλικρίνεια, την αρετή, την ψυχική εγρήγορση, το ηθικό πλεονέκτημα. Υπηρετεί ένα θέατρο που μάχεται την πεζολογία και την κενότητα του ξύλινου λόγου. Η τέχνη της μάς συνδέει με την αλήθεια από την οποία είμαστε αποκομμένοι ως κοινωνία, ως χώρα, ως συλλογικότητες, ως άτομα. Είμαστε αποκομμένοι, όπως όταν κόβουμε τη γλώσσα κάποιου για να μη μιλά ή τα χέρια του για να μη γράφει επειδή μας ενοχλούν τα λόγια του ή τα γραπτά του.

Η Ηωάννα Σπανού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο Λονδίνο (MA Text and Performance, Royal Academy of Dramatic Art & King’s College) έχοντας αποφοιτήσει από το Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και από Ανωτέρα Δραματική Σχολή. Εργάστηκε στο Εθνικό Θέατρο ως βοηθός σκηνοθέτη και ηθοποιός με τη Λυδία Κονιόρδου. Η συνεργασία τους συνεχίστηκε στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος «Δεσμοί» όπου δούλεψε ως θεατρολόγος-ηθοποιός. Πρωτότυπη καλλιτεχνική της εργασία έχει παρουσιαστεί στο Ίδρυμα Θεοχαράκη («Ένα κερί αρκεί», «Σε γνωρίζω;», «Το Σάββατο δεν βλέπουμε θέατρο, κάνουμε θέατρο»), στο Ίδρυμα Κατακουζηνού («Ο Σημαδιακός», «Σε γνωρίζω;»), στο Μουσείο Παπαδιαμάντη και στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Στο Λονδίνο εργάστηκε στο Technis Theatre, στην Royal Shakespeare CO, Discovery channel, Rainbow co και στην ομάδα της mask maker C. Vervain.

Το 2015 η επιτυχημένη παράστασή της «Ο Σημαδιακός» αποτέλεσε μια ξεχωριστή περίπτωση σύνδεσης του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με τον Σαίξπηρ. Το 2016 ερμήνευσε με εντελώς σύγχρονο τρόπο ολόκληρο τον Εθνικό Ύμνο του Διονυσίου Σολωμού (158 στροφές), συνοδεία τριών τραγουδιών που λειτούργησαν ως χορικά σε μια επική σύνθεση με τίτλο «Σε γνωρίζω;». Και οι δύο παραστάσεις παρουσιάστηκαν στο λογοτεχνικό σαλόνι των Κατακουζηνών. Έναν ιστορικό χώρο, όπου το καθετί είναι αντικείμενο τέχνης. Όπου η γενιά του ‘30, επιφανείς Έλληνες και ξένοι, άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης, συγκεντρώνονταν, συζητούσαν, φιλοσοφούσαν, φιλονικούσαν, επινοούσαν και δημιουργούσαν την Ελλάδα. Στον ίδιο χώρο όπου υποδέχτηκαν τον Οδυσσέα Ελύτη όταν επέστρεψε με το Νόμπελ στα χέρια.

Το 2016-17, επιστρατεύοντας την τεχνική και τη φαντασία της, παρουσίασε το θρυλικό διήγημα «Πέδρο Καζάς» του Φώτη Κόντογλου, στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Στη μετάφραση του Ελευθέριου Βενιζέλου και σε διδασκαλία ερμηνείας – σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη, η Ηωάννα Σπανού ερμηνεύει ξανά φέτος -από τις 13 Οκτωβρίου 2018- τον «Επιτάφιο του Περικλή» στην Οικία του Άγγελου και της Λητώς Κατακουζηνού.

Όπως περιγράφει ο σκηνοθέτης Δήμος Αβδελιώδης, «ο Επιτάφιος του Περικλή είναι το μοναδικό κείμενο στην πολιτική και πολιτισμική ιστορία της παγκόσμιας ιστορίας, που καταγράφει με καθαρότητα και αμεσότητα τον λογικό και αισθηματικό ιστό, του τι σημαίνει Δημοκρατία, όχι σαν θεωρητική προσέγγιση, αλλά σαν προσωπική, βιωματική κατάθεση και πράξη, από έναν ενεργό, φωτισμένο ηγέτη, με αφορμή ένα τραγικό για την πόλη των Αθηνών γεγονός, της τελετής της ταφής των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου».

Ο Επιτάφιος που εκφώνησε ο Περικλής στον Κεραμεικό για τους νεκρούς του πρώτου χρόνου του Πελοποννησιακού Πολέμου είναι ένα από τα συγκλονιστικότερα «κεφάλαια» στην Ιστορία του Θουκυδίδη. Ως γνωστόν, πρόκειται για ένα εγκώμιο της Αθηναϊκής Πολιτείας, μια συμπυκνωμένη «θεωρία» της δημοκρατίας, η σημασία του οποίου δεν εξαντλείται στις όποιες πληροφορίες μάς μεταφέρει. Το μοναδικό σε παιδευτική σημασία περιεχόμενο του λόγου αυτού και η μνημειακή λογοτεχνική μορφή του δικαιολογούν απόλυτα το θαυμασμό που έχει προκαλέσει από την εποχή που γράφηκε ως σήμερα. Έχει ειδικό βάρος ο τρόπος με τον οποίο ο Περικλής εμπνέει αυτοπεποίθηση στους πολίτες που έχουν συγκεντρωθεί να θρηνήσουν τους νεκρούς τους, η πολιτική και πολιτισμική αισιοδοξία που αναδεικνύεται πίσω από κάθε φράση του κειμένου.

Η Ηωάννα με γνώση, άποψη, προσήλωση και, κυρίως, με ευαισθησία ερμηνεύει το σπουδαίο αυτό έργο. Πραγματικά σου κάνει εντύπωση όχι μόνο το μαγικά ρεαλιστικό της εμφάνισής της, η αγέρωχη μεσογειακή ομορφιά της, η υπέροχη χροιά της φωνής της, αλλά και ο μεστός λόγος της, η ήρεμη αυτοπεποίθησή της, ο ζεστός χαρακτήρας της.

Μια πολυτάλαντη νέα γυναίκα που αγαπά τις δύσκολες επιλογές. Μια αφοσιωμένη μητέρα και καλλιτέχνιδα. Μια γυναίκα σαν τη θάλασσα που βρέχει τη ζωή μας. Ένας ουρανός που ανασαίνει…

 

 

* Μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη ανάμεσα σε αρχαίες εκκλησίες και πολυκατοικίες του 1930. Στην πρώτη δημοτικού, σε μια σχολική εκδρομή στα κάστρα της πόλης, ακριβώς δίπλα από την Πορτάρα, βρήκα στο χώμα ένα μικρό πουλάκι που είχε πέσει από κάποιο δέντρο. Το έφερα σπίτι μέσα στα χέρια μου και το υιοθετήσαμε. Ο Πίτι μεγάλωνε μαζί μας και με έκανε να καταλάβω πως ο άνθρωπος μπορεί να γίνει Βοηθός μέσα στη ζωή και να σώσει άλλους που έχουν ανάγκη.

Τι ήταν αυτό που σε έκανε να στραφείς στο θέατρο;

* Στο σχολείο είχαμε ένα πλήρως εξοπλισμένο μικρό θέατρο και υπήρχε παράδοση για τις γιορτές και τις εκδηλώσεις. Επηρεάστηκα από αυτά και στην Τρίτη Λυκείου έγραψα το έργο «Ένα στεφάνι στο Μάρκο». Η καθηγήτρια που μας επέβλεπε εγκατέλειψε την ομάδα απογοητευμένη. Εμείς συνεχίσαμε και η επιτυχία ήταν τόσο μεγάλη που πλέον ο δρόμος μου ήταν καθορισμένος από τους άλλους. Ανάμεσα στους καθηγητές ήταν και ο πατέρας μου που δεν γνώριζε τίποτε μέχρι το τέλος. Ήταν ίσως και η δωδέκατη φορά που είχα μια μικρή καλλιτεχνική επιτυχία από το πουθενά. Και πάντοτε η αντίδρασή τους ήταν αρνητική. Αυτό μου έκανε καλό, γιατί ποτέ δεν στάθηκα σε κάτι που είχα κατακτήσει, αλλά προχωρούσα παρακάτω χωρίς κανένα δισταγμό.

Τελευταία έπαιξες στον Επιτάφιο του Περικλή σε διδασκαλία και σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη. Ποιο είναι το νόημα του Επιταφίου;

* Θα μου επιτρέψετε να παραθέσω ένα απόσπασμα από το σκηνοθετικό σημείωμα του Δήμου Αβδελιώδη που εξηγεί το νόημα του Επιταφίου: «Η ποιοτική διαφορά της Δημοκρατίας απ’ όλα τ’ άλλα αυταρχικά –φοβικά πολιτεύματα, δεν βρίσκεται μόνον στην ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στους νόμους και στην αυτονόητη δυνατότητα να αναπτύσσει ο κάθε πολίτης στο έπακρο, όλες τις δεξιότητες και τα ταλέντα του, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την οικονομική του ισχύ, μέσα απ’ όλες τις θέσεις και τα αξιώματα, καθώς και σ’ όλα τα άλλα προνόμια που προκύπτουν σαν φυσικά επακόλουθα ενός εξέχοντος πολιτειακού σχεδιασμού. Η μεγάλη κυρίως διαφορά βρίσκεται στην αιτία, η οποία γονιμοποιεί αενάως το πνεύμα της Δημοκρατίας, που είναι η σοφή διαχείριση του Λόγου και της Βούλησης σαν ανώτερου θεϊκού εργαλείου από τους ανθρώπους, ώστε να επιλέγουν οι ίδιοι με απόλυτη συνειδητότητα μέσα στον παρόντα χρόνο, την ομορφιά, από την ασχήμια, την διακριτικότητα, από τον εγωισμό, την ελευθερία, από τον καταναγκασμό, την απόλαυση, από τον βασανισμό, τον ανθρωπισμό και το φως, από την βαρβαρότητα και την μυστικοπάθεια, επιλογές που ενέχουν την ενθουσιώδη προσδοκία μόνο θετικών και καλών έργων. Επί πλέον ο θάνατος για τους πεσόντες εδώ, δεν ένα είναι ακόμα ζοφερό παιγνίδι της μοίρας αλλά μια δική τους επιλογή που νοηματοδοτεί και πάλι τη ζωή. Τη ζωή που έχει νόημα, αξία και σκοπό, έτσι όπως τον οριοθετούν οι προαναφερόμενες συνειδητές επιλογές. Μέσα από αυτό το απόσπασμα μιας τελετής βρίσκουμε την συνάφεια και το ίδιο πνεύμα που διακατέχει όλον τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και σε όλες του τις μορφές, από την τέχνη, τη φιλοσοφία, μέχρι την πολιτική σκέψη εδώ: την αναζήτηση της ανθρώπινης αλήθειας, σαν βίωμα ένθεης χαράς, αγάπης, αλληλεγγύης και ευτυχίας».

Ο Επιτάφιος του Περικλή είναι «το μοναδικό κείμενο στην παγκόσμια ιστορία, που καταγράφει με καθαρότητα και αμεσότητα τον λογικό και αισθηματικό ιστό, του τι σημαίνει Δημοκρατία. Κατά τη γνώμη σου, σήμερα τι σημαίνει Δημοκρατία;

* Δημοκρατία είναι η Ευθύνη του να είσαι ο καλύτερος και να ζητάς επίσης από τους άλλους, από την κοινωνία, από την Πόλη, το καλύτερο. Εάν δεν υπάρχει αυτή η προσπάθεια, τότε ούτε η ισονομία βοηθάει, ούτε η δικαιοσύνη και βεβαίως, ούτε η συμμετοχή στα κοινά. Ο άνθρωπος καλλιεργείται μόνον όταν επιδιώκει να δώσει και να πάρει το Καλό. Δεν θα πω το άριστο, γιατί εκεί εμπεριέχεται συχνά η έννοια του βραβείου. Κι η Δημοκρατία, όπως λέει ο Ενζολορά του Ουγκώ, ανήκει σε εκείνους που την αγαπούν σαν μάνα τους πάνω από όλα. Δεν επιβάλλεται σε κανέναν αυτή η αγάπη, ούτε το κυνήγι του αγαθού.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχεις να αντιμετωπίσεις με την παράσταση αυτή;

* Είναι αναμφισβήτητα ο κορυφαίος πολιτικός λόγος του Δυτικού κόσμου. Και πέρα από αυτό, είναι πλασμένος για να δοθεί στον κάθε θεατή χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις και εντυπωσιασμούς. Ο Περικλής εννοεί όσα λέει και λέει όσα εννοεί. Πολύ δύσκολο να ερμηνεύσεις μια τόσο δυνατή καθαρή πρόταση. Να ευθυγραμμιστείς με αυτόν τον τρόπο σκέψης.

Τι έχεις να πεις για το σκηνοθέτη σου και δάσκαλο, Δήμο Αβδελιώδη;

* Ένας αληθινός καλλιτέχνης. Είναι μπροστά από την εποχή του, κάτι που φάνηκε από την αρχή της πορείας του. Στη ζωή του και στο έργο του βλέπεις τη συνέπεια του ανθρώπου που είναι Δημιουργός σε μια εποχή κρύα και σκληρή. Η μέθοδός του είναι η απόλυτη σκηνοθεσία που ακολουθεί μόνον εκείνος που γνωρίζει ακριβώς τι θέλει, χωρίς κανένα δισταγμό. Η σχέση του με τον Λόγο είναι, βέβαια, εκείνη που τον μεταποιεί από απλό δάσκαλο και σκηνοθέτη, σε μύστη μιας αλήθειας που υπάρχει γύρω μας και μέσα μας. Μπορείς να τον υπηρετήσεις αυτόν τον άνθρωπο γιατί το αξίζει, και πάλι σε ξαφνιάζει η δική του επιθυμία να τον παραμερίσεις για χάρη της δικής σου ωριμότητας και ελευθερίας. Ακριβής, προσεκτικός και σοφός, σε περιμένει με υπομονή να συναντηθείς μαζί του στον Λόγο. Στη μεγάλη ανθοδέσμη του έργου του, είμαι κι εγώ ένα αγριολούλουδο.

Θα ξαναδούμε τον «Επιτάφιο» με τη νέα θεατρική σεζόν;

* Ο Επιτάφιος Λόγος θα παίζεται στο Ίδρυμα Κατακουζηνού από τον Οκτώβριο έχοντας πλέον κερδίσει την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Το κοινό αγάπησε τον Επιτάφιο με πάθος. Κάποιοι λένε μαζί μου τα λόγια, άλλοι κλαίνε όταν ξεκινούν οι εξαγγελίες για τους νεκρούς, αλλά το σημαντικό είναι πως όλος ο κόσμος έρχεται με λαχτάρα να μάθει τι είπε ο Περικλής, λες και θα ακούσει το βραδινό δελτίο ειδήσεων. Τόσο επίκαιρος είναι αυτός ο λόγος. Και ξεχωρίζω την όμορφη αντίδραση του κόσμου όταν στο τέλος λέει: Ναι! Τώρα νιώθω τι ήθελε να πει ο Περικλής. Τώρα κατάλαβα…

 

 

 

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη μετάφραση του Επιταφίου Λόγου;

* Η απόδοση του Επιταφίου Λόγου έχει γίνει από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ήταν ένας πολιτικός που στον ελεύθερο χρόνο του μελετούσε τον Θουκυδίδη και μετά τις κρίσιμες εκλογές του 1920, επιδόθηκε στη μετάφραση των «Ιστοριών» του. Η μετάφραση αυτή είναι ένα μνημειώδες έργο και αποτελεί λαμπρή συνεισφορά στο εγχείρημα της μεταφοράς των κειμένων της αρχαιότητας στα νέα ελληνικά. Και είναι συγκινητικό πως ζήτησε από τον βοηθό του τον φάκελο με τις αγορεύσεις του στη Βουλή πριν προχωρήσει στη μετάφραση του Επιταφίου. Η θεατρική λειτουργικότητα λοιπόν, του κειμένου της παράστασης είναι πολύ σημαντική. Ένας πολιτικός μεταφράζει πολιτικό. Μια αγόρευση περνά από την αρχαιότητα στη νεοελληνική ιστορία διατηρώντας τη δραματική της δύναμη.

Στο πρόσφατο παρελθόν μάς έχεις παρουσιάσει κείμενα μεγάλων Ελλήνων συγγραφέων, όπως «Ο Σημαδιακός» του Παπαδιαμάντη, «Σε γνωρίζω;» του Διονυσίου Σολωμού και «Πέδρο Καζάς» του Φώτη Κόντογλου. Πού βρίσκεται η αληθινή μαγεία αυτών των δημιουργών;

* Ήταν όλοι τους μυστικοί. Κανείς από τους τρεις δεν ήταν άνθρωπος ή καλλιτέχνης που συμβιβαζόταν με τα λίγα. Ταπεινοί και οι τρεις, αλλά τρομερά φιλόδοξοι στην καλλιτεχνική τους δημιουργία, υπηρέτησαν την ελληνική λαλιά και έκαναν όλους μας να ζούμε στον κραδασμό της σκέψης τους και στο παλμό της καρδιάς τους. Είναι εθνικοί λοιπόν, γιατί είναι αληθινοί!

Έχεις συνεργαστεί ως βοηθός σκηνοθέτη και ηθοποιός -μεταξύ άλλων- και με τη Λυδία Κονιόρδου. Πώς θα μας περιέγραφες την εμπειρία από αυτή τη συνεργασία;

* Όταν τελείωσα τις σπουδές μου ήθελα συνειδητά να εργαστώ δίπλα σε μια γυναίκα. Έψαχνα ένα πρότυπο. Και η Λυδία Κονιόρδου δίνει σε όλους τους μαθητές της πολλά. Με τη δική της προσήλωση και αγάπη στην τέχνη του θεάτρου, χωρίς πολλά φτιασίδια και κομπασμούς, αγγίζεις την αιμάτινη κλωστή της θεατρικής παράδοσης του τόπου μας.

Έχεις παρουσιάσει τρεις παραστάσεις σε έναν ιδιαίτερο αθηναϊκό χώρο, την Οικία Κατακουζηνού. Πού οφείλεται η μοναδική αύρα αυτού του χώρου και γιατί θέλεις να επιστρέφεις εκεί;

* Είναι ένας χώρος που αντανακλά την ευγένεια και τη γοητεία των Κατακουζηνών. Κάθε φορά που επιστρέφω εκεί, ξέρω πως θα συναντήσω το κοινό κατά πρόσωπο, και θα πάρω απαντήσεις στα ερωτήματα που με απασχολούν. Ανάμεσα σε τόσους καλλιτέχνες, θα μπορέσω κι εγώ να δέσω μια κλωστή στο ωραίο αυτό κέντημα που έχει δημιουργηθεί με τόση φροντίδα χωρίς συμβιβασμούς και ημίμετρα. Για τον κόσμο.

Τι θα ήθελες να μας πεις για τη συνεργασία σου με την επιμελήτρια του Ιδρύματος Κατακουζηνού, την κα Σοφία Πελοποννησίου – Βασιλάτου;

* Ως επιμελήτρια έχει καταφέρει να κάνει το Ίδρυμα Κατακουζηνού έναν πόλο έλξης για το κοινό και τους καλλιτέχνες. Ήταν δική της η πρόταση να γίνει ο Επιτάφιος Λόγος κι αυτό από μόνο του δείχνει την ευστοχία και την τόλμη της. Σε δύσκολες εποχές και με πολλά εμπόδια προσφέρει τη δυνατότητα να καλλιεργούμε την τέχνη μας σε ένα εξαιρετικό περιβάλλον με άριστες συνθήκες. Η συνεργασία μου μαζί της αποπνέει έναν αέρα εμπιστοσύνης και μια λεπτή πνοή οράματος. Και το να καλλιεργεί ένας επιμελητής με σοβαρότητα και ψυχραιμία, την εμπιστοσύνη και το όραμα είναι δύσκολο και σημαντικό. Γιατί τιθασεύει με το δικό του πνεύμα την έντονα φορτισμένη καλλιτεχνική δημιουργία.

Όταν παρακολουθείς μια παράσταση, νιώθεις θεατής ή ηθοποιός;

* Νιώθω θεατής γιατί παρακολουθώ κάτι. Ηθοποιός νιώθω όταν σιγά σιγά μπαίνω σε μια συγκεκριμένη διαδικασία.

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η ψυχολογική λειτουργία του θεάτρου;

* Πιστεύω πως το θέατρο ψυχαγωγεί τον άνθρωπο. Είναι απλό, αλλά και τόσο σύνθετο! Γιατί η ψυχή μας είναι ελεύθερη απ’ τη φύση της και δεν κάνει τίποτε με το ζόρι.

Το κοινό είναι παρτενέρ ή αντίπαλος;

* Ο θεατής έχει κάνει κόπο για να είναι εκεί. Δεν είναι σωστό να τον αναστατώνεις. Τον προσκαλείς, με σταθερό χέρι και ανοιχτή καρδιά για να περπατήσετε σε ένα δρόμο που ανοίγετε μαζί. Έχει ήδη δεχθεί να σε παρακολουθήσει, γιατί να ζητάς κάτι παραπάνω; Εσύ πρέπει να του δώσεις απλόχερα όσα έχεις θησαυρίσει μέσα σου με κόπο και προσοχή.

Η δουλειά του ηθοποιού εμπεριέχει και αντιφάσεις;

* Από τότε που ήμουν στη σχολή έμαθα από τους δασκάλους μου πως στη δουλειά του ηθοποιού κάνεις ό,τι σου ζητήσουν. Προσπάθησα να το ακολουθήσω και είδα πως όταν δεν έχω πραγματικό ενδιαφέρον για κάτι, τότε δεν μπορώ να ασχοληθώ με αυτό. Γι’ αυτό κάνω πράγματα μόνον όταν νιώθω μια μεγάλη περιέργεια και την ανάγκη να προχωρήσω. Διαφορετικά, κάνω κάτι άλλο. Για μένα λοιπόν, η δουλειά του ηθοποιού είναι ένα οξύμωρο.

 

 

 

Αν μπορούσες να ξεχωρίσεις μία ή δύο αγαπημένες ηρωίδες που θα ήθελες να ερμηνεύσεις, ποιες θα ήταν και γιατί;

* Η λαίδη Μάκμπεθ και η Σόνια από τον Θείο Βάνια. Η πρώτη ζει το πάθος της εξουσίας και η δεύτερη τη συντριβή του έρωτα. Και οι δύο θέλουν να φτάσουν στο ιδανικό τους κι ας αρπάζουν φωτιά από αυτό το κυνήγι. Ίσως η πρώτη να λιώνει μες στις φλόγες και η δεύτερη να γίνεται ένα κερί σε έναν ολοένα και πιο σκοτεινό κόσμο.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε δει νέες θεατρικές ομάδες να παραμερίζουν το κείμενο προς όφελος της εικόνας, του ήχου και της σωματικότητας. Τώρα όμως αρχίζουν να αναδύονται καλλιτέχνες που επιστρέφουν στο κείμενο. Εσύ τι πιστεύεις γι’ αυτό;

* Η εποχή μας είναι βουτηγμένη στην τρέλα της εικόνας και το θέατρο αποκαλύπτει πως η εικόνα εμπεριέχει την εικασία. Ίσως είναι έτσι η αλήθεια, ίσως και αλλιώς. Αυτό που τώρα φαίνεται όμορφο, σε λίγο γίνεται άσχημο. Από την άλλη, ο λόγος υπηρετεί τόσο πιστά το συμφέρον, που είναι λογικό να διψάμε για σαρκωμένο λόγο ελεύθερο από σκοπιμότητες.

Μιλάμε για κρίση; Το θέατρο πάντα ήταν σε κρίση;

* Σε όλη τη γη περνάει κρίση η έννοια της επικοινωνίας. Πώς να μην είναι και το θέατρο σε κρίση; Έχει νόημα και σκοπό η ύπαρξή του; Ας μην ξεχνάμε πως αυτή η τέχνη γεννήθηκε ως λειτουργία του πολιτεύματος και γινόταν μέσα στο πλαίσιο της λατρείας. Πολιτική και θρησκεία. Τι άλλο να πεις για αυτό;

Τι μέλλον βλέπεις για το ελληνικό θέατρο;

Το νεοελληνικό θέατρο μεταφυτεύτηκε στον κηπάκο του ελληνικού κράτους από την Ευρώπη. Εκεί πρόκοψε λίγο, αλλά μαραζώνει γιατί οι ρίζες δεν μπορούν να πάνε βαθιά. Έχουμε ανάγκη εκτός από τη θυσία και τον κόπο των πολλών, την παρουσία των μεγάλων δημιουργών, των Κηπουρών που θα αλλάξουν όλες τις δύσκολες συνθήκες με το έργο τους.

Ποια είναι η προετοιμασία σου πριν από κάθε παράσταση, πώς ξεπερνάς το άγχος και το τρακ;

* Η προετοιμασία ξεκινάει πολλές ώρες νωρίτερα και κορυφώνεται πριν από την παράσταση με τις ανάλογες τεχνικές ασκήσεις.Το άγχος συνεχίζει να υπάρχει, απλώς το αφήνεις να σε δροσίζει για να είσαι σε εγρήγορση.

Τι σημασία έχει για τον καλλιτέχνη η συνέπεια και η πειθαρχία;

* Ο καλλιτέχνης, όπως εξάλλου και ο αθλητής, χρειάζεται να εργάζεται καθημερινά, χωρίς αντίτιμο, με σκοπό να επεκτείνει κάθε μέρα, έστω και λίγο, τα όριά του. Διαφορετικά εκείνα μικραίνουν και οι δυνατότητές του περιορίζονται. Προσωπικά έχω βρει έναν τρόπο εξάσκησης μέσα από τη διακονία των άλλων και την απώλεια κάθε έννοιας συμφέροντος.

Το νεανικό κοινό τι ερεθίσματα έχει; Το απασχολεί η ποιότητα;

* Η νεότητα μαγνητίζεται από την ποιότητα και την αναγνωρίζει εύκολα, εάν τη συναντήσει. Τα ερεθίσματα σε κάθε εποχή είναι πάντοτε πολλά και απατηλά, για να μπορέσει ο καθένας να αποχτήσει διάκριση.

Τι διαβάζεις αυτό τον καιρό;

* Μελετώ υλικό για τον Περικλή και την εποχή του.

Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα σου στο θέατρο;

* Θα κάνουμε τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» με τον Δήμο Αβδελιώδη. Έχουμε δουλέψει πολύ πάνω στον λόγο του Σολωμού και νομίζω πως η σκηνοθεσία του Αβδελιώδη θα είναι μια αποκάλυψη. Στις μέρες μας ο λόγος του Σολωμού ξαναγυρίζει στον Λαό με πολλούς τρόπους, άλλους πιο ακαδημαϊκούς κι άλλους πιο εξεζητημένους. Επειδή όμως είναι ο ποιητής που ασχολείται με το «κοινό και το κύριο» γι’ αυτό και είναι μοιραίο να συναντηθεί με το έργο του Δήμου, ενός καλλιτέχνη που έντυσε ξανά τον Έλληνα με όμορφες φορεσιές ελληνικού λόγου. Μέσα από τα πλουμίδια του Βυζηινού και του Παπαδιαμάντη, από τα χρώματα του Μεγαλέξανδρου και με τη φόρμα της Απολογίας του Σωκράτη αλλά και του Επιταφίου Λόγου, ξεπετιέται το έργο του Σολωμού αποδεικνύοντας πως τα σπαράγματα είναι ένας τρόπος οριοθέτησης ενός κόσμου που βρίσκεται ακόμα στη γέννησή του. Και ανήκει ο καθένας σε αυτόν τον κόσμο, όχι οι εκλεκτοί.

Με ποιους χαρακτήρες ανθρώπων δυσκολεύεσαι να συνεργαστείς;

* Νομίζω πως πρέπει να συνεργαζόμαστε με όλους. Αυτό μου το λέει καθημερινά ο σύζυγός μου που εργάζεται σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό και απαιτητικό περιβάλλον. Υπάρχει γενικά ένα πνεύμα εκφοβισμού και απελπισίας γύρω μας. Ας μη δεχόμαστε την εκμετάλλευση, την απάτη και το bullying κανενός. Να απαντούμε με τα έργα μας, κοιτώντας με ευθύτητα τον άλλον. Γιατί ίσως έχει ξεχάσει την έννοια της αξιοπρέπειας και της ανθρωπιάς. Κι αυτό δεν κάνει καλό σε κανέναν.

Τι είναι αυτό που πιστεύεις ότι σε χαρακτηρίζει;

* Σύμφωνα με όσα μου έχουν πει, με χαρακτηρίζει η προσήλωση. Πιστεύω πως όταν σκύβεις το κεφάλι και δουλεύεις με απλότητα τότε σε επισκέπτεται ο ζήλος και το θεϊκό μεράκι.

Τι ελπίζεις για τον τόπο μας;

* Ελπίζω να υπάρχει περισσότερη τρέλα. Οι έξυπνοι να μειωθούν, όπως κι εκείνοι που θέλουν πιο πολύ να κερδίζουν και να μη χάνουν τίποτε. Ο τόπος μας είναι γενναιόδωρος και φιλόξενος. Είναι καιρός πια να προσαρμοστούμε σε αυτό.

Αν και πολύ νέα, είσαι μητέρα τριών παιδιών. Τι εύχεσαι για το μέλλον τους αλλά και για το μέλλον κάθε παιδιού που μεγαλώνει στη χώρα μας;

* Κάθε παιδί που μεγαλώνει στην Ελλάδα εύχομαι να χαρεί την ευλογία της ελληνικής λαλιάς και να αποχτήσει τον δυναμισμό για να παλέψει για τα δικά του όνειρα.

Έχεις ελεύθερο χρόνο;

* Πιστεύω στον ελεύθερο χρόνο. Ακόμα κι αν πρέπει να θυσιάσω τον ύπνο μου, θέλω να έχω λίγο ελεύθερο χρόνο για να βρίσκω πάλι το κέντρο μου.

Τι σε πληγώνει στην Ελλάδα;

* Η απάτη και η ιδιοτέλεια. Νομίζω πως μέσα στο φως φαίνονται και οι δύο πιο εκτρωματικές.

Πώς κρίνεις τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς το δημόσιο χώρο, τη φύση και τα ζώα;

* Στον αυθεντικό τρόπο υπάρχει μια αρχοντιά που σε αναπαύει. Πιο συχνά υπάρχει ανευθυνότητα, άγνοια και αδιαφορία. Λυπάμαι που χρειάζονται ποινές, πρόστιμα και τιμωρίες για το αυτονόητο.

Τέλος, ποια είναι η δική σου σχέση με τα ζώα; Έχετε κατοικίδιο στην οικογένεια;

* Νιώθεις ζεστασιά κι ασφάλεια κοντά στα ζωντανά πλάσματα, είτε όταν περνάει δίπλα σου ένα κοπάδι ψαράκια, είτε όταν χαζεύεις ένα φίδι να διασχίζει την άσφαλτο με τη μεγαλοπρέπεια του αρχαίου κατοίκου της γης. Ο Πίτι, το μικρό πουλάκι που έσωσα, έμεινε στο κλουβί του γι’ αρκετό καιρό. Τέλος, παρά την αντίθετη γνώμη των μεγάλων, το άφησα να φύγει. Κι από τότε έχω βοηθήσει πολλά ζώα με όποιον τρόπο μπορώ.

  • Οι φωτογραφίες της Ηωάννας Σπανού είναι του Βασίλη Μαθιουδάκη.

 

 

 

Ο Επιτάφιος του Περικλή

«Και ως προς την ευγένειαν ακόμη των αισθημάτων μας απέναντι των άλλων, ευρισκόμεθα εις αντίθεσιν προς τους πολλούς. Διότι τους φίλους μας επιδιώκομεν ν’ αποκτήσωμεν όχι ευεργετούμενοι από αυτούς, αλλ’ ευεργετούντες αυτούς. Καθόσον ο ευεργετήσας είναι φίλος ασφαλέστερος από τον ευεργετούμενον, διότι επιδιώκει δια της συνεχίσεως της προς αυτόν ευμενείας να διατηρήση την ευγνωμοσύνην του. Ενώ ο ευεργετηθείς είναι μάλλον αδιάφορος φίλος, καθόσον γνωρίζει ότι θ’ ανταποδώση την προς αυτόν χάριν όχι ως εύνοιαν, αλλ’ ως εξόφλησιν χρέους. Και μόνοι αφόβως ωφελούμεν άλλους όχι από υπολογισμόν δια το ιδικόν μας υλικόν συμφέρον, αλλ’ από εμπιστοσύνην προς το ελευθέριον πνεύμα, από το οποίον εμπνεόμεθα.»

