Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
«Ίων: Αλίμονο, είναι δυνατόν κανείς, στον κόσμο αυτόν που τον φωτίζει ο ήλιος, μέσα στην ίδια μέρα να μάθει όλα αυτά».
*
Η τραγωδία του Ευριπίδη (485 π.Χ. – 406 π.Χ.) Ίων, με έντονα κωμικά στοιχεία, εδιδάχθη στο θέατρο του Διονύσου το 412 π.Χ. Δύο «από μηχανής» θεοί, Ερμής και Αθηνά, θα αφηγηθούν την ιστορία του Ίωνα και θα δώσουν λύση που θα φέρει αίσιο τέλος στις αναζητήσεις και τις ελπίδες των ηρώων.
Στην αρχή του έργου ο Ερμής εξιστορεί εν συντομία τον βίο του Ίωνα. Ο Ίων υπηρετεί στο ιερό του θεού Απόλλωνα ως δούλος, χωρίς να γνωρίζει πως είναι ο καρπός του βιασμού της Κρέουσας, της Αθηναίας βασιλοπούλας.
Εκείνη τον άφησε στη σπηλιά που τον γέννησε και τον θεωρεί νεκρό. Όταν ο Ξούθος, δεινός πολεμιστής βοήθησε την Αθήνα και βγει νικήτρια στη χρόνια διαμάχη με την Εύβοια, εκείνη του δίνεται ως ανταμοιβή.
Η ατεκνία του ζευγαριού τους οδηγεί στο Μαντείο των Δελφών για να λάβουν χρησμό από την Πυθία. Οι παρανοήσεις και οι παρεξηγήσεις θα προκαλέσουν μπερδέματα, αλλά ο Απόλλωνας θα «προστατέψει» ακόμη φορά τον εαυτόν του, ο Ίων θα μάθει την καταγωγή του, θα γνωρίσει τη μητέρα του. Η θεά Αθηνά θα δώσει τη λύσει που επιθυμεί ο Λοξίας, Ξούθος και Κρέουσα θα τεκνοποιήσουν και ο Ίων, ο Ερχόμενος θα γίνει ο γεννήτορας της γης της Ιωνίας.
Ο Θωμάς Μοσχόπουλος θα ισορροπήσει τα τραγικά και κωμικά στοιχεία του έργου του Ευριπίδη με χειρουργική ακρίβεια. Η σκηνοθεσία του θα ξετυλίξει το κουβάρι του μύθου και της πλεκτάνης με ρυθμό και ένταση. Θα δώσει έμφαση στην καταδικαστέα πράξη του θεού αφιερώνοντας λίγα λεπτά λιτάνευσης σε όλες τις νέες που πόθησαν οι θεοί για το κέφι τους.
Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί τον θεό Ερμή ως αντικατοπτρισμό τόσο των θεών όσο και των ανθρώπων με την παρουσία δύο ηθοποιών επί σκηνής. Η αμφισημία θα κυριαρχήσει στα λόγια, στις πράξεις, στις σκέψεις των ηρώων.
Το σημαντικό ζήτημα που πραγματεύεται ο «Ίων» του Ευριπίδη είναι η ταυτότητα. Ένα ζήτημα που υπερτονίζεται μέσα από τη διδασκαλία του Μοσχόπουλου προς τους ηθοποιούς του και στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει αίσιο τέλος σε αντίθεση με τον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή (497 π.Χ. – 405 π.Χ.). Ένας έφηβος, χωρίς όνομα, αγνώστων γεννητόρων και δούλος θα αναμετρηθεί με την αλήθεια χωρίς φόβο. Από έκθετος και άπατρις θα γίνει ελεύθερος Αθηναίος πολίτης.
Η Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα θα λάμψει τόσο με τη φυσική της ομορφιά όσο και με την ερμηνεία, την αψεγάδιαστη άρθρωση, τις συναισθηματικές εξάρσεις και κορυφώσεις.
Ο Νεοκλής Νεοκλέους ως Ξούθος, έχει την άνεση του πολεμιστή και πλάθει έναν χαρακτήρα δίκαιο, ειλικρινή και κάπως «προστατευτικό» προς την «άτεκνη» σύζυγο. Οι Φυρογένη και Νεοκλέους έχουν συνεργαστεί ξανά, όπως το 2006 στο έργο του Μάριου Ποντίκα «Ο Δολοφόνος του Λάϊου και τα Κοράκια» σε σκηνοθεσία Λέας Μαλένη.
