Γράφει η Θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
«Τι μπορεί να γιατρέψει, τι μπορεί να σκοτώσει, τι μπορεί να σε κάνει να δεις όνειρα γλυκά ή μπορεί νεκρό να αναστήσει; Τι μπορεί να κάνει έναν άντρα μια γυναίκα για πάντα ν’ αγαπήσει ή σχεδόν για πάντα…»
Ο Χιλιανός συγγραφέας, Ariel Dorfman, λόγω καταγωγής έχει εμμονή με την εκδίκηση και τη συγχώρεση.
Έχοντας αντιμετωπίσει αυτά τα ερωτήματα με ρεαλιστικούς όρους στο Death and the Maiden, τώρα τα εξερευνά εξπρεσιονιστικά στο Purgatorio και το αποτέλεσμα δείχνει την τρομερή δραματική του ευφυΐα.
Το Purgatorio πρωτοπαρουσιάστηκε από το Seattle Reperatory Theatre, Seattle – Washington στις 29 Οκτωβρίου 2005 στο Bagley Wright Theatre, σε σκηνοθεσία David Esbjornson και οι Charlayne Woodard και Dan Snook ερμήνευσαν τους ρόλους της Γυναίκας και του Άντρα.
Το Καθαρτήριο είναι ένας μη καθορισμένος τόπος – ένας παράξενος τόπος από τον οποίο μπορεί κάποιος να φύγει, αλλά στον οποίο επιστρέφει ούτως ή άλλως – όπου μια Γυναίκα και ένας Άντρας πρέπει να αντιμετωπίσουν τις αλήθειες της ζωής τους και, μέσα από λόγια και αναμνήσεις, να προσπαθήσουν να λυτρωθούν από μια τραγική μοίρα.
Ένα δωμάτιο, το οποίο θα μπορούσε να είναι μία φυλακή, ένα άσυλο, ένας τόπος βασανιστηρίων ή ένας τόπος κάθαρσης. Μία αμφίρροπη συνομιλία. Ερωτήσεις και απαντήσεις, σχεδόν ανάκριση. Ποιο είναι όμως το θύμα; Και ποιος ο δήμιος;
Ο Ariel Dorfman παίρνει τον αρχαιοελληνικό μύθο και τα συστατικά της κλασικής τραγωδίας και γράφει ένα νέο έργο για τη βία και τη σκληρότητα, τόσο δυνατό και έντονο όσο και το Death and the Maiden (Ο Θάνατος και η Κόρη) όπως την επιτυχημένη ομότιτλη ταινία που σκηνοθέτησε ο Roman Polanski το 1994 και έχουμε παρακολουθήσει και στις ελληνικές θεατρικές σκηνές.
Η μετάφραση των Γιώργου Αγγελίδη και Τίτου Ρουμελιώτη καταφέρνει να αποδώσει στην ελληνική γλώσσα το κείμενο, με έντονο λυρισμό, αισθησιασμό, δίνοντας έμφαση στην έκφραση των έντονων συναισθημάτων, αφήνοντας το πολιτικό πλαίσιο εκτός, όπως επιθυμεί και ο συγγραφέας, και αφήνει τις πράξεις υπερηφάνειας, εκδίκησης, και σκληρότητας να έχουν τον πρώτο λόγο.
Η σκηνοθεσία του Χρήστου Ντόβα προτάσσει μία ενστικτώδη δύναμη που δεν αφήνει τον θεατή να πάρει ανάσα.
Δύο χαρακτήρες, που ονομάζονται απλά Άνδρας και Γυναίκα.
Ποια ακριβώς είναι η σχέση τους; Θα μπορούσε να είναι ένας ψυχίατρος και η ασθενής του λόγω των ενδυμάτων τους, αυτή είναι μία πρώτη εντύπωση.
Σιγά σιγά, όμως, η Γυναίκα αναγκάζεται να αντιμετωπίσει τις πράξεις της. Πάνω από όλα, πρέπει να παραδεχθεί ότι, αφού ο σύντροφός της την εγκατέλειψε για μια άλλη γυναίκα, δολοφόνησε τα δύο παιδιά τους.
Σε αυτό το σημείο η εικόνα ξεκαθαρίζει: αυτό που παρακολουθούμε είναι μια προέκταση του αρχαιοελληνικού μύθου/τραγωδίας που διαδραματίζεται σε ένα καθαρτήριο του Δάντη. Η παιδοκτόνος βιώνει και την πολιτική εξορία.
Ο συγγραφέας κινεί τα νήματα της αποκάλυψης με απίστευτη δεξιοτεχνία, όπως ο Sartre στο έργο του, «Κεκλεισμένων των θυρών», όταν μας πληροφορεί για το παρελθόν των χαρακτήρων που βασανίζονται στην κόλαση.
Η Έφη Σισμανίδου, εναλλάσσοντας τους ρόλους του κατήγορου και του θύματος, η Γυναίκα, διαχειρίζεται τους συναισθηματικούς της κραδασμούς με δύναμη ψυχής και εξομολογείται μια θηριωδία χωρίς ίχνος μεταμέλειας για τη νεκρή γυναίκα.
Ο Χρήστος Ντόβας σαν χαμένη εξαγνισμένη ψυχή, ο Άντρας, γελά ειρωνικά, λαχταρώντας «άλλη μια μαχαιριά στη ζωή», στέκεται απέναντί της αντάξιος αντίπαλος.
Και οι δύο ηθοποιοί είναι πραγματικά εξαιρετικοί και μας ξεναγούν στην ομορφιά της ψευδαίσθησης του θεάτρου.
Ιδιαίτερη μνεία απαιτείται προς τους συντελεστές αυτού του μικρού έργου τέχνης που παρακολουθήσαμε: Αρετή Μώκαλη (κινησιολογία), Ειρήνη Ζήτα (ενδυματολόγος), Στέφανος Λώλος (σκηνογραφία) και Γρηγόρη Θεοδωρίδη (φωτισμοί) που δημιούργησαν ένα «καθαρτήριο» που θα ζήλευαν και οι ανακριτές της Ιεράς Εξέτασης.
Κάθε κίνηση των δύο πρωταγωνιστών είναι μελετημένη στη λεπτομέρεια, μέσα σε κοστούμια που φωτίζουν την ιδιότητα και την καταγωγή τους, μία φενάκη και ένας θρόνος είναι υπεραρκετά για να μετατραπούν σε αιώνια δεσμά και τα φώτα νέον να δίνουν ελπίδες, αλλά και να τις γκρεμίζουν στα τάρταρα, ταυτόχρονα.
Μπορούν να συγχωρεθούν όλες οι αμαρτίες, ακόμα και οι πιο τρομερές; Είναι η ανθρωπότητα εγκλωβισμένη σε έναν αέναο κύκλο εγκλήματος και τιμωρίας; Με λίγα λόγια, η λύτρωση μπορεί να νικήσει την εκδίκηση;
Η απάντηση κάθε Πέμπτη βράδυ στον Μικρό Κεραμεικό.
Καλή σας Θέαση!
***
Το «Purgatorio» του Ariel Dorfman για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τον Χρήστο Ντόβα