Το νόημα του Επιταφίου

«Ο Επιτάφιος του Περικλή είναι το μοναδικό κείμενο στην πολιτική και πολιτισμική ιστορία της παγκόσμιας ιστορίας, που καταγράφει με καθαρότητα και αμεσότητα τον λογικό και αισθηματικό ιστό, του τι σημαίνει Δημοκρατία, όχι σαν θεωρητική προσέγγιση, αλλά σαν προσωπική, βιωματική κατάθεση και πράξη, από έναν ενεργό, φωτισμένο Ηγέτη, με αφορμή ένα τραγικό για την πόλη των Αθηνών γεγονός, της τελετής της ταφής των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ποτέ δε θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε τόσο καλά αυτό το επινοημένο μοντέλο πολιτεύματος, ούτε μέσα από τα σχετικά ιστορικά αρχεία ούτε μέσα από τις αποσπασματικές αναφορές του, εάν δεν είχαμε το ζωντανό αυτό ντοκουμέντο από τον Θουκυδίδη, να αποτυπώνει την ερμηνεία του Περικλή για την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Η ποιοτική διαφορά αυτής της Δημοκρατίας απ’ όλα τ’ άλλα αυταρχικά –φοβικά πολιτεύματα, δεν βρίσκεται μόνον στην ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στους νόμους και στην αυτονόητη δυνατότητα να αναπτύσσει ο κάθε πολίτης στο έπακρο, όλες τις δεξιότητες και τα ταλέντα του, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την οικονομική του ισχύ, μέσα απ’ όλες τις θέσεις και τα αξιώματα, καθώς και σ’ όλα τα άλλα προνόμια που προκύπτουν σαν φυσικά επακόλουθα ενός εξέχοντος πολιτειακού σχεδιασμού. Η μεγάλη κυρίως διαφορά βρίσκεται στην αιτία, η οποία γονιμοποιεί αενάως το πνεύμα της Δημοκρατίας, που είναι η σοφή διαχείριση του Λόγου και της Βούλησης σαν ανώτερου θεϊκού εργαλείου από τους ανθρώπους, ώστε να επιλέγουν οι ίδιοι με απόλυτη συνειδητότητα μέσα στον παρόντα χρόνο, την ομορφιά, από την ασχήμια, τη διακριτικότητα, από τον εγωισμό, την ελευθερία, από τον καταναγκασμό, την απόλαυση, από τον βασανισμό, τον ανθρωπισμό και το φως, από τη βαρβαρότητα και τη μυστικοπάθεια, επιλογές που ενέχουν την ενθουσιώδη προσδοκία μόνο θετικών και καλών έργων. Επί πλέον ο θάνατος για τους πεσόντες εδώ, δεν ένα είναι ακόμα ζοφερό παιγνίδι της μοίρας αλλά μια δική τους επιλογή που νοηματοδοτεί και πάλι τη ζωή. Τη ζωή που έχει νόημα, αξία και σκοπό, έτσι όπως τον οριοθετούν οι προαναφερόμενες συνειδητές επιλογές. Μέσα από αυτό το απόσπασμα μιας τελετής βρίσκουμε τη συνάφεια και το ίδιο πνεύμα που διακατέχει όλον τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και σε όλες του τις μορφές, από την τέχνη, τη φιλοσοφία, μέχρι την πολιτική σκέψη εδώ: την αναζήτηση της ανθρώπινης αλήθειας, σαν βίωμα ένθεης χαράς, αγάπης, αλληλεγγύης και ευτυχίας». Δήμος Αβδελιώδης

 

 

 

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Ελευθέριος Βενιζέλος
Διδασκαλία Ερμηνείας/Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Ερμηνεία: Ηωάννα Σπανού

5ος όροφος
Λεωφ. Βασ. Αμαλίας 4
Πλατεία Συντάγματος

info@katakouzenos.gr

  • Από 13 Οκτωβρίου 2018
eirini aivaliwtouΗωάννα Σπανού: Ο άνθρωπος καλλιεργείται μόνον όταν επιδιώκει να δώσει και να πάρει το Καλό
Περισσότερα

Αλέξης Σταμάτης: Έτσι και ο καθρέφτης δείχνει την αλήθεια, τότε είμαστε άξιοι της μοίρας μας

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Δύο μονόλογοί του, που παρουσιάζονται φέτος στη Β’ Σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας, μας καλούν να βυθιστούμε στο ιδιαίτερο δραματουργικό του σύμπαν. Πολυγραφότατος συγγραφέας, με μεγάλο όγκο κειμένων που εκτείνεται από την πεζογραφία και το δοκίμιο έως την ποικίλου περιεχομένου αρθρογραφία, ο Αλέξης Σταμάτης ξεκίνησε να γράφει από νέος, ενώ έχει σπουδάσει Αρχιτεκτονική και Κινηματογράφο. Μέχρι σήμερα έχει υπογράψει δεκατέσσερα μυθιστορήματα και είκοσι έξι συνολικά βιβλία.

Η τεράστια λογοτεχνική ενεργητικότητά του, επιτρέπει στο παθιασμένο του ενδιαφέρον για την ανθρώπινη ζωή, τη φύση και την κοινωνία, να εκφραστεί με έξοχες παραβολές, με θρυλικές ιστορίες, όπου η αυθεντικότητα στην ξέφρενη πλοκή και οι ανατροπές ξαφνιάζουν και συναρπάζουν τον αναγνώστη.

Τον αγαπητό Αλέξη Σταμάτη έχω τη χαρά να τον συναντώ από κοντά σε παρουσιάσεις βιβλίων του ή θεατρικές παραστάσεις και ομολογώ πως μου αφήνει πάντα τις καλύτερες εντυπώσεις με την ευγένεια, το ήθος και το πνεύμα του.

Είναι γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη. Είναι παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο. Από το 1988 εργάστηκε ως αρχιτέκτων σε αρχιτεκτονικό γραφείο σε διάφορα έργα στην Ελλάδα και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Πολλά βιβλία του έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό. Ο έβδομος ελέφαντας (1998) εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Το Μπαρ Φλωμπέρ (2000) εκδόθηκε επίσης στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές. Το μυθιστόρημά του Αμερικάνικη Φούγκα εκδόθηκε το 2008 στις ΗΠΑ, έχοντας κερδίσει το International Literature Award από το «National Endowment for the Arts». Το μυθιστόρημά του Βίλα Κομπρέ ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ (2007). Για τη δεύτερη συλλογή του, Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων, του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου. Το παιδικό του μυθιστόρημα Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος κέρδισε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Παιδικού Βιβλίου.

Ο μονόλογός του Τελευταία Μάρθα παρουσιάστηκε το 2004 στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και παίχτηκε το 2008 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου και ερμηνεία Χρήστου Στεργιόγλου. Τα έργα του Δακρυγόνα και Σκότωσε ό,τι αγαπάς (σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη) παίχτηκαν το 2010 και το 2012 στο ίδιο θέατρο. Ο μονόλογός του Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης το 2013 σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη. Το έργο του Μελίσσια έχει παρουσιαστεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Αναγνώσεις» στο Εθνικό Θέατρο. Το έργο του Innerview παίχτηκε το χειμώνα του 2014 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ. Έχει γράψει το σενάριο για την ταινία Καταιγίδα (σκην. Χάρης Πατραμάνης) το οποίο εγκρίθηκε από το πρόγραμμα «Ορίζοντες» του Ελληνικού Κέντρου Κινηματόγραφου. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στη Μεγάλη Βρετανία. Έχει αντιπροσωπεύσει πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Τον Απρίλιο του 2013 μίλησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Τέσσερις συγγραφείς του Νότου μιλούν για την κρίση». Το 2013 το μονόπρακτό του «Innerview» παίχτηκε στο Southbank Centre του Λονδίνου. Γράφει κριτική λογοτεχνίας στην εφημερίδα «Τα Νέα» και αρθρογραφεί στην εφημερίδα «Το Βήμα».

Φέτος διανύει μια από τις δημιουργικότερες χρονιές του. Εκτός από τους δύο μονολόγους του, «Η Τελευταία Μάρθα» και τα «Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο», υπό τον τίτλο «Κόσμος/Γωνία», που θα παρουσιαστούν από τον Οκτώβριο του 2018 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας – Σκηνή Β, σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη και ερμηνεία των Νίκου Αλεξίου και Νίκου Αρβανίτη, έρχεται και το νέο του βιβλίο. Πρόκειται για το πεζογράφημα «Ο άντρας της πέμπτης πράξης», που θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και θα ενταχθεί στις φθινοπωρινές μας αναγνώσεις. Είναι μια ιστορία «λανθάνουσας ενηλικίωσης». Η προσπάθεια ενός άνδρα να ορίσει τον εαυτό του και ν’ ανοίξει ένα νέο παράθυρο στη ζωή. Μια εναγώνια περιπέτεια με αλλεπάλληλες εναλλαγές, ένα παιχνίδι ζήλιας και θαυμασμού, μια αναμέτρηση με τον θάνατο.

Παράλληλα, από τις αρχές Οκτωβρίου θα παραδώσει δύο σεμινάρια: Το Συγγραφικό Εργαστήρι στη Σχολή Μωραΐτη και τα Μαθήματα Δημιουργικής Γραφής από τις Εκδόσεις Ψυχογιός. Τα σεμινάρια αυτά απευθύνονται σε όσους θέλουν να επικοινωνήσουν με τα ενδότερα της συγγραφής, αυτής της «μάγισσας τέχνης». Τα μαθήματα διεξάγονται σε μια ατμόσφαιρα διάδρασης και λογοτεχνικότητας, μέσα από θεωρία αλλά και ασκήσεις. Με την εμπειρία που διαθέτει, έχει πλέον διαμορφώσει μια μελετημένη μέθοδο προσέγγισης της λογοτεχνίας. Μαθητές του έχουν ήδη εκδώσει δεκαεννέα βιβλία. Ένα βασικό θέμα που ανιχνεύεται στα μαθήματά του είναι το τι σημαίνει αυτός ο «άλλος τρόπος να βλέπεις τα πράγματα» στον οποίο βασίζεται η λογοτεχνία.

Όσο για το 2019, τον Μάιο θα παρουσιαστεί στο Εθνικό Θέατρο το θεατρικό του έργο «Μελίσσια», σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη. Πρωταγωνιστούν η Λήδα Πρωτοψάλτη και οι Νίκος Αρβανίτης, Κώστας Βασαρδάνης, Μαρία Κεχαγιόγλου, Νεφέλη Κουρή, Νίκος Χατζόπουλος. Οι φωτισμοί είναι του Αλέκου Αναστασίου και η μουσική του Νίκου Κυπουργού. Μια ιστορία που μας κλείνει το μάτι σαν γνώριμή μας από καιρό. Ίσως διότι την έχουμε κι εμείς ζήσει. Ίσως επειδή έχουμε ακούσει γι’ αυτή. Ενδεχομένως γιατί φανταζόμαστε ότι πράγματι μπορεί να ισχύει. Σίγουρα γιατί τα Μελίσσια βρίσκονται… δίπλα μας.

***

Φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης

 

Αλέξη, γιατί επέλεξες να παντρέψεις δύο μονολόγους σου, «Η Τελευταία Μάρθα» και τα «Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο», σε ένα θεατρικό έργο; Τι κοινό έχουν;

* Οι ήρωες των δύο μονολόγων, o Σάκης και ο Φώτης, είναι δύο εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι που τους ενώνουν όμως πολλά. Το κύριο είναι η μοναξιά και ο εγκλεισμός. Και οι δύο ζουν μόνοι στο μικρό σπίτι-φωλιά τους όπου ταΐζουν τις φαντασιώσεις και τις μνήμες τους. Ο μεν Σάκης («Η Τελευταία Μάρθα»), με ονειροφαντασίες που προβάλλει στον απέναντι ψιλικατζή, ο δε Φώτης («Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο»), πλαισιωμένος από κασέτες που καταγράφουν ολόκληρό του το παρελθόν, «κλέβει» το νεότερο εαυτό του για να δημιουργήσει ένα έργο. Δύο χαρακτήρες που ολισθαίνουν στο δίπολο φαντασία -πραγματικότητα και από τα σπαράγματα της μνήμης -κατασκευασμένης ή μη- δημιουργούν πραγματικές συνθήκες σ’ έναν ενεστώτα που καίει.

Τι υπονοεί ο τίτλος της παράστασης «Κόσμος/Γωνία»;

* Είναι ένας στίχος από το πρώτο ποίημα που δημοσίευσα ποτέ μου. Ήταν το 1992 και ο στίχος έδωσε τον τίτλο σε ολόκληρη τη συλλογή. «Ήσουν παιδί/ και ο κόσμος γωνία παντού». «Γωνία», όχι με την έννοια του «μαγαζί γωνία», αλλά με την έννοια της αιχμηρότητας, τη βίαιης αλλαγής κατεύθυνσης, της ανισορροπίας. Ένιωσα λοιπόν ότι η ευθραυστότητα αλλά και η εκκεντρικότητα των δύο συγκεκριμένων ηρώων, του Σάκη και του Φώτη, δημιουργεί έναν κόσμο μη οριζόντιο, μη κάθετο, μη κυκλικό, αλλά έναν κόσμο πολυγωνικό, γεμάτο γωνίες, όπου ανά πάσα στιγμή μπορείς να βρεθείς προ εκπλήξεως.

Τι χαρακτήρες είναι ο Σάκης και ο Φώτης, οι ήρωες των δύο μονόπρακτων;

* Ο μεν Σάκης («Η Τελευταία Μάρθα») είναι ένας φύλακας της Εθνικής Πινακοθήκης που προβάλλει τις ονειροφαντασίες του στον απέναντι ψιλικατζή τον οποίο αναγάγει σε φύλακα – άγγελο της ζωής του με αποτέλεσμα να εμπλακεί σε ποικίλες περιπέτειες που του αλλάζουν εντελώς την καθημερινότητα, ο δε συγγραφέας Φώτης («Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο»), πλαισιωμένος από κασέτες που καταγράφουν όλο του το παρελθόν, χρησιμοποιεί το νεότερο εαυτό του για να δημιουργήσει τα θεατρικά του έργα. Το κάνει επιτυχημένα, μέχρι που η πηγή στερεύει. Τα έργα του παύουν να έχουν επιτυχία. Ξαφνικά δέχεται μια αναπάντεχα προσοδοφόρα πρόταση που μπορεί να του αλλάξει τη μοίρα. Για να γράψει, όμως, πρέπει να βάλει τα μοναδικά δύο ντιβιντί που δεν αντέχει να δει. Εκείνα που ξανανοίγουν το μεγάλο τραύμα της ζωής του.

O σκηνοθέτης Άρης Τρουπάκης, ο ηθοποιός Νίκος Αρβανίτης και ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης στις πρόβες της παράστασης Κόσμος / Γωνία.

 

Θα ήθελες να μας μιλήσεις για το σκηνοθέτη της παράστασης, Άρη Τρουπάκη και τους ηθοποιούς που θα υποδυθούν τους ρόλους, τον Νίκο Αλεξίου και τον Νίκο Αρβανίτη;

* Με τον Άρη έχουμε μια σχέση δεκαετίας. Δεν είναι τόσα πολλά τα χρόνια, αλλά με το που τον γνώρισα είπα «εδώ είμαστε»! Είμαστε πολύ διαφορετικοί σε πολλά, αλλά έχουμε πιστεύω τον ίδιο πυρήνα. Είναι ο μοναδικός άνθρωπος στη ζωή μου με τον οποίο έχουμε κάνει κατά τη διάρκεια συζήτησης μια παύση 45 λεπτών(!) χωρίς καμία αμηχανία, χωρίς κανένα πρόβλημα. Υπάρχει μια παράξενη χημεία που μας ενώνει. Συν τοις άλλοις είναι και κουμπάρος μου! Με τον Νίκο τον Αρβανίτη γνωριζόμαστε καμία εικοσαριά χρονιά μια και έχει συνεργαστεί αρκετές φορές με το θέατρο της μητέρας μου. Και με τον Νίκο υπάρχει ένα κλείσιμο ματιού, χωρίς πολλά πολλά μπαίνουμε αμέσως στον πυρήνα των πραγμάτων. Έχουμε και κάτι κοινό, προερχόμαστε και οι δύο από τον χώρο των θετικών επιστημών, έχουμε περάσει και οι δύο από το ΕΜΠ. Δεν αποκλείεται να παίζει και αυτό κάποιο ρόλο. Τον θεωρώ από τους κορυφαίους ηθοποιούς της γενιάς του. Το ίδιο ισχύει και για τον Νίκο Αλεξίου, τον οποίο γνωρίζω σε προσωπικό επίπεδο λιγότερο απ’ όλους, αλλά τον ξέρω εδώ και… πενήντα (!) περίπου χρόνια, μια και πηγαίναμε στο ίδιο σχολείο (εκείνος κάποια χρόνια μεγαλύτερος). Είχε μια πολύ έντονη παρουσία στο σχολείο ο Νίκος και τον θαύμαζα. Στα χρόνια που ακολούθησαν τον θαύμασα και σαν ηθοποιό και επιτέλους ήρθε η ώρα να συνεργαστούμε. Πιστεύω ότι η τριπλή αυτή συγκυρία είναι πολύ ευτυχής.

«Το να μπορείς να αντέχεις τη μοναξιά και επιπλέον να την απολαμβάνεις είναι μεγάλο προσόν», έλεγε ο Τζορτζ Μπέρναρντ Σω. Πώς το σχολιάζεις;

* Έχω περάσει ατέλειωτες ώρες της ζωής μου μόνος, από εβδομάδες έως και μήνες. Δεν ήταν μοναξιά, αλλά επιλογή. Και η αλήθεια είναι ότι το απήλαυσα πάρα πολύ. Δεν θα ήμουν αυτός που είμαι, εάν δεν είχα υπάρξει με τον εαυτό μου τόσο πολύ. Η συνθήκη ωστόσο αυτή δεν συγκρίνεται με την τύχη του να βρεις τον άνθρωπό σου, όχι αυτό που λέμε «αυτόν που ταιριάζεις», αλλά εκείνον που νιώθεις ότι βγήκατε από τα σπλάχνα ο ένας του άλλου για να είστε μαζί. Κι εκεί είμαι πολύ τυχερός.

Η μοναξιά του συγγραφέα έρχεται αντιμέτωπη με την αναγνώριση του κοινού, με τη δημοσίευση και τη φήμη;

* Σήμερα αυτό το «κλισέ» δεν υπάρχει. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ο συγγραφέας δεν είναι το πλάσμα εκείνο που απομονωμένο από τον κόσμο, αποτυπώνει τα βιώματά του υπό το φως μιας λάμπας θυέλλης, ενώ γύρω του μαίνεται η καταιγίδα. Ο συγγραφέας είναι παρών, είναι εντός της κοινωνίας και της ζωής. Έχω γράψει σε αεροπλάνα, σε μπαρ, σε απίθανα μέρη. Η αναγνώριση του κοινού είναι πολύ συγκινητική, γιατί δυστυχώς στην εποχή μας ο συγγραφέας όχι απλώς είναι πλήρως απαξιωμένος, αλλά είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Η συγγραφή στην Ελλάδα είναι κάτι σαν πάρεργο, σαν χόμπι. Το να ακούς και καμία καλή κουβέντα (ή και κριτική) στο δρόμο είναι ενθαρρυντικό. Πάει να πάει ότι ο άλλος ήρθε σε επαφή με το έργο σου, τον απασχόλησε, αποκτήσατε μια σχέση. Φήμη, επίσης δεν πιστεύω ότι υπάρχει, άλλοι είναι οι σταρ στην Ελλάδα όχι οι συγγραφείς πάντως! Η κάθε εποχή μοιράζει τη φήμη σε αυτούς που αντανακλούν την ποιότητά της.

Ο χρόνος μπορεί να φέρει στην επιφάνεια το παρελθόν;

* Ο χρόνος διαρκώς σκάβει. Το σκάψιμο αναγκαία γίνεται προς τα μπρος. Ωστόσο στην πορεία μπορεί να ανακαλύψεις κάποια «κτερίσματα», κάποια ευρήματα που θα σου φέρουν στην επιφάνεια μνήμες. Η μνήμη είναι από τα πιο πονηρά αισθήματα που υπάρχουν. Είναι χαμαιλεοντική, πλανεύτρα, πανέξυπνη. Στο κέντρο της όμως στέκεται ακλόνητο το Γεγονός. Και γύρω του πλέκεται, θέλουμε δε θέλουμε, όλη μας η ζωή.

Ποια είναι η άποψή σου για τη σύγχρονη δραματουργία στην Ελλάδα;

* Είναι καλή. Πραγματικά καλή. Ίσως όχι στο επίπεδο της σκηνοθεσίας και της υποκριτικής (που είναι εξαιρετική) αλλά οι αρκετοί Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς έχουν αφήσει πίσω τους τις ηθογραφίες, τις προβλεψιμότητες και τις ευκολίες του παρελθόντος και ειδικά οι νέοι, ρισκάρουν, ανοίγουν δρόμους, πειραματίζονται. Το θέατρο είναι η τέχνη των τεχνών. Δε θα πεθάνει ποτέ. Κάθε εποχή θα παράγει τους δικούς της αφηγητές που σήμερα μπορεί να μην είναι παραδοσιακοί, μπορεί να μην είναι αριστοτελικοί αλλά έχουν στο οπλοστάσιό τους υπερμέσα (εννοώ εκφραστικά όχι οικονομικά) για να παίξουν. Τα βίντεο, οι περφόρμανς, τα sites pecific projects, είναι δρόμοι που χρησιμοποιούνται πλέον κατά κόρον. Εάν ωστόσο το δούμε σφαιρικά, το θέατρο δεν είναι τίποτα άλλο παρά παρουσία. Προϋποθέτει δύο. Έναν αφηγητή κι ένα θεατή. Ο πρώτος πρέπει να λέει, ή να δείχνει κάτι στον δεύτερο που να τον ενδιαφέρει.

Πώς βλέπεις το ελληνικό θέατρο;

* Νομίζω ότι είναι η τέχνη που ανθεί περισσότερο στην Ελλάδα. Το καλό θέατρό μας, τονίζω το «καλό», δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα από όσα βλέπουμε έξω. Εκείνο βέβαια που με θλίβει στο χώρο είναι μια παθογένεια που έχει να κάνει με την εμπορευματοποίηση, με την απεύθυνση στα πιασάρικα ένστικτα του θεατή. Δεν μιλάω για το ψυχαγωγικό θέατρο, το οποίο είναι μια σεβαστή και πανάρχαια ιστορία, αλλά το «πονηρό» θέατρο, εκείνο που δημιουργεί συνθήκες έτσι ώστε να παρασύρει τον θεατή στο ταμείο. Με την υποχώρηση της τηλεόρασης και την πτώση της τιμής των εισιτήριων, ο Έλληνας κατέφυγε μαζικά στο θέατρο. Εκεί είδε ένα σωρό θεάματα που πόνταραν στη νοσταλγία, στη μνήμη, στην εύκολη ιστορική αναπαράσταση και στο «τι ωραία ήταν τότε». Ανάμεσά τους ωστόσο είδε και υπέροχες παραστάσεις, είδε θεσμούς να εξελίσσονται. Είδε το Εθνικό Θέατρο να ανοίγει τα φτερά του, το Φεστιβάλ να απλώνεται σε νέους χώρους, τις μεγάλες σκηνές των ιδρυμάτων να προσφέρουν υψηλού επιπέδου παραστάσεις. Εκείνο που απομένει είναι να δουν και οι ξένοι τα δικά μας έργα. Στον χώρο του βιβλίου, που επίσης με αφορά όπως ξέρετε, αυτή η πόρτα είναι θεόκλειστη, σφραγισμένη και κάποιος έχει πετάξει τα κλειδιά. Ό,τι κάνουμε, το κάνουμε μόνοι μας. Οι δε ξένοι ακούν ελληνική λογοτεχνία και αμέσως το μυαλό τους πάει (ακόμη!) στον Ζορμπά και στο ουζάκι! Ο πεζογράφος είναι καταδικασμένος χωρίς τη βοήθεια από το κράτος. Προσπαθούμε με ακόντια ενάντια σε drones. Ελπίζω τώρα με μια υπουργό που προέρχεται από τα σπλάχνα του βιβλίου να διορθωθεί κάτι. Στο θέατρο υπάρχουν πολύ καλύτερες υποδομές και σχετικοί άνθρωποι που προσπαθούν και μοχθούν έχοντας γνώση του αντικειμένου και εκεί είμαι πολύ πιο αισιόδοξος.

Μπορούν το θέατρο, η λογοτεχνία, η τέχνη να απαλύνουν τον πόνο των ανθρώπων;

* Ο πόνος τον ανθρώπων είναι που δημιουργεί το θέατρο, τη λογοτεχνία και την τέχνη. Ο ρόλος της τέχνης δεν είναι θεραπευτικός. Είναι σχεδόν βιολογικός.

Ποια είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση που μπορεί να σου δώσει η δουλειά σου;

* Η χαρά να νιώσω ότι αυτό που έγραψα είναι κοντά σε αυτό που αισθάνθηκα. Πως είναι αληθινό. Και πως αφορά και άλλους ανθρώπους.

Ποια είναι η μεγαλύτερη ανησυχία σου;

* Η υγεία και μόνον.

Πώς αισθάνεσαι όταν έχεις βάλει και την τελευταία τελεία σε ένα έργο σου;

* Δεν τη βάζω εγώ. Τη βάζει το ίδιο το έργο. Ποτέ ένα έργο δεν τελειώνει. Εγκαταλείπεται. Αλλιώς δεν θα είχα παραδώσει ποτέ τίποτα σε κανέναν εκδότη ή σκηνοθέτη, θα το δούλευα συνέχεια, πιθανόν μέχρι από μια λευκή σελίδα να είχε καταλήξει σε μια μαύρη.

Γνωρίζεις από την αρχή ποια θα είναι η πορεία των ηρώων σου ή υπάρχει πιθανότητα αυτονόμησής τους κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου;

* Βεβαίως και δεν γνωρίζω. Θα μου ήταν εξαιρετικά βαρετό να εκτελώ μια συνταγή, να επιβεβαιώνω μια παρτιτούρα. Ο ήρωας πλάθεται και αυτονομείται. Πολλές φορές -κι εκεί πρέπει να νιώθεις πολύ ευτυχής- μπορεί να σου υπαγορεύσει ο ίδιος το τι θα κάνει.

Είσαι από εκείνους τους συγγραφείς που έχουν πάντα μαζί τους ένα σημειωματάριο για να μην ξεχάσουν την καινούργια ιδέα τους;

* Όχι. Αν και ίσως θα έπρεπε. Έχω πολλές ιδέες, κάποια, κάπως θα προκριθεί και θα επικρατήσει. Είναι σαν τη σύλληψη. Δεν ξέρεις ποιο σπερματοζωάριο θα κερδίσει την κούρσα!

Τι θα ήθελες να μας αποκαλύψεις για το νέο σου βιβλίο;

Πρώτη δημοσίευση του εξωφύλλου

 

* Το νέο μου πεζογράφημα έχει τίτλο «Ο άντρας της πέμπτης πράξης» και θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το φθινόπωρο. Να σας μεταφέρω το οπισθόφυλλο, ώστε να πάρετε μια ιδέα:
Ένα παιδί μένει ορφανό. Διψασμένο για αγάπη βυθίζεται στην αγκαλιά των βιβλίων. Λίγα βήματα μετά, ο άτολμος έφηβος, παρασυρμένος στον Κήπο των Ηδονών, ενηλικιώνεται και μυείται στην καταραμένη τέχνη, το αλκοόλ και τον αισθησιασμό. Κι ύστερα στην ερωτική ονειροφαντασία που θα τον οδηγήσει στη θλίψη.
Ο ήρωας του βιβλίου θα κληθεί να συνθέσει τον χαρακτήρα του, για να τον αγαπήσει ως το αιώνιο, μέσα από τις δεύτερες και τρίτες ευκαιρίες που δίνονται σε όσους έχουν βουτήξει στα βαθιά.
Η ιστορία του θα είναι μια δοκιμασία σε πέντε πράξεις. Μια εναγώνια περιπέτεια με αλλεπάλληλες εναλλαγές, ένα παιχνίδι ζήλιας και θαυμασμού, μια αναμέτρηση με τον θάνατο. Μια προσπάθεια να ορίσει τελικά τον εαυτό του και ν’ ανοίξει ένα νέο παράθυρο στη ζωή.
Είναι μια ιστορία «λανθάνουσας ενηλικίωσης», με κάποιες ανατροπές για τις οποίες, φυσικά, δεν θέλω να μιλήσω.

Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια;

* Τον Μάιο του 2019 θα ανεβεί στο Εθνικό Θέατρο το θεατρικό μου έργο «Μελίσσια». Έχω τη χαρά να συνεργάζομαι με κάποιους εξαιρετικούς συντελεστές τους οποίους εκτιμώ πάρα πολύ. Τη σκηνοθεσία θα κάνει ο Γιώργος Παλούμπης. Πρωταγωνιστεί η υπέροχη κυρία Λήδα Πρωτοψάλτη και οι Νίκος Αρβανίτης, Κώστας Βασαρδάνης, Μαρία Κεχαγιόγλου, Νεφέλη Κουρή, Νίκος Χατζόπουλος. Οι φωτισμοί είναι του Αλέκου Αναστασίου και η μουσική του Νίκου Κυπουργού.

Τι έχεις να ευχηθείς για τον τόπο μας;

* Να σταματήσει αυτή η γραφική εμφυλιοπολεμική κακομοιριά από παντού. Να πάψουμε να ντρεπόμαστε για όσα ακούμε, για τον τρόπο που τα ακούμε, για την έλλειψη στοχασμού όσων ακούμε, ακόμη και για τη γλώσσα στην οποία τα ακούμε. Θέλω να ελπίζω πως είμαστε πολύ καλύτεροι από αυτό που βγάζουμε προς τα μπρος. Έτσι και χάσουμε και αυτήν την ελπίδα, έτσι και ο καθρέφτης δείχνει την αλήθεια, τότε είμαστε άξιοι της μοίρας μας.

Και μια τελευταία ερώτηση. Ασχολείσαι εδώ και δέκα χρονιά περίπου με τη δημιουργική γραφή. Φέτος μάλιστα έχεις δύο σεμινάρια. Ένα στις Εκδόσεις Ψυχογιός και ένα στη Σχολή Μωραΐτη. Μπορείς να μου μιλήσεις για την εμπειρία αυτή;

* Καταρχάς να πούμε μερικά πράγματα για το τι σημειώνει να είσαι συγγραφέας. Εάν είσαι συγγραφέας έχεις ένα μικρό ρεπερτουάρ εργαλείων. Μια λευκή σελίδα ή μια κενή οθόνη και κάποιες λέξεις που βάζεις πάνω τους. Δεν κάνεις ταινία δεν έχεις ηχητικά εφέ, post production, σκηνικά, μουσική. Οι λέξεις στο χαρτί ή στην οθόνη είναι σαν νότες στο πεντάγραμμο. Είναι ανενεργές όσο το κομμάτι δεν παίζεται ή όσο ο αναγνώστης δεν διαβάζει. Όταν ο αναγνώστης διαβάζει, τότε οι «νότες ζωντανεύουν». Η ανάγνωση είναι η πιο διαδραστική μορφή τέχνης. Ο εγκέφαλος πρέπει να δουλέψει τα πάντα. Δεν μπορείς να διδάξεις τον αναγνώστη το νόημα του βιβλίου. Από τη στιγμή που έφυγε από τα χέρια σου το βιβλίο δεν εξαρτάται πια από σένα αλλά από τον αναγνώστη. Όσον αφορά τα σεμινάρια, απευθύνονται σε όσους θέλουν να επικοινωνήσουν με τα ενδότερα της συγγραφής, αυτής της «Μάγισσας Τέχνης», και να αναπτύξουν την αποκλειστικά δική τους συγγραφική «φωνή». Τα μαθήματα διεξάγονται σε μια ατμόσφαιρα διάδρασης και λογοτεχνικότητας, μέσα από θεωρία αλλά και ασκήσεις. Όλοι μαζί ανιχνεύουμε τι σημαίνει αυτός ο «άλλος τρόπος να βλέπεις τα πράγματα» στον οποίο βασίζεται η λογοτεχνία. Εισδύουμε στην «κουζίνα» του πεζογράφου και αναλύουμε τον τρόπο που χρησιμοποιεί τα «υλικά» του. Πλέον μπορώ να πω ότι με την εμπειρία διαθέτω μια μελετημένη μέθοδο προσέγγισης της λογοτεχνίας. Μαθητές μου έχουν ήδη εκδώσει δεκαεννέα βιβλία.

***

Συγγραφικό εργαστήρι με τον Αλέξη Σταμάτη στη Σχολή Μωραΐτη

Από τη Δευτέρα 1η Οκτωβρίου 2018

Το Σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής «Συγγραφικό Εργαστήρι» με τον συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη απευθύνεται σε όσους θέλουν να γνωρίσουν κάποια μυστικά της συγγραφής και να αναπτύξουν τη δική τους «φωνή» στη λογοτεχνία. Με την καθοδήγηση του έμπειρου πεζογράφου, ο οποίος εκτός από την πολυετή και επιτυχημένη προσωπική συγγραφική διαδρομή και τη θεωρητική του κατάρτιση, διαθέτει και μια μελετημένη μέθοδο προσέγγισης της λογοτεχνίας.

Σχολή Μωραΐτη, Παπαναστασίου και Αγίου Δημητρίου, Παλαιό Ψυχικό

19:00-21:00

Διάρκεια 6 συναντήσεις

Για πληροφορίες και εγγραφές μπορείτε να απευθύνεστε στη Γραμματεία του Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Μωραΐτη στο 210-6756970 και info@sasm.gr

***

Μαθήματα δημιουργικής γραφής με τον Αλέξη Σταμάτη / Bookoo και Εκδόσεις Ψυχογιός

Το Bookoo και οι Εκδόσεις Ψυχογιός ανακοινώνουν την έναρξη μαθημάτων δημιουργικής γραφής σε συνεργασία με τον καταξιωμένο συγγραφέα και εισηγητή σεμιναρίων δημιουργικής γραφής Αλέξη Σταμάτη. Ανακαλύψτε τη μαγεία της συγγραφής στη ζεστασιά του νέου βιβλιοπωλείου των εκδόσεων στο κέντρο της Αθήνας.

Αναλυτικά οι ημερομηνίες των μαθημάτων
Κάθε Πέμπτη, από 4 Οκτωβρίου έως και 8 Νοεμβρίου 2018
4/10, 11/10, 18/10, 25/10, 1/11, 8/11
Ώρες: 6-9 μ.μ.

Τιμή σεμιναρίων: 230 €
Τρόπος εξόφλησης: 50% με την εγγραφή και 50% πριν από το τρίτο μάθημα.
Αν προεξοφλήσετε τα δίδακτρα μέσω ηλεκτρονικής πληρωμής (PayPal, πιστωτική κάρτα) ή μέσω τραπεζικής κατάθεσης, σας παρέχουμε έκπτωση 30 €.

