“Οστέα Ξηρά Σφόδρα”, θεατρική ευλάβεια και συμβολισμός για τη μνήμη του θανάτου

Κι είδα σάρκα και νεύρα
να φύονται, δέρμα
ν’ ανεβαίνει επάνω τους
είδα
μα δεν είχαν ακόμα πνοή.
Ιεζεκιήλ 37 (μετάφραση Γιώργος
Κοροπούλης)

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Δύσκολη παράσταση. Αν όμως αφεθείς, τα συναισθήματα σε πλημμυρίζουν. Θύμησες και αναμνήσεις. Νοσταλγικές ιστορίες, που φαντάζουν σήμερα σαν παραμύθια… Εκπληκτικές εμπειρίες και αφηγήσεις από ανθρώπους που έζησα ή γνώρισα στο διάβα της ζωής μου. Αυτό σκεπτόμουν κι έτσι συμμετείχα στην παράσταση, όπου μια εντελώς ιδιαίτερη θεατρική γλώσσα γεννιόταν. Επιστρέψαμε στην πηγή που γεννά τους χιλιάδες υποκριτικούς εαυτούς μας. Κάθε κίνηση, κάθε στάση γεννά χαρακτήρα. Κάθε σύσπαση του προσώπου γεννά ιστορία. Παρατηρώ. Ο θεατής παρατηρεί και παρακολουθεί. Ο ηθοποιός παρατηρεί το μέσα του. Γίνεται ταυτόχρονα ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο.
Το «Οστέα Ξηρά Σφόδρα», η παράσταση του Περικλή Μουστάκη, μας αγγίζει επειδή χρωματίζει όλη μας τη στάση απέναντι στο θάνατο. Μπορεί να τη μετατρέψει σε μεγάλη πρόκληση, σε κάτι που θα μας επιτρέψει να αναπτυχθούμε στο πλήρες μέτρο της ηλικίας και στο να προσπαθούμε συνεχώς να είμαστε όλα όσα μπορούμε να γίνουμε, χωρίς ελπίδα να βελτιωθούμε αργότερα αν δεν φροντίσουμε να είμαστε συνεπείς από σήμερα. Η μνήμη του θανάτου αποτελεί, κατά έναν παράδοξο τρόπο, ένα σκοπό για να προχωρήσουμε στη ζωή, για να γίνουμε το αληθινό πρόσωπο που κληθήκαμε και θελήσαμε να γίνουμε.

Διαυγές όνειρο

“Αλίμονο αν δεν αναμενόταν ένας Θεός να συμμαζέψει τους αφανισθέντες. Και να τους τάξει σε σκηνές δικαίων. Για τη δικαίωση της δημιουργίας”. (Χρ. Μαλεβίτσης)

Με έμφαση στο ονειρικό σώμα που αποδομείται, προσεγγίζοντας την έννοια της ακαμψίας αλλά ταυτόχρονα ακολουθώντας αυστηρές χειρονομιακές κωδικοποιήσεις ως εργαλείο δραματοποίησης, οι ηθοποιοί διατήρησαν το σκηνικό μέτρο δίνοντάς μας ταυτόχρονα τη σημασία της αυταπάρνησης.
Η ομάδα δημιουργεί καταστάσεις – σχόλια με όπλο της την κινησιολογία και τη λαλίστατη, καλοδουλεμένη και απόλυτα συγχρονισμένη χειρονομία, προσφέροντας μια πρωτότυπη πρόταση αμιγούς και σπάνιας θεατρικότητας.
Έμοιαζε με συνειδητό διαυγές όνειρο, ένα όνειρο κατά το οποίο έχουμε συνείδηση ότι ονειρευόμαστε ενώ αυτό είναι σε πλήρη εξέλιξη. Κατά τη διάρκεια του συνειδητού ονείρου, είναι δυνατό να ασκήσει κανείς έλεγχο πάνω στο ονειρικό περιβάλλον και να κάνει πράγματα που αλλιώς θα ήταν αδύνατο να κάνει στη φυσική πραγματικότητα.
Όπως σε ένα όνειρο μπορούμε να συνθέσουμε μία ολόκληρη κωμωδία ή τραγωδία, να παρακολουθήσουμε τη δράση, να αναγνωρίσουμε τους αστεϊσμούς, τους λυγμούς, τους φόβους και να γελάσουμε ή να τρομάξουμε ξυπνώντας με την αλαζονεία που φανερώνουν… Ο ρυθμός φτιάχνεται από μας και το χρόνο. Από μας και τους άλλους.

