Του Παναγιώτη Μήλα
Στα εφηβικά μου χρόνια την παρέα μου διασκέδαζαν δυο φίλοι με …ακορντεόν.
Ο Χρήστος Σ. είχε (και έχει) ένα γερμανικό «Weltmeister Serie 30» και με πλήκτρα πιάνου.
Ο Νίκος Μ. είχε (και έχει) ένα ιταλικό «Crucianelli 80Β» με κόκκινο χρώμα, λευκά φυσερά και 80 μπάσα…
Σε όλες τις γιορτές, σε όλα τα πάρτι τα ακορντεόν σαν ολόκληρη ορχήστρα ήταν σύντροφοι της διασκέδασής μας. Ήταν οι μοναδικοί μας οδηγοί στο εφηβικό γλέντι…
***
Τον Οκτώβριο του 2018 έμαθα ότι η συνθέτις, σολίστ του ακορντεόν και performer Ζωή Τηγανούρια θα παρουσιάσει «Αρώματα του κόσμου» σε μια βραδιά στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «Το Μικρό Παρίσι των Αθηνών» με τον τίτλο «Μάης του ’68. Πενήντα χρόνια μετά…».
Έσπευσα λοιπόν να παρακολουθήσω αυτήν την εμφάνιση στο Μπαρ «Ακροβάτης», στο Μεταξουργείο.
Ήταν μια μαγική μουσική παράσταση. Οι ήχοι του ακορντεόν με …ξαναγέννησαν.
Εκείνο το βράδυ, η Ζωή Τηγανούρια – με τη σκηνοθετική ματιά του Μάνου Αντωνίου – παρουσίασε ένα πλούσιο μουσικό πέρασμα σε συνθέσεις και διασκευές της πάνω στο ελληνικό και διεθνές ρεπερτόριο από τη δισκογραφία της. Επίσης μάς χάρισε ένα σπάνιο δώρο με παραδοσιακές μουσικές από όλη την Ελλάδα.
Οπότε όταν έμαθα πριν από ένα μήνα ότι η Ζωή σε συνεργασία με τη Ζώη θα παρουσιάσουν στο Μέγαρο Μουσικής το έργο «Η Ωραία Ελένη στην Κοιλάδα των Νεκρών Ερώτων», έσπευσα να τη συναντήσω.
Η «Ωραία Ελένη» είναι μια μουσικοθεατρική παράσταση σε κείμενο και δραματουργία του Δρ Κωνσταντίνου Μπούρα και σκηνοθεσία του Κωστή Καπελώνη. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ελένης εμφανίζεται η Γεωργία Ζώη, ενώ πρωτότυπη μουσική και ερμηνείες επί σκηνής προσφέρει η Ζωή Τηγανούρια με το ακορντεόν της σε συνεργασία με τον Στέλιο Γενεράλη, στα κρουστά.
Η παράσταση αυτή – μετά το Μέγαρο – σύντομα θα παρουσιαστεί και σε κεντρικό θέατρο της Αθήνας. Μέχρι τότε όμως αξίζει να ακούσουμε τη μελωδική συνέντευξη της Ζωής Τηγανούρια. Μια συνέντευξη στην οποία μιλάει για τη μέχρι τώρα καλλιτεχνική της πορεία και για τα επόμενα βήματά της.
Μια συνέντευξη όμως την οποία περιμένει εναγωνίως να ακούσει η Διευθύντρια του σπιτιού της, η φοβερή και τρυφερή «Μάου»…
Ας μην καθυστερώ λοιπόν, πριν βγάλει νύχια η «Μάου».
***
Κυρία Τηγανούρια πού γεννηθήκατε, πού μεγαλώσατε;
*Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Σαμοθράκη, σε ένα ενεργειακό περιβάλλον όπου η μουσική αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής. Με βιολιστή πατέρα που παίζει μέχρι σήμερα και παππού που έπαιζε λαούτο, όπως και πολλά ακόμη μέλη της ευρύτερης οικογένειάς μου μουσικούς, επηρεάστηκα βαθιά. Μέσα σε αυτό το οικογενειακό πλαίσιο, η μουσική δεν ήταν απλώς ένα άκουσμα, αλλά βιωματική εμπειρία και τρόπος έκφρασης. Ο τόπος και αυτή η μουσική κληρονομιά διαμόρφωσαν από πολύ νωρίς την καλλιτεχνική μου ταυτότητα.