Χώρος μαθημάτων: Βιβλιοπωλείο Εκδόσεων Ψυχογιός,
Διεύθυνση: Εμμ. Μπενάκη 13-15, Αθήνα 10678
Πληροφορίες: info@bookoo.gr & 210.2804977

Κόσμος / Γωνία. Διαβάστε ΕΔΩ

 

Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας – Σκηνή Β’
Διεύθυνση: Κεφαλληνίας 16, Κυψέλη – Τηλέφωνο: 2114117878

Προπώληση viva: https://www.viva.gr/tickets/theater/theatro-odou-kefallinias-skini-b/kosmos-gonia/

Ημερομηνίες παραστάσεων

    • Δευτέρα 22 Οκτωβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 23 Οκτωβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 29 Οκτωβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 30 Οκτωβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 5 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 6 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 12 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 13 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 19 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 20 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 26 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 27 Νοεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 3 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 4 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 11 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00
    • Τρίτη 18 Δεκεμβρίου 2018, ώρες: 21:00

 

***

«Ο άντρας της πέμπτης πράξης»

 

***

Μελίσσια Αλέξη Σταμάτη
ΚΤΙΡΙΟ ΤΣΙΛΛΕΡ – ΣΚΗΝΗ «ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ»

Η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα σε τέσσερις τοίχους, χωρίς τίποτε να εμποδίζει τον συγγραφέα να στήσει κόσμους εντός κι εκτός τους. Ένα κείμενο αμιγώς θεατρικό από την πρώτη του σύλληψη επιδιώκει έναν «ανυψωμένο ρεαλισμό». Το γνωρίσαμε με επιτυχία σε μορφή αναλογίου το 2012 στις Αναγνώσεις του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και ως μυθιστόρημα με την ίδια πάντα θεατρική ένταση.
Ο βραβευμένος πεζογράφος, ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης, παραδίδει μια ανάγλυφη ακτινογραφία των προβληματικών οικογενειακών σχέσεων που προκαλεί η παρουσία μιας μητέρας πρωταρχικής φιγούρας – μιας βασίλισσας μέλισσας. Ο Γιώργος Παλούμπης, με εξαιρετικά δείγματα γραφής στο ρεαλιστικό θέατρο, επανέρχεται στο Εθνικό Θέατρο μετά την επιτυχημένη παράσταση «Αόρατη Όλγα». Με γνώση της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας αναμετριέται ξανά με το σύγχρονο ελληνικό έργο και καταθέτει τη δική του ερμηνεία πάνω στη μητρική κυριαρχία.
Σ’ ένα αστικό σπίτι κάπου στα βόρεια προάστια της Αθήνας, στα Μελίσσια, η ιδιοκτήτρια υποδέχεται τους πιο κοντινούς της ανθρώπους: την κόρη της με τον σύζυγό της, τον γιο της και μια νεαρή κοπέλα, που όταν αποκαλύπτει την ταυτότητά της αλλάζει τα δεδομένα της οικογενειακής συνεύρεσης. Η συγγραφική ιδιότητα της κατάκοιτης ιδιοκτήτριας, της Αγάπης, δημιουργεί την αίσθηση πως, ό,τι διαδραματίζεται μεταξύ τους, είναι επινοημένες ιστορίες που βγαίνουν από τα χειρόγραφα των βιβλίων της.

Συντελεστές παράστασης:

Σκηνοθεσία: Γιώργος Παλούμπης

Διανομή ρόλων: Νίκος Αρβανίτης, Κώστας Βασαρδάνης, Μαρία Κεχαγιόγλου, Νεφέλη Κουρή, Λήδα Πρωτοψάλτη, Νίκος Χατζόπουλος

Από 10.05.2019 έως 09.06.2019

Ημέρες & ώρες
Τετάρτη 18:00 – Πέμπτη έως Σάββατο 21:00 – Κυριακή 18:00

 

***

 

Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο. Έχει εκδώσει δεκατρία μυθιστορήματα και είκοσι τέσσερα συνολικά βιβλία. Το πρώτο, Ο έβδομος ελέφαντας (1998), εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Το δεύτερο, Μπαρ Φλωμπέρ (2000), εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές. Το μυθιστόρημα του Αμερικάνικη Φούγκα εκδόθηκε το 2008 στις ΗΠΑ, έχοντας κερδίσει το International Literature Award από το «National Endowment for the Arts». Το μυθιστόρημά του Βίλα Κομπρέ ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ (2007). Για τη δεύτερη συλλογή του, Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων, του απονεμήθηκε το 1994 από τον Δήμο Αθηναίων το Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου. Το παιδικό του μυθιστόρημα Ο Άλκης και ο λαβύρινθος κέρδισε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου.
Ο μονόλογός του Η τελευταία Μάρθα παρουσιάστηκε το 2004 στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα, και παίχτηκε το 2008 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου και ερμηνεία Χρήστου Στεργιόγλου. Τα έργα του Δακρυγόνα και Σκότωσε ό,τι αγαπάς (σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη) παίχτηκαν το 2010 και το 2012 στο ίδιο θέατρο. Ο μονόλογός του Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης το 2013 σε σκηνοθεσία Άρη Τρουπάκη. Το έργο του Μελίσσια έχει παρουσιαστεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Αναγνώσεις» στο Εθνικό Θέατρο. Το έργο του Innerview παίχτηκε τον χειμώνα του 2014 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης σε σκηνοθεσία Λίλλυς Μελεμέ. Το 2013 το Innerview παίχτηκε στο Southbank Centre του Λονδίνου.
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στη Μεγάλη Βρετανία. Έχει αντιπροσωπεύσει πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Τον Απρίλιο του 2013 μίλησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Τέσσερις συγγραφείς του Νότου μιλούν για την κρίση». Γράφει κριτική λογοτεχνίας στην εφημερίδα Τα Νέα. Διδάσκει για έκτο χρόνο δημιουργική γραφή.

 

 

eirini aivaliwtouΑλέξης Σταμάτης: Έτσι και ο καθρέφτης δείχνει την αλήθεια, τότε είμαστε άξιοι της μοίρας μας
Περισσότερα

Νάντια Δαλκυριάδου: Στο «Θα Βγω απ’ το Αυγό» συγκινούμαι πιο πολύ με τις μαμάδες

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Επιμέλεια συνέντευξης: catisart.gr

Ηθοποιός, ενδυματολόγος, σκηνογράφος. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και είναι απόφοιτη της Δραματικής Σχολής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Η Νάντια Δαλκυριάδου τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται ως ηθοποιός στην Αθήνα σε παραστάσεις για ενήλικες και παιδιά. Έχει εργαστεί πολλά χρόνια ως εμψυχώτρια παιδικών θεατρικών ομάδων και ομάδων ΑΜΕΑ. Είναι ηθοποιός, συνδημιουργός και ιδρυτικό μέλος της ομάδας Anumati. Φέτος σκηνοθετεί και την παιδική παράσταση «Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι» για παιδιά 18 μηνών έως και 6 ετών, η οποία ανεβαίνει στο θέατρο Άβατον. Εκτός από την ιδιαίτερη παράσταση «Θα Βγω απ’ το Αυγό», που παίζεται από το 2017, τη γνωρίζουμε επίσης από το «Nordost» (2016, Άβατον) και τη «Μαζώχτρα» (2016, 104 – Κεντρική Σκηνή).

Τα πρώτα μωρά που παρακολούθησαν το «Θα Βγω απ’ το Αυγό» είναι πλέον ολόκληρα παιδάκια. Περπατούν, μιλούν και τρέχουν. Δεν τα προλαβαίνουμε πια. Εν τω μεταξύ, άλλα μωρά ήρθαν σ’ αυτό τον κόσμο και οι συντελεστές της παράστασης είναι έτοιμοι να τα υποδεχθούν στο πορτοκαλί χαλί και τις αφράτες μαξιλάρες που θα στηθούν για τέταρτη (!) χρονιά στη σκηνή του θεάτρου Άβατον. Η πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο, 6 Οκτωβρίου 2018. Πρόκειται για μια θεατρική δουλειά αποκλειστικά για βρέφη. Σ’ αυτή την παράσταση, οι θεατές θηλάζουν, ίσως δεν έχουν πει καν την πρώτη τους λέξη, μπορεί ακόμη καλά καλά να μην έχουν σταθεί στα πόδια τους. Ξέρουν όμως να ακούν, να αγγίζουν, να αισθάνονται, να εκδηλώνουν τη χαρά και τη δυσαρέσκειά τους χωρίς δεύτερες σκέψεις… Είναι το πιο απαιτητικό κοινό του κόσμου όλου. Όμως αξίζει να δώσεις τα πάντα για να τους ικανοποιήσεις!
Αυτό σκοπεύουν να κάνουν για τέταρτη χρονιά οι συντελεστές του «Θα Βγω απ’ το Αυγό», μεταξύ αυτών και η Νάντια Δαλκυριάδου, μέσα από την ειδικά σχεδιασμένη για μωρά 4 έως και 18 μηνών παράσταση.
Οι μικροί -οι πολύ μικροί- θεατές θα ταξιδέψουν σ’ έναν κόσμο παραμυθένιο, με την πολύτιμη βοήθεια του Λευτέρη, του νεογέννητου περιστεριού που κάνει τα πρώτα του φτερουγίσματα εξερεύνησης, αναζητώντας την ευτυχία και την αγάπη.
Η παράσταση έχει διάρκεια 45 λεπτών, στη διάρκεια των οποίων βρέφη και γονείς μοιράζονται μια μοναδική διαδραστική εμπειρία. Οι άρτια εκπαιδευμένοι περφόρμερ δημιουργούν ένα ασφαλές περιβάλλον για τα μωρά. Επιστρατεύουν στοχευμένα οπτικά ερεθίσματα, σχήματα, ήχους, μουσική, χρώματα και φυσικά την κίνηση, ώστε να διασκεδάσουν τους μικρούς θεατές, αλλά και να ενεργοποιήσουν τις αισθήσεις τους. Να αυξήσουν την παρατηρητικότητά τους, να διεγείρουν τη φαντασία τους, να τα βοηθήσουν να αλληλεπιδράσουν με το περιβάλλον, με το καινούργιο τους «σπίτι» που είναι απείρως μαγικότερο και σίγουρα πιο σύνθετο από τη ζεστή, οικεία κοιλιά της μαμάς τους.

«Ο Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι» είναι η συνέχεια της βρεφικής παράστασης «Θα βγω από τ’ αυγό» για μεγαλύτερα παιδιά. Ο Λευτέρης, το μικρό περιστέρι που αγάπησαν μωρά και γονείς μέσα από τη βρεφική παράσταση «Θα Βγω απ’ το Αυγό», επιστρέφει ακόμη πιο ενθουσιώδης. Για μια ακόμη φορά φτερουγίζει έξω από τις σελίδες του παραμυθιού της Μαρίνας Πλεμένου «Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι». Η διαφορά είναι πως πλέον συνοδοιπόροι σ’ αυτό το ταξίδι του θα είναι μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά (από 18 μηνών έως και 6 ετών). Πρώτο φτερούγισμα, την Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου στις 11:00, στο θέατρο Άβατον.

Η Νάντια Δαλκυριάδου σκηνοθετεί τον «Λευτέρη», παίζει στο «Αυγό» και στη συνέντευξη που παραχώρησε στο catisart.gr μας μιλά για τις συγκινήσεις που προσφέρει το θέατρο για βρέφη και παιδιά.

 

Σε σκηνή από τη «Μαζώχτρα»

 

Νάντια, το «αυγό» συνεχίζεται για τέταρτη χρονιά! Πού οφείλεται η επιτυχία του;

* Όσοι έχουν δει την παράσταση αντιλαμβάνονται ότι όλα είναι μελετημένα, προσεγμένα και φτιαγμένα με αγάπη και γνώση. Πραγματικά, δώσαμε τον καλύτερό μας εαυτό και υποθέτω ότι αυτό παίζει ρόλο.

Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με το βρεφικό θέατρο;

* Το χειμώνα του 2016 συναντηθήκαμε με τη Σάρα Τοσκάνο και αποφασίσαμε ότι, με αφορμή το παραμύθι της Μαρίνας Πλεμένου, θα θέλαμε να φτιάξουμε μια παράσταση για πολύ μικρά παιδιά. Είχαμε δει και οι δύο παραστάσεις για βρέφη και ήμασταν ενθουσιασμένες. Είχαμε δουλέψει και οι δύο πολλά χρόνια με παιδιά διαφόρων ηλικιών και δεν μας ήταν άγνωστη περιοχή ο κόσμος των παιδιών. Στην ομάδα προστέθηκαν άλλες δύο έμπειρες και αξιόλογες συνεργάτιδες, η Ειρήνη Αμπουμόγλι και η Δάφνη Φαραζή. Έτσι φτιάχτηκε η ομάδα Anumati. Καταλήξαμε γρήγορα ότι θέλαμε να επικεντρωθούμε σε μια συγκεκριμένη «στιγμή» των παιδιών. Στην πρώτη επαφή τους με ερεθίσματα, να δούμε πώς μπορούμε να παίξουμε και να φτιάξουμε ιστορίες με αυτά.

Τι σας κέντρισε το ενδιαφέρον στο παραμύθι της Μαρίνας Πλεμένου ώστε αποφασίσατε να το μεταφέρετε στο θέατρο και μάλιστα με δύο διαφορετικές παραστάσεις;

* Με συγκίνησε η ιστορία του Λευτεράκη, του ήρωα του παραμυθιού, που μας θυμίζει πως όσο «μακριά και να πετάξουμε, η αγάπη θα μας φτάσει». Είναι πραγματικά ελπιδοφόρο και καθησυχαστικό μήνυμα, ότι η αγάπη υπάρχει και φτάνει σε όλους, είτε με τη μορφή της θείας Μαριγώς, είτε με τη μορφή του θείου Μένιου, είτε της Ρίτας.

 

Στην παράσταση «Nordost»

 

Στα χρόνια που ασχολείστε με το παιδικό θέατρο έχει υπάρξει κάποια αντίδραση «μικρού θεατή» που σας έχει συγκινήσει;

* Πολλές φορές έχω συγκινηθεί κατά τη διάρκεια παράστασης, ειδικά στο Αυγό, αλλά για να είμαι ειλικρινής, συγκινούμαι πιο πολύ με τις μαμάδες. Έχω την τύχη από τη «σκηνή», να βλέπω στα μάτια τους το θαυμασμό για κάτι νέο που μόλις έκανε το παιδί τους, τη συγκίνηση, τα δάκρυα, την κούραση, τη χαρά, την προσπάθεια, την αγάπη και όλα είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό και τόσο ειλικρινή και πρωτόγνωρα, που δεν γίνεται να μείνεις ασυγκίνητη.

 

 

Τα παιδάκια που δεν έχουν παρακολουθήσει το «Θα βγω από το αυγό», μπορούν να δουν το «Λευτέρης ένα περιστέρι δίχως ταίρι»;

* Και βέβαια! Ο Λευτέρης, δεν αποτελεί τη συνέχεια της παράστασης «Θα βγω απ το Αυγό». Είναι το παραμύθι από το οποίο εμπνευστήκαμε την παράσταση για τα βρέφη. Και τώρα το ετοιμάσαμε για παιδάκια από 18 μηνών έως 7 ετών!

Έχετε επιλέξει να συνεργάζεστε με την ίδια ομάδα. Πόσο σημασία έχει ένας σταθερός πυρήνας συνεργατών;

* Πρέπει να πω ότι δεν έχω επιλέξει μόνον εγώ τους ίδιους συνεργάτες, αλλά και οι συνεργάτες επιλέγουν να συνεργαζόμαστε ξανά και ξανά και αυτό για μένα είναι μεγάλη χαρά και τιμή. Ο σταθερός πυρήνας συνεργατών είναι μεγάλη πολυτέλεια και παρέχει μεγάλη ασφάλεια και απελευθέρωση και διαπιστώνω ότι αυτό μας πηγαίνει όλους μαζί ένα βήμα παρακάτω, μας εξελίσσει και μας κάνει χαρούμενους. Φέτος καλωσορίζουμε με χαρά τη Βασιλική Κούλη και τη Μαίρη Ξένου στην παράσταση για τα βρέφη, μιας και η Σάρα και η Ειρήνη λόγω προσωπικών υποχρεώσεων δεν θα μπορούν να συμμετέχουν!

***

Ταυτότητα παράστασης
Θα Βγω απ’ το Αυγό

Εμπνευσμένο από το παραμύθι «Ο Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι» της Μαρίνας Πλεμένου
Ιδέα: Ομάδα Anumati (Ιδρυτικά μέλη: Σάρα Τοσκάνο, Ειρήνη Αμπουμόγλι, Δάφνη Φαραζή, Νάντια Δαλκυριάδου)
Μουσική: Δάφνη Φαραζή
Σκηνικά-Κοστούμια: Χριστίνα Κωστέα
Φωτογραφίες-Αφίσα: Νίκος Καρανικόλας
Παίζουν: Νάντια Δαλκυριάδου, Μαίρη Ξένου, Βασιλική Κούλη

Διάρκεια παράστασης: 45’
Πρεμιέρα: Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2018
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Κάθε Σάββατο στις 10:30, 12:00 και 13:30
Τιμές εισιτηρίων: 15 € (1 γονιός και 1 μωρό), 20 € (2 γονείς και 1 μωρό)
Πού: Θέατρο Άβατον, Ευπατριδών 3, Γκάζι (μετρό Κεραμεικός)
Πληροφορίες-κρατήσεις: 210- 3412689, www.theatroavaton.gr
Προβολή και επικοινωνία: Βάσω Σωτηρίου-We Will

***

Ταυτότητα παράστασης
Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι

  • Ένα παραμύθι για την αλληλεγγύη και τη διαφορετικότητα

Σε μια ταράτσα, η κυρά Μαριγώ η περιστέρα βρίσκει ένα αυγό διαφορετικό από όλα τ’ άλλα. Μοναχικό. Μα, σταθείτε! Πού ακούστηκε αυγό μοναχικό;
Κραααακ και τσουπ! Από τ’ αυγό βγαίνει ένα περιστεράκι, ο Λευτέρης.
Και τότε… Σάλος μεγάλος ξεσπά στων περιστεριών τα μέρη, τι γίνεται μ’ ένα περιστέρι που δεν έχει ταίρι;
Η Νάντια Δαλκυριάδου σκηνοθετεί μια τρυφερή παράσταση όπου μέσα από το λόγο, το χορό και τη μουσική καλεί τους μικρούς θεατές ν’ ακολουθήσουν το ταξίδι του μικρού περιστεριού στην προσπάθειά του να βρει ταίρι και μαζί του να θυμηθούν πως:

Όλοι το ξέρουμε καλά
Μέσα σ’ αυτή την πλάση
Μακριά και να πετάξουμε
Η αγάπη θα μας φτάσει!

Ο «Λευτέρης, ένα περιστέρι δίχως ταίρι» είναι μια ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά με τρόπο διασκεδαστικό (και υπενθυμίζει και σ’ εμάς τους μεγάλους) ότι κανείς δεν είναι μόνος του. Παράλληλα, μιλά για τη δύναμη της αλληλεγγύης, την αποδοχή, τη βοήθεια, το σεβασμό στη διαφορετικότητα, τη γενναιότητα, την τρυφερότητα… Όλα αυτά δηλαδή που κάνουν τη ζωή μας ν’ αξίζει και να έχει νόημα.
Κι αν νιώσετε μόνοι σας ποτέ και δίχως ταίρι
Για σταθείτε μια στιγμή..!
Θυμηθείτε το Λευτέρη!

Συντελεστές

Κείμενο: Μαρίνα Πλεμένου
Σκηνοθεσία: Νάντια Δαλκυριάδου
Μουσική: Δάφνη Φαραζή
Σκηνικά-Κοστούμια: Βίκυ Πάντζιου
Φώτα: Γιώργος Ψυχράμης
Παίζουν: Βασιλική Κούλη, Δάφνη Μαρκάκη, Μαίρη Ξένου, Δημήτρης Τσιγκριμάνης, Δημήτρης Φουρλής
Σχεδιασμός αφίσας: Στέφανος Μιχαηλίδης
Φωτογραφίες: Αγάπη Καλογιάννη

Πού: Θέατρο Άβατον, Ευπατριδών 3, Γκάζι, www.theatroavaton.com
Πότε: Από 30 Σεπτεμβρίου και κάθε Σάββατο στις 17:00 και Κυριακή στις 11:00
Διάρκεια: 70 λεπτά με διάλειμμα
Τιμές εισιτηρίων: 8 € κανονικό, 6 € πολυτέκνων, 5 € ανέργων, ειδικές τιμές για ομαδικές κρατήσεις άνω των 10 ατόμων
Τηλέφωνα Κρατήσεων: 210 3412689 και 6944189698
Καθημερινές παραστάσεις για σχολεία: επικοινωνήστε στο 6944189698

eirini aivaliwtouΝάντια Δαλκυριάδου: Στο «Θα Βγω απ’ το Αυγό» συγκινούμαι πιο πολύ με τις μαμάδες
Περισσότερα

Σταύρος Σταμπόγλης: «Η εξόντωση του Άλλου, του διαφορετικού, η αρπαγή, είναι η ψυχρή λογική που διέπει τα Άουσβιτς»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Συμπλέουν η εγκατάλειψη και η αμέλεια. Ό,τι θεριεύει ένα παρόν ξοδεύοντας το μέλλον. Δε με φοβίζει το βάρος της έκπτωσης. Η ευτέλεια μ’ αποθαρρύνει. («Με την πλάτη στο παρόν» – Αποχαιρετώντας τη Μέρα, Σταύρος Σταμπόγλης, Εκδότης: Κέδρος)

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Δρα ως περιηγητής γεγονότων και πραγμάτων, ως ποιητής, συγγραφέας και ως αρχιτέκτονας. Ειλικρινής η γραφή του. Αληθινή η ποίησή του. Με λογισμό και μ’ όνειρο. Έχοντας γράψει και ξαναγράψει, έχοντας σκεφτεί και αποδομήσει, έχοντας χτίσει και ξαναχτίσει, ο Σταύρος Σταμπόγλης καταγράφεται στους σημαντικότερους λογοτέχνες της εποχής μας. Εμφανίζεται στα ελληνικά γράμματα μόλις το 2007 με μια σταθερή παρουσία έκτοτε. Η συγγραφική λαλιά του σαν ιερογλυφικά οδύνης. Φωνές από ένα μακρινό πένθος. Μια μακρινή σφαγή που αναθρώσκει στο χάος. Η γραφή του αναδύεται μέσα από την Ιστορία, φυτρώνει από τη φρέσκια γη. Με δομή θεόκτιστη. Κάθε του ποίημα δεν είναι παρά ένα πείσμα καταμεσής της φαντασίας που ψιθυρίζει μετρώντας την αντοχή των ανέμων καταπρόσωπο. Συλλέγει κομματάκι κομματάκι την οδύνη των ημερών μας. Τη συγγνώμη. Την άφεση. Την κατανόηση. Τον έρωτα. Την αγάπη. Σαν σχίζα που μπαίνει στο δάχτυλό μας. Μια ακτινογραφία από ακίδες που συνεχώς τρυπούν τον ψυχικό του κόσμο φωτογραφίζει τον περιβάλλοντα χώρο.

Με εκφραστική αρτιότητα και οικονομία λόγου εκθέτει τον αναγνώστη στη δική του λιτή οπτική. Δημιουργεί σχήματα αντικειμένων καταργώντας τη συνήθη τάξη ή συνδυάζοντάς τα απροσδόκητα, με αποτέλεσμα να ερεθίζει την περιέργεια και να αιφνιδιάζει τον ανέτοιμο αναγνώστη. Ο Σταύρος Σταμπόγλης κατανοεί την ομορφιά και το τραγικό. Ο λόγος του δίνει σχήμα και υπόσταση στον πόνο και στην ελπίδα που πάλλονται αόρατα μέσα στις εικόνες και στους ήχους που μας περιβάλλουν. Αποθησαυρίζει τους έρωτες που ανθούν ή προδίδονται, το χρόνο, το εφήμερο, τις αμέτρητες ιστορίες απώλειας, μετασχηματίζοντάς τες σε ύμνο για τους τολμηρούς αναρριχητές της καθημερινότητας.

Το έργο του είναι μια κραυγή του πνεύματος που ξαναγυρίζει στον εαυτό του με την απεγνωσμένη απόφαση να σπάσει τις αλυσίδες του. Εν ανάγκη με υλικά σφυριά. Φιλτράροντας τη ζωή με το βλέμμα του ανθρώπου που ταξίδεψε και σπούδασε και έζησε στην Ευρώπη, που είδε τα κινήματα και τον μοντερνισμό του 20ού αιώνα να αλλάζουν τον κόσμο, ακολουθεί την πόλη, την παρακολουθεί στενά, ακούει τη μοναξιά της, το αεικίνητο της ακινησίας της, τις βαριές σκιές της, τις εκκωφαντικές σιωπές της, τις αίθουσες αναμονής της όπου όλοι ατέρμονα κάτι περιμένουμε και γίνεται βιογράφος των πόλεων και της ιστορίας μας. Βιογράφος που αναζητά απλώς μιαν αλήθεια, τη δική του αλήθεια.

Είναι κάποιοι μήνες που γνώρισα το φωτεινό και φωτισμένο έργο του Σταύρου Σταμπόγλη, γεγονός που με ώθησε να γνωρίσω και τον ίδιο. Οφείλω να ομολογήσω ότι με εντυπωσίασε και το ήθος της δημιουργίας του αλλά και η ποιότητα, η καλλιέργεια, η γενναιοδωρία του ανθρώπου. Κάπως έτσι προέκυψε η έξοχη συνέντευξη που θα διαβάσετε…

***

Στα περίχωρα της επιβολής

Τσακίζοντας ένα προς ένα τα όριά του πλησιάζει
ετούτος ο εχθρός λοξά
Από μεθόριο σε μεθόριο ευαγγελίζεται θριάμβους
Και μεις τον περιμένουμε εδώ αποφασισμένοι
Ενώ του λόγου του πετάει ήδη τα πρώτα ληγμένα
«Ληγμένα’…παρωνύμιο αγχόνης που
στόμωσε, νομίζω

Κι όταν μας ριχτεί κατά μέτωπο θα ‘μαστε εκεί
να σηκώσουμε ό,τι μας επιτρέπει
Την παντιέρα μιας ειρήνης μεσίστια στο πινάκιο
των απωλειών

Καθώς το πένθος ανεμίζει σαν μια και μοναδική χορδή
η απαντοχή μας ακκίζεται
Ναι, αυτό το ψεύδος με τις μυλόπετρες στο στομάχι
ακκίζεται

Και αλίμονο· εμείς φορτώσαμε τη σαβούρα ετούτη για
να βαραίνουν οι ελπίδες μας

(Σταύρος Σταμπόγλης, «Έννοια εικόνας», εκδ. Γαβριηλίδης 2010)

***

Γεννηθήκατε στην Αθήνα. Πώς θυμάστε την πόλη της παιδικής και της εφηβικής σας ηλικίας και πώς έχετε μεταγγίσει αυτές τις μνήμες στο λογοτεχνικό σας έργο;

* Ένιωσα τον κόσμο στην πρώτη μετεμφυλιακή περίοδο. Στ’ ανατολικό ρείθρο των Αθηνών. Εδώ θριαμβευτές και ηττημένοι ενός παρατεταμένου εμφύλιου αγνοούσαν ακόμη το μέγεθος της συντριβή τους. Λίγες εκατοντάδες μέτρα από τ’ Ανάκτορα η ατομική ιδιοκτησία δεν ήταν ακριβώς ιερό άντρο. Έμοιαζε με λαγούμι αγριμιού. Να μπαίνεις από τη μια, να διαφεύγεις από την άλλη. Τόπος με ορδές παιδιών κι αμέτρητες γυναίκες στις εξώπορτες συναθροισμένες. Οι διασωθέντες άρρενες, αν δεν ήταν ήδη κάπου στο εξωτερικό, ή σε φυλακές κι εξορίες, τους συναντούσες μονάχα σαν έπεφτε η νύχτα. Όταν επέστρεφαν από τη δουλειά. Δεν γνωρίζαμε κάτι άλλο από πενία σε κατάσταση αποδοχής. Χαμόγελο καρτερίας υπό τον εμπρηστή ήλιο. Η παραμικρή σκιούλα ήταν πλούτος κι ελπίδα. Οι περισσότεροι γείτονες προέρχονταν από την εσωτερική μετανάστευση. Στην πόλη μπορούσες να βρεις καταφύγιο κι ένα πιάτο φαΐ. Ο οίκος; Μίζερες κάμαρες, μίζεροι νοικοκυραίοι, απένταροι και ονειροπαρμένοι νοικαραίοι. Βασική οδηγία εποχής, «κρύβε λόγια δεν ξέρεις ποιος είναι ο χαφιές σου». Κατάγομαι από συντηρητική οικογένεια που δεν έπρεπε να φοβάται, αλλά μ’ έμαθε από την τρυφερή ηλικία ακόμα να «οσμίζομαι» τον άλλον. Τον πατέρα μου δεν τον γνώρισα ποτέ καλά. Γεννήθηκα όταν, επιστρατευμένος στον κυβερνητικό ή εθνικό στρατό, πολεμούσε κάπου στα βόρεια. Το πρώτο βιβλίο για μεγάλους που διάβασα, πριν από τα 10 χρόνια μου, ήταν η «Πυραμίδα 67» του Ρένου Αποστολίδη με θέμα τον Εμφύλιο, στην πρώτη έκδοση του 1950. Ο πατέρας μου μετά τον ανοικτό εμφύλιο, που τον αποκαλούσε «συμμοριτοπόλεμο», δούλευε όλη την εβδομάδα 20 ώρες την ημέρα. «Εγώ δεν πήρα στεριανό… Τι νομίζετε… Και πέρα δεν τα βγάζουμε…», έλεγε πίσω απ’ τα δόντια της η μάνα μου. Οι φίλοι μου; Όλοι παιδιά από «ανθελληνικές» κεντρώες, κρυφοαριστερές και αριστερές οικογένειες. Δεν υπήρχαν εκεί γύρω άλλων «πολιτικών φρονημάτων παιδιά», ή ήταν κάτι σπάνιο που με λίγη καλή προσπάθεια μπορούσε να απορροφηθεί. Από γενική άποψη δεν μ’ ενδιαφέρει ο γλυκερός συναισθηματισμός για την ομορφιά στα νεανικά χρόνια της γενικευμένης ένδειας. Από παιδιά το όνειρό μας ήταν να φύγουμε μακριά. Μετά τα πράγματα άλλαξαν τόσο γρήγορα, που οι περισσότεροι ξεχάσαμε. Με πνίγει ακόμη η καθημερινή εν σιγή αγωνία των γυναικών στα «μετόπισθεν» για να επιβιώσει ασφαλής, ταϊσμένη και ενωμένη η οικογένεια. Τον αγώνα των ανδρών δεν τον πολυκαταλάβαινα. Έλειπαν όλη μέρα. Δεν τους ήξερα. Μόνο τις χασούρες και τα νέα τους σχέδια γύρω απ’ το κυριακάτικο μεσημεριανό τραπέζι μάθαινα, κάτι σαν εξορκισμός για την προσεχή Δευτέρα. Ναι τ’ αρσενικά φάνταζαν από θεού φτιαγμένα να σχεδιάζουν, να πετάνε, να προδίδονται, να χάνουν και πάλι απ’ την αρχή. Δεν άκουσα ποτέ γυναίκες να κάνουν όνειρα. Οι γυναίκες γύρω μου κουβαλούσαν ένα περίεργο βάρος. Κάτι σαν σιωπηλή γενναιότητα. Κι ύστερα ήρθε η «ανάπτυξη». Σε μας έγινε αντιληπτή ως ένα βαθμό περίπου στα 15 χρόνια μου. Όταν άρχισαν οι νοικοκυραίοι να κατεδαφίζουν τα σπίτια τους τραγουδώντας και χορεύοντας. Οι ήρωές μου υπήρξαν. Είναι ψυχές που προσπαθούν ν’ ανασάνουν. Ψυχές που καλλιεργούσαν, με πίστη στη γη και στον ουρανό, καρτερία κι ελπίδα. Ανεξάρτητα από την αντικειμενική λογοτεχνική αξία των διηγημάτων μου πιστεύω πως δεν είναι ηθογραφίες. Αν διαφαίνεται κάποια δόση ειρωνείας στο ύφος, αν κατάφερα κάτι τέτοιο, επιλέχτηκε συνειδητά, αντί του μελό, του θρήνου, της κατάρας.

Ποια ήταν τα αναγνώσματα των πρώτων παιδικών σας χρόνων;

* Εδώ υπήρξα ιδιαίτερα τυχερός. Συνάντησα μόνο πραγματικούς φίλους και Δουλτσινέες να με αναλάβουν. Ήταν τα Κλασικά Εικονογραφημένα της Ατλαντίδας και τόσα άλλα ρομαντικά και ηρωικά όπως «Ο Μικρός ήρωας» κ.ο.κ. Λίγο πριν ή μαζί άρχισαν να φτάνουν στα χέρια μου οι εκδόσεις βιβλίων της Ατλαντίδας σε απόδοση κειμένων πάντα. «Ρομπέν των δασών», «Ιβανόης», «Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος», «Τομ Σώγιερ», ό,τι υπήρχε σε Ιούλιο Βερν και άλλα πολλά. Η γεύση τους, σαν άνθος αλατιού. Ακόμα με διψάει η νοστιμιά τους. Η μυρωδιά του φρεσκοτυπωμένου χαρτιού και της χρωμολιθογραφίας είναι ανεξίτηλες προθέσεις και διαθέσεις, όπως ψαλμωδεί ο ποιητής Χρήστος Μπουλώτης στο ποίημα «Ο δικός μου Μισισιπής» της συλλογής «Σιωπηρή ευωχία» εκδόσεις Γαβριηλίδης 2014: «…Το ποταμόπλοιο./ Κι εγώ, ντυμένος στα λευκά,/μ’, ένα γαρίφαλο σαξόφωνο στο αυτί, για να πενθώ / ό,τι μ’ αφήνει δίχως να μακραίνει./ Κάπου κάπου μεγαλώνω ξαφνικά / και σκιάζομαι…». Κατά βάθος δεν έπαψα ποτέ να εκτιμώ το σενάριο «Τομ Σώγιερ και Δον Κιχώτης σε νέες περιπέτειες».