Παρηγορητικό όραμα

Ο Περικλής Μουστάκης επέστρεψε φέτος στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής» όχι μόνο ως ηθοποιός αλλά και ως σκηνοθέτης. «Οστέα Ξηρά Σφόδρα» είναι ο τίτλος της παράστασης που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί και εμπνέεται από το μεγαλειώδες όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ (Παλαιά Διαθήκη, Ιεζεκιήλ, § 37) με τα ξηρά οστά, τα διασκορπισμένα στην πεδιάδα, που αποκτούν σιγά σιγά και πάλι ζωή με τη θεία πνοή.
Σε αυτήν την ακραία -όπως χαρακτηρίστηκε- περφόρμανς, αλλά απόλυτα συγκινητική και δίκαιη με τις μνήμες μας, συμμετέχουν ο ίδιος ο σκηνοθέτης, ένας αξιολογότατος τετραμελής θίασος αλλά κι ένας ταχυδακτυλουργός. Βασίζεται στο μεγαλειώδες παρηγορητικό όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ. «Όραμα = καθετί που βλέπουμε # θέαμα # όραση # οπτασία # παράσταση #υπνοφαντασία # φάσμα, το – εξ αυτής η αγγλική λέξη panorama».
Κάθε λέξη περιλάμβανε όλη την εκτίμηση, όλη την ομορφιά, όλη την αρμονία και την αγάπη που πιθανώς να βρισκόταν σε κατάσταση νάρκης για τους περισσότερους από τους θεατές πριν γνωρίσουν τα σπουδαία κείμενα που οι ηθοποιοί μας αφηγούνται. Κάθε λέξη σήμαινε ότι δεν υπάρχει τίποτε το ασήμαντο, επειδή όσο ασήμαντο κι αν είναι κάτι, μπορεί να γίνει είτε έκφραση αγάπης ή ακόμη και άρνησή της.
“Κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, αργά η γρήγορα, κηρύσσεται σε αφάνεια. Ωσάν να μην υπήρξε ποτέ”. (Χρ. Μαλεβίτσης)

Η απόδοση του κειμένου συντονίστηκε με την κίνηση σε ένα πλαίσιο ειλικρίνειας, με βάθος και προσωπικό αντίκρισμα. Η σωματικότητα της ομάδας και η ανάδειξη του κώδικά της σε οργανωμένη, δομική μορφή θεατρικής δουλειάς, άνοιξε μια άλλη ενδιαφέρουσα οπτική στο κοινό, που βίωσε μια διαφορετική αισθητική εμπειρία.

