Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Η ανακοίνωση πως η θεατρική ομάδα «bijoux de kant» θα ανέβαζε στο «HOOD art space» το «Πανδοχείον η Φιλόξενη Ερημία», ένα έργο βασισμένο σε κείμενο του Επαμεινώνδα Γονατά με γέμισε ανυπομονησία.
Είχα δει πριν χρόνια, νομίζω το 2011, στο Studio Μαυρομιχάλη τη σκηνική σύνθεση του Γιάννη Αναστασάκη «Ε. Χ. Γονατάς- Από την Κρύπτη στο φως με Τρεις μπακιρένιες Δεκάρες», οπότε τώρα, μία παράσταση, η οποία στηρίζεται σε ένα άλλο έργο του Γονατά, είναι μία πρόσκληση – πρόκληση σε ένα ταξίδι στον χρόνο και την ονειροφαντασία.
Ο συγγραφέας και μεταφραστής Επαμεινώνδας Γονατάς (1924 – 2006) παρά τη μικρή παρακαταθήκη του, «Η κρύπτη» (ποιητική πρόζα, 1959), «Το Βάραθρο» (1963), «Οι Αγελάδες» (1963), «Ο φιλόξενος καρδινάλιος» (1986), «Η προετοιμασία» (1991), άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη νεοελληνική λογοτεχνία με το υπαινικτικό του ύφος, το προσωπικό βίωμα που ξεπερνούσε τα όρια του ατομικού, το ξένο και το οικείο, τον αφηγηματικό συνδυασμό πρόζας και ποίησης.
Μία ιδιαίτερη προσωπικότητα που μελετούσε την ψυχολογία ανθρώπων και ζώων. Η αγάπη του Γονατά για τη φύση και το ζωικό βασίλειο αποτυπώνεται σχεδόν σε όλα τα δημιουργήματά του.
Η δραματουργική επεξεργασία της Ασημένιας Ευθυμίου δίνει στον «Φιλόξενο καρδινάλιο» πνοή ζωής. Ο αφηγηματικός λόγος ρέει αργά, μυστηριακά και μυστικιστικά. Η φύση οργιάζει με την απούσα παρουσία της.
Ο καταπονημένος ταξιδιώτης κύριος Αγάθης προσπαθεί να ξεκουραστεί σε ένα μικρό, ίσως παιδικό, σιδερένιο κρεβάτι. Το δωμάτιο λιτό, έχει τα απολύτως απαραίτητα. Το τιτίβισμα ενός πουλιού δεν αφήνει τον κύριο Αγάθη να κοιμηθεί. Όταν θα εμφανιστεί ο καμαριέρης Θεοφάνης, κατάκοπος και αυτός, ο φιλοξενούμενος θα αφεθεί σε ένα εξομολογητικό παραλήρημα όπου παρελθόν και παρόν θα δώσουν «ζωή» στα άψυχα και τα έμψυχα όντα του δωματίου και όχι μόνο.
Η σκηνοθεσία του Γιάννη Σκουρλέτη θα επιτύχει για μία φορά να συμπορευτούν θέατρο και λογοτεχνία σε ένα μυστηριακό σύμπαν όπου ο λόγος, το συναίσθημα, η μνήμη έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Δύο φιγούρες, βγαλμένες από το πολύ μακρινό παρελθόν που ο άνθρωπος αγαπούσε τη ζωή στην ύπαιθρο και ήταν ευτυχισμένος με την ελευθερία του. Το όνειρο και η πραγματικότητα αγκαλιάζονται και χάνονται μέσα στον χωροχρόνο.
Ο Θανάσης Δήμου (Αγάθης) θα αποδώσει τον εμμονικό ταξιδιώτη χωρίς κανένα ψεγάδι, με εγκράτεια και αλήθεια ψυχής.
Ο Χάρης Χαραλάμπους- Καζέπης (Θεοφάνης) ως νυσταλέος καμαρότος θα αφήσει ελεύθερο το κωμικό στοιχείο του ρόλου αποφεύγοντας όμως τη γελοιοποίησή του. Και οι δύο ηθοποιοί μας έδωσαν την εντύπωση πως έχουν έναν μυστικό κώδικα επικοινωνίας και δείχνουν υπακοή άνευ όρων σε μία μυστική συμφωνία.
Η σκηνογραφία και τα κοστούμια του Νίκου Παπαδόπουλου μας ταξιδεύουν σε μία άλλη, πολύ μακρινή εποχή. Το δωμάτιο μοιάζει με κελί μοναχού, καθώς ζεσταίνεται από μία ξυλόσομπα και είναι διακοσμημένο με τον Εσταυρωμένο. Οι μάσκες με τα ανθρώπινα πρόσωπα που κοιμούνται ή είναι νεκρά ίσως συμβολίζουν τους προηγούμενους και τους επόμενους ταξιδιώτες της ζωής. Και οι συμβολισμοί δεν σταματούν εδώ. Ένα μπαούλο με μήλα, μία μπάλα από εφημερίδες, γυμνές μπανέλες μίας ομπρέλας πάνω σε ένα σκαμνάκι, ίσως το νεκρό πουλί.
Οι φωτισμοί του Γιώργου Μαρουλάκου αφήνουν το αδύναμο κιτρινωπό φως των κεριών να απλωθεί παντού στο δωμάτιο, μην ξεχνάμε πως είμαστε θεατές μιας νύχτας από τη ζωή ενός ταξιδιώτη που έχει ανάγκη να ξεκουραστεί και να μιλήσει.
Μία εμπνευσμένη θεατρική πρόταση για τα όνειρα που δεν χάνονται με το φως της αυγής, αλλά γίνονται οδυνηρή πραγματικότητα.
***
Το «Πανδοχείον η Φιλόξενη ερημιά» παρουσιάζει ο Γιάννης Σκουρλέτης και η «bijoux de kant»