Υπάρχει κάποια «θρυλική ιστορία» στις αναμνήσεις σας, που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες του catisart.gr;

* Ναι, υπάρχει μια «θρυλική στιγμή». Μια στιγμή που έγινε «θρυλική ιστορία» στην πορεία. Το παιδικό όνειρο έγινε πραγματικότητα. Το θαύμα ήρθε με θόρυβο. Έφυγα. Φύγαμε. Ήταν η στιγμή που αποβιβαστήκαμε στο Ορλύ, η σύζυγός μου κι εγώ, με πλήρη συνείδηση πως τίποτε δεν θα ήταν ίδιο από εδώ και πέρα. Ήταν Μάρτιος του 1972 και ήμαστε 26 χρόνων. Πίσω μας αφήναμε συνήθειες, δουλειά, σπίτι, αγαπημένους. Αφήναμε πίσω τα δυσκοίλια Βαλκάνια, την πνιγηρή καθημερινότητα μιας στρατιωτικής Δικτατορίας στηριγμένης σε παιχνίδια μυστικών υπηρεσιών.

Ποιος είναι ο κόσμος που θέλετε να προβάλετε στα βιβλία σας;

* Με ενδιαφέρει η τραγικότητα του καθημερινού και η προβολή του στο μέλλον. Δισεκατομμύρια άνθρωποι χωρίς δύναμη, χωρίς συμμετοχή στις αποφάσεις, κινούνται στο μεταίχμιο της σωτηρίας και της καταστροφής. Δεν μιλώ για τη φτώχεια απέναντι στον πλούτο. Η έννοια φτώχεια, μέσα στη σχετικότητά της ανά οίκο, τόπο κι εποχή, δεν με καλύπτει. Δεν με καλύπτει πλέον η κοινοτοπία των καταγγελιών για τη συσσώρευση πλούτου σε λίγα χέρια. Όλα αυτά μου μυρίζουν ναφθαλίνη. Μιλώ για την αδυναμία να καθορίσει και να διαχειριστεί το μέλλον της η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων όπως ακριβώς τα μυρμήγκια. Οι άνθρωποι σήμερα συνεχίζουν να επιβιώνουν ή να εξολοθρεύονται δίχως να μπορούν να αντιδράσουν, ή ακόμα χειρότερα επειδή νομίζουν ότι αντιδρούν. Σήμερα, χάρις στο αστραπιαίο της κίνησης και της επικοινωνίας, πλήθη άγονται και φέρονται στην ενσωμάτωση, στον εξοβελισμό, στην εξολόθρευση με κάθε τρόπο και μέθοδο. Εφαρμόζονται στην πράξη γιγάντιοι επιθετικοί σχεδιασμοί και τεχνητές συνθήκες χωρίς να μπορεί να αντιδράσει κανείς. Μ’ ενδιαφέρει η καρτερία των πληρωμάτων. Η συντριβή των πληρωμάτων, κυρίως κατά τη διάρκεια των στιγμιαίων θριάμβων σε περιβάλλον χάους. Ο Άνθρωπος, αποκλεισμένος πλέον με όλο και πιο απόλυτο τρόπο από τα κέντρα εξουσίας – ελέγχου, παρά τις υποσχέσεις και άλλα ψευδεπίγραφα των διάφορων διαχειριστών, είναι η άλλη πλευρά του θεού. Τρέμω για την αδύναμη πλευρά του Θεού καταπάνω μας.

 

Σπουδάσατε Αρχιτεκτονική. Ποιο είναι το κοινό σημείο της Αρχιτεκτονικής με τη λογοτεχνία;

* Ξεκίνησα στα 17 μου χρόνια την πορεία στην οικοδομική βιομηχανία, από την τεχνική σχολή Δοξιάδη (ΑΤΙ). Ψυχή ο Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Αντιπρόεδρος ο Ευάγγελος Παπανούτσος. Θα προτιμούσα να μιλήσω παραμένοντας στη σχέση Ποίηση και Αρχιτεκτονική. Υπάρχει κοινό σημείο ξεκινώντας από μια αντίθεση που καταλήγει σε συμφωνία στο ανώτερο επίπεδο της συνθετικής διαδικασίας. Η ποίηση αναζητά τη συνάφεια στα αντίθετα. Αντιλαμβάνεται τη συντριβή ως αναγκαία στη σύνθεση. Αντιλαμβάνεται την αστάθεια ως αιτία των σωμάτων της. Φτάνει στην ολοκλήρωση έργου-οικοδομήματος από άλλο δρόμο. Η Αρχιτεκτονική αναζητά ανάμεσα σε συναφείς μονάδες για να οργανώσει συναφείς ομάδες. Αντιλαμβάνεται τη σταθερότητα ως αιτία των σωμάτων. Αντιλαμβάνεται την αστάθεια ως εχθρικό περιβάλλον. Η αρχιτεκτονική, όσο επαναστατική και να είναι η φόρμα, στηρίζεται σε δεδομένες αρχές στατικής. Και ακριβώς επάνω σε τούτη την αντίθεση γεννιέται το κοινό σημείο, ο Ρυθμός. Ο Ρυθμός στην ποίηση και στην αρχιτεκτονική είναι η έκτη αίσθηση που καθοδηγεί, ευθείες, τεθλασμένες, καμπύλες, φωτοσκιάσεις, υλικά, λέξεις, έννοιες, αισθήματα, πηγές, επιρροές, γνώση, αντιθέσεις και τόσα άλλα συναθροισμένα εντός ν’ ασφυκτιούν μέχρι τη συναρμογή κατά την εξωτερίκευση. Ο ρυθμός πριν αποκτήσει σώμα είναι της σιωπής. Και να τι ορίζει ως σύλληψη Ρυθμού η Ποιήτρια και Αρχιτέκτων ΕΜΠ Εύα Μοδινού: «…Όμως αυτή η νέα γυναίκα με τον Καθρέφτη / στην Επιτύμβια μαρμάρινη στήλη / ίσως περιμένει αυτήν ακριβώς τη Σιωπή / για να Μιλήσει…», (από το ποίημα «Αφηγητής» της συλλογής «για πάντα», εκδόσεις των φίλων 2012). Ο αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης γράφει: «Και όπως, –ο μεγάλος ποιητής και βαθειά αισθάνεται, και βαθειά νοεί-, (είναι τα λόγια του Ράσκιν), έτσι κι εμείς, οι αρχιτέκτονες, μέσα από το γάμο του αισθήματος και του λογικού θα φέρουμε κοντά μας την πιο πιστή προσωποποίηση της ψυχής μας: το ¨λαϊκό¨ αρχιτεκτονικό έργο», απόσπασμα από το «Δυο ¨Χωριά¨ απ’ τη Μύκονο», (Αθήνα 1947, δεύτερη έκδοση ΠΕΚ 2011).

Ζήσατε και σπουδάσατε στο Παρίσι. Η εξέγερση του Μάη του 1968, που αποτέλεσε ορόσημο στην ιστορία του 20ου αιώνα, πόσο επηρέασε και πόσο εξακολουθεί να επηρεάζει την καλλιτεχνική έκφραση;

* Ας αντικρίσουμε το γεγονός κατάματα. Καταρχήν ο 20ος αιώνας είναι γεμάτος από ορόσημα. Ο Μάης του 1968 είναι ένα από αυτά. Νομίζω ότι ο Μάης του ‘68 κωδικοποίησε σε επίπεδο συνθημάτων, αιτημάτων και κυρίως κατευθύνσεων, τις νέες ανάγκες. Εκφράστηκε για μια νέα εποχή αντιγραφειοκρατικού χαρακτήρα ξεσκεπάζοντας την ανεπάρκεια της λογικής των κέντρων εξουσίας και της εμπορευματοποίησης. Το κυρίαρχο όμως για μένα είναι πως η εξέγερση του Μάη, εκ του αποτελέσματος κρίνοντας, δεν ήθελε να καταντήσει ένας ακόμη αιματοβαμμένος φαύλος κύκλος. Ηττήθηκε σε ζητήματα εξουσίας διότι η ψυχή και οι πρακτικές του Μάη του ‘68 δεν έθεσαν ποτέ θέματα εξουσίας. Πρωτοπάτησα στο Παρίσι το 1970. Επέστρεψα για μόνιμη εγκατάσταση το 1972. Χρονικές στιγμές, όπως ο Μάης του 1968, δεν είχαν ακόμα χάσει το τρυφερό φύλλωμά τους. Έζησα έξι χρόνια βυθισμένος στις μυθικές δυνατότητες και παροχές για τους ξένους χάρις σ’ εκείνην την εξέγερση και στις παραδόσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας που γνώριζε καλά να ρουφάει από παντού το καλύτερο. Ακόμη και από μια «εχθρική» Άνοιξη. Είναι αποδεδειγμένο πως η εξέγερση στα 1968 εξόπλισε την επαναστατική διαδικασία με νέα οπτική αλλά και αναζωογόνησε τη Γαλλική Δημοκρατία και μάλιστα χωρίς μαζικούς τουφεκισμούς, βασανισμούς, εξορίες, συνοπτικές εκτελέσεις και δίκες παρωδία. Με ρωτήσατε για κάτι ιδιαίτερο και δύσκολο όπου η απάντηση πρέπει να περάσει απ’ το αυθεντικό και όχι τον μύθο. Όπου το αληθές τώρα δα κατευθύνεται πλέον λοξά προς την πραγματικότητα που υπήρξε αναγκαία τότε. Η παραλληλότητα των πραγμάτων είναι σχετική, και το αυθεντικό είναι η διασταύρωση κάπου κοντά ή μακριά μέσα στον άπειρο χώρο. Σήμερα τον Μάη του 1968, όπως και άλλα ορόσημα στην Ιστορία, μπορούμε να τον παρατηρήσουμε, να τον μελετήσουμε όχι με το συναίσθημα, πράγμα που μόνο σε μνημόσυνα οδηγεί, αλλά στον καθαρό χώρο των «επιστημονικών εργαστηρίων». Βρίσκεται πίσω μας 50 χρόνια. Κι εμείς είμαστε ήδη αρκετά βαθιά στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα και συμβαίνουν κυριαρχικές αλλαγές που φρενάρουν πάλι πάνω σε αρχαίο θεμέλιο. Επαναλαμβάνω ότι ο Μάης του 1968 είναι ένα εξαιρετικό υπόδειγμα κίνησης προς τα εμπρός, ειδικά στη νέα εποχή της πληροφορικής που πλησίαζε ταχύτατα. Αν βέβαια η ραγδαία εξέλιξη, και η διαχείριση της πληροφορικής δεν ελεγχθεί ολοκληρωτικά από τη Βαρβαρότητα. Συχνά σκέπτομαι πως η συκοφαντημένη τετράδα «αυτοδιαχείριση – συνδιαχείριση – συνδιοίκηση – αυτονομία», πόσες δυνατότητες αποκτά με την πληροφορική. Ο Μάης του 1968 άνοιξε διάλογο με το Μέλλον. Σήμερα είναι μυριάδες οι νέοι που στέκονται στο παρόν με μάτια ορθάνοιχτα ενώπιον της άλλης ημέρας, ακόμα και όταν δείχνουν πως αδιαφορούν. Ίσως αυτή η αδιαφορία να είναι ένα σοβαρότατο όπλο στα χέρια τους. Πιστεύω, αντικειμενικά πάντα, ότι αν αντιληφθούν την παραμικρή δυνατότητα πως δημοσιοποιώντας την Ανάγκη και την Ελπίδα τους θα μπορέσουν να νομιμοποιήσουν τη θέλησή τους, τότε η έκρηξη ενός ικανού μέλλοντος θα ‘ναι ακαριαία. Δυστυχώς δεν έχει γίνει ευρύτατα γνωστή η επιρροή του Μάη του ‘68 στη φιλοσοφική και καλλιτεχνική έκφραση σε όλα τα επίπεδα, τουλάχιστον εδώ στην Ελλάδα. Μόλις το 2016 μπορέσαμε να έχουμε επιτέλους μια καλή μετάφραση από τον Γιώργο – Ίκαρο Μπαμπασάκη και τις εκδόσεις «Μεταίχμιο» της εμβληματικής «Κοινωνίας του Θεάματος» του Γάλλου φιλόσοφου Guy Debord, του ιδρυτή της Καταστασιακής Διεθνούς. Αναφέρω ότι η Καταστασιακή Διεθνής είναι το ρεύμα των ιδεών και των δράσεων που μπορούμε να υποστηρίξουμε πως τουλάχιστον πρόβλεψε και στήριξε τον Μάη του ‘68. Ενώ η επίσημη αριστερά ακόμη και το μεγαλύτερο τμήμα της ανεπίσημης αριστεράς, στέκονταν και στέκονται έκπληκτες ενώπιον. Το σύνθημα εκείνου του Μάη, «Είμαστε ρεαλιστές ζητούμε το αδύνατον», είναι απολύτως επίκαιρο. Θα έλεγα μάλιστα ότι υπολογίζοντας τον παράγοντα «τρικλοποδιές στη ραγδαία εξέλιξη από την αργυρώνητη και αρχαία εποχή της βαρβαρότητας», το σύνθημα ετούτο μπορούμε να δεχθούμε ότι έχει μετεξελιχθεί αντικειμενικά ως εξής… «Είμαστε ρεαλιστές απαιτούμε το δυνατόν…».

 

 

Από πού έλκετε τις λογοτεχνικές καταβολές σας και ποιες είναι οι εκλεκτικές σας συγγένειες;

* Και βέβαια υπάρχουν καταβολές και συγγένειες. Και βέβαια έχω διαβάσει και συνεχίζω να διαβάζω πιέζοντας μάλιστα φορτικά τον εαυτόν μου, που τείνει να μένει ικανοποιημένος με κείνα που γράφει, ή έστω επειδή προφασίζεται πως δεν έχει πολύ χρόνο. Και βέβαια δρω στον ίδιο τόπο και μάλιστα σε όμοιες συνθήκες κρίσεις όπου όλοι εκμεταλλεύονται το χρυσωρυχείο ενός ταριχευμένου εμφύλιου, και βέβαια βρίσκομαι δίπλα στην ίδια θάλασσα, και μιλώ την ίδια γλώσσα, και περπατώ στα ίδια χώματα, και ακούω τις ίδιες άδειες στέρνες… Άρα εκ των πραγμάτων, και εν τιμή πάντα, δέχομαι τις όποιες αναφορές για εκλεκτικές συγγένειες. Και βέβαια μελετώ πλέον κυρίως τις γραφές των νέων ανθρώπων που παλεύουν καθημερινά στον πραγματικό κόσμο και όχι απ’ την πολυθρόνα μιας «σύνταξης» κάθε είδους. Όμως μπορώ να ομολογήσω πως το Δημοτικό Τραγούδι, ο Διονύσιος Σολωμός, οι στίχοι των παλιών λαϊκών τραγουδιών, η ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη, του Γιώργου Σεφέρη, κυρίως του Γιώργου Σεφέρη, καθόρισαν από τα νεανικά μου χρόνια τον έρωτα και την αγάπη μου για τη γραφή. Σήμερα όμως θεωρώ ότι μόνο μελετώντας νέους και νεότατους ποιητές μπορώ να κρατηθώ πραγματικά στην εποχή. Με τρέφει αυτή η θάλασσα. Στέκομαι έκπληκτος μπροστά της καθημερινά καθώς με εμμονή και πείσμα τσακίζεται καταπάνω στην ακίνητη στεριά. Επίσης πιστεύω ότι ο Γιώργος Σεφέρης είναι η σημαντικότερη ποιητική φωνή του σύγχρονου ελληνικού κόσμου. Μέχρι σήμερα κανείς δεν έχει ξεπεράσει αυτόν τον σταθμό. Μάλιστα γίνεται ιδιαίτερη προσπάθεια να τον ξεχάσουμε με διάφορους τρόπους για διάφορους λόγους. Νομοτελειακά μας αναγκάζει η διαλεκτική των πραγμάτων να ομολογήσουμε ότι κάποτε μια άλλη κορυφαία φωνή θα βγει μπροστά. Και βέβαια ούτε αυτή θα είναι ξεκομμένη από την κληρονομιά της. Και βέβαια κάτι θα θυμίζει απ’ τις ρίζες της. Ελπίζω μονάχα να μην προέλθει από ανάλογες σε μέγεθος συντριβές. Και λέει ο Σεφέρης κάπου στα «Τρία κρυφά ποιήματα» το 1966: «…Φυραίνει ο τόπος ολοένα / χωματένιο σταμνί». Τότε φάνηκε πως ο Ποιητής ήταν βαρύτατα απαισιόδοξος. Λίγο αργότερα νιώσαμε τη διορατικότητά του. Ας προσέξουμε όμως σήμερα ποια είναι η ουσία σε αυτούς τους στίχους: στην ποίηση για να γνωματεύσεις έκπτωση πρέπει να έχεις μάτι ορθάνοικτο και να κουβαλάς στις τσέπες σου μια αιωνιότητα από κορφές άπαρτες. Οι αφανείς εν σιωπή κορυφές είναι η αισιοδοξία του ποιητή. Το φανερό σώμα είναι η καθημερινή σταύρωση που μας κατατρέχει με την αλήθεια της. Εμάς τώρα δα μας πρέπει ν’ ακουμπήσουμε τον ορίζοντα σε τούτο δω το κεκαυμένο «θερινό ηλιοστάσι» του νέου αιώνα, κι ας καούμε.

Πότε και γιατί αρχίσατε να γράφετε;

* Το θυμάμαι σαν να έγινε εχθές. Στα 15 μου περίπου. Πριν από 57 χρόνια. Στην τάξη δίδασκε ο στριφνός μαθηματικός και του λόγου μου προστατευμένος ή χαμένος σ’ έναν άλλο κόσμο άρχισα να σκαλίζω κάτι επάνω στο χαρτί. Δεν αντιλήφθηκα αμέσως τι με κτύπησε. Λίγες ώρες αργότερα ξαναδιάβαζα έκπληκτος το εξής: «Σ’ ακρογιάλια χρυσά τη γαλήνη ν’ απλώσω / ξεδιψώντας εκεί που η απλότης σκορπά την ανεύθυνη στερημένη χαρά». Μόνο αυτούς τους δυο στίχους. Έτσι, αυτόματα. Πρέπει να ομολογήσω ότι τότε ήμουν σφόδρα ερωτευμένος με μια συνομήλικη πανωραία της γειτονιάς που με κοίταζε σαν κουνούπι. Από τότε το γλεντάω γράφοντας. Από τότε δεν σταμάτησα να μελετώ, να γράφω, να σβήνω. Σαν μεθύσι αορίστου χρόνου. Έχω την αίσθηση πως μου έχει χαριστεί μεγάλο προνόμιο, ανεξάρτητα από την αντικειμενική αξία της γραφής μου. Και δεν έχω τον τρόπο να ευχαριστήσω, να δείξω την ευγνωμοσύνη μου παρά μόνο ακολουθώντας ετούτο το νεύμα.

 

 

 

Ποια είναι η ευθύνη των λογοτεχνών, παλαιότερων και νεότερων;

* Καταρχήν να μην αποποιούνται της ευθύνης. Στις προηγμένες κοινωνίες έχουμε πλέον μερίδιο ευθύνης όλοι για όλα. Και να αίφνης τρία κριτήρια προηγμένης κοινωνίας, 1ον ο πλουραλισμός, έστω και ατελής, 2ον η ελευθερία της γυναίκας να διαχειρίζεται το σώμα και τη ζωή, 3ον ο διάλογος. Μερίδιο ευθύνης έχει ακόμη και η αδημονούσα, καθώς φουλάρει το ρεζερβουάρ της, νεαρή βοηθός πρωτοκολλήτρια που πηγαίνει καθημερινά στο Υπουργείο με το ΙΧ της. Η Αθωότητα έχει προ πολλού χαθεί. Οι λογοτέχνες πρέπει να ίστανται με αποφασιστικότητα και κριτικό μάτι όσο οδυνηρό και «αντιοικονομικό» να είναι αυτό. Καταγράφω χωρίς δεσμεύσεις, με ελεύθερη βούληση και διορατικότητα. Κανένα σύστημα δεν τα επιτρέπει έτσι απλά αυτά τα τρία. Ακόμα και τα δημοκρατικότερα. Στην καλύτερη περίπτωση απαιτείται αυτολογοκρισία. Ο λογοτέχνης δεν πρέπει να αποδέχεται αυτό το «δημοκρατικό κόλπο ελέγχου», το εθελοντικό φίμωμα, για κανέναν λόγο, για καμιά φίλια ταξιαρχία. Και ακόμα χειρότερα για καμιά γραφειοκρατική σύναξη με κάποιου είδους παρωχημένο ιδεολογικό πρόσημο και πόδι στην εξουσία ή στη διαχείρισή της. Και δεν έχει δικαίωμα να μη γνωρίζει πού πατά και πού πηγαίνει όταν συγκαλύπτει με τη σιωπή του το παρόν. Η σιγή στο παρόν απενοχοποιεί το παρελθόν. Και τότε το μέλλον προδιαγράφεται σκοτεινό. Αλλιώς καταντάς όργανο εξουσίας, όργανο χειρισμών, απλό μέρος της προπαγάνδας. Καταντάς μέρος του φαίνεσθαι. Δεν είναι δυνατόν να αποσιωπούμε τη Σταύρωση για κανένα χρέος. Δεν μπορείς αντικειμενικά ν’ αποτρέψεις την καταστροφή, μπορείς όμως να την καταγράψεις με ειλικρίνεια. Και ο πλουραλισμός δεν υφίσταται, ή δεν είναι αυτός που πρέπει να είναι, εφόσον απαιτεί από τους δημιουργούς σιωπή. Κι ο λογοτέχνης δεν μπορεί να υπακούει, να συμβιβάζεται, ως εξάρτημα εξουσίας. Αλλά στην ουσία ο λογοτέχνης πρέπει πιότερο να φοβάται τον εαυτόν του κι ύστερα τους άλλους αν θέλει να «Ίσταται» και να ανταποκρίνεται επαρκώς στην εποχή του. Ο καθένας με το καθήκον του. Μεταφορικά, ίσταμαι στη φωτιά της επιβίωσης δεν σημαίνει ασφυξία για τον δημιουργό, σημαίνει οξυγόνο.

Ο Έλληνας διατηρεί σήμερα το χαμόγελο του ή το έχει ξοδέψει;

* Ο Έλληνας διαθέτει χαμόγελο. Δεν το έχει ξοδέψει. Και χαμόγελο σημαίνει στιγμή αισιοδοξίας. Φαίνεται τις νύχτες στις παρέες. Φαίνεται στη λαχτάρα του να φύγει έστω και για λίγο από τις μίζερες πόλεις που του έφτιαξαν, αν και η ευθύνη μοιράζεται ανάλογα την περίπτωση και την αρμοδιότητα. Φαίνεται στην αγωνία του να σπουδάσουν τα παιδιά του με κάθε θυσία παρά τη διαφαινόμενη ανεργία και υποαπασχόληση. Φαίνεται στην έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα και μάλιστα σε πολύ καλό επίπεδο γενικά. Φαίνεται στα ολοκαίνουργια ΙΧ που πρωτοκυκλοφορούν. Φαίνεται στην ανταπόκριση για εθελοντική αλληλεγγύη. Φαίνεται στην καρτερικότητα που δείχνει η νεολαία. Φαίνεται στην πρόθεση και στη μεγαθυμία του να πιστεύει ακόμη ότι η πολιτική είναι ελπίδα. Αλλά είναι και ο τόπος της ελπίδας. Ακόμα και το μεγαλύτερο πένθος ημερεύει μπροστά στη θάλασσα κι ας την πηγαίνει η θύελλα. Μετράς κύματα και ξεχνάς την ήττα. Αυτό είναι προνόμιο, ν’ ακούς τις τυμπανοκρουσίες των κυμάτων παρά τα προβλήματα, τη θλίψη. Το μέλλον μοιάζει με τη θάλασσα. Τα κύματα μοιάζουν με μυριάδες χαμόγελα. Λευκός αφρός φεύγουν πάνω απ’ την τρικυμία τα χαμόγελα της θάλασσας.

Τι να υποθέσουμε πως κρύβετε στα συρτάρια σας για μελλοντική χρήση;

* Υπάρχουν τρεις ποιητικές συλλογές έτοιμες. Η μία μάλιστα είναι στα χέρια του εκδότη και θα κυκλοφορήσει στα τέλη του φθινόπωρου με τίτλο «Ατελές κολάζ». Ελπίζω δηλαδή. Υπάρχουν πολλά ακόμη μισοτελειωμένα ως και κάτι σαν μυθιστόρημα, και μια τρίτη συλλογή διηγημάτων ολοκληρωμένη, αλλά ήδη θα χαρακτήριζα τον εαυτόν μου αλαζόνα και αυθάδη γιατί όλα εξαρτώνται από τον χρόνο και την αντοχή που θα μου έχει χαριστεί ως το τέλος. Ελπίζω. Ονειρεύομαι.

Η ποίηση είναι δώρο της μούσας ή είναι αποτέλεσμα τεχνικής και γνώσης;

* Βέβαια, με τη λέξη «Μούσα» εννοείτε το τάλαντο εκ φύσεως, ή εκ θεού αν θέλετε. Προσωπικά θα πρόσθετα και τη λέξη «πείσμα» να προηγείται των εννοιών «γνώση» και «τεχνική». Το πείσμα με βασανίζει πιότερο από τη Μούσα, στην προσπάθεια για Γνώση, κατάκτηση Τεχνικής και πορεία κόντρα στις δυσκολίες και τα εμπόδια κάθε είδους. Αλλά ίσως το «πείσμα» να ανήκει τελικά στη χορεία της Μούσας. Η ποίηση όπως και κάθε μορφή τέχνης και πολλές άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, εκτός από αυτές που έχουν καθαρά τον χαρακτήρα του καταναγκασμού, όπου η γνώση και η τεχνική μπορούν να σε οδηγήσουν σ’ ένα απλά ισορροπημένο αποτέλεσμα, είναι καταρχήν δώρο της Μούσας. Αλλά εν συνεχεία αναλαμβάνουν η Γνώση και η Τεχνική. Η Μούσα δίχως Γνώση και Τεχνική δεν απογειώνεται, ίσως και να μην εκδηλώνεται διόλου. Η Γνώση και η Τεχνική δίχως Μούσα δεν μπορούν να φυτέψουν ψυχή στις λέξεις.

Τι σχέση έχει η ποίηση με τη λογική;

* Ο λόγος· η λογική· η γένεση. Η ποίηση έρχεται από πολύ μακριά. Στην ουσία κάθε μια λέξη, ανασκάπτοντάς την ως την αρχή της, την κραυγή και το νεύμα, οριοθετεί ένα ποίημα πάντα συναφές με μιαν άλλη λέξη. Όλα αυτά υπόκεινται στην έννοια του συμβολισμού, της μεταφοράς, της αντιστροφής, του εμπλουτισμού. Η λογική χρειάζεται συνεχώς το θεμέλιο των αξιωμάτων της. Κατά την εξέλιξη οι αποδείξεις δεν επαρκούν. Νιώθεις την ανισορροπία καθώς κάτι δεν κατανοείται ή όλα. Η ποίηση, στη δεδομένη στιγμή απαντά στην ανάγκη αντιστρέφοντας το λογικό, στοχεύοντας κατευθείαν στη λοξή απεραντοσύνη του σύμπαντος, όπου η κανονικότητα σβήνει δυναμικά, όπου η ύπαρξη όπως τη γνωρίζουμε επί γης είναι συνθήκη ανύπαρκτη. Η ποίηση δια μέσου του λόγου είναι ο ύμνος για τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις της. Η ποίηση δεν προηγείται της λογικής μεθοδολογίας, αλλά πατάει επάνω της, τη χαράσσει μ’ ελπίδα κρίνοντάς την, και συχνότατα βγαίνει μπροστά. Τότε βρίσκει τις νέες λέξεις της, δίνει νέο νόημα στις αρχαίες λέξεις. Η ποίηση σέβεται τις αρχές της λογικής διαφεύγοντας της λογικής. Η λογική είναι η κοίτη του ποταμού, η ποίηση είναι το νερό. Χωρίς κοίτη το γλυκό νερό δεν φτάνει στο αλμυρό. Δεν φτάνει στην ιδιαίτερη γεύση. Η ποίηση και η λογική ψαλμωδούν για την τυφλότητα και το σκοτάδι αποκαλύπτοντας την αιχμηρότητα του φωτός. Η ποίηση και η λογική δεν έχουν ιδιότητες ανατρεπτικές, όμως η ποίηση μέσω της λογικής προκαλεί τις δυνάμεις της φύσης παρηγορώντας, προσφέροντας την ανάπαυλα της αποδοχής και της καρτερίας. Χωρίς αποδοχή και καρτερία δεν φτάνουμε στην αλήθεια και την ελπίδα. Η ποίηση και η λογική τρέφουν και τρέφονται από τη συντριβή και αλληλοϋποστηρίζονται στον σκληρό κόσμο του ορθού λόγου. Η διαφαινόμενη αντίφαση δεν είναι παρά στοιχείο της δημιουργίας.

Ποιο είναι το συγκλονιστικότερο ποίημα που έχει γραφτεί ποτέ, κατά την άποψή σας;

* Δεν είναι διόλου εύκολο να ορίσεις το καλύτερο ποίημα που γράφτηκε ποτέ. Όμως επιμένοντας στην «επικαιρότητα», και ξεκινώντας από τον αρνητικό αφορισμό του Αντόρνο (πράγμα που πήρε πίσω αργότερα), «είναι βαρβαρότητα να γράφεις ποίηση μετά το Άουσβιτς», διαισθάνομαι την ευθύνη που έχουν όσοι γράφουν ποίηση σήμερα. Το συγκλονιστικότερο ποίημα που έχει γραφτεί για μένα είναι η «Φούγκα του θανάτου» του Πάουλ Τσέλαν. Μας ξυπνάει σαν παγωμένο νερό· σαν ξυραφιά μας αλαφιάζει. Μας προειδοποιεί για τον καθημερινό κίνδυνο να υποκύψουμε στη λήθη και στην επανάληψη. Μας στηρίζει στην κούραση της αγρύπνιας, της επαγρύπνησης. Δεν μπορούμε πια να μιλάμε ανυποψίαστοι και χαρωπά, να προφασιζόμαστε άγνοια ή αθωότητα. Άουσβιτς με άλλο όνομα υπήρχαν και αλλού. Και υπήρχαν ως μετασχηματισμός των καλύτερων προθέσεων. Αλλά υπάρχουν και σήμερα με το ένα ή το άλλο πρόσωπο. Η εξόντωση του Άλλου, του διαφορετικού, η αρπαγή, είναι η ψυχρή λογική που διέπει τα Άουσβιτς. Και μόνο γι’ αυτό, το να διαβάζεις ποίηση, τέτοια ποίηση, είναι σαν να πυροβολείς με ανθρωπιά καταπάνω στη βαρβαρότητα χωρίς ποτέ να έχεις γράψει ούτε ένα στιχάκι.

Μπορεί η ποίηση να επουλώσει τις πληγές των ανθρώπων;

* Η ποίηση μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο ή να ξυπνήσει τον πόνο σκαλίζοντας όπως μόνο εκείνη γνωρίζει. Αλλά δεν διαθέτει την ικανότητα επούλωσης ή αλλιώς η επούλωση συμβαίνει μεταφορικά. Ίσως να χρειάζεται βοήθεια εδώ. Ας δούμε τι μπορεί να προσθέσουμε. Την αλήθεια. Το αληθές. Τη συγγνώμη. Την άφεση. Την κατανόηση. Τον έρωτα. Την αγάπη. Αλλά δεν τα προϋποθέτει η ποίηση όλα αυτά; Και βέβαια τα προϋποθέτει, για να κρατά τη μνήμη εν οδύνη και όχι εν λήθη. Η ποίηση δεν επουλώνει. Το καθήκον της είναι η παρατήρηση και η μεταγραφή της συντριβής. Και η συντριβή, μάνα και κόρη συγχρόνως της ποίησης, κρατά σφιχτά τα χαρακτηριστικά της. Ίσως όμως η επούλωση στην ποίηση να έχει την έννοια της αποδοχής, της καρτερίας, της διορατικότητας.

Ποιο το νόημα μιας λέξης στην ποίηση;

* Κάθε λέξη πηγάζει από την άβυσσο. Το ξεχνάμε με τους αυτοματισμούς της καθημερινότητας. Κάθε λέξη είναι ένας καλοσχηματισμένος δόμος. Μεταφέρει τα στοιχεία της γένεσης, την αιωνιότητα της τριβής, τα ίχνη των διαμορφώσεων. Με τέχνη λιθοξόου σχηματίζεται η λέξη. Αιώνες σμίλευση και συχνά τελική μορφή δεν έχουμε. Συμβαίνουν μετασχηματισμοί. Οι μετασχηματισμοί μετατρέπουν την πέτρα-λέξη σε εύπλαστη ύλη. Ένα εύπλαστο που δεν διακρίνεται εύκολα. Οι λέξεις είναι οι γωνιόλιθοι, τα καισάρεια της ανθρωπιάς. Εδώ ακριβώς μπαίνει η έννοια του εύπλαστου. Σ’ αυτή την πέτρα θα στηρίξω το ποίημα.