Ποιες ήταν οι πρώτες σας καλλιτεχνικές επιρροές και ποια τα αρχικά σας βήματα στη μουσική;
*Όπως προείπα, οι πρώτες μου καλλιτεχνικές επιρροές ήρθαν κυρίως από την οικογένειά μου και ιδιαίτερα από τον πατέρα μου, ο οποίος έχει μέχρι σήμερα ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς του το βιολί. Μέσα από εκείνον και το οικογενειακό περιβάλλον, η παραδοσιακή μουσική και τα λαϊκά ακούσματα αποτέλεσαν τα πρώτα μου μουσικά βιώματα και μου καλλιέργησαν από πολύ μικρή ηλικία τη μελωδία, τον ρυθμό και, κυρίως, τη μουσική ως τρόπο ζωής, μιας και ξεκίνησα να παίζω αρμόνιο συνοδεύοντας τον πατέρα μου στους παραδοσιακούς μπάλους του νησιού σε ηλικία μόλις 10 ετών. Αυτές οι εμπειρίες μού έδωσαν ένα πολύτιμο, βιωματικό σχολείο μουσικής και μια βαθιά σχέση με την παράδοση.
Τι μάθατε από τους πρώτους σας δασκάλους;
*Από τους πρώτους μου δασκάλους έμαθα τη σημασία της πειθαρχίας και της συνέπειας στη μουσική μελέτη, καθώς και τον σεβασμό απέναντι στο μουσικό όργανο και στο έργο που υπηρετείς. Παράλληλα, μου μετέδωσαν τον σεβασμό προς τους μεγαλύτερους μουσικοσυνθέτες, από τα ακούσματα των οποίων επηρεάστηκα βαθιά. Μοιραία, μέσα από αυτή τη διαδρομή, σχεδόν χωρίς να το καταλάβω, μπήκε στη ζωή μου η σύνθεση και άρχισε να διαμορφώνεται η προσωπική μου μουσική «φωνή», επηρεασμένη από πολλά και διαφορετικά είδη μουσικής.
Όλα αυτά με βοήθησαν να αντιληφθώ την τέχνη όχι μόνο ως εκτέλεση, αλλά και ως βαθιά προσωπική έκφραση. Η ισορροπία ανάμεσα στη γνώση, την τεχνική και την εσωτερική ελευθερία υπήρξε καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία μου.
Πότε αντιληφθήκατε ότι το μέλλον σας βρίσκεται στη μουσική;
*Το ήξερα πάντα: τίποτε άλλο δεν θα μπορούσε να με γοητεύσει τόσο. Ωστόσο, η μοναδική πραγματική στιγμή «αποκάλυψης» ήρθε όταν ανακάλυψα το ακορντεόν σε πρώτο στάδιο και όταν άρχισα να γράφω, εμπνευσμένη, τις πρώτες μου μελωδίες-συνθέσεις.
Το ακορντεόν και η σύνθεση λειτούργησαν ως καταλύτες: ενεργοποίησαν και φώτισαν μέσα μου όλες τις εσωτερικές μου ανάγκες για έκφραση. Σπουδαία η δύναμη και το πάθος που μπορώ να αντλώ μέσα από τη μουσική μου, είτε σε συναυλίες, είτε μελετώντας, είτε συνθέτοντας, είτε ενορχηστρώνοντας, είτε απλά ακούγοντας κάτι εμπνευσμένο.
Το ταλέντο είναι και χρέος;
*Πολύ σοφή ερώτηση. Σας ευχαριστώ που μου δίνεται η δυνατότητα να απαντήσω σε κάτι τόσο σπουδαίο. Πιστεύω βαθιά ότι το ταλέντο δεν είναι μόνο χάρισμα, αλλά και ευθύνη — ευθύνη απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό, στην τέχνη που υπηρετείς και στην κοινωνία. Είναι ένα δώρο που οφείλεις πρώτα να καλλιεργήσεις με δουλειά, πειθαρχία και σεβασμό και στη συνέχεια να το επιστρέψεις στην κοινωνία και στον άνθρωπο μέσα από το έργο σου.
