Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Πενθέας: «Οδήγησέ με μέσα από την πόλη. Ανάμεσα στους κατοίκους της Θήβας είμαι ο μόνος άντρας που τολμά αυτήν την πράξη»
***
Η συμπαραγωγή των Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, Εθνικό Θέατρο Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» και Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος προτείνει μία ιδιαίτερη ανάγνωση της τραγωδίας το φετινό καλοκαίρι.
Καθώς έχουν σωθεί μόνο οι στίχοι των τραγωδιών και μονάχα εικασίες μπορούν να γίνουν για τη μουσική επένδυσή τους, ήρθε ο καιρός να δημιουργηθεί μία παράσταση, όπου η μουσική έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς όμως να παραγκωνίζεται το κείμενο ή να «παρουσιάζεται» άλλο έργο.
Η ομάδα των Robin Robertson (μετάφραση στα αγγλικά), Θεόδωρου Στεφανόπουλου (μετάφραση στα ελληνικά), Doroteya Tabakova (μετάφραση στα βουλγαρικά), Ιωάννας Ρεμεδιάκη και Pavlina Doublekova (δραματουργία), Nathan Cooper και Mark Modzelewski (διδασκαλία αγγλικού λόγου) μελέτησε την ευριπίδεια τραγωδία και υπήρξε πολύτιμη αρωγός στην προσπάθεια του Javor Gardev να υλοποιήσει την ιδέα του για μία σύγχρονη παρουσίασή της.
Ο Βούλγαρος σκηνοθέτης Javor Gardev υπογράφει τη θεατρική διασκευή με την Ιωάννα Ρεμεδιάκη και ο λόγος του Ευριπίδη όχι μόνο θα ακουστεί καθάριος στην αγγλική γλώσσα αλλά θα τονιστούν και όλα τα βαθύτερα νοήματά του.
Ο σκηνοθέτης πετυχαίνει να δημιουργήσει ολοκληρωμένους χαρακτήρες όπως τους έχει φανταστεί ο τραγικός ποιητής και η σκηνοθετική άποψη εστιάζει στα ολέθρια αποτελέσματα που επιφέρουν η αναλγησία, η βία, η σκληρότητα, η υπεροψία, η απουσία σύνεσης και η απροθυμία διαλόγου, ο φόβος για το νέο και το διαφορετικό.
Οι Αλέξανδρος Μυλωνάς (Κάδμος) και Samuel Finzi (Τειρεσίας) υποδύονται τους ρόλους τους με άνεση και αλήθεια, τονίζοντας την αξιοπρέπεια και τη σοφία των γηρατειών.
Οι Leonid Yovchev (Διόνυσος) και Mιχαήλ Ταμπακάκης (Πενθέας) αποδεικνύονται ισάξιοι αντίπαλοι στον ερμηνευτικό αγώνα. Εγωιστές και αλαζόνες υπερασπίζονται τις αξίες τους μέχρι θανάτου με άψογη εκφορά του λόγου, απόλυτο έλεγχο εκφράσεων και κίνησης.
Η Λουκία Μιχαλοπούλου (Αγαύη) είναι κάπως αμήχανη ως Μαινάδα, αλλά όταν «ήρθε στα συγκαλά της», εκδηλώνει τον μητρικό της σπαραγμό με εκ βαθέων οδύνη.
Οι Ivan Nikolov (Υπηρέτης), Ivan Yurukov (Πρώτος Αγγελιαφόρος) και Martin Dimitrov (Δεύτερος Αγγελιαφόρος) καταφέρνουν να δώσουν στιβαρές και αυθεντικές ερμηνείες.
Οι Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva και Alexandra Svilenova αποτελούν τον χορό των Βακχών. Ερμηνεύουν σαν ένα σώμα και μία φωνή. Σε όλους τους ηθοποιούς αξίζουν συγχαρητήρια που παρόλο που δεν μιλούσαν στη μητρική τους γλώσσα δημιούργησαν ξεχωριστούς χαρακτήρες.
Ο Javor Gardev δίνει απόλυτη ελευθερία στους ραψωδούς The Tiger Lillies. Το βρετανικό συγκρότημα έχει δείξει ενδιαφέρον για την ελληνική μουσική στο παρελθόν. Να θυμίσουμε το show τους «The Gutter to the Stars» στο οποίο κυριαρχεί το ρεμπέτικο τραγούδι όπως και στον δίσκο τους «Lemonaki». Η μουσική και οι στίχοι επισκιάζουν τον λόγο, όπως ο Διόνυσος επιβλήθηκε στον Πενθέα.
Οι Tiger Lillies, Martyn Jacques (Μεσαίος) – Adrian Stout (Aιθέριος) και Budi Butenop (Χθόνιος) πραγματοποιούν μία εμπνευσμένη συναυλία που παρασέρνει κατά τη διάρκειά της και τον χορό των Μαινάδων.
Στην κυριαρχία της μουσικής βοήθησε η σκηνογραφία του Nikola Toromanov που τοποθέτησε κιγκλιδώματα στην ορχήστρα, τα τείχη της πόλης της Θήβας, προετοιμάζοντας τους θεατές τι να περιμένουν. Η μεταλλική οριοθέτηση του χώρου δεν είναι αρκετή για να σταματήσει τον εκδικητικό Διόνυσο. Η βίαιη πτώση του Πενθέα επισημαίνει πως η ανθρώπινη δύναμη και εξουσία εκμηδενίζεται από τη θεϊκή βούληση.
Η χορογραφία της Uršula Teržan εγκλωβίζει τις Μαινάδες σε πανομοιότυπες και επαναλαμβανόμενες χορευτικές φιγούρες που ενώ δίνουν την εντύπωση πως θα «εκραγούν», τελικά, περιορίζονται μόνο σε έντονη σωματική κίνηση και εκφραστικότητα.
Τα κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη αποτυπώνουν ξεκάθαρα την κοινωνική θέση των προσώπων. Η ενδυματολόγος περιορίζεται στις αποχρώσεις λευκού και μαύρου, δίνοντας έμφαση στο gothic στοιχείο, κυρίως, στην εμφάνιση του χορού.
Η Στέλλα Κάλτσου επιμελείται τους φωτισμούς της παράστασης με βασικό μέλημα να εξωτερικεύονται οι εσωτερικές δονήσεις των προσώπων.
Η παράσταση του Javor Gardev κερδίζει στα σημεία αφού κατάφερε να ενώσει διαφορετικούς λαούς και κουλτούρες, να ξεπεράσει το εμπόδιο της γλώσσας, να «μιλήσει» για την αδυναμία του ανθρώπου να αποδεχθεί το καινούργιο χωρίς βίαιη αντίδραση και πεισματική άρνηση στα όρια της αλαζονείας. Θεός και Άνθρωπος στέκονται απέναντι σε μία αέναη μάχη επικράτησης.
***
«Βάκχες» του Ευριπίδη με τους The Tiger Lillies σε μια σπάνια επιδαύρια συναστρία