Τι μπορεί να σας εμπνεύσει;

* Συγκλονίζομαι και κατά συνέπεια εμπνέομαι με ό,τι φτάνει συντετριμμένο και με καρτερία κρατάει την ανθρωπιά του. Με εμπνέουν οι συστροφές του ψεύδους γύρω απ’ τους όγκους των γεγονότων. Με μια προϋπόθεση, ότι αποδέχομαι την ευθύνη μου, αλλιώς όλα θα δείχνουν ψεύτικα στα μάτια του αναγνώστη και κυρίως δίχως ήθος. Επίσης με εμπνέει η περιήγηση σε αρχαιολογικούς τόπους είτε γνωρίζω, είτε δεν γνωρίζω την ιστορία τους. Η σιωπή του τοπίου, τα σπαράγματα, οι σκιές που χαράσσει το φως στη χαμηλή βλάστηση… Και κυρίως ποτέ δεν θα περιφρονήσω έναν άνεμο καθώς σωματοποιείται στα γονατισμένα δέντρα. Το τοπίο, ο τόπος, οι σκιές, το φως δηλαδή, καθώς στριφογυρίζει τα σώματα, όλα είναι πηγές έμπνευσης.

Ποια μπορεί να είναι η σχέση του αναγνώστη με την ποίηση σε μια εποχή πληθώρας ψηφιακών αντιπερισπασμών;

* Δεν με ενοχλεί διόλου το «νεαρό» της εποχής. Εκτός βέβαια απ’ τον κόπο που καταβάλω για να μάθω κάτι απ’ την άγνωστη «γλώσσα» των πραγμάτων. Ο αναγνώστης σήμερα έχει τεράστιες δυνατότητες στα χέρια του χάρις στην ψηφιακή εποχή. Μπορεί και πρέπει να μάθει να ουδετεροποιεί τον διαφαινόμενο αντιπερισπασμό. Να μένει βέβαια στη σωστή κατεύθυνση ή στην κατεύθυνση που κάτι τον γοητεύει, αν θέλουμε να είμαστε κομμάτι του πλουραλισμού. Η ψηφιακή εποχή ανοίγει καινούργιο παράθυρο στην κάμαρα. Ναι, κρύβει κινδύνους η ψηφιακή εποχή όπως κρύβει κινδύνους η έξοδος από το σπίτι. Αλλά η έξοδος κρύβει ομορφιά που πρέπει να την πιάσεις και με τα χέρια. Να κατακτήσεις τις ευκαιρίες. Να μάθεις να χειρίζεσαι τις δυνατότητες. Κανένας τόπος δεν είναι επικίνδυνος αν μάθεις να τον περπατάς.

Είστε και κριτικός βιβλίων. Γράφοντας κριτική, ακολουθείτε κάποιες γενικότερες αρχές;

* Όχι, δεν είμαι κριτικός βιβλίου. Απλά όταν κάτι με συγκινήσει αρχίζω να ρίχνω στα περιθώρια των σελίδων λέξεις που γεννούν τα συναισθήματά μου. Αργότερα, τα συγκεντρώνω, τα διορθώνω ώρες και ώρες, γεμίζω τα κενά, ενσωματώνω από το βιβλίο παραδείγματα ή αποσπάσματα ικανά να στηρίξουν την αλήθεια της συγκίνησής μου, και ορίστε ένα σχόλιο, ένα κριτικό σχόλιο ενός καλού αναγνώστη, από καρδιάς περισσότερο, παρά απ’ τον νου. Ίσως και άλλοι να ξεκίνησαν έτσι και να κατέληξαν επίσημα κριτικοί βιβλίου ή λογοτεχνίας. Δεν ξέρω. Αλλά του λόγου μου δεν έχω ούτε γνώσεις ούτε εμπειρία άξια λόγου για στηρίξει συνθετικές παρεμβάσεις κριτικής. Η Κριτική είναι ανεξάρτητο λογοτεχνικό είδος. Βοηθά στην επιστημονική κατάταξη και στην τελειοποίηση αρκεί να τηρούνται οι κανόνες της ευγένειας και του ήθους. Θα πρέπει επίσης να πω ότι κάθε σχόλιο που γράφω αφαιρεί πολύτιμο χρόνο από τις άλλες δραστηριότητές μου και αυτό δεν το θέλω. Σας διαβεβαιώνω πως αν έγραφα κάτι για κάθε βιβλίο που έχω ξεχωρίσει θα έπρεπε να μην κάνω τίποτε άλλο.

 

Είστε τύπος μοναχικός ή κοινωνικός;

* Δυστυχώς είμαι μάλλον τύπος μοναχικός. Αυτό βέβαια με βοηθά να προλάβω τον χρόνο, που μου λείπει αντικειμενικά. Αλλά κατά βάθος δεν είμαι μόνος. Μαζί μου είναι ολόκληρος ο κόσμος. Με σπρώχνει, με ξεσηκώνει. Τον αποδέχομαι τον κόσμο, αυτόν και την πίεση που εξασκεί καταπάνω μου λυτρωτικά. Και θα ήθελα, φαινομενικά εκτός θέματος εδώ, να σημειώσω κάτι, όταν γράφω δεν με απασχολεί ό,τι συμβαίνει ένα γύρω, δίπλα μου, αλλά έχω κατά νου όλη τη Σφαίρα, όλη τη Γη. Δεν είναι η τρέλα του μεγαλείου που με οδηγεί σ’ αυτό αλλά οι σύγχρονες αντικειμενικές συνθήκες. Το προσωπικό πλέον είναι γενικό. Το εθνικό πλέον είναι συμπαντικό. Τεράστια εξέλιξη. Διαφορετική κατάσταση. Λαμπρή κατάσταση. Αν μπορούσα να γράψω και σε μια διεθνή γλώσσα θα ήταν σπουδαία εμπειρία για μένα.

Τι μπορεί να σας αιφνιδιάσει;

* Η έλλειψη ήθους. Η άρνηση της αναγκαιότητας για ήθος. Γνωρίζω καλά αυτήν την έκπτωση που μας εξουθενώνει. Αλλά πάντα αιφνιδιάζομαι, γιατί θεωρώ ότι ως πολίτες του 2018 μας αδικεί κατάφωρα ετούτη η νοοτροπία. Ευτελίζει και ιδέα και πράξη. Και πρόκειται για αλλεπάλληλες και επάλληλες εποχές έκπτωσης. Πρέπει κάτι να κάνουμε γι’ αυτό γρήγορα.

Τι σας δημιουργεί αποστροφή στην ειδησεογραφία των ημερών;

* Η προβολή της δυστυχίας, της απελπισίας, της απόγνωσης των τρίτων, με τέτοιο τρόπο, ώστε ο θεατής να νιώθει προστατευμένος στην ηρεμία της πολυθρόνας του και των μικρότερων προβλημάτων του ενώπιον των φοβερών που συμβαίνουν έξω από το καταφύγιό του. Ο θεατής, με το πιστόλι στο κρόταφο, νιώθει τυχερός γιατί απλά δεν απειλεί αυτόν ο κίνδυνος αλλά κάποιον άλλον μακριά. Το κακό δεν είναι πια απόμακρο και βουβό, είναι βροντερό και άυλο, είναι τρομακτικό και απαιτεί την ουδετεροποίησή μου. Η αποδοχή μέσω της ουδετεροποίησης μπορεί να εκκολάψει νέες συνθήκες ολοκαυτώματος εν μέσω γενικής αφασίας. Είμαι υπέρ της ενημέρωσης. Αλλά εδώ πρόκειται για έναν απαράδεκτο κοινωνικό εκβιασμό. Δεν μιλώ για συνωμοσίες και άλλα αστεία. Άλλωστε πάντα οι συνωμοσίες, ακόμα και σήμερα, έχουν κοντά πόδια. Μιλώ για επιστήμη που διδάσκεται ακόμη και στα σεμινάρια για εμπορικούς αντιπροσώπους της επαρχίας. Θα το έλεγα «διαχείριση θεατή», «διαχείριση πελάτη» και γιατί όχι «διαχείριση πολίτη».

Πώς κρίνετε τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία; Υπάρχει νέο αίμα;

* Δεν έχω πλήρη γνώση. Κυρίως γιατί δεν είμαι ειδικός και δεν προλαβαίνω. Αλλά έχω την αίσθηση πως υπάρχει νέο αίμα. Έχω διαβάσει θαυμάσια διηγήματα, μυθιστορήματα και ποιήματα. Υπάρχει πλούτος και πληθώρα εκδόσεων κι αυτό είναι πολύ καλό. Πνέει άνεμος ελευθερίας στα εκδοτικά πράγματα παρά τα στραβά και τα άσχημα, παρά τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. «Καπάκι» κι ένα κράτος που σφυρίζει αδιάφορα· εντάξει, ας παραδεχτούμε ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο τώρα. Άλλωστε δεν είμαι πια θιασώτης του Κράτους στοργικός πατήρ. Όπου συνέβη έφτασε σε καταστάσεις απαράδεκτες, σε αδίστακτη διαχείριση επιβολής. Προσωπικά θεωρώ τους εκδότες ένα είδος ηρώων μέσα στο περιβάλλον της κρίσης. Ήδη ανάμεσα στους νέους έχω ξεχωρίσει μερικές σημαντικές φωνές σε διαφορετικά λογοτεχνικά είδη. Υπάρχουν και πολλές άλλες που αντικειμενικά δεν μπορώ να γνωρίζω. Είμαστε κοντά στην έκρηξη. Στην ποίηση όμως θα τολμούσα να πω ότι είμαστε εντός της έκρηξης. Κάτι εξαιρετικό συμβαίνει εδώ. Και μάλιστα απ’ ό,τι μπορώ να γνωρίζω προηγούμαστε σε διεθνές επίπεδο.

Τι ζητούν, κατά τη γνώμη σας, οι νέοι στην εποχή μας;

* Το πιο απλό από γενική άποψη και το πιο σύνθετο τουλάχιστον για τη χρονική στιγμή· τόπο να πατήσουν, τόπο να δοκιμαστούν, τόπο να απογειωθούν. Ελπίζω πως γρήγορα θ’ αρχίσουν να δίνονται λύσεις στο πρόβλημα. Όπου οι νέοι βρέθηκαν στο περιθώριο οι πολιτείες βυθίστηκαν.

Ως αναγνώστης, πώς ορίζετε ένα καλό και ενδιαφέρον βιβλίο;

* Να μιλάει με τον τρόπο του για τα σύνθετα κοινωνικά προβλήματα της εποχής του εισβάλλοντας στην επόμενη ημέρα. Ας είναι και με θράσος. Να μην είναι διδακτικό ούτε μελούρα. Να μην κρύβει τίποτα κάτω απ’ το χαλί. Αν είναι και λίγο λοξό δεν με χαλάει. Δεν πιστεύω πως ο ορθός λόγος από μόνος του μας οδηγεί στην αλήθεια των ηρώων. Η ποιητικότητα ενός κειμένου με βοηθάει μέσω της αφαίρεσης και της μεταφοράς να συνειδητοποιήσω την άβυσσο των πραγμάτων. Και θέλω να με αρπάζει η εισαγωγή απ’ τα μούτρα. Από την πρώτη παράγραφο. Όπως αρπάζει το αγκίστρι το ψάρι απ’ το στόμα. Το τέλος με αφήνει κάπως αδιάφορο. Με ενδιαφέρει η πορεία προς τη συντριβή και οι ανατροπές.

Η λογοτεχνία μπορεί να θεωρηθεί επαναστατική πράξη σήμερα;

* Πώς θα μπορούσε να θεωρείται η λογοτεχνία επαναστατική πράξη εφόσον δεν έχουμε επαναστατικές συνθήκες; Να το βασικό ερώτημα. Είναι όμως η λογοτεχνία μία πράξη που στηρίζεται στην έκφραση αυθεντικών συναισθημάτων. Η λογοτεχνία δείχνει τη γενναιότητά της αναζητώντας την αλήθεια, το τραγικό, την ευθύνη, το ήθος και την άφεση, πίσω απ’ τους αυτοματισμούς της καθημερινής ψιλοβελονιάς. Με σταθερά βήματα πλησιάζει αναλυτικά την αλήθεια αλλά εκφράζεται αφαιρετικά. Δηλαδή την ενδιαφέρει να αποδώσει ευθύνες αλλά μόνο στον βαθμό που η άφεση δικαιώνεται στο τραγικό της ύπαρξης. Η Λογοτεχνία είναι στην ουσία μια κορυφαία πράξη του ανθρωπισμού ειδικά σήμερα. Η αναζήτηση της αλήθειας περνάει από Λογοτεχνία σε Λογοτεχνία, από λογοτέχνημα σε λογοτέχνημα, λες και παρακολουθείς θάλασσες να εισβάλει η μια στην άλλη. Αυτή η κυματαγωγή, που προάγει τα μεμονωμένα σε σώμα ενιαίο, αυτή η ένταση των διαφορετικών ανέμων σε μια κατεύθυνση, μας δίνει την αίσθηση της δράσης ακόμη και όταν η κοινωνία δεν αντιμετωπίζει επαναστατικά τα ζητήματα που υπάρχουν, χρονίζουν, αλλά και όσα ανακύπτουν. Από αυτή την πλευρά η λογοτεχνία φτάνει σε εξαιρετικές συνθέσεις κοινωνικής αυτογνωσίας. Όπου το επόμενο βήμα είναι η διορατικότητα. Η διορατικότητα εγγράφεται στην εξέλιξη, η εξέλιξη στην επαναστατική διαδικασία. Θα μπορούσα να υποστηρίξω ότι η λογοτεχνία είναι η ψυχή της πολιτείας. Αλλά θα πάψει να είναι μόνο ένας καλός και διορατικός αναλυτής του κοινωνικού γίγνεσθαι, θα πάψει να είναι η απλή επιθυμία για την άλλη ημέρα, θα γίνει η άλλη μέρα, μόνο όταν το απαιτήσουν δυναμικά οι κοινωνικές συνθήκες. Άλλωστε η προφητική δύναμη της λογοτεχνίας σ’ αυτό έγκειται, πάντα αναζητά διέξοδο πριν από την εποχή των ρωγμών. Η λογοτεχνία ακολουθώντας τη ζωή βήμα βήμα, επιταχύνει, ανοίγει τον διασκελισμό, και τελικά βγαίνει μπροστά. Προηγούμαι εδώ σημαίνει κατανοώ το πρόβλημα πρώτος και το εκθέτω. Νομίζω πως κατ’ αυτήν την έννοια η λογοτεχνία μπορεί να θεωρηθεί επαναστατική πράξη, ακριβώς όπως η πρωινή δροσιά ξυπνάει τα φυλλώματα κάθε ημέρα, ανεξάρτητα από την προαναγγελθείσα κόπωση και γιατί όχι, έκπτωση.

Τι κάνει τους ανθρώπους απόμακρους και απάνθρωπους;

* Από γενική άποψη η συστηματική καλλιέργεια έλλειψης εμπιστοσύνης. Οι συνεχείς δυσκολίες. Οι αλλεπάλληλες καταστροφές σε συνθήκες φαύλου κύκλου δίχως απόδοση ευθυνών. Το περιβάλλον της έντασης. Ο πόλεμος και οι εκατόμβες ως παιχνίδι οθόνης. Η διαπαιδαγώγηση σε έλλειψη κατανόησης. Η μισαλλοδοξία. Η στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε». Το κέρδος ως κορυφαία εκδήλωση του ανθρώπου. Άντε και ολίγη αλληλεγγύη αποκλειστικά υπό κρατική εποπτεία-μισθοδοσία και την εγγύηση των πιστωτών. Το φαίνεσθαι διασώζει και οδηγεί στην αποενοχοποίηση του κακού. Σήμερα ο κίνδυνος του απόμακρου και του απάνθρωπου συνεπικουρείται όχι από την άγνοια αλλά από την αστραπιαία κίνηση. Χρειάζεται κάτι να γλυκάνει η εξέλιξη. Σήμερα έχουμε τα μέσα να βρούμε αυτό το κάτι. Τόσα κάτι βρίσκουμε. Αρκεί να υποχρεωθούμε να κατανοήσουμε την ανάγκη.

Το γράψιμο είναι έρωτας ή αγάπη;

* Το γράψιμο… Μιλάμε για σφοδρό έρωτα. Μα ένας μεγάλος έρωτας για να μην κουραστεί, να μην τον τραγανίσει η καθημερινότητα, πρέπει να φτάσει αγάπη. Χρειάζεται το κεντίδι της αποδοχής και της καρτερίας. Μπορεί η αγάπη να μη σε φτάσει στην κορυφή, για ανεξάρτητους λόγους από αυτήν, όμως η συνέχεια και η ποιότητά της συνέχειας μόνο με αυτήν κατακτώνται.

Πότε θαυμάζετε και τι;

* Θαυμάζω την αβεβαιότητα της ζωής. Θαυμάζω τη βεβαιότητα, το αναπόφευκτο της ανυπαρξίας. Μα πάνω απ’ όλα τη δύναμη του ανθρώπου να παλεύει αδιαφορώντας για την αβεβαιότητα. Είμαστε τέκνα του σύμπαντος. Και το κόλπο του σύμπαντος είναι ο απέραντος θάνατος καθώς συντρίβεται καταπάνω στο ελάχιστο της ζωής.

Τι αποτελεί πρόκληση για σας και τι σας φοβίζει;

* Πρόκληση είναι η άλλη ημέρα. Είναι το μέλλον που μπορώ να φτάσω με το χέρι και με τα πόδι μου. Με φοβίζει πάντα το αν τελικά τολμήσω ν’ ανοίξω την πόρτα. Και όταν ανοίγω, ανοίγω τρέμοντας. Όπως στέκεις μπροστά σε μια λευκή σελίδα με το μολύβι στο χέρι.

Υπάρχουν πράγματα που μπορούν να σας κάνουν να χάσετε την υπομονή σας;

* Ναι, όταν αντιλαμβάνομαι ότι με κυκλώνει άρνηση αποδοχής του ανθρώπινου. Όταν η συγγνώμη, η συγχώρεση, η άφεση, δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο. Σε τελευταία ανάλυση είμαι πολύ θυμωμένος με την εποχή μου που αρνείται την αναγκαιότητα της επαλήθευσης. Που εμποδίζει την επαλήθευση. Όπου τα πορίσματα της επαλήθευσης είναι αξιωματικό γεγονός και οδηγούν στην απελευθέρωση. Απελευθέρωση χωρίς άφεση δεν μπορεί να συμβεί.

Τι μπορεί να σας κάνει να δακρύσετε και να χαμογελάσετε αυθόρμητα;

* Η διακριτική τρυφερότητα ανάμεσα στις Ζωές που περνούν δίπλα μου. Παίζω συχνά αυτό το παιχνίδι παρατήρησης στο δρόμο.

Ετοιμάζεται το επόμενο βιβλίο σας; Αν ναι, τι θέμα θα έχει;

* Είναι η ένατη ποιητική συλλογή μου με τίτλο «Ατελές κολάζ». Όπως πάντα έχει κοινωνικό περιεχόμενο αλλά, παρά την κυριαρχία του ψεύδους και του φαίνεσθαι σε μια εποχή υποτίθεται πλατιάς γνώσης, εστιάζει στο αληθές που πρέπει να αναζητούμε, να αποδεχόμαστε, να υπηρετούμε και να προάγουμε. Αλλά το αληθές προϋποθέτει συντριβή.

Ποια η σχέση σας με τα ζώα; Έχετε κατοικίδιο;

* Λατρεύω τους σκύλους αλλά δεν τολμώ να έχω έναν. Ξέρω πως πρέπει να αφιερωθώ και δεν είμαι βέβαιος ότι θα μπορέσω να το κάνω χωρίς αγανάκτηση. Είχα όμως σχεδόν πάντα μία γάτα δίπλα μου, αλλά και περισσότερες ανάλογα την εποχή και τον χώρο που διαθέτω. Με βολεύει θα έλεγα η ανεξαρτησία τους. Και τώρα έχω τον γάτο μου εδώ δίπλα μου. Τον κύριο Μ. Τον Μάγκα. Έναν Μιαούλη χρώματος πορτοκαλί με άσπρο. Του αρέσει να με ακούει ν’ απαγγέλλω. Του αρέσει να ακούει τον ήχο του πληκτρολογίου. Του αρέσει να είναι δίπλα μου, επάνω μου. Τον ηρεμεί. Είναι όμως αρκετά ηλικιωμένος πλέον. Δείχνει κουρασμένος. Δεν παίζουμε πια ποδόσφαιρο με τα πλαστικά καπάκια εμφιαλωμένου νερού, ούτε κρυφτοκυνηγητό. Δυστυχής πάντως δείχνει μόνο όταν υπάρχει στεναχώρια και εκνευρισμός στο σπίτι. Σπάνιο φαινόμενο ευτυχώς. Καθώς με κοιτάει βαθυστόχαστα εν σιγή σκέπτομαι πως περάσαμε 14 χρόνια μαζί υπερπηδώντας τα εμπόδια της καθημερινότητας με τη δύναμη που προσφέρει η συντροφιά ενός φίλτατου και αδελφοποιτού. Μ’ έχει ματώσει τόσες φορές που πια είμαστε εκ των πραγμάτων βλάμηδες.

***

Περί ήθους (Σταύρος Σταμπόγλης)

Αν ενώσουμε τις αδυναμίες μας θα φτιάξουμε
έναν καλό ίσκιο
Πρώτα όμως πρέπει να μεταλάβουμε κρασί
συνευθύνης και συνενοχής
Να φτιάξουμε ένα μεθύσι ελευθερίας.

 

 

  • Ο Σταύρος Σταμπόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι ποιητής, συγγραφέας και αρχιτέκτων DESA – μέλος ΤΕΕ. Φοίτησε στο ΙΓ’ Γυμνάσιο Αθηνών, είναι πτυχιούχος της τεχνικής σχολής Δοξιάδη και έκανε σπουδές Αρχιτεκτονικής στη Γαλλία (Ειδική Αρχιτεκτονική σχολή Παρισιού, ESA). Εργάστηκε στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα ως αρχιτέκτων μηχανικός. Σήμερα είναι ομότιμο μέλος του ΤΕΕ. Δημοσίευσε για πρώτη φορά το 2007. Είναι μέλος του Κύκλου Ποιητών.

Τίτλοι βιβλίων:

Διηγήσεις πόλεων, Κέδρος

(2014)

Διαλεκτική βυθού, Μανδραγόρας

(2014)

Εν ονόματι της άνοιξης, Γαβριηλίδης

(2014)

Με την πλάτη στο παρόν, Κέδρος

(2014)

Ο δρόμος της τύχης, Γαβριηλίδης

(2012)

Απόδοση τοπίων, Γαβριηλίδης

(2012)

Αποτυπώσεις, Οροπέδιο

(2011)

Τόπος Νωδ, Γαβριηλίδης

(2010)

Έννοια εικόνας, Γαβριηλίδης

(2009)

Γη, Γαβριηλίδης

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα

(2013)

1ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, Κύκλος Ποιητών

(2007)

Chercher… la France, Αντίκτυπος

eirini aivaliwtouΣταύρος Σταμπόγλης: «Η εξόντωση του Άλλου, του διαφορετικού, η αρπαγή, είναι η ψυχρή λογική που διέπει τα Άουσβιτς»
Περισσότερα

Αγγελική Καρυστινού: «Κάθε εποχή έχει τις δικές της Ιφιγένειες»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Μία από τις πιο εκλεπτυσμένες μορφές του θεάτρου μας και προσωπικά ιδιαιτέρως αγαπητή, η Αγγελική Καρυστινού μοιάζει φιγούρα αέρινη που μοσχοβολά γιασεμί. Ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρολόγος, είναι αφιερωμένη στην τέχνη της, κινείται θαρρετά και συγκροτημένα, εκπληρώνοντας ταυτόχρονα τον μύχιο πόθο κάθε δημιουργού: να μεταγγίσει τους καρπούς της τέχνης του, εξελίσσοντας ένα τολμηρό στυλ και χαράσσοντας τη δική της πορεία στην ελληνική σκηνή.

Σπούδασε στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και στη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης – Κάρολος Κουν. Εργάζεται ως ηθοποιός στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη σκηνοθεσία στην East15 – University of Essex, όπου έλαβε διάκριση, και παρακολούθησε το εκπαιδευτικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα του GITIS στη Μόσχα. Οι σκηνοθετικές της δουλειές περιλαμβάνουν τα έργα: «Η πτωτική άνοδος του Αρτούρο Ούι» του Μ. Μπρεχτ στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, «Το γαϊτανάκι» του Α. Σνίτσλερ στο Βeton 7, «Κυρία Λώρα» της Μ. Καραπάνου στο Κτήριο elculture, «A Chandelier in my Kitchenette» του Ken McLoone, στο Φεστιβάλ Brighton Fringel, «No dogs in this fight», performance βασισμένη στα Ημερολόγια του Νιζίνσκι στο The Garage της Αγγλίας. Έχει διδάξει το μάθημα της υποκριτικής και του αυτοσχεδιασμού στην Ανώτερη Δραματική Σχολή Πράξη Επτά, στην Ανώτερη Δραματική Σχολή Πέτρας και στο Θέατρο των Αλλαγών. Παράλληλα διδάσκει θεατρική αγωγή στο Αρσάκειο Τοσίτσειο, αλλά και σε ομάδες ενηλίκων. Έχει συγγράψει κείμενα για το θέατρο, αλλά κι ένα παιδικό βιβλίο, «Το μεγάλο ταξίδι της Μαριάνθης», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Η Αγγελική Καρυστινού πρωταγωνιστεί στο επιτυχημένο έργο «Camille Claudel Mudness» του Γιάννη Λασπιά, για δεύτερη χρονιά. Το έργο διαδραματίζεται στον εγκαταλελειμμένο χώρο μιας γκαλερί, που η σύνθεσή του θυμίζει παραμελημένη σκηνική εγκατάσταση ψυχιατρικής πτέρυγας. Η Camille Claudel η πρώτη γυναίκα γλύπτρια και η Constance Pascal η πρώτη γυναίκα ψυχίατρος συναντιούνται σε ένα φανταστικό πρωτότυπο διάλογο σχέσης γιατρού – ασθενούς. Μέσα από τις συναντήσεις τους ξετυλίγονται οι αντισυμβατικές ζωές των δύο γυναικών και αναπτύσσεται ένας ισχυρός δεσμός. Η Constance θα έρθει αντιμέτωπη με ένα ολόκληρο «αντρικό» σύστημα που καταδικάζει σε εγκλεισμό και απομόνωση τα άτομα που διεκδικούν το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και επιλογής. Οι χαρισματικές δύο γυναίκες καταφέρνουν κάτω από αντίξοες συνθήκες να θέσουν τη δική τους παρουσία σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία.

Το έργο -δεξιοτεχνικά παιγμένο και γραμμένο- περιγράφει τις ζωές αυτών των δύο γυναικών, που η Ιστορία δεν αναγνώρισε την αξία τους και αντιμετώπισαν πόλεμο ακριβώς επειδή ήταν ικανές. Έχει όμως κι μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση: αντιπαραβάλλει τον κόσμο της τέχνης με αυτόν της επιστήμης.

Να σημειώσω εδώ πως σαν ένα δώρο του ανέμου και της τύχης η Αγγελική αποφάσισε να ασχοληθεί με το θέατρο όταν -παιδί ακόμα- μαγεύτηκε παρακολουθώντας μια παράσταση της Ξένιας Καλογεροπούλου, τη μεγάλη επιτυχία «Ελίζα», όπου έπαιζε η Μάνια Παπαδημητρίου με την οποία τώρα έχει τη χαρά να συνεργάζεται στο «Camille Claudel Mudness» (η Μάνια υποδύεται την Camille Claudel) και να είναι φίλες.

Ενώ ετοιμάζεται να σκηνοθετήσει τον Ένκε Φεζολλάρι σε ένα μονόλογο για τον Παζολίνι, μην τη χάσετε στο «Camille Claudel Mudness», το οποίο φέτος θα ανέβει στο θέατρο «Τόπος Αλλού».

Η αδιαφιλονίκητη δύναμη του ταλέντου της και της στέρεης θεατρικής της γνώσης, διαπερνά τη λαμπρή παράσταση, χαρίζοντάς της ζωντάνια, καθαρότητα, ειλικρίνεια και αθωότητα, τα απλά συστατικά μιας μεγαλειώδους ερμηνείας.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί μας μιλάει για το θέατρο, τη ζωή και την κοινωνία, για τα σχέδιά της, τα όνειρα που κάνει και για τη γενιά της. Κάποιοι τα καταφέρνουν, κάποιοι χάνουν τον εαυτό τους, κάποιοι φεύγουν, λέει. «Κάθε εποχή έχει τις δικές της Ιφιγένειες. Αλλά πιστεύω ότι ακόμα η δική μου γενιά -θέλω να πιστεύω- έχει λίγο χρόνο μπροστά της κάτι να κάνει, έστω και μικρό, κάτι που θα είναι τουλάχιστον για μια πιο μεγάλη αλλαγή στο μέλλον».

* Μεγάλωσα στην Αθήνα και κατά περιόδους μου κολλάει μια διαφορετική εικόνα. Αυτή την εποχή λοιπόν θυμάμαι έντονα που βγαίναμε στα σκαλιά της πολυκατοικίας όλα τα κορίτσια και παίζαμε κούκλες. Μάλλον γιατί σκεφτόμουν πού είναι τα παιδιά της δικής μας πολυκατοικίας και τι κάνουν κλεισμένα στα σπίτια τους.

Ποιες ήταν οι πρώτες σου καλλιτεχνικές επιρροές;

* Η νονά μου που ήταν πολύ θεατρόφιλη, με πήγαινε συνέχεια σε παραστάσεις, αλλά και σε μουσεία. Οι γονείς μου επίσης μου διάβαζαν πολύ και πάντα κάναμε όλοι μαζί κάτι δημιουργικό, ακόμα και τα παιχνίδια μας είχαν να κάνουν με κατασκευές, παζλ κτλ.

Τι ήταν εκείνο που σου κέντρισε το ενδιαφέρον στο θέατρο ώστε να ασχοληθείς επαγγελματικά με τον χώρο του θεάτρου;

* Μια παράσταση της Ξένιας Καλογεροπούλου, η «Ελίζα». Έπαιζε μάλιστα η Μάνια Παπαδημητρίου με την οποία τώρα έχω τη χαρά να συνεργάζομαι και να είμαστε φίλες. Όταν είχα δει λοιπόν εκείνη την παράσταση είχα μαγευτεί και είπα ότι αυτό θέλω να το κάνω κι εγώ. Μέσα μου όμως, την επιθυμία αυτή την εξέφρασα τελικά φωναχτά πολύ μεγάλη.

 

 

Μίλησέ μου για τις σπουδές σου και για τους δασκάλους που άφησαν τα ίχνη τους στην τωρινή πορεία σου;

* Σπούδασα στο Θέατρο Τέχνης, είχα δασκάλους όλους τους παλιούς του Κουν, τον Λαζάνη, τον Κουγιουμτζή, αλλά και το κύριο Γράμψα με τον οποίο επίσης δουλεύουμε μαζί πλέον – είμαι καθηγήτρια αυτοσχεδιασμού στη σχολή του την Πράξη Επτά και τον ευχαριστώ για αυτή την ευκαιρία μου έδωσε, – την Πέπη Οικονομοπούλου, τον Δημήτρη Οικονόμου… Όλοι, ο καθένας με τον τρόπο του, μου έδωσαν κάτι. Αργότερα έκανα μεταπτυχιακά στην Αγγλία πάνω στη σκηνοθεσία και στη Ρωσία ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα -η εμπειρία μου στο εξωτερικό μου άλλαξε οριστικά όλη την οπτική μου για το θέατρο και την αντίληψή μου. Εκεί το θέατρο αντιμετωπίζεται ως δουλειά και η τέχνη ως μια κατασκευή κι όχι ως μια εκκεντρικότητα ή χειρότερα ψυχοπαθολογία, έχει σύστημα και λογική, προϋποθέτει έρευνα. Επίσης ο καλλιτέχνης είναι ένα άτομο που ανήκει στον κόσμο και δεν ζει έξω από αυτόν, τουλάχιστον ο καλλιτέχνης του θεάτρου.

Τι θα ήθελες να μας πεις για το «Camille Claudel Mudness», το έργο του Γιάννη Λασπιά στο οποίο πρωταγωνιστείς;

* Είναι μια καθαρή και πολύ συγκινητική βιογραφία δύο γυναικών, της μεγάλης γλύπτριας Καμίλ Κλωντέλ και μιας σημαντικής ψυχολόγου, της Κονστάνς Πασκάλ, δύο γυναικών που παραγνωρίστηκαν από την Ιστορία και αντιμετώπισαν πόλεμο ακριβώς επειδή ήταν ικανές. Έχει όμως κι μια άλλη ενδιαφέρουσα διάσταση: αντιπαραβάλλει τον κόσμο της τέχνης με αυτόν της επιστήμης.

 Ποια είναι η Constance Pascal, η γυναίκα την οποία υποδύεσαι;

* Ήταν μια από τις πρώτες ψυχιάτρους στη Γαλλία. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Ρουμανία, αλλά σε νεαρή ηλικία έφυγε από το σπίτι της για να σπουδάσει Ιατρική. Άσκησε νέες μεθόδους για την εποχή, κατάργησε τους ζουρλομανδύες, χρησιμοποίησε την ψυχανάλυση, κατάφερε να γίνει διευθύντρια, έκανε ένα παιδί εκτός γάμου. Παρ’ όλα αυτά, ήταν μια γυναίκα πολύ προσγειωμένη, μια ήρεμη δύναμη που κατάφερε να αντιμετωπίσει πολλά στερεότυπα και τελικά να ζήσει τη ζωή της όπως εκείνη ήθελε.