Η προφητεία

Τη συγκεκριμένη προφητεία κατέγραψε ο Ιεζεκιήλ όταν κατακτήθηκε το Ισραήλ από τους Βαβυλώνιους, με σκοπό να παρηγορήσει και να εμψυχώσει τους συμπατριώτες του.
Επίσης, το «Οστέα Ξηρά Σφόδρα» εμπνέεται από τον πρόλογο/αφιέρωση του Χρήστου Μαλεβίτση στο έργο του “Έγκοπος Λόγος” (εκδ. Αρμός), όπου μιλάει για τον θάνατο του μικρού αδερφού του σε ηλικία τριών ετών. Μέσα από την παρουσίαση μιας πραγματικότητας πνευματικής ακινησίας, η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει μιαν αλλιώτικη πραγματικότητα, που εγκαινιάζεται ως δυνατότητα, μέσα από τη μνήμη και τη διαδικασία της εσωτερικής ανακαίνισης.
Ο Προφήτης Ιεζεκιήλ, του οποίου το όνομα σημαίνει «Θεός ισχυρός η Θεός ισχύων», ήταν υιός του Βουζεί, ανήκε σε ιερατική οικογένεια και ήταν απόγονός του Σαδώκ. Αιχμαλωτίσθηκε το 597 π.Χ. από τον Ναβουχοδονόσορα, κατά τη δεύτερη έλευσή του στην Ιερουσαλήμ, μαζί με χιλιάδες επίσημα πρόσωπα και γι’ αυτό έδρασε και απέθανε στη Βαβυλώνα. Εκεί κλήθηκε στο προφητικό αξίωμα, το οποίο άσκησε για είκοσι δύο (22) χρόνια. Ο Ιεζεκιήλ στη Βαβυλώνα έζησε τις τραγικές στιγμές της καταστροφής της Ιερουσαλήμ.
Το έργο του ήταν δύσκολο, αλλά και μεγαλειώδες. Ο Προφήτης έλεγε ότι τους Ιουδαίους βασάνιζαν δύο μεγάλα ψυχικά πάθη, τα οποία δεν τους άφηναν να μετανοήσουν. Το ένα ήταν ο εγωισμός, επειδή πίστευαν ότι τιμωρούνται αδίκως για τις αμαρτίες των προγόνων τους, και το δεύτερο ήταν η απελπισία, με αποτέλεσμα να κλίνουν προς την ειδωλολατρία. Ο Προφήτης Ιεζεκιήλ είχε πολλές αποκαλύψεις από τον Θεό και έκανε και διάφορες συμβολικές πράξεις. Δύο μεγάλα οράματα που είδε και περιγράφει στο βιβλίο του είναι το Χερουβικόν άρμα και ο νέος Ναός.
Είναι γνωστή η προφητεία του Προφήτου Ιεζεκιήλ περί της αποκαταστάσεως των Ισραηλιτών στα Ιεροσόλυμα, που προτυπώνει την ανάσταση των νεκρών, η οποία προφητεία διαβάζεται στην εκκλησία τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, μετά την επιστροφή από την περιφορά του Επιταφίου. Εκεί γράφεται ότι ο Θεός έφερε τον Προφήτη σε έκσταση και τον οδήγησε σε μια πεδιάδα που ήταν γεμάτη από ανθρώπινα οστά και του είπε να απευθύνει λόγο Κυρίου στα νεκρά οστά. Και καθώς εκήρυττε λόγο Κυρίου στα οστά, έγινε σεισμός και άρχισαν να πλησιάζουν το ένα με το άλλο, να αποκτούν νεύρα και σάρκες και επάνω σε αυτά πρόβαλε δέρμα. Στη συνέχεια του είπε να κηρύξει προς το πνεύμα και έτσι εισήλθε μέσα στα νεκρά αυτά οστά πνεύμα ζωογόνο και τα οστά ζωντάνευσαν και στάθηκαν στα πόδια τους. Και στη συνέχεια ο Θεός του έδωσε εντολή να κηρύξει: «Αυτά λέγει ο Κύριος. Να, εγώ θα ανοίξω τους τάφους και θα σας βγάλω από τα μνήματά σας και θα σας οδηγήσω στη χώρα του Ισραήλ… και θα σας δώσω το πνεύμα μου και θα πάρετε ζωή και θα σας τοποθετήσω στη χώρα σας και θα πεισθείτε ότι εγώ είμαι ο Κύριος».