Το ταλέντο, όταν μένει ανεκμετάλλευτο, χάνει τη δύναμή του. Αλλά και όταν επαφίεται κάποιος στο ταλέντο χωρίς προσπάθεια βελτίωσης, με απώτερο σκοπό την τελειότητα, επίσης είναι άσκοπο. Όταν όμως υπηρετείται με συνέπεια και αλήθεια, μετατρέπεται σε χρέος απέναντι στην τέχνη, στον άνθρωπο και στο κοινωνικό σύνολο. Για μένα, η μουσική είναι ακριβώς αυτό: μια διαρκής πράξη ευθύνης, προσφοράς και εσωτερικής αλήθειας.
Γιατί απ’ όλα τα όργανα μουσικής, προτιμήσατε το ακορντεόν;
*Με γοήτευσε η φυσούνα του: ανοιγοκλείνει σαν να αναπνέει. Μπορεί να ψιθυρίσει, να κλάψει, να ξεσπάσει. Να σταθεί μόνο του σαν ολόκληρη ορχήστρα ή να γίνει γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικούς μουσικούς κόσμους. Να μιμηθεί άλλα μουσικά όργανα, από την ποντιακή και την κρητική λύρα ως τη νησιώτικη και τη θρακιώτικη τσαμπούνα και την ιρλανδική γκάιντα. Από το μπάσο έως το τσέλο, από το φλάουτο μέχρι το κλαρινέτο.
Το ακορντεόν ταξιδεύει — από την παράδοση στο σήμερα, από τη λαϊκή μνήμη στη σύγχρονη σκηνή, από την Αργεντινή ως τη Σμύρνη. Μου έδωσε τη δυνατότητα να αφηγούμαι ιστορίες χωρίς λόγια, να ενώνω πολιτισμούς και να εκφράζω συναίσθημα άμεσα, σωματικά.
Γι’ αυτό το διάλεξα. Ή, για να είμαι πιο ειλικρινής: εκείνο με διάλεξε.
Τι σημαίνει να είστε σολίστ και συνθέτις;
*Ως σολίστ, στέκομαι εκτεθειμένη στη σκηνή: κάθε ήχος περνά πρώτα από το σώμα, την αναπνοή, τη στιγμή, τον παλμό και την αίσθηση. Η ερμηνεία είναι ζωντανή, ανεπανάληπτη.
Ως συνθέτις, όμως, η μουσική γεννιέται πριν από τη σκηνή: είναι έμπνευση, σκέψη, μνήμη, εμπειρία, ερεθίσματα, συναίσθημα, έκφραση χαράς ή λύπης, εσωτερική αρμονία ή και δυσαρμονία — ενίοτε.
Ο συνδυασμός των δύο ιδιοτήτων σημαίνει ότι δεν ερμηνεύω απλώς τη μουσική κάποιου άλλου, αλλά δημιουργώ, υπογράφω και ερμηνεύω το ίδιο το υλικό μου. Το γνωρίζω εκ των έσω: τις σιωπές του, τις εντάσεις του, τις αναπνοές του, τις τεχνικές δυσκολίες του. Υπό αυτή την έννοια, η ερμηνεία δεν αποτελεί απλή απόδοση, αλλά οργανική συνέχεια της σύνθεσης.
Θέλω, όμως, να αναδείξω μια σημαντική διαφοροποίηση. Άλλο είναι να ερμηνεύεις ένα ορχηστρικό έργο, άλλο να συνοδεύεις έναν ερμηνευτή που τραγουδά ένα δικό σου τραγούδι. Άλλο να γράφεις μουσική για ταινία ή θεατρικό έργο, όπου καθοδηγείσαι από τον σκηνοθέτη και τις ανάγκες της δράσης, με θέματα, εξάρσεις και στιγμές λύτρωσης, στιγμές σιωπής, και άλλο να γράφεις ένα τραγούδι με συγκεκριμένη δομή: εισαγωγή, κουπλέ, ρεφρέν.
Δόξα τω Θεώ, έχω «κολυμπήσει» και σε ρηχά και σε βαθιά νερά. Έχω δώσει στη δισκογραφία πάνω από 300 τραγούδια, από το 1999 μέχρι σήμερα, σε διάφορα μουσικά είδη, που έχουν ερμηνεύσει καταξιωμένοι αλλά και νεότεροι, ταλαντούχοι καλλιτέχνες.