Στο έργο βλέπουμε δύο γυναίκες, που εν έτει 1913 κατάφεραν μέσα από αντίξοες συνθήκες να θέσουν τη δική τους παρουσία σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Σήμερα οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και επιλογής στο βαθμό που θα έπρεπε;

* Σίγουρα περισσότερο, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, γιατί σε άλλες χώρες η θέση των γυναικών είναι υποβαθμισμένη, έως ανύπαρκτη. Όμως και πάλι, ακόμα κι εδώ στην Ευρώπη οι γυναίκες αντιμετωπίζουν θέματα, δεν έχουν ας πούμε τις ίδιες ευκαιρίες στην εργασία, το θέμα της μητρότητας πολλές φορές θεωρείται σχεδόν μειονέκτημα, δεν τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, ίσως όχι όπως παλιότερα που ήταν δαχτυλοδεικτούμενες, αλλά και πάλι υπάρχει μια έμμεση καταπίεση που έχει επιπτώσεις και σε προσωπικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Σκεφτείτε μια ανύπαντρη γυναίκα στα σαράντα: μπροστά της δεν θα την πουν γεροντοκόρη όπως το 1913, αλλά θα το πουν πίσω από την πλάτη της. Αυτό και μόνο το σχόλιο θα της κοστίσει πάρα πολλά. Ή για να έρθουμε και στον δικό μας χώρο, σκεφτείτε πόσο περισσότερες γυναίκες δουλεύουν σε αυτόν συγκριτικά με τους άνδρες -έχουμε στατιστικά στοιχεία που το επιβεβαιώνουν- κι όμως πόσες έχουν διοικητικές θέσεις ή θέσεις εξουσίας; Και ποιο το αντεπιχείρημα; Μα δεν έχουμε τόσες ικανές για να διευθύνουν, να σκηνοθετούν, να ανεβάζουμε τα έργα τους;  Όπως λέει και ο Μπρεχτ: «Όλα από κάτι τέτοιες αντικειμενικές διαπιστώσεις ξεκινούν»…

Ποια ήταν από τις πιο ενδιαφέρουσες αντιδράσεις ή σχόλια που εισπράξατε από το κοινό στην παράσταση «Camille Claudel Mudness»;

* Ότι οι ιστορίες των γυναικών είναι με έναν τρόπο σημερινές. Η Μάνια κυρίως οδηγεί τον ρόλο της σε ένα άλλο επίπεδο, πέρα από τα προσωπικά και ψυχικά θέματα της Κλωντέλ κι έτσι η ιστορία αυτή τελικά μιλάει για την ελευθερία και το τι σημαίνει να εκφράζομαι τελικά σε μια συντηρητική κοινωνία.

Ποια είναι τα επόμενα θεατρικά σου σχέδια;

* Πέρα από την Καμίλ Κλωντέλ του Γιάννη Λασπιά σε σκηνοθεσία του Πάνου Κούγια με τη Μάνια βέβαια και τη Μαρίνα Χρονόπουλου, που αυτή τη φόρα θα παιχτεί στο Τόπος Αλλού, θα σκηνοθετήσω έναν μονόλογο για τον Πιέρ Πάολο Παζολίνι με τον Ένκε Φεζολλάρι.

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η ψυχολογική λειτουργία του θεάτρου;

* Η παρηγοριά. Αλλά το θέατρο πέρα από την ψυχολογική λειτουργία, είναι ένας χώρος ανοιχτού διαλόγου, όπου τα ερωτήματα μένουν πάντα ερωτήματα, πράγμα που κατά τη γνώμη μου δημιουργεί μια συνθήκη καθαρής Δημοκρατίας.

Το κοινό είναι παρτενέρ ή αντίπαλος;

* Για μένα δεν είναι τίποτα από τα δύο, είναι ο άλλος ομιλητής σε αυτόν τον διάλογο. Μόνο που η φωνή του δεν ακούγεται την ώρα της παράστασης –ελπίζουμε τουλάχιστον.

Η δουλειά του ηθοποιού εμπεριέχει και αντιφάσεις;

* Μόνο… Κι αντιθέσεις, όπως η ίδια η ζωή.

Αν μπορούσες να ξεχωρίσεις μία ή δύο αγαπημένες ηρωίδες που θα ήθελες να υποδυθείς, ποιες θα ήταν και γιατί;

* Αγαπώ όλες τα ηρωίδες του Τσέχωφ πολύ, τα έργα του Μπρεχτ, μου αρέσει τόσο πολύ η Σεν Τε από τον «Καλό άνθρωπο του Σετσουάν». Βασικά όμως μου αρέσουν συγγραφείς, οι μεγάλοι κλασικοί για παράδειγμα σου δίνουν τρομερό υλικό προς εξερεύνηση.

Ηθοποιία ή σκηνοθεσία; Ποιο από τα δύο σου δίνει μεγαλύτερο αίσθημα ελευθερίας;

* Και τα δύο υπό κάποιες συνθήκες, ενώ υπό άλλες μπορούν να γίνουν εξίσου ασφυκτικά. Όταν δουλεύω ως ηθοποιός, δεν έχω άγχος για διαδικαστικά κι οργανωτικά θέματα κι αυτό είναι μεγάλη ελευθερία. Όταν εργάζομαι ως σκηνοθέτης μπορώ να προσπαθήσω τουλάχιστον να γίνει αυτό που έχω στο μυαλό μου. Δεν θα γίνει ποτέ ακριβώς, αλλά αυτή είναι η ομορφιά και μαζί μια άλλου είδους ελευθερία, που δίνει τον χώρο σε πολλούς ανθρώπους να εκφράζονται.

Ποια είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση και ποια η μεγαλύτερη ανησυχία που σου δίνει η δουλειά σου;

* Η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι όταν ανακαλύπτω κάτι, η μεγαλύτερη ανησυχία είναι το ότι νομίζω ότι κάθε φορά αυτή είναι η τελευταία παράσταση.

 

 

Το θέατρο χρειάζεται κρατική επιχορήγηση;

* Ναι, όχι αυτή που δίνεται τώρα. Φυσικά καταλαβαίνουμε όλοι ότι κι αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα και δεδομένων των συνθηκών ίσως είναι το καλύτερο που μπορεί να γίνει, όμως η τέχνη χρειάζεται χρήματα όχι απλώς για να αποπερατωθεί μια παράσταση, αλλά για να πληρώνονται οι άνθρωποι κανονικά και να μη δουλεύουν σε οχτακόσιες δουλειές. Η κατάσταση λοιπόν σήμερα -σίγουρα αυτό δεν ισχύει μόνο στο θέατρο- είναι ότι όλοι τρέχουμε δεξιά κι αριστερά μέχρι εξαντλήσεως. Έτσι όμως δεν μπορεί να υπάρξει έρευνα που χρειάζεται χρόνο, δεν μπορεί να υπάρχει αφοσίωση, δεν θα γίνουν ποτέ κανονικές πρόβες, δεν μπορεί τίποτα να λειτουργήσει όπως θα έπρεπε. Από την άλλη βέβαια, πιστεύω και σε αυτό που έλεγε ο Παζολίνι, ότι δηλαδή ένα σύστημα δεν πρόκειται ποτέ να δώσει για κάτι που μπορεί να το αμφισβητήσει, ή να του δημιουργήσει τριγμούς…

Με ποιους χαρακτήρες ανθρώπων δυσκολεύεσαι να συνεργαστείς;

* Με τους υπερόπτες.

Τι είναι αυτό που πιστεύεις ότι σε χαρακτηρίζει;

* Η επιμονή και το ότι δεν φοβάμαι να μιλήσω.

Ποιοι άνθρωποι, πράγματα και τόποι σε έχουν σημαδέψει;

* Οι γονείς μου, όλα τα ταξίδια που έχω κάνει, πολλά βιβλία, περίπου δέκα ταινίες, μια δυο παραστάσεις, σίγουρα πάνω από εκατό πίνακες, άπειρες συζητήσεις, εκατοντάδες λάθη…

Πώς φαντάζεσαι τα μελλοντικά βήματά σου στο χώρο της τέχνης;

* Δεν φαντάζομαι, γιατί πραγματικά νομίζω σε κάθε παράσταση ότι αυτή είναι τελευταία… Το ζω όλο αυτό το δράμα…

Τι θα ήθελες να ευχηθείς για τον τόπο μας;

* Να επικρατήσει το δίκαιο. Αλλά για να συμβεί, πρώτα πρέπει να το έχουμε ανάγκη όλοι μας.

Τι σημαίνει για σένα η λέξη περιπέτεια;

* Η ίδια η ζωή.

Η γενιά σου τι ακούσματα και τι ερεθίσματα έχει; Την απασχολεί η ποιότητα;

* Η γενιά μου μεγάλωσε χωρίς μεν τους μεγάλους μύθους -Κουν, Χατζιδάκις κ.τλ.- αλλά με αφοσιωμένους ανθρώπους σε αυτό που έκαναν, όπως ο Βογιατζής, ο Παπαβασιλείου, για να αναφέρω μόνο δύο καλλιτέχνες του χώρου μας, οπότε νομίζω ότι η πλειονότητα πιστεύει σε ένα θέατρο που έχει ουσία και άρα την απασχολεί η ποιότητα. Βέβαια, πολλά συνέβησαν σε αυτό τον τόπο, πολλά χάθηκαν ή και απαξιώθηκαν, κι επειδή οι άνθρωποι πρώτα απ’ όλα θέλουν να επιβιώσουν και με την κυριολεκτική αλλά και με πιο υπαρξιακή έννοια, κάπου παρασύρονται από το ρεύμα… Έτσι επικρατούν διάφορες μόδες, που προσφέρουν μια κάποια επιβίωση. Κάποιοι τα καταφέρνουν, κάποιοι χάνουν τον εαυτό τους, κάποιοι φεύγουν… Κάθε εποχή έχει τις δικές της Ιφιγένειες. Αλλά πιστεύω ότι ακόμα η δική μου γενιά -θέλω να πιστεύω- έχει λίγο χρόνο μπροστά της κάτι να κάνει, έστω και μικρό, κάτι που θα είναι τουλάχιστον για μια πιο μεγάλη αλλαγή στο μέλλον.

Ποια άλλη μορφή τέχνης σε ενδιαφέρει;

* Η λογοτεχνία, ο χορός, η ζωγραφική, ο κινηματογράφος, η μουσική.

H δημοσιότητα βοηθά τον καλλιτέχνη;

* Βοηθάει έναν άνθρωπο που δουλεύει στην τέχνη, όχι απαραίτητα την καλλιτεχνική του πλευρά.

Πώς περνάς τον ελεύθερο χρόνο σου;

* Βγαίνω πολύ έξω με φίλους, βλέπω ταινίες, κάνω πιλάτες, διαβάζω, κάνω ταξίδια και πολλές συζητήσεις ακόμα και με αγνώστους.

Ποιο βιβλίο διαβάζεις αυτό τον καιρό;

* Πολλά κείμενα του Παζολίνι, ή για τον Παζολίνι, και στα διαλείμματα τον «Επικίνδυνο οίκτο» του Στέφαν Τσβάιχ, τρομερή ανάλυση ενός συναισθήματος με το οποίο δεν έχει ασχοληθεί και πολύ τη λογοτεχνία απ’ όσο ξέρω.

 

 

 

Πώς κρίνεις τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς τα ζώα;

* Γενικά οι Έλληνες, επειδή παλιότερα ζούσαν σε μονοκατοικίες κι είχαν πάντα ζώα γύρω τους, είναι φιλόζωοι. Υπάρχουν φυσικά και μερικοί που βγάζουν όλη τη βία τους σε αυτά τα αθώα πλάσματα, πράγμα που μου φαίνεται τόσο άρρωστο, αλλά αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο.

Τέλος, ποια είναι η δική σου σχέση με τα ζώα; Συμβιώνεις με κάποιο κατοικίδιο;

* Ναι, είχα πάντα ζώα. Τώρα έχουμε τον Φάνη, έναν υπέροχο και καλόκαρδο άσπρο γάτο, πολύ τρυφερό, καθόλου πονηρό κι εντυπωσιακά στωικό.

***

Με τη Μάνια Παπαδημητρίου στο «Camille Claudel Mudness»

«Camille Claudel Mudness» 

Μετά την επιτυχία που γνώρισε τον περσινό χειμώνα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Καλαμάτα, η παράσταση «Camille Claudel Mudness» του Γιάννη Λασπιά  σε σκηνοθεσία Πάνου Κούγια, κάνει πρεμιέρα στο θέατρο ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ τη Δευτέρα 1η Οκτωβρίου 2018, όπου και θα παιχτεί για οκτώ (8) μόνο παραστάσεις.

Στο ρόλο της Camille Claudel η αξιόλογη Μάνια Παπαδημητρίου και δίπλα της η ταλαντούχα Αγγελική Καρυστινού ως Κονστάνς Πασκάλ, ενώ η Μαρίνα Χρονοπούλου τις συνοδεύει στο πιάνο.

Το έργο διαδραματίζεται στον εγκαταλελειμμένο χώρο μιας γκαλερί, που η σύνθεσή του θυμίζει παρατημένη σκηνική εγκατάσταση ψυχιατρικής πτέρυγας. Ένα πιάνο ενεργοποιεί τον χώρο και συνοδεύει ό,τι σε λίγο θα γεννηθεί.

Η Camille Claudel, η πρώτη γυναίκα γλύπτρια και η Constance Pascal, η πρώτη γυναίκα ψυχίατρος, συναντιούνται σε ένα φανταστικό πρωτότυπο διάλογο σχέσης γιατρού – ασθενούς. Μέσα από τις συναντήσεις τους ξετυλίγονται οι αντισυμβατικές ζωές των δύο γυναικών και αναπτύσσεται ένας ισχυρός δεσμός. Η Constance θα έρθει αντιμέτωπη με ένα ολόκληρο «αντρικό» σύστημα που καταδικάζει σε εγκλεισμό και απομόνωση τα άτομα που διεκδικούν το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και επιλογής. Δυο γυναίκες που κατάφεραν μέσα από αντίξοες συνθήκες να θέσουν τη δική τους παρουσία σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία.

Η Camille και η Constance δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά έζησαν και εργάστηκαν στην ίδια πόλη διαφορετική χρονική περίοδο, μοιράστηκαν παρόμοιες εμπειρίες, αντιμετώπισαν κοινές δυσκολίες και δόθηκαν με το ίδιο πάθος στην Τέχνη και την Επιστήμη.

 

Στο «Camille Claudel Mudness», που φέτος θα παιχτεί στο Τόπος Αλλού. Συμπρωταγωνίστρια με τη Μάνια Παπαδημητρίου

Συντελεστές

Κείμενο: Γιάννης Λασπιάς

Σκηνοθεσία: Πάνος Κούγιας

Σκηνικά- κοστούμια: Τζίνα Ηλιοπούλου, Λίνα Σταυροπούλου

Μουσική: Μαρίνα Χρονοπούλου

Video: Βάσω Μιχαλοπούλου

Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής

Επικοινωνία: Le Canard qui Parle

Παίζουν:

Μάνια Παπαδημητρίου (Camille Claudel),

Αγγελική Καρυστινού (Constance Pascal),

Μαρίνα Χρονοπούλου (πιανίστρια)

Πληροφορίες

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00

Για 8 παραστάσεις

Από 1/10/18 στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ

Κεφαλληνίας 17 και Κυκλάδων, Κυψέλη

Κρατήσεις: 2108656004, 2108679535 ή μέσω viva.gr

Διάρκεια παράστασης: 70 λεπτά

Τιμές εισιτηρίων

Γενική είσοδος: 10 ευρώ

Groups άνω των 5 ατόμων: 8 ευρώ

Σπουδαστές, τρίτη ηλικία, άνεργοι, αλλοδαποί: 5 ευρώ

Γίνονται δεκτές όλες οι πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες

www.topos-allou.gr

https://www.facebook.com/ToposAllouAeroplio/

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

eirini aivaliwtouΑγγελική Καρυστινού: «Κάθε εποχή έχει τις δικές της Ιφιγένειες»
Περισσότερα

Μαίρη Μηνά: Το θεατή πρέπει να τον αφουγκραστείς και να τον εμπιστευτείς…

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Μικρή ακόμα στην ηλικία αλλά μέγιστη στη θεατρική της σημασία η ηθοποιός που σας παρουσιάζουμε. Ένα πρόσωπο με ελπίδα, αγάπη, προσμονή, υπομονή, σοβαρότητα, ένα κορίτσι που με την τέχνη του αγγίζει το συναίσθημα, τη μνήμη μας, τα τραύματά μας, τις εμπειρίες μας. Που συγκινεί!

Αποφοίτησε από τη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών το 2016, έχει όμως αφήσει ήδη τα δακτυλικά της αποτυπώματα στο αχνισμένο τζάμι της σκηνής.

Την πρωτοείδαμε στη Μικρή Επίδαυρο το καλοκαίρι του 2017 ως θεά Αθηνά στην «Άφιξη», μια ιδιαίτερη και πολύ απαιτητική -εν μέρει περιπατητική- παράσταση της Ιώς Βουλγαράκη, που είχε ως αφετηρία τη Μνηστηροφονία από την Οδύσσεια.

Εκείνο το δειλινό στο αρχαίο λιμάνι, στην πορεία προς το παλάτι του Οδυσσέα, ανάμεσα στις ελιές και τις πορτοκαλιές, ανακαλύψαμε αυτό το δροσερό όνειρο, τη φωνή της νεότητας, το ζεστό ελάφι με το πολύτιμο βλέμμα που μας πρόσφερε καθαρές κι απρόσμενες στιγμές σπουδαίας ερμηνείας. Αφουγκραστήκαμε κάθε λέξη της, κάθε μικρή παύση – σιωπή, κάθε ανάσα σαν να ‘ταν προσευχή από τα βάθη της ψυχής. Μια φωνή αντίλαλος που μετέτρεπε ακόμα και τα μικρά σε μέγιστα.

Αυτό το καλοκαίρι -συγκεκριμένα τον Ιούλιο- έκανε την πρώτη της εμφάνιση στο μεγάλο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, συμμετέχοντας στο Χορό της «Ηλέκτρας» του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου. Μια παράσταση σημαντική, ένα ορατόριο ιδεολογικό, που τώρα περιοδεύει με επιτυχία ανά την Ελλάδα.

Προβλέπω πως και τον χειμώνα που μας έρχεται θα βιώσουμε μια σπουδαία εμπειρία στο Σύγχρονο Θέατρο, όπου ήδη προετοιμάζεται το έργο «People, places & things» του Duncan MacMillan. Με πρωταγωνιστές την ίδια τη Μαίρη Μηνά και τους Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Κώστα Καζανά, Χάρη Τζωρτζάκη, Ανδρέα Κοντόπουλο, Γιάννη Λεάκο, Σοφία Κορώνη, Ιωάννα Τζίκα, Μαρίτα Τζατζαδάκη, Έλενα Βακάλη. Το έργο ανεβαίνει σε σκηνοθεσία της Ελένης Σκότη, η δε μετάφραση και η σκηνογραφία είναι του Γιώργου Χατζηνικολάου.

Όπως πάντα σε μια καλή παράσταση υπάρχει χώρος να ταξιδέψουμε κι εμείς οι θεατές. Στο ταξίδι μας αυτό οδηγός μας θα είναι η κεντρική ηρωίδα του έργου, η Emma, μια ηθοποιός εθισμένη στα ναρκωτικά και το αλκοόλ, η οποία προσπαθεί να αποδράσει από την τραυματική της πραγματικότητα.

Την ερμηνεύει η Μαίρη Μηνά που, όπως εξομολογείται στο catisart.gr, η αγάπη και η συγχώρεση, καθώς και οι μικρές καθημερινές υπερβάσεις είναι τα πράγματα που έχουν γι’ αυτήν τη μεγαλύτερη σημασία. Το θέατρο προέκυψε στη ζωή της ως ανάγκη για μετεκπαίδευση. Έκανε την πρακτική της ως κοινωνική λειτουργός σε ένα θέατρο για άτομα με ειδικές ανάγκες στη Σουηδία. Εκεί κόλλησε το μικρόβιο της υποκριτικής… Αργότερα, όταν βρέθηκε στη Βιέννη όπου εργάστηκε σε ψυχοθεραπευτικό κέντρο για εθισμούς, παρακολούθησε ομάδες ψυχοδράματος και δραματοθεραπείας και το μικρόβιο ενδυναμώθηκε. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έδωσε εξετάσεις στη δραματική σχολή του Ωδείου και εν τέλει αποδείχτηκε σοφή η επιλογή της.

Ο θεατής είναι παρτενέρ, μας λέει. «Που πρέπει να τον αφουγκραστείς και να τον εμπιστευτείς. Να σταθείς μπροστά του γυμνός και να του προσφέρεις το δώρο της παράστασης με όλη την τόλμη και τον φόβο μαζί. Είναι ωραίο πράγμα να στέκεσαι ευάλωτος και δυνατός ταυτόχρονα μπροστά σε μάτια που διψούν για μια κάποια ψυχική μετακίνηση. Κι εσύ να είσαι εκεί σε παρόντα χρόνο να το παρέχεις όσο μπορείς και όσο αντέχεις».

Σας μιλάμε για μια καλή ηθοποιό, μια ηθοποιό ανεξάντλητη. Η Μαίρη είναι ένα ποίημα, ένας χρησμός, που «ούτε λέγει, ούτε κρύπτει, αλλά σημαίνει», όπως θα έλεγε και ο Ηράκλειτος.

 

 

* Γεννήθηκα και μεγάλωσα στα Τρίκαλα. Μπροστά από το σπίτι μας περνάει ένα ποτάμι, παρακλάδι του Ληθαίου ποταμού. Πολύ πράσινη γειτονιά γεμάτη πλατάνια. Έχω να θυμάμαι τα ατελείωτα παιχνίδια έξω στις αλάνες με τα παιδιά (γύρω στα 20 ακούραστα πιτσιρίκια), πολύωρες ποδηλατάδες, πληγές στα γόνατα, χώμα, και φωνές μανάδων που μας καλούσαν, ξανά και ξανά, να μαζευτούμε. Αργότερα, στην πρώιμη εφηβεία μου, οι γονείς μου άλλαξαν επαγγελματικό προσανατολισμό και μετακόμισαν στην Πάρο. Σε ένα απομονωμένο παραλιακό χωριό, τον Δρυό. Εγώ και ο αδερφός μου δουλεύαμε εκεί τα καλοκαίρια. Αυτό μας ωρίμασε αρκετά, μας μεγάλωσε απότομα, αλλά και μας έψησε.

Είσαι πτυχιούχος κοινωνική λειτουργός του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τι ήταν αυτό που σε έκανε να στραφείς στο θέατρο;

* Το θέατρο προέκυψε ως ανάγκη για μετεκπαίδευση. Έκανα την πρακτική μου ως κοινωνική λειτουργός σε ένα θέατρο για άτομα με ειδικές ανάγκες στη Σουηδία. Εκεί μπήκε το μικρόβιο, αλλά για Δραματοθεραπεία. Αργότερα βρέθηκα στη Βιέννη όπου και δούλεψα σε ένα ψυχοθεραπευτικό κέντρο για εθισμούς. Παρακολούθησα ομάδες ψυχοδράματος και δραματοθεραπείας και το μικρόβιο ενδυναμώθηκε. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα και ψάχνοντας για μεταπτυχιακό μπήκα στη διαδικασία να δώσω εξετάσεις στη δραματική σχολή του Ωδείου. Τελικά ήταν η σοφότερη επιλογή.

Δεύτερη χρονιά στην Επίδαυρο. Πέρυσι το καλοκαίρι έπαιξες στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου με την «Άφιξη» και φέτος ήσουν στο Χορό της «Ηλέκτρας» του Σοφοκλή στο μεγάλο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Αισθάνεσαι τιμή, ευθύνη;

* Είναι μεγάλη η χαρά και ο ενθουσιασμός. Και φυσικά η ευθύνη. Τελικά όμως η δουλειά υπερνικά τα πάντα. Μπαίνεις στη διαδικασία της πρόβας και το ξεχνάς γιατί ασχολείσαι με τα υλικά του έργου και με τους ανθρώπους γύρω σου. Μέχρι που φτάνει η ώρα και μπαίνεις στο χώρο και ξαφνικά, σχεδόν μαγικά, όλα κουμπώνουν. Έχει κάτι ιερό αυτός ο τόπος. Κάτι θεραπευτικό. Διόλου τυχαία η λατρεία του Ασκληπιού στην περιοχή. Αυτός ο χώρος είναι σαν να σου λέει: Ελάτε, μαζευτείτε 10.000 άνθρωποι και συντονιστείτε σε κάτι κοινό. Σε ένα συναίσθημα; Σε έναν προβληματισμό; Σε μια ιδέα; Σε μια κοινή χορδή. Αυτό είναι σπουδαίο πράγμα. Έχει απίστευτη δυναμική. Σου κόβονται βέβαια και τα πόδια τη στιγμή που εισέρχεσαι στο γεμάτο θέατρο, σε θέλει τολμηρό, αλλά και αυτό μέρος της μαγείας είναι.

Πώς είναι να συνεργάζεσαι με τον Θάνο Παπακωνσταντίνου, τον σκηνοθέτη της παράστασης;

* Ο Θάνος είναι ένας ευγενής. Εγώ τον αποκαλώ, χαριτολογώντας πάντα, σύγχρονο Ντόριαν Γκρέι! Εξαιρετικά ευφυής και καλλιεργημένος άνθρωπος με υψηλή αισθητική. Έχει άποψη και ξέρει να φτιάχνει κόσμους. Δικά του σύμπαντα με ταυτότητα και κανόνες. Στη δουλειά είναι πολύ συγκεκριμένος σε αυτά που ζητάει. Απαιτητικός ως προς τη φόρμα καθώς και στο γέμισμά της. Πάντα όμως ευέλικτος και πολύ ομαδικός. Τιμά τους συνεργάτες του και αυτό είναι μεγάλη αρετή.

Η «Ηλέκτρα» είναι η τραγωδία της ανταπόδοσης;

* Η Ηλέκτρα είναι σίγουρα ένα άγριο κείμενο που εγείρει τεράστια ερωτήματα. Ερωτήματα για το τι είναι τελικά ηθικό, τι σημαίνει δικαιοσύνη και ποιος το ορίζει, η εκδίκηση είναι λύτρωση ή πανωλεθρία, τι προκαλεί τη βία, την εμμονή, το πάθος, τι συντηρεί την πίστη, ποια τα όρια της αξιοπρέπειας, αυτός που αντέχει «ηρωικά» είναι όντως και ήρωας; Είναι ένα έργο δυναμικώς αμφίσημο που επιχειρηματολογεί εξίσου πειστικά χωρίς κατ’ ανάγκην να καταλήγει. Κι έτσι χωρούν όλες οι ερμηνείες. Είναι η τέλεια «γκρίζα ζώνη».

Θα ήθελες να κάνεις ένα σχόλιο για την Ιώ Βουλγαράκη και τον Αργύρη Ξάφη, με τους οποίους έχεις συνεργαστεί;

* Η Ιώ και ο Αργύρης πέρα από δάσκαλοι και στη συνέχεια συνεργάτες είναι δύο άνθρωποι που αγαπώ βαθιά. Τους αγαπώ γι’ αυτό που είναι, για τον τρόπο που δουλεύουν, που σκέφτονται, που δρουν, που συμβουλεύουν, που συγκινούνται, που θυμώνουν, που νοιάζονται. Πάντα επιστρέφω σε αυτούς. Είναι μεγάλο βάλσαμο που τους συνάντησα και τους έχω στη ζωή μου.

Ανακοινώθηκε πως το χειμώνα θα είσαι πρωταγωνίστρια, μαζί με άλλους σπουδαίους συναδέλφους σου, στο Σύγχρονο Θέατρο, στο έργο που ανεβάζει η ομάδα Νάμα, «People, places & things» του Duncan MacMillan, σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη; Ποια είναι τα αισθήματά σου γι’ αυτή τη συνεργασία και τι θα ήθελες να πεις για τη σκηνοθέτιδα Ελένη Σκότη;

* Είναι μια πολύ ευτυχής συγκυρία. Προέκυψε τυχαία και τυχερά! Είναι μια συνεργασία η οποία ευελπιστώ να ευδοκιμήσει. Είναι ένα εξαιρετικό έργο με πολύ φρέσκια ματιά πάνω στο θέμα του εθισμού και της εξάρτησης. Έχουμε μπει τώρα σε ένα προπαρασκευαστικό στάδιο δουλειάς με πολλή έρευνα. Μας επισκέπτονται άνθρωποι και με μεγάλη γενναιοδωρία μοιράζονται την εμπειρία της τοξικομανίας και της απεξάρτησής τους καθώς και επαγγελματίες της θεραπευτικής κοινότητας. Κάνουμε και οι ίδιοι επισκέψεις στις ανοιχτές συναντήσεις των Ν.Α. (Ναρκομανείς Ανώνυμοι). Έχουμε ακούσει ιστορίες απίστευτες που λες «αυτά ούτε στα έργα δεν γίνονται». Η Ελένη Σκότη είναι ένας άνθρωπος με βαθιά ευαισθησία και μια αξιοθαύμαστη περιέργεια για τον ανθρώπινο ψυχισμό και εξαιτίας αυτού αισθάνομαι ήδη εμπιστοσύνη.

Ποια είναι η Έμμα, η ηρωίδα που θα υποδυθείς;

* Η Έμμα είναι ένα «σπασμένο» πλάσμα που η εξαιρετική της ευφυΐα γίνεται ο μεγαλύτερος εχθρός της στη διαδικασία της απεξάρτησής της. Ζει σχεδόν τεθωρακισμένη σε μια πανοπλία που έχει κατασκευάσει η ίδια για να προστατευτεί από τον πόνο και αδυνατεί να αποδεχτεί την αδυναμία της.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχεις να αντιμετωπίσεις με το ρόλο αυτό;

* Ο ίδιος ο ρόλος είναι η πρόκληση. Ένα πλάσμα με πολύ σύνθετο ψυχισμό που από γραφής του σου κρύβεται.

Τι ελπίζεις και τι ονειρεύεσαι για την πορεία σου;

* Ονειρεύομαι ουσιαστικές συναντήσεις με ανθρώπους που εκτιμώ.

Όταν παρακολουθείς μια παράσταση, νιώθεις θεατής ή ηθοποιός;

* Μου αρέσει να παρακολουθώ θέατρο. Πάντα πηγαίνω πολύ ανοιχτή και παρακολουθώ σαν παιδάκι. Πολύ ενεργητικά. Προσπαθώ συνειδητά, ακόμα και από μια «κακή» παράσταση, να αποκομίσω κάτι θετικό, πολλές φορές σε βαθμό αφέλειας. Αναπόφευκτα βέβαια, το μάτι του ηθοποιού, λόγω εκπαίδευσης και μόνο, θα ψάχνει πάντα να διακρίνει τους αρμούς της κατασκευής, τα τεχνικά κομμάτια, αυτό όμως δεν είναι, απαραίτητα, εμπόδιο για ψυχική εμπλοκή.

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η ψυχολογική λειτουργία του θεάτρου;

* Το θέατρο συνθηκολογεί με το άγνωστο, με αυτό που αγνοείς, με αυτό που σου κρύβεται ή και που κρύβεις. Επιχειρεί να το φέρει στο φως. Να το κάνει εμπειρία.

Το κοινό είναι παρτενέρ ή αντίπαλος;

* Σαφέστατα παρτενέρ. Που πρέπει να τον αφουγκραστείς και να τον εμπιστευτείς. Να σταθείς μπροστά του γυμνός και να του προσφέρεις το δώρο της παράστασης με όλη την τόλμη και τον φόβο μαζί. Είναι ωραίο πράγμα να στέκεσαι ευάλωτος και δυνατός ταυτόχρονα μπροστά σε μάτια που διψούν για μια κάποια ψυχική μετακίνηση. Κι εσύ να είσαι εκεί σε παρόντα χρόνο να το παρέχεις όσο μπορείς και όσο αντέχεις.

Η δουλειά του ηθοποιού εμπεριέχει και αντιφάσεις;

* Η μεγαλύτερη αντίφαση είναι πως προσπαθείς να πεις τις μεγαλύτερες αλήθειες μέσα από μια κοινά αποδεκτή σύμβαση «ψέματος».

Αν μπορούσες να ξεχωρίσεις μία ή δύο αγαπημένες ηρωίδες που θα ήθελες να ερμηνεύσεις, ποιες θα ήταν και γιατί;

* Τη Μήδεια. Γιατί είναι η απόλυτη βουτιά στο σκοτάδι που ψάχνει να επιστρέψει στο φως. Γιατί είναι η προσωποποίηση της θηλυκής ενέργειας με όλες τις εκφάνσεις της. Η μήτρα που γεννά κι η πυρά που καταστρέφει.

Με ποιους χαρακτήρες ανθρώπων δυσκολεύεσαι να συνεργαστείς;

* Δεν με δυσκολεύουν οι άνθρωποι. Κάθε συνάντηση έχει κάτι να μου μάθει. Αυτό που με δυσκολεύει καμιά φορά είναι η δική μου ικανότητα, ή μη, ευελιξίας.

Τι είναι αυτό που πιστεύεις ότι σε χαρακτηρίζει;

* Δεν έχω ιδέα. Τι με χαρακτηρίζει. Μάλλον οι αρετές και τα ελαττώματά μου.

Ποια είναι η συνήθης προετοιμασία σου πριν από την παράσταση, πώς ξεπερνάς το άγχος και το τρακ;

* Προσπαθώ όσο μπορώ να γειώνομαι, να αδειάζω και να έρχομαι στο παρόν. Επίσης οι αγκαλιές βοηθάνε πολύ.

Έχεις διατηρήσει φιλίες από τη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών, όπου φοίτησες;

* Οι καλύτεροί μου φίλοι είναι τα παιδιά από τη σχολή. Τους αγαπώ βαθιά. Είναι οικογένεια.

Τι σημασία έχει για τον καλλιτέχνη η συνέπεια και η πειθαρχία;

* Η συνέπεια και η πειθαρχία είναι σημαντικά εφόδια όταν εξυπηρετούν και διευκολύνουν τη δουλειά και την ομάδα. Εξίσου όμως σημαντικό είναι να μπορείς να αποδέχεσαι τους ρυθμούς και τους τρόπους των άλλων, καθώς και να επιτρέπεις στον εαυτό σου να αφήνει τον έλεγχο. Καμιά φορά τα όρια μεταξύ ψυχαναγκασμού και αποτελεσματικότητας είναι πολύ λεπτά. Θέλει αντίσταση και συνεχή αυτο-αξιολόγηση. «Τώρα αυτό που κάνω είναι χρήσιμο; Είναι ωφέλιμο; Ή έχω πέσει στην τρύπα μιας εμμονής;» (Αν και οι εμμονές έχουν κάτι βαθιά πυρηνικό στην τέχνη, ωστόσο απαιτούν ένα χειρισμό).

