Γράφει η Θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Φάντασμα Δαρείου: «όταν ανθίσει η αλαζονεία καρπίζει το στάχυ της τύφλωσης και απ’ αυτό μόνο δάκρυα μπορεί να θερίσει κανείς. Αυτά να βλέπετε εσείς και να μην ξεχνάτε την Αθήνα, ούτε την Ελλάδα και κανείς να μην περιφρονεί τη μοίρα του ποθώντας άλλη και σκορπώντας τη μεγάλη ευτυχία του».
«Μια Λειτουργία, Δέηση κι Ακολουθία των Παθών των Περσών» αναφέρεται στο δελτίο τύπου της παράστασης και είναι μία από τις λίγες φορές που ό,τι «υπόσχεται» πραγματοποιείται και επί σκηνής από την παραγωγή.
Με αρωγό τη σύγχρονη μετάφραση της Νικολέττας Φριντζήλα που επιτρέπει στην τραγωδία του Αισχύλου να αποκτά νέα δυναμική στους χαλεπούς καιρούς που βιώνει η ανθρωπότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Φαίδων Καστρής σκηνοθετεί και ερμηνεύει.
Ο έμπειρος ηθοποιός θα ντυθεί τα ενδύματα του ιερέα και θα τελέσει μία δέηση μνημοσύνης για τους νεκρούς των ηττημένων Περσών στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Ο Πέρσης βασιλιάς Δαρείος στρέφεται εναντίον της Αθήνας και της Ερέτριας το 492 π.Χ. μετά την Ιωνική Επανάσταση, επειδή βοήθησαν τις πόλεις της Ιωνίας, αλλά ο στόλος του Μαρδόνιου ναυάγησε στο Όρος Άθως και δύο χρόνια αργότερα οι Δάτης και Αρταφέρνης γνωρίζουν την ήττα στη μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ. από τους Αθηναίους με αρχηγό τον Μιλτιάδη.
Ο θάνατος του Δαρείου, καθιστά βασιλιά των Περσών τον γιo του Ξέρξη, ο οποίος εκστρατεύει εναντίον της Ελλάδας το 480 π.Χ. με έναν και μοναδικό σκοπό, τον αφανισμό των Ελλήνων.
Οι πρώτες επιτυχίες σε Θερμοπύλες και Αρτεμίσιο, ενθαρρύνουν τους Πέρσες, όμως ο Θεμιστοκλής έχει τον τελευταίο λόγο στη ναυμαχία της Σαλαμίνας όπου καταστρέφεται ο περσικός στόλος.
Αυτή η οδυνηρή και ντροπιαστική ήττα των Περσών είναι το θέμα της τραγωδίας του Αισχύλου που διδάχθηκε το 472 π.Χ.
Τον ποιητή τον ενδιαφέρει να δείξει τις συνέπειες που έχει για τους λαούς η αλαζονική εξουσία, η χωρίς μέτρο πλεονεξία και φιλοδοξία.
Ο Νίκος Δεντάκης μετατρέπει τη σκηνή του θεάτρου σε έναν ναό-κρύπτη με εμφανή τα πλούτη του βασιλείου των Περσών. Δίπλα στον βωμό βρίσκεται θαμμένος και ο Δαρείος. Τα μάτια των θεών είναι παντού και εποπτεύουν στο μαυσωλείο μνήμης και πόνου.
Στον άμβωνα θα σταθεί η Άτοσσα για να αφηγηθεί το όνειρο που την τάραξε, να θρηνήσει τους δεκάδες νεκρούς του βασιλείου της που δεν οφείλεται μόνο στην ανδρεία των Ελλήνων, αλλά κυρίως στον υπερόπτη γιo της.
Τα φροντισμένα κοστούμια της Δόμνας Ζαφειροπούλου θα ενδυθεί ο ηθοποιός Φαίδων Καστρής και θα μυηθεί πρώτα εκείνος στη μυσταγωγία της τραγωδίας και με ειλικρινή οδυρμό ψυχής θα την κοινωνήσει στο «ποίμνιο» που παρευρίσκεται στον χώρο. Θα τελέσει με σπαρακτική φωνή, με σώμα που δονείται σε κάθε κίνηση, σε κάθε βήμα μία προσευχή για τους ηττημένους της βίας, του επεκτατισμού, της έπαρσης και του εγωκεντρισμού.
Ο Καστρής μεταμορφώνεται με άνεση στα σημαντικά πρόσωπα του έργου, κήρυκας, Άτοσσα, Δαρείος, Ξέρξης δίνοντας σε καθένα από αυτά κάτι από τη δική του προσωπικότητα.
Βιώνει τον πόνο, την θλίψη, αφήνει δάκρυα λύτρωσης να κυλήσουν και ίσως, έτσι οι άδικα χαμένοι στη ναυμαχία να βρουν τη γαλήνη, τη δύναμη να συγχωρέσουν, και να πορευτούν στη χώρα του Άδη, «καθαροί» πια.
Καταπονημένος από την ένταση του πένθους θα αναφωνήσει κοιτάζοντας το ποίμνιο στα μάτια: «Είμαστε εμείς οι Πέρσες, είμαστε πάντα εμείς που με τα ανάλαφρα πλοία χαθήκαμε, είμαστε εμείς οι ηττημένοι, δεν είναι ο Ξέρξης που μας ρημάζει, είναι που πάντα τον ανεχόμαστε εμείς!».
Η ερμηνεία-βίωμα του Φαίδωνα Καστρή, ενός υπηρέτη της θεατρικής τέχνης, θα μας δώσει την αίσθηση της θρησκευτικής κατάνυξης μέσα από τη μουσική σύνθεση του Στέφανου Κοζάνη και τα εξαίρετα φωτιστικά παιχνιδίσματα του Αποστόλη Τσατσάκου.
Μία παράσταση-ευλογία για τους αδικοχαμένους Πέρσες, μία παράσταση-θρήνος για τον σύγχρονο άνθρωπο που έχει χάσει την ταυτότητά του, την ελευθερία του.
***