Παράλληλα, οι συνθήκες της διαδρομής μού έδωσαν τη δυνατότητα να γράψω μουσική για κινηματογράφο — ακόμη και για ταινία του Hollywood («Forbidden Tango») — καθώς και για πολλές θεατρικές παραστάσεις (όπως το έργο «Η ωραία Ελένη στην κοιλάδα των νεκρών ερώτων») και σειρά εποχής, όπως «Το Δεληγιάννειο Παρθεναγωγείο».
Έτσι, έχω βιώσει τη σύνθεση τόσο ως τραγουδοποιός όσο και ως μουσουργός — κάτι που θεωρώ σπουδαίο και ουσιαστικό καλλιτεχνικό εγχείρημα.
Τι ιδιαιτερότητες έχει το ακορντεόν ως προς την τεχνική και την τοποθέτηση του σώματος;
*Το ακορντεόν είναι ένα από τα ελάχιστα όργανα όπου η τεχνική, η κίνηση και η στάση του σώματος αποτελούν ενιαίο σύστημα. Δεν παίζεται μόνο με τα χέρια, αλλά με ολόκληρο το σώμα.
Τεχνικά, ο εκτελεστής καλείται να ελέγχει ταυτόχρονα δύο ανεξάρτητα πληκτρολόγια και, κυρίως, τη φυσούνα, η οποία δεν είναι απλώς μηχανισμός παραγωγής ήχου αλλά το βασικό εκφραστικό μέσο. Η πίεση, η ταχύτητα και η κατεύθυνσή της καθορίζουν τη φράση, τη δυναμική, την άρθρωση και το συναίσθημα. Η αναπνοή του εκτελεστή και η «αναπνοή» της φυσούνας λειτουργούν σε άμεση συνάρτηση.
Ως προς την τοποθέτηση του σώματος, απαιτείται ισορροπία, σταθερότητα και χαλάρωση. Το βάρος του οργάνου κατανέμεται στον κορμό, στους ώμους και στη μέση, ενώ η σωστή στάση είναι καθοριστική τόσο για την ελευθερία της κίνησης όσο και για την αντοχή.
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί το γεγονός ότι η κίνηση είναι ταυτόχρονα μουσική και σωματική: το σώμα δεν ακολουθεί απλώς τη μουσική, αλλά τη συνδιαμορφώνει. Για τον λόγο αυτό, η τεχνική του ακορντεόν είναι βαθιά σωματοποιημένη και άμεσα συνδεδεμένη με τον ερμηνευτή.
Τι θα θέλατε να μας πείτε για την προσωπική σας δισκογραφία, που αποτελεί και ένα όχημα για τη σταδιοδρομία σας;
*Η προσωπική μου δισκογραφία αποτελεί το αποτύπωμα μιας μακρόχρονης δημιουργικής πορείας και εμπειρίας, από τα πρώτα μου βήματα έως σήμερα. Μέσα από αυτήν διαμορφώθηκε σταδιακά η ταυτότητά μου ως συνθέτιδος και σολίστ, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Κάθε άλμπουμ, τραγούδι ή single συνδέεται με μια συγκεκριμένη δημιουργική περίοδο και μια ανάγκη καλλιτεχνικής αναζήτησης, είτε πρόκειται για οργανική μουσική και τραγούδι είτε για μουσική για εικόνα, θέατρο και έργα ιστορικής μνήμης. Η δισκογραφία μου λειτουργεί ως χώρος συνάντησης διαφορετικών μουσικών αναφορών, όπου η παράδοση, η σύγχρονη γραφή και η διεθνής εμπειρία συνυπάρχουν με φυσικό τρόπο.
Παράλληλα, συνέβαλε στη διαδρομή μου, δίνοντάς μου τη δυνατότητα συνεργασιών, συναυλιών και επικοινωνίας με διαφορετικά ακροατήρια.