H δημοσιότητα βοηθά τον καλλιτέχνη;

* Η δημοσιότητα είναι ένα απαραίτητο εργαλείο προώθησης της δουλειάς του καλλιτέχνη. Αυτό που βοηθά, αλήθεια, νομίζω είναι η έκθεση. Το απογύμνωμα. Δύσκολα πράματα!

Τι έχει μεγαλύτερη σημασία στη ζωή για σένα;

* Η αγάπη και η συγχώρεση. Και οι μικρές καθημερινές υπερβάσεις.

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου συγγραφείς;

* Πολλοί, διάφοροι και ετερόκλητοι. Αυτή την περίοδο όμως παλεύω με ένα θηρίο, που ζητάει την αποκλειστικότητα. Διαβάζω το 2666 του Roberto Bolano. Καλή τύχη!

Τι σε πληγώνει στην Ελλάδα;

* Η αίσθηση παραίτησης, η μη δράση, η αγένεια, η διαφθορά, η μιζέρια και το «Ξέρω».

Πώς κρίνεις τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς το δημόσιο χώρο;

* Ευαίσθητο ερώτημα μετά την πρόσφατη τραγωδία με τις πυρκαγιές. Τραγωδία, της οποίας το μέγεθος ακόμα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει. Παρ’ όλα αυτά οι εικασίες, οι συνωμοσιολογίες, η επιπόλαιη επίρριψη ευθυνών και τα τηλεδικαστήρια έχουν πάρει φωτιά. Και ως ένα βαθμό είναι ανθρώπινο. Σε τόσο πόνο και σοκ ψάχνουμε να βρούμε ενόχους. Αλλά ίσως χάνουμε την ψυχραιμία για -βαθιά- συλλογική και προσωπική ενδοσκόπηση. Δεν μπορεί, κάπου κάνουμε πολύ λάθος. Διάβασα ένα σχετικό άρθρο του Νίκου Γκίκα (Γεωγράφος – Προγνώστης Καιρού) το οποίο είναι πραγματικά αποκαλυπτικό και αξίζει να αναφερθεί, διότι φανερώνει τη μεγαλύτερη εικόνα και είναι δραστικό, προτείνει ουσιαστική δράση. Και μετά σκέφτομαι και τον Άι Στράτη που πρόσφατα βρεθήκαμε με την «Ηλέκτρα» και παίξαμε στην πλατεία του χωριού. Και πόσο συγκινητική είναι η φροντίδα του δημόσιου χώρου εκεί, γιατί το νιώθεις φροντισμένο ιδιωτικά. Ένας οικισμός παντού σπίτι. Με πολύ ζωντανή τη μνήμη του παρελθόντος και της ρίζας. Αρμονία φύσης και πολιτισμού. Ένας τόπος που κάποτε ήταν εξορία με σκοπό να αποκόψει από την ενεργητική κοινωνική διαδικασία, πλέον μοιάζει με τόπο αυτοοργάνωσης που γεννά και προτείνει ποιότητα ζωής. Σκέφτομαι πώς θα ήταν αυτό σε μεγαλύτερη κλίμακα. Τι χρειάζεται. Ποια πρωτοβουλία. Μουδιασμένες σκέψεις καταγράφω τώρα. Που κάπως συνοψίζονται σε ένα στίχο του Χορού στην Ηλέκτρα που λέει: «Μονάχα η πρόνοια και ο σοφός ο νους – άλλο καλλίτερο όφελος δεν υπάρχει για τους ανθρώπους».

Τέλος, ποια είναι η σχέση σου με τα ζώα; Συμβιώνεις με κάποιο κατοικίδιο;

* Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με πολλά ζώα. Χελωνάκια, πουλιά, ψάρια, γάτες, σκύλους. Κάποτε είχαμε και δύο κοτοπουλάκια που μεγάλωναν μέσα στο σπίτι έναν βαρύ χειμώνα. Έζησα πολλά χρόνια με την Μπιάνκα-Μάνκα, ένα Γκριφόν κανίς, το οποίο πρόσφατα χάσαμε. Τώρα έχουμε μια νέα άφιξη. Τη Λέι-Λι. Ένα μαλτεζάκι, κινούμενη μαλλιαρή μπάλα αγάπης, που ζει με τους γονείς μου. Εγώ δεν ξέρω αν θα ξαναείχα κατοικίδιο. Ζορίζομαι πλέον λίγο με τους αποχωρισμούς και την απώλεια.

  • Photos by: Sophia Antoniou

 

Από την παράσταση «Άφιξις / Με αφετηρία τη Μνηστηροφονία, από την Οδύσσεια» σε σκηνοθεσία Ιώς Βουλγαράκη. Πρώτη δεξιά. – Φωτογραφία: Κική Παπαδοπούλου

 

  • Η Μαίρη Μηνά αποφοίτησε από τη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών το 2016. Την είδαμε το καλοκαίρι του 2017 σε σκηνοθεσία Ιώς Βουλγαράκη στην εκπληκτική παράσταση «Άφιξις» στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. Έχει παίξει επίσης στον «Οιδίποδα Τύραννο» (2017), σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και στην παράσταση «Τσεχ-Off» (2016), σε σκηνοθεσία Ιώς Βουλγαράκη στο Πόλη Θέατρο.

Ήταν στο Χορό της «Ηλέκτρας» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου, που παρουσιάστηκε στις 20/07 έως 21/07/2018 στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και τώρα περιοδεύει.

Επίσης είναι πτυχιούχος κοινωνική λειτουργός του Πανεπιστημίου Κρήτης και έχει εργαστεί στη Σουηδία σε θέατρο ατόμων με ειδικές ανάγκες (Umea Theatre Gruppen) καθώς και στη Βιέννη στο ψυχοθεραπευτικό κέντρο κατά του εθισμού Verein B.AS.I.S. Επιπλέον έχει εργαστεί ως βοηθός σκηνοθέτη για παιδικές και εφηβικές παραστάσεις.

 

 

 

* Με λένε Έμμα του Duncan Macmillan
Μια παράσταση της Ομάδας Νάμα
Σκηνοθεσία: Ελένη Σκότη
Η συνέχεια τον Νοέμβριο με το Με λένε Έμμα της Ομάδας Νάμα σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη και μετάφραση-σκηνογραφία Γιώργου Χατζηνικολάου. Το πολυσυζητημένο People, places and things του Duncan Macmillan (Όλα αυτά τα υπέροχα πράγματα, Πνεύμονες, 1984), που ανέβηκε για πρώτη φορά το 2016 στο Λονδίνο.
Τι είναι αυτό που κάνει τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου δυσβάσταχτη; Εμείς ή ο κόσμος είναι ελαττωματικός; Υπάρχει αλήθεια; Πόσα προσωπεία διαθέτουμε; Μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας;
Η Έμμα είναι γυναίκα, ηθοποιός, έξυπνη, ταλαντούχα, φιλόδοξη, θυμωμένη, πνευματώδης, εθισμένη σε ναρκωτικές ουσίες. Από τη σκηνή του θεάτρου βρίσκεται σε ένα κέντρο αποτοξίνωσης προσπαθώντας να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό της και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον κόσμο που την περιβάλλει. Η ιστορία της Έμμα δεν είναι μια απλή ιστορία αποτοξίνωσης και αποκατάστασης. Είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να επιβιώσει μέσα στον σύγχρονο κόσμο. Ένα έργο-πρόκληση για τη γενναιότητα που απαιτεί η ζωή, που συν-κινεί και τολμά να μιλήσει για «άγριες καταστάσεις» με απλότητα και χιούμορ σε μια ξέφρενη στους ρυθμούς και στις εναλλαγές δραματουργία.
Στο ρόλο της Έμμα η Μαίρη Μηνά (αρχική φωτογραφία). Την εξαιρετική διανομή συμπληρώνουν οι Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Κώστας Καζανάς, Χάρης Τζωρτζάκης, Ανδρέας Κοντόπουλος, Γιάννης Λεάκος, Σοφία Κορώνη, Ιωάννα Τζίκα, Μαρίτα Τζατζαδάκη, Έλενα Βακάλη. Τους φωτισμούς υπογράφει ο Αντώνης Παναγιωτόπουλος και τη μουσική σύνθεση ο Στέλιος Γιαννουλάκης. Το έργο ανέβηκε πρώτη φορά από το Βρετανικό Εθνικό Θέατρο και συνεχίστηκε με διθυραμβικές κριτικές στο West End του Λονδίνου, ενώ παρουσιάστηκε πρόσφατα με μεγάλη επιτυχία στο St. Ann’s Warehouse της Νέας Υόρκης.
Μια παραγωγή του Σύγχρονου Θεάτρου (Ομάδα Νάμα – Λυκόφως)
Πρεμιέρα: 7 Νοεμβρίου
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/sixrono-theatro-kerameikos/me-lene-emma/
-Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

eirini aivaliwtouΜαίρη Μηνά: Το θεατή πρέπει να τον αφουγκραστείς και να τον εμπιστευτείς…
Περισσότερα

Κωνσταντίνος Πασσάς: «Ο ηθοποιός παίζει με το νευρικό του σύστημα»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Σπάνιος κι ακαταμάχητος, με τον ανεπιτήδευτο λόγο του, το χιούμορ του, την οξυδέρκειά του, την καλλιέργειά του, ως άνθρωπος κερδίζει γρήγορα τη συμπάθεια. Ταλαντούχος και άμεσος ως ηθοποιός, στο θέατρο κατακτά αμέσως το κοινό με την εύπλαστη μεταμορφωτική του ικανότητα, τον ευθύβολο σαρκασμό του, τα ασκημένα υποκριτικά του μέσα, την εξαιρετική χροιά και μεγάλης τονικής γκάμας φωνή του, την άριστη εκφορά του λόγου, την εκφραστικότητα προσώπου και κίνησης. Με γνώσεις ουσιαστικές και πνευματικότητα είναι κυριολεκτικά από τους ηθοποιούς μας που ποιούν ήθος.
Πρόσφατα ο Κωνσταντίνος Πασσάς μας έδωσε δύο πολύ ενδιαφέρουσες, με μεγάλο χαρακτηρολογικό βάθος ερμηνείες, που ισορροπούσαν πάνω σε φαινομενικά κωμικούς αλλά ουσιαστικά δραματικούς ρόλους. Μαζί με τον Ιωσήφ Ιωσηφίδη και τον Αλέξανδρο Τούντα πρωταγωνίστησε το χειμώνα στην παράσταση «Διγενής Ακρίτης στα όρια» (θέατρο 104) σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία Σοφίας Καραγιάννη, επίσης υποδύθηκε τον Καραγκιόζη στην εμβληματική παράσταση του Δήμου Αβδελιώδη «Ο Μεγαλέξανδρος Νικάει τον Δράκο», που ανέβηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
Γεννήθηκε δίπλα στον Αμβρακικό και μεγάλωσε παίζοντας με δελφίνια και θαλάσσιες χελώνες. Από έξι ετών είχε την ακράδαντη πεποίθηση ότι θα γίνει ηθοποιός και με την επιμονή του υλοποίησε το όνειρό του. Είναι απόφοιτος της Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης του Ωδείου Αθηνών. Έχει ασχοληθεί με τους παραδοσιακούς χορούς, έχει σπουδάσει τραγούδι και φωνητική. Ακόμα έχει εντρυφήσει στην κωμωδία και είναι από τους πρωτεργάτες του ελληνικού stand up comedy, καθώς από το 2000 ξεκίνησε να κάνει παραστάσεις αυτού του είδους με τη Λουκία Ρικάκη. Μάλιστα γράφει ιδιαίτερα καυστικά σατιρικά κείμενα τα οποία επικοινωνεί στο ευρύ κοινό μέσω των κοινωνικών δικτύων, προβάλλοντας βίντεο που έχει ο ίδιος δημιουργήσει.

Το χειμώνα που μας έρχεται θα βρούμε τον Κωνσταντίνο Πασσά στο θέατρο «Ακροπόλ» να παίζει στην παράσταση «Ένα παιδί μετράει τα άστρα» του Μενέλαου Λουντέμη καθώς και σε μια μαύρη κωμωδία στο «Αγγέλων Βήμα». Επίσης θα συνεχιστεί η επιτυχία «Διγενής Ακρίτης στα όρια» σε χώρο που σύντομα θα ανακοινωθεί.

Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο catisart.gr μάς περιγράφει γλαφυρά εικόνες της παιδικής του ζωής, μας μιλά για τους δασκάλους του και τους σκηνοθέτες του, για τον τρόπο που δουλεύει, τους διαχρονικούς ήρωες που υποδύθηκε τελευταία στο θέατρο, μας εκμυστηρεύεται τα όνειρά του και μας αποκαλύπτει τη σχέση του με μια… Μελίτα.

* * *

 

* Μεγάλωσα σε ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριό της Πρέβεζας. Το Μιχαλίτσι. Θυμάμαι πολύ το παιχνίδι στις αλάνες, στην αυλή του σχολείου και στη δική μας «ζούγκλα» -σε μια απόκρημνη πλαγιά πλούσια σε βλάστηση- κρυφή από τους μεγάλους, όπου κρεμόμασταν από τα δέντρα και τις κληματίδες όπως ο Ταρζάν, μπάνια στον Αμβρακικό δίπλα σε δελφίνια αλλά και θαλάσσιες χελώνες, το ψυγείο φορτηγό με τα παγωτά, τις βροχερές μέρες του χειμώνα, τους δασκάλους και το μάθημα, τα κοπάδια με τα πρόβατα και τις αγελάδες. Χαρές και στερήσεις σε ένα μάλλον φτωχικό σε πόρους περιβάλλον αλλά πλούσιο σε ερεθίσματα και εικόνες.

Ποια ήταν τα πρώτα διαβάσματα που έκανες ως παιδί;

* «Ένα παιδί μετράει τα άστρα», «Χωρίς οικογένεια», «Η καλύβα του μπάρμπα Θωμά» και πολλά παραμύθια από τη λαϊκή μας παράδοση.

Τι ήταν εκείνο που σου κέντρισε το ενδιαφέρον στο θέατρο ώστε να ασχοληθείς επαγγελματικά με αυτό τον χώρο;

* Σε ηλικία 5-6 χρονών εξέφρασα για πρώτη φορά την επιθυμία να γίνω ηθοποιός. Ίσως κάποιο θέαμα πλανόδιου θιάσου ή κάποιες σειρές στην τότε κρατική τηλεόραση να ήταν κάποια από τα ερεθίσματα που να με κέντρισαν. Σίγουρα η ανάγκη της έκφρασης λόγω ιδιοσυγκρασίας και υπόδυσης της ζωής άλλων χαραχτήρων – ανθρώπων ήταν αυτό που πιο μεγάλος πια με έκανε να επιλέξω την τέχνη του θεάτρου.

 

 

 

Ποιους δασκάλους ξεχώρισες είτε από το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών από το οποίο αποφοίτησες είτε από τη Δραματικής Σχολή του Ωδείου Αθηνών όπου σπούδασες ηθοποιός;

* Στην Κοινωνική Θεολογία ο Χριστινάκης στην Ιστορία και ο Ολυμπίου στα Εβραϊκά. Πριν από την εισαγωγή μου στη Δραματική του Ωδείου ο Ιάκωβος Ψαρράς που με είχε προετοιμάσει για τις εξετάσεις και μες στη σχολή ο Πέτρος Φυσσούν, o Άγγελος Αντωνόπουλος και ο Ντίνος Δημόπουλος.

Το επαγγελματικό σου ξεκίνημα στο θέατρο πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν;

* Ήταν σχετικά εύκολο. Ήδη από το 2ο έτος της σχολής είχα προτάσεις αλλά δεν μας επιτρεπόταν ενώ είμαστε ακόμη σπουδαστές να δουλεύουμε. Στο 3ο όμως, κρυφά, ξεκίνησα στην παιδική σκηνή του Θεάτρου του Ήλιου και κατόπιν στο θέατρο Άττις όπου επιλέχθηκα για μια παράσταση. Τελικά δεν προχώρησε εκείνη η συνεργασία, αλλά πήρα μια μυρωδιά από την τεχνική του Τερζόπουλου.

Έπαιζες στην παράσταση «Ο Μεγαλέξανδρος νικάει τον Δράκο», σε σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη, με κεντρικό χαρακτήρα τον Καραγκιόζη, τον πασίγνωστο ήρωα του Θεάτρου Σκιών. Τι σημαίνει για σένα ο Καραγκιόζης;

* Ο Καραγκιόζης κουβαλάει στην καμπούρα του τα βάσανα αλλά και τα γέλια του ελληνικού λαού. Είναι ένας διαχρονικός λαϊκός ήρωας που πεινάει και προσπαθεί να καλύψει τις ανάγκες του με πονηριά και αγαθότητα. Είναι αστείος και δραματικός. Θυμίζει ήρωα σατιρικού δράματος.

 

 

 

Ο Καραγκιόζης, ως λαϊκός ήρωας, εκπροσωπεί το φτωχό, εξαθλιωμένο, πονηρό Έλληνα, στο περιβάλλον της Τουρκοκρατίας. Στην παράσταση πώς παρουσιάζεται;

* Στην παράσταση ο Καραγκιόζης βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνου. Σε ένα όνειρο. Έχει μια ηφαιστειώδη πείνα που φτάνει μέχρι το θρήνο αλλά οι παρεξηγήσεις στις οποίες εμπλέκεται προκαλούν γέλιο αλλά και συγκίνηση. Είναι ο σύγχρονος Νεοέλληνας που προσπαθεί να επιβιώσει και πότε χάνει και πότε ανακτά την ελπίδα του.

Πώς είναι η συνεργασία με ένα σπουδαίο σκηνοθέτη του θεάτρου και του κινηματογράφου όπως ο Δήμος Αβδελιώδης;

* Δημιουργική συνεργασία με ελάχιστες διαφωνίες ή εντάσεις. Ο Δήμος έχει έναν συγκεκριμένο τρόπο-δρόμο. Ο λόγος έχει μουσική και τα νοήματα της κάθε φράσης μπορούν να αποδοθούν απόλυτα μέσα από μια ειδική εκφορά κατόπιν εργαστηριακής επεξεργασίας. Έχει όραμα και πίστη σε αυτό που θέλει να κάνει και δεν μπορείς παρά να τον εμπιστευθείς και να τον ακολουθήσεις.

Ποιοι είναι οι συμβολισμοί και οι αλληγορίες της παράστασης;

* Για τον Καραγκιόζη είπαμε. Ο Χατζηαβάτης είναι ένας αγγελιοφόρος, ένας άλλος Ερμής, που φέρνει το μήνυμα στη Ρηγοπούλα ότι πρέπει να θυσιαστεί. Η Ρηγοπούλα εκπροσωπεί τη Γη που βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Ο Δράκος είναι ο εχθρός και οι φόβοι μας που πρέπει να τους δούμε κατάματα και να τους αντιμετωπίσουμε. Ο Βεληγκέκας είναι το εκτελεστικό όργανο της εξουσίας. Ο Μπάρμπα Γιώργος ο αγνός άνθρωπος της υπαίθρου. Τέλος, ο Μέγας Αλέξανδρος που στην παράσταση είναι δώδεκα χρόνων είναι ο σωτήρας. Η σωτηρία έρχεται από ένα δυνατό αλλά και ευαίσθητο παιδί με όραμα και στόχο.

 

 

 

Πόση ψυχική ωριμότητα χρειάζεται για να υποστηρίξει ένας ηθοποιός το ρόλο του Καραγκιόζη;

* Νομίζω κάθε ρόλος απαιτεί ψυχική ωριμότητα. Είναι πολύ σημαντική η κατανόηση του Καραγκιόζη ως ανθρώπινη οντότητα και ως σύμβολο και η ιστορική του πορεία μέσα στο χρόνο. Θέλει κατά μέτωπον σύγκρουση και αντιμετώπιση αυτός ο ρόλος. Όσο εύθραυστος κι αν δείχνεις απέναντι σε αυτό το θηρίο. Επίσης μελέτη της ειδικής κινησιολογίας, γιατί πρόκειται για φιγούρα και της φωνής που εκφέρει που πηγάζει από το βαθύτερο είναι του και δεν πρέπει να θυμίζει κάποιον καραγκιοζοπαίχτη. Είναι ένα πάντρεμα απαιτητικών τεχνικών.

Πόσο μας αφορά σήμερα το νόημα του Καραγκιόζη;

* Ως διαχρονικό σύμβολο Καραγκιόζης και αυτά που πραγματεύεται αφορούν και τους σημερινούς ανθρώπους. Όχι μόνο ως ένα παραδοσιακό είδος αλλά και σε σχέση με αυτά που διακυβεύονται τα οποία ταυτίζονται με τις σύγχρονες αναζητήσεις και προβληματισμούς. Εξάλλου το γέλιο και η συγκίνηση είναι κάτι που θα μας αφορά πάντα και ο Καραγκιόζης το παρέχει απλόχερα.

Πρόσφατα έπαιξες και στον «Διγενή Ακρίτη, στα όρια», άλλη μια παράσταση που κουβαλά το φορτίο της λαϊκής παράδοσης και της ευθύνης της. Ποια είναι η δική σου σχέση με την παράδοση;

* Η δική μου σχέση με την παράδοση περιορίζεται στη μελέτη λογοτεχνικών έργων, ποιημάτων, παραλογών που έχουν σχέση με αυτό που λέμε ως ένα βαθμό παράδοση και σε ένα άλλο επίπεδο με την ενασχόλησή μου στο παρελθόν με παραδοσιακούς χορούς κάτι που συναντάμε και στη συγκεκριμένη παράσταση.

 

Πώς ήταν η συνεργασία σου με την ομάδα GAFF, τη σκηνοθέτιδα Σοφία Καραγιάννη και τον Ιωσήφ Ιωσηφίδη;

* Η συνεργασία μου με τη Σοφία και τον Ιωσήφ ήταν άψογη, κανονική, δημιουργική. Με πολλή δουλειά, ομαδικότητα και ελάχιστες διαφωνίες.

Ο «Βασίλειος Διγενής Ακρίτης» είναι ένας ήρωας με εθνοπρέπεια ή ένας ήρωας με ψυχικές αντοχές και ιδανικά;

* Ο Διγενής Ακρίτης είναι ένας ήρωας, ένα σύμβολο αντοχής, δύναμης, γενναιότητας ο οποίος ζει στο έπακρο. Πολεμά ανθρώπους και θηρία, ερωτεύεται, αγωνίζεται διαρκώς σε υπερθετικό βαθμό. Η μόνη ήττα που γνωρίζει και μάλιστα σε νεαρή ηλικία είναι από τον θάνατο. Όλη η ζωή και η δράση του λοιπόν δεν έχει καμία σχέση με τη στενή έννοια της εθνοπρέπειας αλλά της πίστης στις δυνάμεις του και τα ιδανικά του.

Με ποιο τρόπο ξεπέρασες τη δυσκολία εκμάθησης του ανομοιοκατάληκτου δεκαπεντασύλλαβου στίχου, με τον οποίο είναι γραμμένο το έπος -ή κατ’ άλλους μυθιστόρημα- του Διγενή Ακρίτη;

* Δουλέψαμε το έπος ενότητα ενότητα και με αρκετή επανάληψη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κάθε δυσκολία απέναντι στην αρκετά δύσκολη αυτή η γλώσσα να καμφθεί, το κείμενο να χωνευτεί και κάθε δυσκολία εκμάθησης να ελαχιστοποιηθεί. Και πέρα από το μέτρο έπρεπε να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα τελικά «ν» και στις αναφορικές προτάσεις που τονίζονται διαφορετικά. Από ένα σημείο και μετά ξεχνάς τι έχεις να πεις αλλά πώς θα το πεις και σε συνάρτηση με τους άλλους και με αυτά που συμβαίνουν πάνω στη σκηνή.

 

 

 

Ως Έλληνες, τι χρωστάμε αφενός στον Καραγκιόζη κι αφετέρου στον Διγενή Ακρίτη;

* Από τη μία στον Καραγκιόζη χρωστάμε το παρηγορητικό γέλιο που προσφέρει και όλη τη δύναμη που κρύβει αυτός ο λαϊκός ήρωας που πάντα στο τέλος τα καταφέρνει ακόμα και αν περνάει μέσα από πολλές περιπέτειες και παρεξηγήσεις και από την άλλη στο Διγενή χρωστάμε το αίσθημα της περηφάνιας και του δέους μπροστά σε έναν ήρωα σχεδόν άτρωτο, πιστό στο καθήκον του, με απίστευτη δύναμη και αγωνιστικότητα που αποτελεί διαχρονικό πρότυπο. Μας εμψυχώνει και μας ενδυναμώνει ειδικά σε μια εποχή που εκλείπουν. Επιπλέον αποτελεί μία υπενθύμιση να ζούμε τη ζωή μας δυνατά και χωρίς φόβο γιατί ποτέ δεν ξέρουμε πότε θα συναντήσουμε τον θάνατο.

Μπορούμε να ενημερώσουμε το κοινό αν οι παραστάσεις αυτές θα συνεχιστούν;

* Ο Διγενής, εκτός απροόπτου θα συνεχιστεί το χειμώνα, ακόμα δεν είμαι σε θέση να ανακοινώσω τον χώρο. Ο Καραγκιόζης νομίζω προς το παρόν έχει ολοκληρώσει την παρουσία του στο θέατρο αλλά κάτι θα γίνει σύντομα στον κινηματογράφο… Επίσης το χειμώνα θα είμαι στο θέατρο «Ακροπόλ» στην παράσταση «Ένα παιδί μετράει τα άστρα» και σε μια μαύρη κωμωδία στο «Αγγέλων Βήμα».

Τα βίντεο «Markora’s rules» πώς τα εμπνεύστηκες;

* Έχοντας μία αρκετά μεγάλη θητεία στο Comedy Club της Λουκίας Ρικάκη και γράφοντας τα κείμενά μου, είχα δημιουργήσει και αυτή τη σουρεαλιστική περσόνα η οποία αντιμετωπίζει τους πάντες και τα πάντα και δεν σταματάει πουθενά με το βιτριολικό της χιούμορ. Μετά την παρότρυνση της φίλης και συναδέλφου Κατερίνας Μισιχρόνη, πήρα την απόφαση να επικοινωνήσω με το ευρύ κοινό τα σατιρικά μου κείμενα που αφορούν στην επικαιρότητα -κοινωνική, πολιτική, τηλεοπτική- μέσα από τα social media και το YouTube.

 

Το κοινό είναι παρτενέρ ή αντίπαλος;

* Το κοινό μόνο ως παρτενέρ μπορώ να το δω. Άλλες φορές συνεργάσιμο και άλλες φορές λιγότερο. Στόχος είναι να δημιουργηθεί αυτή η ενέργεια και αυτή η επικοινωνία που θα μας οδηγήσει μαζί μέχρι την κάθαρση και την αμοιβαία απόλαυση και ψυχαγωγία.

Η δουλειά του ηθοποιού εμπεριέχει και αντιφάσεις;

* Φυσικά η δουλειά του ηθοποιού εμπεριέχει αντιφάσεις. Τη μία τρέχεις και δεν φτάνεις γιατί κάνεις παράλληλα πολλά πράγματα και από την άλλη είσαι στο σπίτι και περιμένεις να χτυπήσει το τηλέφωνο. Επιπλέον ο ηθοποιός παίζει με το νευρικό του σύστημα. Είσαι δεν είσαι καλά, έχεις δεν έχεις διάθεση, πρέπει να ανέβεις πάνω στη σκηνή και να κατακτήσεις το κοινό, να ερμηνεύσεις τον ρόλο σου. Πότε κάνεις επιτυχία, πότε κάνεις αποτυχία. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το διαχειριστείς και στις δύο περιπτώσεις.

Αν μπορούσες να ξεχωρίσεις έναν ή δύο αγαπημένους ήρωες που θα ήθελες να ερμηνεύσεις, ποιοι θα ήταν και γιατί;

* Δεν έχω κάποιους συγκεκριμένους αγαπημένους ήρωες αλλά έχω γενικά μία προτίμηση σε κωμικοτραγικούς ήρωες. Αυτό που θέλω να κάνω τα τελευταία χρόνια, είναι μία δική μου διασκευή πάνω στην «Άλκηστη» του Ευριπίδη, που εμπεριέχει μέσα και το προσφυγικό και είναι σαφώς ένα έργο με δραματικές και κωμικές προεκτάσεις.

Με ποιους χαρακτήρες ανθρώπων δυσκολεύεσαι να συνεργαστείς;

* Γενικά έχω μία ευκολία να συνεργάζομαι με διαφορετικούς ανθρώπους. Είμαι ευπροσάρμοστος. Παρ’ όλα αυτά με δυσκολεύουν άνθρωποι που είναι απόλυτοι, ανασφαλείς, παράλογοι και εγωιστές.

 

Τι είναι αυτό που πιστεύεις ότι κυρίως σε χαρακτηρίζει;

* Το χιούμορ μου, η οργανωτικότητα και η μεθοδικότητά μου, η υπομονή και το πείσμα μου.

Ποια η προετοιμασία σου πριν από την παράσταση, πώς ξεπερνάς το άγχος και το τρακ;

* Πολύ καλό σωματικό και φωνητικό ζέσταμα, που εμπεριέχει και μία σειρά ειδικών αναπνοών. Όλη αυτή η τεχνική με κάνει να αποβάλλω οποιοδήποτε άγχος και στρες.

Το νεανικό κοινό τι ακούσματα και τι ερεθίσματα έχει; Το απασχολεί η ποιότητα;

* Είναι λογικό το νεανικό κοινό να ‘χει ερεθίσματα και ακούσματα της εποχής του και της τωρινής τεχνολογίας, μόδας και των σύγχρονων τάσεων. Όλα αυτά επηρεάζουν την αισθητική του κάτι όμως που δεν σημαίνει ότι το απομακρύνει από την ποιότητα και από τις επιλογές υψηλού επιπέδου.

Αν η κρίση δεν είχε εμφανιστεί, πώς νομίζεις ότι θα λειτουργούσαν τα πράγματα;

* Ίσως η κρίση μας έκανε πιο δημιουργικούς από την άλλη μας δυσκόλεψε πάρα πολύ σε οικονομικό επίπεδο σε σημείο που έφτασε το επάγγελμά μας να γίνεται ως χόμπι και αυτό είναι πολύ λυπηρό.

 

 

H δημοσιότητα βοηθά τον καλλιτέχνη;

* Η σωστή η δημοσιότητα σαφώς βοηθά έναν καλλιτέχνη, τον φέρνει σε επαφή με το ευρύ κοινό και τον διευκολύνει να έχει πιο πολλές επιλογές και πιο πολλές προτάσεις. Επιπλέον η δημοσιότητα αποτελεί και ένα βήμα για να επηρεάσεις θετικά τον κόσμο ειδικά για τις ομάδες ανθρώπων που καταπιέζονται οι ίδιοι και τα δικαιώματά τους.

Ποιο βιβλίο διαβάζεις αυτό τον καιρό;

* Τις «Φυλακές της παιδικής ηλικίας» της Μiller Alice και το «Γαμήλιο εμβατήριο» του Άγγελου Τερζάκη.

Πώς κρίνεις τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς τα ζώα;

* Νομίζω πως η συμπεριφορά των Ελλήνων απέναντι στα ζώα ολοένα και βελτιώνεται και σε αυτό χρωστάμε πολλά στη δραστηριοποίηση πολλών συλλόγων και στην κοινοποίηση πολλών αρνητικών συμπεριφορών από την τηλεόραση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς και στη δικαιοσύνη.

Τέλος, ποια είναι η δική σου σχέση με τα ζώα; Συμβιώνεις με κάποιο κατοικίδιο;

* Είναι αρκετά καλή η σχέση με τα ζώα και μάλιστα τα τελευταία δύο χρόνια συμβιώνω με ένα αξιαγάπητο, κοινωνικό και χαδιάρικο τσιουάουα, τη Μελίτα.

  • Οι φωτογραφίες είναι του catisart.gr

 

***

ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΠΑΣΣΑ

***

 

«Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα»

Θεατρική διασκευή από το ομώνυμο μυθιστόρημα

Το αριστούργημα του Μενέλαου Λουντέμη που έχει συγκινήσει όλους τους Έλληνες στο ιστορικό θέατρο «Ακροπόλ»  κάθε Σάββατο 14:00 και Κυριακή 11:00  και 14:30.

Ένα έργο ύμνος για το σχολείο, το βιβλίο και το δάσκαλο.

Το εμβληματικό αυτό έργο αποτελεί την ηθογραφία μιας άλλης εποχής, τόσο κοντινής και μακρινής ταυτόχρονα. Η ελληνική μας επαρχία και οι άνθρωποί της, τα παιδικά όνειρα και τα πρώτα αθώα ερωτικά σκιρτήματα, ο αγώνας για μια επιβίωση διαφορετική από τη συνηθισμένη, αποτελούν τα στοιχεία εκείνα που μιλούν κατευθείαν στην καρδιά του θεατή.

 

Εδω ο Μέλιος Καδράς (Θανάσης Βισκαδουράκης) και ο Μπίθρος (Κωνσταντίνος Πασσάς).

«Ένα ορφανό, χαρισματικό αγόρι, ο Μέλιος, διψάει για μόρφωση. Η λαχτάρα του για μάθηση του δίνει ώθηση και φτερά. Φως, στήριγμα και οδηγός, ο Δάσκαλός του ο καλός, τον βοηθάει να φύγει απ’ το χωριό και να πάει στην πόλη να μορφωθεί. Αγωνίζεται να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο, ζει μια μεγάλη περιπέτεια και παίρνει δύναμη από τα γράμματα. Τα γράμματα που αγαπά και ζει μόνο γι’ αυτά.