Ο Γιάννης Τσουμαράκης, υποδύεται τον έφηβο Ίωνα με ειλικρίνεια, υποστηρίζει την αθωότητα της ηλικίας του με άνεση και κάνει φανερή την αγωνία του για την καταγωγή του στον τόνο της φωνής του.
Οι Βαλεντίνος Κόκκινος ως Παιδαγωγός, Νικόλας Γραμματικόπουλος και Δημήτρης Λαγούτης ως Ακόλουθοι, Δημήτρης Αντωνίου ως Θεράπων και Ιωάννης Βαρβαρέσος ως Πυθία έκαναν μία σεβαστή προσπάθεια να ανταποκριθούν σε όσα τους ζητήθηκαν.
Η Μαργαρίτα Ζαχαρίου ως Αθηνά ξεχώρισε για το παράστημα και την ερμηνεία της με καθαρότητα λόγου χωρίς στολίδια και παιχνιδίσματα.
Οι Ανδρέας Κουτσόφτας και Βασίλης Χαραλάμπους ως Ερμής θα δώσουν μία ισορροπημένη παιγνιώδη χροιά στην ερμηνεία τους που θα επικροτηθεί από το θερμό χειροκρότημα των θεατών.
Ο χορός, που αποτελείται από τους (αλφαβητικά) Βασίλη Αθανασόπουλο, Δημήτρη Αντωνίου, Ιωάννη Βαρβαρέσο, Γρηγόρη Γεωργίου, Νικόλα Γραμματικόπουλο, Μαρία Δράκου, Μαργαρίτα Ζαχαρίου, Ιωάννα Κορδάτου, Θεοφάνη Κοσμά, Ανδρέα Κουτσόφτα, Μάριαν Κυπριανού, Δημήτρη Λαγούτη, Πέλλα Μακροδημήτρη, Θεόφιλο Μανόλογλου, Αθηνά Μουστάκα, Χρήστο Παπαδόπουλο, Χριστίνα Παπαδοπούλου, Ιωάννα Παπαμιχαλοπούλου, Κρις Σπύρου, Μαρία Τσιάκκα και Βασίλη Χαραλάμπους έχει μία δυναμική παρουσία που βοηθά ενεργά στην εξέλιξη της δράσης.
Ο Βασίλης Παπατσαρούχας δημιουργεί ένα σκηνικό σύμπαν όπου πυλώνες-καθρέφτες αντανακλούν το εκτυφλωτικό φως του Μαντείου, το διττό νόημα της προφητείας. Τα γυαλιά ηλίου βοηθούν τους θνητούς να αντέξουν να δουν το φως της αλήθειας. Τα κοστούμια προσεγμένα, φανερώνουν την καταγωγή και τη κοινωνική θέση των ηρώων. Το αέρινο μαύρο φόρεμα της Κρέουσας έρχεται σε αντίθεση με μαύρο έρεβος του ενδύματος της Πυθίας.
Ο κινησιολόγος-χορογράφος της παράστασης, Φώτης Νικολάου, δίνει έμφαση στην εξωτερίκευση της εσωτερικής δίνης που βιώνουν τα πρόσωπα του έργου.
Ο σχεδιασμός φωτισμού της παράστασης ανήκει στον Γεώργιο Κουκουμά που επιτρέπει στο φως να κυριαρχήσει παντού, στη φύση, στον ναό, στις καρδιές των ανθρώπων.
Οι συνθέσεις σε ρυθμούς ροκ και ραπ μουσικής των Nama Dama (πλήκτρα, φωνή), Ζήνωνα Οικονομίδη (ηλεκτρική κιθάρα, εφέ, μπουζούκι) και Νικόλα Τσαγγάρη (κρουστά, samples) θα απογειώσουν τη δυναμική της παράστασης.
Παρακολουθήσαμε μία φροντισμένη και δουλεμένη παράσταση ενός «δύσκολου» έργου του Ευριπίδη που δεν παύει να ασκεί κριτική στα κακώς κείμενα της εποχής του και να συνεχίζει να προβληματίζει έως και σήμερα.
Το πρόγραμμα-βιβλίο της παράστασης είναι μία καλαίσθητη δημιουργία των εκδόσεων Νεφέλη και του ΘΟΚ.
**
Το παρόν έδωσαν και τα δύο μικρά αλεπουδάκια στην τελευταία παράσταση για το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, όπως έκαναν, και στην έναρξη του, τον Ιούνιο στην παράστασης της «Μήδειας»…