Υπάρχει κάποια συνεργασία σας που θα τη θυμάστε πάντα και που σας έχει κάνει καλύτερη;
*Η συνεργασία με τον James Brown υπήρξε καθοριστική ως προς την πειθαρχία και τη στάση απέναντι στη σκηνή. Παράλληλα, όλες οι συνεργασίες μου με Έλληνες και διεθνείς καλλιτέχνες συνέβαλαν ουσιαστικά στη συνεχή καλλιτεχνική μου εξέλιξη.
Εκτός από τις νότες, είναι και ο στίχος μέσα στα ενδιαφέροντά σας;
*Ο στίχος με απασχολεί ουσιαστικά, παρότι σπάνια έχω γράψει η ίδια (ένα από τα τραγούδια μου με στίχο είναι το «Ζωντανός Ουρανός»). Ένας δυνατός λόγος, ποίηση ή στίχος, μπορεί να καθορίσει την κατεύθυνση μιας μελωδίας όταν προηγείται, ενώ αντίθετα, όταν ο στίχος έρχεται εκ των υστέρων πάνω σε έτοιμη μουσική, έχει τύχει να μην υπηρετήσει τη σύνθεση όπως θα ήθελα, οδηγώντας ακόμη και σε αδικία του ίδιου του έργου. Άρα ναι: ο στίχος παίζει σπουδαίο ρόλο στα τραγούδια.
Από ποιους διδάσκεστε εσείς σήμερα;
*Από την ίδια τη μουσική πράξη, από τους συνεργάτες μου και από τη σκηνή. Κυρίως, όμως, από την εμπειρία: από ό,τι λειτουργεί και από ό,τι δεν λειτουργεί. Διδάσκομαι τόσο από σπουδαίους σολίστες και συνθέτες όσο και από έναν αυτοδίδακτο άνθρωπο που παίζει μουσική από αγάπη. Αν αγαπάς πραγματικά τη μουσική, αφουγκράζεσαι τα ουσιαστικά στοιχεία του καθενός και μπορείς να τα αφομοιώσεις.
Πιστεύετε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκαταλήψεις στην κοινωνία μας σχετικά με τη φυλή, τη διαφορετικότητα, τα φύλα, τις κοινωνικές τάξεις; Οι προκαταλήψεις αυτές περνούν και στον χώρο της μουσικής;
*Ναι, οι προκαταλήψεις εξακολουθούν να υπάρχουν και, αναπόφευκτα, διαπερνούν και τον χώρο της μουσικής, όπως κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Ωστόσο, η μουσική έχει τη δύναμη να τις υπερβαίνει: όταν είναι ειλικρινής και ουσιαστική, λειτουργεί ως κοινή γλώσσα που ενώνει ανθρώπους πέρα από διακρίσεις, στερεότυπα και κοινωνικά όρια.
Ποιους θεωρείτε τους σπουδαιότερους ακορντεονίστες;
*Ενδεικτικά, θα αναφέρω την Jo Ann Castle, Αμερικανίδα ακορντεονίστρια και μακράν πρωτοπόρο, με εντυπωσιακή δεξιοτεχνία και έντονη σκηνική παρουσία στις δεκαετίες του ’50 και ’60. Τον Frank Marocco, επίσης Αμερικανό, στιβαρό και βαθύ γνώστη της jazz, με καθοριστική συμβολή στην εξέλιξη του οργάνου. Και, από τους νεότερους, τον Vincent Peirani, Γάλλο ακορντεονίστα, ραγδαία ανερχόμενο στη σύγχρονη jazz σκηνή.
Τι είναι αυτό που δίνει χαρά στη δουλειά σας και σας κάνει να την αγαπάτε;
*Το ότι η μουσική είναι ταυτόχρονα χόμπι και επάγγελμα. Η χαρά γεννιέται στη συνύπαρξη με άλλους μουσικούς, όταν δημιουργούνται ζωντανές, ανεπανάληπτες στιγμές — από τη στιγμή της δημιουργίας γεννιούνται ανώτερα συναισθήματα — αλλά και στη σχέση με το κοινό, στη συγκίνηση που ανταλλάσσεται τη στιγμή που γίνεται μια συναυλία ή μια μουσική παράσταση. Φυσικά, η δυνατότητα του βιοπορισμού από τη δουλειά μου είναι σημαντική, όμως το ουσιαστικό νόημα παραμένει η ανθρώπινη σύνδεση μέσω της μουσικής.