Ένας πολυάριθμος θίασος πλαισιωμένος από εξαιρετικούς συντελεστές καθώς και οι εξαίσιες μουσικές του συνθέτη Θωμά Καραχάλιου απογειώνουν την ψυχή και τη σκέψη των θεατών.

Η σκηνοθεσία της δασκάλας Ειρήνης Ιακώβου κάνει το έργο απλό, βαθύ και κατανοητό για όλα τα παιδιά. Προσφέρει μια θεαματική μεταφορά του λογοτεχνικού κειμένου στη σκηνή.

Ένα θεατρικό ουσιώδες, φροντισμένο από κάθε άποψη τέχνης. Ένα εκπαιδευτικό διαμάντι που υπενθυμίζει την σημασία των ηθικών αξιών».

 

***

 

Ο Κωνσταντίνος Πασσάς, ως δάσκαλος Σκαμβουράς.

 

«Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα»

Η παράσταση βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Μενέλαου Λουντέμη που κυκλοφορεί  από τις εκδόσεις Πατάκη.

Συντελεστές:
Σκηνοθεσία, θεατρική διασκευή: Ειρήνη Ιακώβου
Μουσική: Θωμάς Καραχάλιος
Σχεδιασμός Φωτισμών: Μελίνα Μάσχα
Χορογραφίες: Δημήτριος Μαργαρίτης
Video: Βαγγέλης Τσαρούμης
Σκηνικά: Στέλιος Κουτρούλης

Ηθοποιοί

Θανάσης Βισκαδουράκης, Σπυρίδων Ιωάννου, Άρτεμις Ματαφιά, Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης, Κωνσταντίνος Πασσάς, Δημήτρης Μαργαρίτης, Νεφέλη Σταμούλη, Γαλήνη Γυρτάτου, Βαλεντίνα Βεκκίνι, Δημήτριος Μικιός, Τζανής Ρίνος, Κωνσταντίνος Παράσης, Σπύρος Κυριάκος

ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ «ΠΑΙΔΙ»

***

Θέατρο ΑΚΡΟΠΟΛ,
Ιπποκράτους 9-11

Μετρό σταθμός «Πανεπιστήμιο»

Τηλέφωνο: 210-364.37.00

Σάββατο: 14:30 Κυριακή: 11:30 και 14:30

Διάρκεια 100′

Εισιτήρια: Γενική είσοδος 12 ευρώ. Ανέργων, πολυτέκνων, ΑΜΕΑ, εκπαιδευτικών 10 ευρώ

 

***

 

ΤΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ ΣΑΣ ΕΔΩ ΜΕ ΕΝΑ «ΚΛΙΚ»

***

ΣΧΕΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διγενής Ακρίτης / Κριτική από τον Παναγιώτη Μήλα

Συνέντευξη με τον Ιωσήφ Ιωσηφίδη

Συνέντευξη με τον Δήμο Αβδελιώδη

Συνέντευξη με τον Δήμο Αβδελιώδη / 2

 

eirini aivaliwtouΚωνσταντίνος Πασσάς: «Ο ηθοποιός παίζει με το νευρικό του σύστημα»
Περισσότερα

Ιωάννα Τζίκα: «Θέλω να βλέπω την κάθε παράσταση ως πρόβα για την επόμενη, τίποτα δεν τελειώνει…»

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Είναι συναρπαστικό να ακούτε στη σκηνή για εξερευνητές, για ένα σύμπαν που λιώνει, για πολικές αρκούδες, για την κλιματική αλλαγή, για την πρώτη φορά ενός κοριτσιού και για ένα οδοιπορικό στα χιόνια, από ένα πλάσμα εκθαμβωτικά ταλαντούχο. Αποδεικνύει ότι η τέχνη του μονολόγου είναι πραγματικά μια τέχνη ζωντανή. Και το έργο της Tatty Hennessy «Εκατό λέξεις για το χιόνι», όπως μας το παρουσίασε η Ιωάννα Τζίκα, στο Off-Off Athens Festival του θεάτρου Επί Κολωνώ τον Ιούνιο, είναι μια ιστορία της εποχής μας, μια μελέτη για το βάθος της θλίψης, που παρουσιάζεται με έναν αστείο και ζεστό τρόπο, παρά το ψυχρό περιβάλλον στο… Βόρειο Πόλο. Ένας κατακλυσμός αφήγησης.
Πρόκειται για ένα ασυνήθιστο ταξίδι ενηλικίωσης με προορισμό τον παγωμένο Βορρά, αλλά και για ένα τρυφερό μάθημα ζωής. Της ζωής που φεύγει και της ζωής που μένει.

Μια μέρα μετά την κηδεία του πατέρα της, η ηρωίδα του έργου, η Ρόρυ, αποφασίζει να πραγματοποιήσει το όνειρό του. Να ταξιδέψει στους πάγους. Μόνη της. Βάζει στον σάκο της μια πυξίδα, μερικούς χάρτες και τις στάχτες του μπαμπά της και ξεκινάει να βρει τον δρόμο της σε έναν κόσμο που με αλματώδεις ρυθμούς αλλάζει.

Η ηθοποιός, που επιπλέον μετέφρασε το έργο στα ελληνικά, επιτέλεσε έναν ερμηνευτικό άθλο, έναν άθλο που μόνον μια σπουδαία και έμπειρη ηθοποιός μπορεί να πραγματοποιήσει.
Τη θαυμάσαμε να επιδίδεται με τελετουργική ευλάβεια όχι στο ταξίδι μιας ανακάλυψης αλλά στο ταξίδι της ανακάλυψης και ανακαλύψαμε κι εμείς μαζί της μια ευπρόσδεκτη πνοή καθαρού αέρα. Μια μελλοντική πρωταγωνίστρια, που μπορεί να δώσει σε ένα δύσκολο μονόλογο ροή και ρυθμό, που μπορεί να τον κάνει θριαμβευτικά να αναπνεύσει.

Το έργο, που σκηνοθετήθηκε από τον Αλέξανδρο Κωχ, είναι μια διασταύρωση προσωπικής εξομολόγησης και συλλογικής μνήμης, με χαμηλόφωνο ρεαλισμό, γήινο λυρισμό και χαρακτηρίζεται από αδρές γραμμές.

Αναζητώντας το βορειότερο σημείο του πλανήτη, η Ρόρυ -μια ευφυής και ολοζώντανη έφηβη- θα κατανοήσει πολλά, για τον εαυτό της, τον κόσμο και την εποχή μας, αλλά και θα μας αποκαλύψει πως ένα παγωμένο τοπίο μπορεί να μας μάθει πολύ περισσότερα από όσα φανταζόμαστε.
Με αφοπλιστική αμεσότητα και πολύ χιούμορ, η Ιωάννα Τζίκα μας παρουσίασε το έργο της Tatty Hennesy σαν μια μεγάλη γιορτή: της φύσης, της φιλίας, του έρωτα και της αγάπης. Απλά, ξεδιπλώνοντας πλοκές λόγου με ανεξάντλητη φαντασία, αποπνέοντας πνευματικότητα, οικειότητα, φρεσκάδα και τόλμη.
Κι εμείς οι θεατές, λυγισμένοι από την καθημερινότητα, βγήκαμε από τη θεατρική αίθουσα χαρούμενοι, με τη σκέψη ότι βρεθήκαμε λίγο πιο κοντά στην πραγματική μας φύση.
Οι «Εκατό λέξεις για το χιόνι» θα συνεχίσουν τη σταδιοδρομία τους το χειμώνα στο Black Box του θεάτρου Επί Κολωνώ. Εκτός αυτού η Ιωάννα τη σεζόν που μας έρχεται θα συμμετάσχει στην παράσταση «People, places and things» (ο ελληνικός τίτλος δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη) του Duncan MacMillan, την οποία θα σκηνοθετήσει η Ελένη Σκότη στο Σύγχρονο Θέατρο.
Δείτε την και στα δύο. Για το κορίτσι που, όπως δηλώνει, θέλει να βλέπει την κάθε παράσταση «ως πρόβα για την επόμενη», αξίζει!

 

* Μεγάλωσα στην Κολωνία της Γερμανίας μέχρι τα οχτώ μου, οι γονείς μου ήταν καθηγητές και δίδασκαν εκεί σε ελληνικό σχολείο. Μετά επιστρέψαμε Ελλάδα, στην Κατερίνη όπου και έζησα μέχρι τα δεκαεφτά μου που έφυγα για σπουδές στη Θεσσαλονίκη. Αναμνήσεις από την περίοδο της Γερμανίας έχω πολλές… ταξίδια στην Ευρώπη, πινγκ πονγκ στα πάρκα, σινεμά με τον μπαμπά μου, πολλά μουσεία και δύο σχολεία. Γερμανικό το πρωί και ελληνικό το απόγευμα. Θυμάμαι έντονα την πρώτη μου μέρα στο νηπιαγωγείο… βάρβαρη εμπειρία… το νηπιαγωγείο ήταν γερμανικό κι εγώ δεν ήξερα λέξη στα γερμανικά. Στην αρχή δε μου άρεσε καθόλου, ούρλιαζα και δεν καταλάβαινε κανένας τι έλεγα. Σταδιακά άρχισα να επικοινωνώ με άλλους τρόπους, τα παιδιά το κάνουν εύκολα αυτό , έτσι κατάλαβα από πολύ νωρίς ότι οι λέξεις από μόνες τους δεν είναι και τόσο σημαντικές.

Ποια ήταν τα πρώτα σου καλλιτεχνικά σκιρτήματα;

* Η πρώτη μου «επαγγελματική» παράσταση ήταν νομίζω στην ηλικία των εννιά, στην πιλοτή της πολυκατοικίας μου στην Κατερίνη. Λέω επαγγελματική γιατί είχαμε και εισιτήριο 20 ή 50 δραχμές δε θυμάμαι καλά και καθόλου προσκλήσεις, πλήρωσε και η μαμά μου. Ήμασταν sold out, ήρθε όλη η πολυκατοικία. Γράφαμε, σκηνοθετούσαμε και παίζαμε τρία κορίτσια που ζούσαμε στην πολυκατοικία, εγώ, η Σοφία και η Κατερίνα. Θυμάμαι την αγωνία της πρεμιέρας, τις διαφωνίες στις πρόβες, την ανάλυση του κειμένου (ναι, κάναμε και ανάλυση!) το μοίρασμα των ρόλων και τη χαρά στο τέλος. Δε διαφέρει τελικά και πολύ από αυτό που συμβαίνει τώρα.

Τι ήταν εκείνο που σου κέντρισε το ενδιαφέρον στο θέατρο ώστε να ασχοληθείς επαγγελματικά με αυτό τον χώρο;

* Για να πω την αλήθεια δεν υπήρξε κάποια στιγμή που είπα εγώ τώρα θα ασχοληθώ επαγγελματικά. Πάντα το ονειρευόμουν, το έγραφα στα ημερολόγια αλλά δεν το έλεγα πολύ, ντρεπόμουν. Έκανα και μερικές απόπειρες να γράψω θεατρικά κείμενα, έλεγα θα γράψω αυτό και όταν μεγαλώσω θα το παίξω. Τελικά τα παρατούσα… μάλλον δεν ήταν το στοιχείο μου. Το κλικ έγινε όταν σπουδάζοντας Δημοσιογραφία στη Θεσσαλονίκη αποφάσισα να πάω παράλληλα στο θεατρικό εργαστήρι «Παράθλαση». Την πρώτη μέρα θυμάμαι μας έμαθαν πώς να πέφτουμε πάνω στη σκηνή χωρίς να χτυπάμε. Ε αυτό ήταν… τρελάθηκα. Άρχισα να πέφτω παντού, έπεφτα στο δρόμο, έπεφτα μόνη μου στο δωμάτιό μου, μάζευα τους φίλους μου και τους έβαζα να με βλέπουν να πέφτω και από τότε συνεχίζω να πέφτω…

Σε ποια σχολή σπούδασες και ποιοι δάσκαλοί σου άφησαν τα ίχνη τους στην τωρινή πορεία σου;

* Σπούδασα στη δραματική σχολή του Ανδρέα Βουτσινά στη Θεσσαλονίκη κι έχω κάνει 5 χρόνια σεμινάρια με τον Ανδρέα Μανωλικάκη πάνω στη Μέθοδο του Actors studio και μερικά σεμινάρια στο Λονδίνο σχετικά με τη μέθοδο αυτή. Όλοι οι δάσκαλοι, είτε μου ταίριαζε ο τρόπος τους είτε όχι, άφησαν κάτι σημαντικό. Ο άνθρωπος όμως που ευγνωμονώ και έχω πάντα μέσα στην καρδιά μου είναι ο Ανδρέας Μανωλικάκης. Υπέροχος δάσκαλος, υπέροχος άνθρωπος. Τον τελευταίο χρόνο γνώρισα την Ελένη Σκότη ως δασκάλα μέσα από τα σεμινάρια στο Επί Κολωνώ. Σημαντική συνάντηση για μένα που με προχώρησε καλλιτεχνικά.

Πώς δημιουργήθηκε η πολιτιστική ομάδα mammals, με την οποία πρόσφατα παρουσιάσατε το βραβευμένο έργο της Tatty Hennessy «Εκατό λέξεις για το χιόνι»;

* Είμαστε πέντε άνθρωποι με κοινές καλλιτεχνικές και κοινωνικές ανησυχίες και δημιουργήσαμε αυτήν την ομάδα για να μπορέσουμε να εκφράσουμε αυτές τις ανησυχίες σε ένα πλαίσιο αυτόνομο. Δεν είμαστε όλοι ηθοποιοί, ο Αλέξανδρος (σ.σ. Αλέξανδρος Κωχ) είναι σκηνοθέτης και ηθοποιός, η Λία (σ.σ. Λία Κεσοπούλου) είναι υπεύθυνη επικοινωνίας, ο Διονύσης (*) είναι μουσικός και ο Χόρχε (*) είναι λογιστής που ασχολείται με την κοινωνική οικονομία. Το 2016 που ιδρύθηκαν οι Mammals κάναμε την παράσταση «Εισβολή!», ένα έργο του Jonas Hassen Khemiri, μια συναυλία σε συνεργασία με τη Διεθνή Αμνηστία και φέτος ανεβάσαμε τις «Εκατό λέξεις για το χιόνι». Και προχωράμε…

Τι έχεις να πεις για το σκηνοθέτη σου Αλέξανδρο Κωχ και τη συνεργασία σας;

* Με τον Αλέξανδρο γνωριζόμαστε πολλά χρόνια και δουλεύουμε μαζί από το 2014 που ανεβάσαμε στη Θεσσαλονίκη το έργο του Άρθουρ Μίλερ «Η δημιουργία του κόσμου και άλλες business». Έχουμε συνεργαστεί κατά καιρούς ως μεταφραστές, ως ηθοποιοί και ως σκηνοθέτης με ηθοποιό. Νιώθω ελευθερία όταν δουλεύω μαζί του. Μιλάμε την ίδια γλώσσα, συνεννοούμαστε. Είναι πολύ ταλαντούχος, αφήνει ελεύθερο τον ηθοποιό να αλωνίσει ενώ ταυτόχρονα έχει τον έλεγχο. Η τελευταία μας συνεργασία στην παράσταση «Εκατό λέξεις για το χιόνι» ήταν σα δροσερό νερό. Αβίαστη και αναζωογονητική.

Πώς ανακαλύψατε το συγκεκριμένο έργο;

* Το Γενάρη του 2018 έγινε στο Λονδίνο στο Arcola Theatre το φεστιβάλ Heretic Voices, ένα φεστιβάλ διαγωνιστικού χαρακτήρα για σύγχρονα έργα με τη μορφή μονολόγου. Το έργο της Tatty Hennessy μοιράστηκε την πρώτη θέση μαζί με άλλα δύο κείμενα. Το διάβασα και κατευθείαν σκέφτηκα ότι αυτή είναι μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Το πρότεινα στον Αλέξανδρο και στην ομάδα και ξεκινήσαμε δουλειά. Τον πρώτο καιρό μάλιστα πηγαινοερχόμασταν Θεσσαλονίκη – Αθήνα γιατί ο Αλέξανδρος δούλευε στο Κρατικό στη Θεσσαλονίκη κι εγώ έμενα Αθήνα. Αλλά ήταν μια πολύ ωραία διαδικασία, θα τη θυμάμαι πάντα με αγάπη.

Το θέμα του έχει σχέση και με την κλιματική αλλαγή;

* Ναι, βέβαια. Το ταξίδι της Ρόρυ γίνεται σε ένα παγωμένο τοπίο το οποίο λιώνει με αφύσικους ρυθμούς, σε έναν τόπο όπου οι πολικές αρκούδες πεθαίνουν από την πείνα ή τρώνε η μία την άλλη για να επιζήσουν. Η Tatty Hennessy, η συγγραφέας, στρέφει με πολύ ωραίο τρόπο την προσοχή σε αυτό το ζήτημα χωρίς να κουνάει το δάχτυλο στους «κακούς» ανθρώπους που καταστρέφουν τον πλανήτη. Νομίζω ότι η Hennessy λέει: «Κοιτάξτε, ψάχνουμε μια ζωή απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα και οι απαντήσεις όλες είναι εκεί έξω στη φύση, γιατί λοιπόν δεν την αφήνουμε να αναπνεύσει;».

Ένα παγωμένο τοπίο τι μπορεί να μας μάθει;

* Ότι το τίποτα περιέχει τα πάντα. Η Ρόρυ λέει ότι δεν υπάρχει τίποτα στο Βόρειο Πόλο, μόνο πάγος. Κι όμως στο ταξίδι της ανακαλύπτει ότι το τίποτα αυτό είναι ένας κόσμος ολόκληρος, ένα αλλόκοτο σύμπαν με πρωτάκουστους ήχους και περίεργα χρώματα. Αυτό το τίποτα την κάνει να δει τους ανθρώπους και τη ζωή με άλλα μάτια.

Τι κερδίζει και τι χάνει η Ρόρυ στο ταξίδι της;

* Η Ρόρυ έχει χάσει ήδη τον μπαμπά της. Στο ταξίδι αυτό που χάνει είναι ο τρόπος που μέχρι εκείνη τη στιγμή έβλεπε τον κόσμο. Από κει και πέρα κερδίζει μια απίστευτη εμπειρία που όλοι μας θα θέλαμε να την έχουμε ζήσει. Ένα ταξίδι στην κορυφή της υδρογείου. Και το ταξίδι αυτό φέρνει πολλά δώρα μαζί του… την αλλάζει, τη μετακινεί, την κάνει να δει τα πράγματα διαφορετικά, την κάνει να καταλάβει στην πράξη ότι είμαστε όλοι κομμάτι ενός συνόλου και ότι αν δε φροντίζουμε ο ένας τον άλλον αυτό το σύνολο κάποια στιγμή θα σταματήσει να υπάρχει.

Οι «Εκατό λέξεις για το χιόνι» θα συνεχίσουν τη σταδιοδρομία τους;

* Θα παίζεται το χειμώνα στο black box του θεάτρου Επί Κολωνώ και είμαι πολύ χαρούμενη για αυτό. Είναι ένα θέατρο πολύ ζεστό που έχω αγαπήσει. Την άνοιξη θα κάνουμε κάποιες παραστάσεις στη Θεσσαλονίκη στο θέατρο Τ και οργανώνουμε και παραστάσεις για την υπόλοιπη Ελλάδα.

 

 

Αν μπορούσες να ξεχωρίσεις μία ή δύο αγαπημένες ηρωίδες που θα ήθελες να ερμηνεύσεις, ποιες θα ήταν και γιατί;

* Από τα χρόνια της σχολής έχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στη Μάγκυ από τη «Λυσσασμένη γάτα» του Τέννεσση Ουίλλιαμς. Με συγκινεί η δύναμή της. Μου αρέσουν οι ηρωίδες που παλεύουν με νύχια και με δόντια κόντρα στον άνεμο. Η Ηλέκτρα, η Αντιγόνη, η Σεραφίνα, η Νόρα και πόσες άλλες…

Αθήνα ή Θεσσαλονίκη; Ποια από τις δύο πόλεις σου δίνει μεγαλύτερο αίσθημα ελευθερίας;

* Στη Θεσσαλονίκη έχω περάσει τα περισσότερα χρόνια της ζωής μου και κυρίως τα πιο ανέμελα χρόνια. Έχει μια γλύκα η Θεσσαλονίκη… Στην Αθήνα βρίσκομαι τον τελευταίο χρόνο και μου αρέσει πολύ. Οι αντιθέσεις της και η ποικιλομορφία της. Είναι μια πόλη που σε σπρώχνει να την εξερευνήσεις. Ελευθερία νιώθω και στις δύο πόλεις. Στη Θεσσαλονίκη νιώθω οικεία, είναι ο τόπος μου. Στην Αθήνα είμαι ένας ακόμα άνθρωπος μέσα στους χιλιάδες άλλους, έχει κάτι πολύ απελευθερωτικό αυτή η σκέψη, κάτι που με το σωστό χειρισμό μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργικότητα και προσωπική εξέλιξη.

Στην παράσταση κυριολεκτικά δεν έχασες ούτε λέξη και βρισκόσουν απόλυτα στη σκηνή. Ποια είναι συνήθως η προετοιμασία σου πριν, πώς ξεπερνάς το άγχος και το τρακ;

* Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια αλλά δε νομίζω ότι ξεπερνιέται ποτέ το άγχος και το τρακ. Πάντα υπάρχει, σε κάθε παράσταση. Απλά πάνω στη σκηνή το ξεχνάς γιατί επικεντρώνεσαι σε πιο σημαντικά πράγματα πέρα από σένα, επικεντρώνεσαι στο χαρακτήρα και την ιστορία. Αυτό προσπαθώ να κάνω. Προσπαθώ πριν από την παράσταση να είμαι συγκεντρωμένη και χαλαρή και μετά αφήνομαι σε αυτό που συμβαίνει κάθε φορά. Κάποιες φορές αισθάνομαι ότι το καταφέρνω κάποιες άλλες όχι και τόσο. Έτσι είναι όμως. Η παράσταση είναι ζωντανός οργανισμός και εξελίσσεται. Θέλω να βλέπω την κάθε παράσταση ως πρόβα για την επόμενη, τίποτα δεν τελειώνει και αυτό είναι το ωραίο σε αυτή τη δουλειά.

Πώς φαντάζεσαι τα μελλοντικά βήματά σου στο χώρο της τέχνης;

* Θα ήθελα να παίζω σε έργα που με αφορούν και να συνεργάζομαι με ανθρώπους που εκτιμώ.

Τι θα κάνεις θεατρικά στο άμεσο μέλλον, εκτός από τις «Εκατό λέξεις για το χιόνι»;

* Θα συμμετέχω στην παράσταση «People, places and things» (ο ελληνικός τίτλος δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη) του Duncan MacMillan που θα σκηνοθετήσει η Ελένη Σκότη στο Σύγχρονο Θέατρο. Είναι ένα έργο της εποχής μας, δυνατό και αφοπλιστικό που μιλάει για την απεξάρτηση. Είμαι πολύ χαρούμενη για αυτή τη συνεργασία, εκτιμώ βαθιά την Ελένη Σκότη και την ομάδα με την οποία δουλεύουμε.

Τι σημαίνει για σένα η λέξη περιπέτεια;

* Η ζωή η ίδια. Καινούργιοι τόποι, άλλοι άνθρωποι, νέες ιδέες… Μια συνεχής κίνηση προς τα μπρος. Με στόχο να γνωρίσω καλύτερα τον κόσμο και τον εαυτό μου.

Αλήθεια, μπορούμε να κάνουμε ο ένας τον άλλο να χαμογελάει; Και γιατί συχνά δεν το κάνουμε;

* Μπορούμε αλλά θέλει κόπο. Θέλει να αφήσουμε λίγο στην άκρη τον προσωπικό μικρόκοσμο και να δούμε τι πραγματικά έχει σημασία. Η καθημερινότητα μας παρασύρει και ξεχνιόμαστε και μόνο όταν συμβεί κάποιο τρανταχτό γεγονός, ένας θάνατος για παράδειγμα, ξυπνάμε και το ξαναθυμόμαστε. Θέλει αντίσταση και επιμονή, όπως θέλει άλλωστε και καθετί όμορφο, γιατί στο τέλος της ημέρας αυτό που θα μείνει είναι αυτά τα δυο τρία χαμόγελα που έδωσες και πήρες.

Ποια άλλη μορφή τέχνης σε ενδιαφέρει;

* Το σινεμά, πολύ, είμαι ορκισμένος «ταινιάκιας», η λογοτεχνία, η μουσική, η ζωγραφική.

Πώς περνάς τον ελεύθερο χρόνο σου;

* Βλέπω ταινίες, διαβάζω, συναντώ τους φίλους μου, γνωρίζω την Αθήνα, απλά πράγματα.

Ποιο βιβλίο διαβάζεις αυτό τον καιρό;

* «Η περίπτωση Ευρυδίκη, κλινική της τοξικομανίας» της Κατερίνας Μάτσα. Στο πλαίσιο της έρευνας για την καινούργια παράσταση προσπαθώ να διαβάζω όσα περισσότερα μπορώ για το θέμα της εξάρτησης. Συνειδητοποιώ πόσες πτυχές του ζητήματος αγνοούσα και πόσο εξαρτημένοι είμαστε τελικά όλοι μας, από διαφορετικά πράγματα ο καθένας.

Πώς κρίνεις τη συμπεριφορά των Ελλήνων προς τα ζώα;

* Δεν έχουμε μάθει να σεβόμαστε τα ζώα. Τα αντιμετωπίζουμε ως κατώτερα πλάσματα και αυτό είναι εντελώς αφύσικο. Εξαρτάται από τον άνθρωπο βέβαια, υπάρχουν πολλοί που τα αγαπούν και δίνουν αγώνα για αυτά. Γενικά όμως νομίζω πως η συμπεριφορά των ανθρώπων προς τα ζώα και τη φύση εμπεριέχει μέσα το στοιχείο εγωκεντρισμού. Λες και ζούμε μόνοι μας σε αυτόν τον πλανήτη… αν δεν συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε όλοι κομμάτι της ίδιας αλυσίδας και ότι χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον, το μέλλον μας είναι δυσοίωνο…

Τέλος, ποια είναι η δική σου σχέση με τα ζώα; Συμβιώνεις με κάποιο κατοικίδιο;

*Αυτή την περίοδο όχι δυστυχώς. Αγαπώ πολύ τα σκυλιά. Και τις γάτες αλλά τα σκυλιά λίγο παραπάνω… Στη Θεσσαλονίκη έμενα δύο χρόνια με τη Χαρίκλεια, ένα αδέσποτο με λειψό ποδαράκι που ξεσήκωνε όλη την πολυκατοικία μόλις έμενε μόνη. Με εντυπωσιάζουν τα ζώα, ανακαλύπτω συνεχώς κάτι καινούργιο από την επαφή μου μαζί τους…

***

(*) Σημείωση: Ο Διονύσης Φραντζής (μουσικός) και ο Χόρχε Θεμελής (λογιστής) στην ομάδα ασχολούνται κυρίως με το οργανωτικό κομμάτι κάθε δράσης που κάνουν οι Mammals.

Η πολιτιστική ομάδα mammals παρουσίασε το βραβευμένο έργο της Tatty Hennessy «Εκατό λέξεις για το χιόνι», την Πέμπτη 21 και την Παρασκευή 22 Ιουνίου 2018, στο Off-Off Athens Festival, στο θέατρο Επί Κολωνώ.
«Αν βρεις τον Βορρά, μπορείς να βρεις τον δρόμο για το σπίτι σου».
Ο μπαμπάς της Ρόρυ είχε ένα όνειρο. Να ταξιδέψει στον Βόρειο Πόλο. Μαζί της. Δεν πρόλαβε, όμως.
«Η αγάπη είναι το χιόνι της ζωής.
Πέφτει απαλά και βαθιά πάνω στις πληγές που άφησε η μάχη
– λευκή, πιο αγνή και από το ίδιο το χιόνι»
Το έργο της Tatty Hennessy «Εκατό λέξεις για το χιόνι» βραβεύθηκε, μεταξύ 1.136 συμμετοχών, στο φεστιβάλ «Heretic Voices» για νέα έργα σε μορφή μονολόγου, που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2018 στο Arcola Theatre στο Λονδίνο. Στην Ελλάδα, παρουσιάζεται για πρώτη φορά από τους mammals, στο πλαίσιο του Off-Off Athens Festival 2018 (25/5 – 25/6/2018 στο θέατρο Επί Κολωνώ).

Trailer παράστασης:
https://bit.ly/2L54Lo0

Συντελεστές

Μετάφραση: Ιωάννα Τζίκα
Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Κωχ
Σκηνικά – Κοστούμια: Mammals
Φωτισμοί: Δημήτρης Κοκολινάκης
Ηχητικό τοπίο: Τάσος Καραδέδος
Φωτογραφίες: Γιώτα Παντελίδου
Video trailer: Παντελής Αναστασιάδης
Παραγωγή: Mammals
Παίζει η ηθοποιός:
Ιωάννα Τζίκα
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Λία Κεσοπούλου | lkesopoulou@gmail.com

Πληροφορίες

Χώρος: Θέατρο Επί Κολωνώ, Ναυπλίου 12 & Λένορμαν 94, Κολωνός, Αθήνα

Διάρκεια παράστασης: 60’

Η παράσταση θα επαναληφθεί με τη νέα σεζόν.

  • Οι φωτογραφίες της παράστασης είναι της Γιώτας Παντελίδου.

 

Πορτρέτο της Ιωάννας Τζίκα από την Ελευθερία Καλπενίδου

 

Αναλυτικό βιογραφικό Ιωάννας Τζίκα

ΣΠΟΥΔΕΣ
2009-2012, Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Ανδρέας Βουτσινάς
2006-2009, Εργαστήρι Δραματικής Τέχνης του Θεάτρου ΠΑΡΑΘΛΑΣΗ (Υποκριτική, σύγχρονος χορός, τραγούδι)
2003-2008, Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μ.Μ.Ε. στο Α.Π.Θ.

ΕΙΔΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ
2017, Σεμινάρια υποκριτικής με την Ελένη Σκότη στο Θέατρο «Επί Κολωνώ»
2013-17, «Σεμινάριο υποκριτικής πάνω στο Σύστημα του Στανισλάφσκι και τη Μέθοδο του Actors Studio» με τον Ανδρέα Μανωλικάκη
2016, «Η γλώσσα της μουσικής στο θεατρικό τραγούδι» με την Έλσα Μουρατίδου
2016, «Διαχείριση του λόγου ή η δράση στον θεατρικό λόγο» με την Αγλαΐα Παππά
2015, «Method Acting Main Class» με τον Sam Rumbelow (Λονδίνο)
2013, «Ανάλυση του Κειμένου και εφαρμογή της στη θεατρική εκπαίδευση και πρακτική» με τον Ανδρέα Μανωλικάκη
2012, «Το θεατρικό παιχνίδι στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση» με τη Μελίνα Χατζηγεωργίου
2009, «Σεμινάριο Performance» με τη Stacy Makishi, 1ο Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών (Performing Arts Festival)
2009, «Digital Theatre Words» υπό την αιγίδα του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ITI UNESCO)

ΘΕΑΤΡΟ
Έτος /Τίτλος παράστασης /Σκηνοθεσία /Τόπος
2017 Το άγγιγμα του Μίδα της Βασιλικής Συρανίδου / Ηλίας Μπαγεώργος / Θέατρο Olvio
2016 -17 Εισβολή! του Jonas Hassen Khemiri / Αλέξανδρος Κωχ / Θέατρο Τ
2016 -17 Σταχτοπούτα του Ανδρέα Αραούζου / Ανδρέας Αραούζος / Θέατρο BlackBox
2015 -16 Το παγκάκι του Alexander Gelman / Δήμητρα Λαρεντζάκη / Θέατρο Vis Motrix
2015 Παραμύθια στο ασανσέρ του Τάσου Ράτζου / Τάσος Ράτζος ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου/ Θέατρο Αυλαία
2014 Η δημιουργία του κόσμου και άλλες business του Arthur Miller / Αλέξανδρος Κωχ / Θέατρο Vis Motrix
2012-13 Ο Αίσωπος σε κόμικ του Τάσου Ράτζου / Τάσος Ράτζος / Σχολικές αίθουσες
2012 Εγώ σε γνώρισα Λευτέρη του Άκη Δήμου / Αλέξανδρος Κωχ / Le foyer Bar
2011 Not me but me της Αγγελίνας Σοφιανοπούλου / Αγγελίνα Σοφιανοπούλου / Μονή Λαζαριστών
2011 Παγωτό Ιντιέν του Σάκη Σερέφα / Ελένη Δημοπούλου / Ξενοδοχείο Excelsior
2011 Τοπίο με πνιγμένα χάδια του Άκη Δήμου / Άκης Δήμου / Αίθουσα σεμιναρίων «Ανδρέας Βουτσινάς»
2011 Ποιος έρωτας του Άκη Δήμου / Δημήτρης Δάγκαλης / café-bar Διατηρητέο
2009 Το βλέμμα του δολοφόνου της Agatha Christie / Μόνα Κιτσοπούλου / Θέατρο Παράθλαση
2008 Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα του Mikhail Bulghakov / Μόνα Κιτσοπούλου / Θέατρο Παράθλαση
2008 Η δοκιμασία της αθωότητας της Agatha Christie / Μόνα Κιτσοπούλου / Θέατρο Παράθλαση

ΧΟΡΟΣ
2009 Περίπτωση Πάρτυ / Μίκα Στεφανάκη / Θέατρο Παράθλαση
2008 Semper Nox / Μίκα Στεφανάκη / Θέατρο Παράθλαση
2008 Μικρό Νυχτερινό / Μίκα Στεφανάκη / Θέατρο Παράθλαση

eirini aivaliwtouΙωάννα Τζίκα: «Θέλω να βλέπω την κάθε παράσταση ως πρόβα για την επόμενη, τίποτα δεν τελειώνει…»
Περισσότερα