Θέλετε να μας μιλήσετε για τις εμφανίσεις σας στην «Ωραία Ελένη», για τους συνεργάτες σας επί σκηνής και την πρωτότυπη μουσική που γράψατε γι’ αυτή την παράσταση;
*Η συμμετοχή μου στην παράσταση «Η Ωραία Ελένη στην Κοιλάδα των Νεκρών Ερώτων» υπήρξε μια βαθιά συλλογική εμπειρία, όπου η μουσική λειτούργησε ως παράλληλη αφήγηση του ποιητικού κειμένου. Η πρωτότυπη μουσική που έγραψα άλλοτε θρηνεί, άλλοτε στέκεται στη βία, άλλοτε ερωτεύεται, άλλοτε γίνεται πολέμια, ειρήνη, θάλασσα και αέρας· άλλοτε γεννά αρμονία και άλλοτε δυσαρμονία, συνομιλώντας διαρκώς με τον λόγο και τη σκηνική δράση.
Η Γεωργία Ζώη προσέφερε μια συγκλονιστική ερμηνεία, ενσαρκώνοντας ιδανικά την Ωραία Ελένη, ενώ η σκηνοθετική ματιά του Κωστή Καπελώνη υπήρξε εξαίρετη, με ξεκάθαρη αισθητική ταυτότητα και ουσιαστικό βάθος.
Ιδιαίτερη για μένα είναι και η μουσική συνύπαρξη με τον Στέλιο Γενεράλη, με τον οποίο μας συνδέει δεκαπενταετής κοινή πορεία· η μουσική μας συνάντηση επί σκηνής «κουμπώνει» αβίαστα, φυσικά, σαν νερό που ρέει, υπηρετώντας κάθε φορά το έργο και τη στιγμή.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;
*Στις 14 Φεβρουαρίου, ημέρα των ερωτευμένων, παρουσιάζεται η παράσταση «Ο έρωτας χορεύει τάνγκο και παραδοσιακά», μια συνεργασία με την εξαίρετη ερμηνεύτρια Βιβή Βουτσελά. Παράλληλα, συνεχίζουμε τη δισκογραφική μας συνεργασία, ετοιμάζοντας νέο άλμπουμ με σύγχρονες δικές μου συνθέσεις, βασισμένες σε παραδοσιακό μοτίβο, που ερμηνεύει η ίδια.
Ακολουθεί παράσταση τάνγκο στο Half Note Jazz Club, ενώ τον Μάρτιο θα παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης ένα μεγάλο συμφωνικό έργο με διασκευές δικών μου συνθέσεων, σε μεταγραφή για συμφωνική ορχήστρα και χορωδία. Πρόκειται για την παράσταση «Μια βεντάλια… γυναίκες», με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης, τη συμμετοχή 150 χορωδών από τις χορωδίες του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου και τη σπουδαία σοπράνο Άλκηστη Τόγια.
Στη συνέχεια ακολουθούν συναυλίες σε Πάτρα, Ιωάννινα και Κρήτη, με περαιτέρω εμφανίσεις να ανακοινώνονται.
Ως λαός εκτιμάμε τη λαϊκή μας παράδοση στη μουσική ή την υποτιμάμε;
*Δυστυχώς, συχνά δεν τη σεβόμαστε όσο της αξίζει. Πολλές σύγχρονες εμπορικές παραγωγές κακοποιούν και αλλοιώνουν τη λαϊκή μας παράδοση, αποκόπτοντάς την από το βάθος και το ήθος της. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια διακρίνω με αισιοδοξία μια νέα γενιά μουσικών, συχνά προερχόμενων από μουσικά σχολεία και γυμνάσια, που τη μελετούν ουσιαστικά και προσπαθούν να τη διατηρήσουν και να την εξελίξουν δημιουργικά.
Πιστεύω ότι τα μουσικά πράγματα θα ήταν πιο δίκαια και ουσιαστικά αν ο λόγος και η επιρροή ανήκαν περισσότερο σε ενεργούς μουσικούς με βιωματική γνώση και λιγότερο σε δήθεν ειδήμονες, κάποιους αυτόκλητους μουσικολόγους, που χωρίς πρακτική σχέση με τη μουσική κατευθύνουν συνειδήσεις και αισθητικές.
Ποιος είναι ο ρόλος της μουσικής ψυχαγωγίας στην εποχή μας;
*Όταν υπηρετείται με ποιότητα και ειλικρίνεια, η μουσική ψυχαγωγία δεν περιορίζεται στη διασκέδαση, αλλά συμβάλλει ουσιαστικά στην ψυχική ισορροπία, στην εκτόνωση και στη συλλογική συναισθηματική σύνδεση των ανθρώπων.
Προσωπικά, γιατί είστε υπερήφανη;
*Πρώτα απ’ όλα για την οικογένειά μου, που αποτελεί το σταθερό μου σημείο αναφοράς και τη μεγαλύτερη δύναμή μου. Και για το ότι, παρά τις δυσκολίες, επιμένω να μην κάνω εκπτώσεις στη δουλειά μου, διατηρώντας το επίπεδο και την αλήθεια μου ως καλλιτέχνιδα.
Ποιο είναι το δικό σας σύνθημα που θα θέλατε να ακουστεί;
*Η αλήθεια αντέχει περισσότερο από τη μόδα· με σεβασμό στο παρελθόν και τόλμη στο παρόν, η μουσική δεν συμβιβάζεται — εξελίσσεται.
Λειτουργείτε με το συναίσθημα ή με τη λογική;
*Το ένα δεν αναιρεί το άλλο: ισορροπούν και συμπράττουν για το αρτιότερο αποτέλεσμα.
Πώς είναι η καθημερινότητά σας;
*Απαιτητική αλλά ισορροπημένη. Περιλαμβάνει δημιουργική δουλειά, μελέτη, πρόβες και οργάνωση, αλλά και χρόνο για την οικογένεια. Προσπαθώ να κρατώ μια καθημερινότητα που στηρίζει τόσο τη μουσική μου πορεία όσο και την ανθρώπινη πλευρά της ζωής μου.
Τι διαβάζετε αυτή την εποχή;
*Διάβασα πρόσφατα ένα εξαίρετο βιβλίο του φίλου Γιώργου Τσούκαλη, βασισμένο σε αληθινή ιστορία, για το οποίο γράφω τη μουσική· τον τίτλο δεν θα τον αποκαλύψω ακόμη, καθώς είναι ακυκλοφόρητο. Παράλληλα, επιστρέφω σε κλασικά αναγνώσματα εσωτερισμού, όπως The Secret Doctrine (Η Μυστική Διδασκαλία) της Helena Blavatsky, ένα από τα πιο επιδραστικά έργα του είδους, που επιχειρεί να συνδέσει αρχαίες πνευματικές παραδόσεις με βαθύτερες αναζητήσεις της ανθρώπινης ύπαρξης.
Τι απεχθάνεστε;
*Τη σοβαροφάνεια, τη διπροσωπία, την υποκρισία, την τσιγκουνιά, καθώς και την έπαρση και το τουπέ χωρίς ουσία — φαινόμενα της εποχής μας· γενικότερα, κάθε μορφή έλλειψης ειλικρίνειας και ανθρωπιάς.
Τι θαυμάζετε;
*Την αλήθεια, τη συνέπεια και την ταπεινότητα. Την προσωπικότητα, όταν πίσω της υπάρχει ουσιαστική γνώση και σοφία και όχι «οικονομική στήριξη» ή χορηγός. Θαυμάζω τους ανθρώπους που δουλεύουν αθόρυβα, με ουσία και σεβασμό.
Με τι διασκεδάζετε;
*Με τη μουσική, τις απλές στιγμές με ανθρώπους που αγαπώ και τις αυθόρμητες συναντήσεις που δεν χρειάζονται πρόγραμμα. Εκεί βρίσκω τη μεγαλύτερη χαρά.
Τι σας συγκινεί;
*Οι απλές και όμορφες οικογενειακές στιγμές, ο ήχος του βιολιού του πατέρα μου — που μου θυμίζει τα παιδικά μου χρόνια — κάποιες σπουδαίες μελωδικές συμφωνικές γραμμές, εμπνευσμένες μουσικές για ταινίες, οι υψηλές επιδόσεις της κόρης μου στο σχολείο όταν έρχεται χαρούμενη επειδή έγραψε καλά στο διαγώνισμά της, και τα γουργουρητά της γατούλας μου — διαφορετικές, αλλά εξίσου ουσιαστικές όψεις της ζωής.
Τι σας έχει κάνει (κάποτε) να… ντραπείτε;
*Είναι κάτι που δεν μπορώ — και δεν χρειάζεται — να πω δημόσια.
Μιλήστε μας για τη σχέση σας με τα κατοικίδια ζώα. Συγκατοικείτε με κάποιο;
*Η σχέση αυτή ξεκίνησε απρόσμενα πριν από δύο χρόνια. Ένα πανέμορφο γατάκι εμφανίστηκε ξαφνικά στα πόδια μου, μόλις τελείωνα μια πρόβα. Το πήρα μαζί μου και είπα στον Στέλιο πως δεν γινόταν να το αφήσω — αυτό με διάλεξε.
Από τότε, η Μάου είναι αναπόσπαστο μέλος της οικογένειάς μας· μια γατούλα γεμάτη τρυφερότητα, που μας χαρίζει καθημερινά χαμόγελα και ηρεμία, και που έχει γίνει η μικρή μας μασκότ.
Κλείνοντας θα ήθελα να μας μιλήσετε για τους μαθητές σας.
*Επέλεξα συνειδητά να μη διδάξω με την κλασική έννοια της διδασκαλίας, γιατί θεωρώ τη διαδικασία της μετάδοσης της γνώσης κάτι ιερό. Η διδασκαλία απαιτεί βαθιά υπομονή, σταθερή μεταδοτικότητα και ουσιαστική χρονική διαθεσιμότητα, στοιχεία που, ως άνθρωπος αλλά και ως ενεργή καλλιτέχνιδα, αναγνώρισα από νωρίς ότι δεν μπορώ να διαθέτω στον βαθμό που θα ήθελα. Αυτό το συνειδητοποίησα σε πολύ νεαρή ηλικία, όταν βρέθηκα να διδάσκω περίπου τριάντα μαθητές σε παράρτημα του «Ωδείου Νάκα» στο Διδυμότειχο. Η εμπειρία αυτή υπήρξε καθοριστική, καθώς με βοήθησε να κατανοήσω τα όριά μου και να σεβαστώ βαθιά τον ρόλο του δασκάλου.
Παράλληλα, οι αυξημένες απαιτήσεις της επαγγελματικής μου δραστηριότητας —συναυλίες, συνθέσεις, ηχογραφήσεις και καλλιτεχνικά projects— δεν μου αφήνουν τον απαραίτητο χρόνο που απαιτεί μια συστηματική και υπεύθυνη διδασκαλία.
Ωστόσο, επειδή πολλοί ακορντεονίστες εξακολουθούν να μου ζητούν να τους μεταδώσω τη γνώση και την εμπειρία μου, έχω επιλέξει έναν διαφορετικό, απολύτως προσωπικό τρόπο συνύπαρξης μαζί τους.
Τους υποδέχομαι στο σπίτι μου, παίζουμε μαζί, ηχογραφούν τα παιξίματά μου, καθώς και τις συζητήσεις μας γύρω από το ακορντεόν, τη μελέτη, τον ήχο και τη μουσική σκέψη, και στη συνέχεια μελετούν πάνω σε αυτό το υλικό.
Δεν πρόκειται για διδασκαλία με την τυπική έννοια, αλλά για μια ζωντανή ανταλλαγή εμπειρίας, η οποία πραγματοποιείται αφιλοκερδώς. Είναι ο τρόπος μου να προσφέρω, χωρίς να προδίδω ούτε τον εαυτό μου ούτε τη βαθιά μου πεποίθηση ότι η διδασκαλία, όταν γίνεται, οφείλει να γίνεται με απόλυτο σεβασμό.
Κυρία Τηγανούρια, σας ευχαριστούμε γι’ αυτή τη μελωδική συνομιλία, γι’ αυτή τη συναυλία που μας χαρίσατε.
*Κι εγώ σας ευχαριστώ θερμά για τις ζεστές και ανθρώπινες ερωτήσεις, που ξεκλείδωσαν μέσα μου μια μεγάλη δόση συναισθήματος.