Το πένθος

Είναι πολλές οι ερμηνείες και οι συνειρμοί που δημιουργούν οι προφητείες. Πάντα καλό υλικό για παραλληλισμούς και πηγή έμπνευσης. Η παράσταση που παρακολούθησα ήταν εξαιρετική. Σε κάποιους μπορεί να φάνηκε άβολη, ακανθώδης και αντίξοη. Σπαζοκεφαλιά να την παρακολουθήσεις, ειδικά στο πρώτο μέρος είναι δύσκολο να αντιληφθείς τι συμβαίνει. Όταν έρχεται όμως η εκφώνηση της προφητείας και ο θρηνητικός σπαραγμός, ως θεατής αρχίζεις να εξοικειώνεσαι με τα δρώμενα. Παρεμβάλλεται η ευφυέστατη εμφάνιση του ταχυδακτυλουργού που ελαφραίνει τη βαριά ατμόσφαιρα, σπάει τη σιγή του κοινού και δίνει την απαραίτητη απόσταση για την εξ ολοκλήρου επαφή με το πένθος, το οποίο βιώνεται απόλυτα και οδηγεί σε κάθαρση, σε λύτρωση. Κατόπιν το κείμενο του Χρήστου Μαλεβίτση απαγγέλλεται από τον «νεκρό» Περικλή Μουστάκη, που ολοκληρώνει και γνωστικά εναρμονίζει, απαρτιώνει, ενώνει σε μια κατεύθυνση το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης και το βέβαιο του θανάτου.
Χρειάζεται να είναι ανοιχτός θεατής κάποιος για να το δει. Δεν χρειάζεται να έχει γνώσεις. Να δει ένα έργο γεμάτο αισθήσεις, βιώματα και μνήμες. Με μινόρε ήχους και σκοτεινές αποχρώσεις που σκιαγραφούν με τον πιο ειλικρινή τρόπο τη φθορά. Τη φθορά που παγώνει μόνο με το λόγο, την τέχνη και το όνειρο. Φεύγεις σίγουρα σκεπτικός και γεμάτος, με ανοικτό στόμα, με συναισθήματα που ξεδιαλύνονται με το πέρασμα της ώρας. Σπάνια βλέπουμε παρόμοιες σκηνοθετικές ματιές, με εικαστικό θετικό πρόσημο. Ένα πολύ συμβολικό και ευλαβικό έργο. Εκθαμβωτικός ο Θανάσης Δόβρης, αυτός ο μοναδικός ηθοποιός που κρατά ένα βαρύ κομμάτι της παράστασης πάνω στις γερές θεατρικά πλάτες του, δίχως να φοβάται να εκτεθεί.

Οι σκιές, το νόημα που ελλοχεύει, το νυφικό – σάβανο, η καταιγίδα που πέφτει εκκωφαντικά, το απότομο άνοιγμα των πίσω θυρών και η αίσθηση της εγκατάλειψης είναι ανατριχιαστικά.

Τα έθιμα

Oι θύμησες μας ταξιδεύουν. Εμένα μου έφεραν στο νου έθιμα του θανάτου, τις συνήθειες των παλιών οικογενειών, που τελούνταν με τα δικά τους ειδικά χαρακτηριστικά, που διαμορφώθηκαν αιώνες πριν και διατηρήθηκαν αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων, ίσως και να διατηρούνται ακόμα σε κάποιες περιοχές. Μέσα από την αγάπη και τη φροντίδα των ανθρώπων που αγάπησαν, αγαπήθηκαν και νιώθουν βαθιά το κενό που δημιουργεί η απώλεια. Τις δύσκολες ώρες που κυριαρχεί η υποχρέωση και το συναίσθημα, χωρίς καμία προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων. Αυτά είναι που αξίζουν.
Οι εικόνες είναι δυνατές και εκλεκτικές, προκαλούν κύματα πόνου, τυραννούν τη μνήμη, τη θεμελιώνουν και τη συμφιλιώνουν: Όταν οι συγγενείς διαπίστωναν ότι ο άνθρωπός τους ήταν νεκρός, άνοιγαν κατευθείαν τα παράθυρα, για να μπει φρέσκος αέρας και να φύγει το θανατικό. Ένας πήγαινε στην πιο κοντινή εκκλησία για να χτυπήσει πένθιμα την καμπάνα και να ειδοποιηθούν έτσι οι συντοπίτες του, ώστε να έρθουν να ανάψουν ένα κερί για την ψυχή του νεκρού και να συμπαρασταθούν στους πενθούντες. Κάποιος, που ανήκε στο στενό οικογενειακό περιβάλλον, σκέπαζε απαλά τα μάτια με τα χέρια του και αργά αργά κατέβαζε τα βλέφαρα ως το τέλος. Με πανί βρεγμένο στο κρασί καθάριζαν σεβαστικά ολόκληρο το σώμα. Ύστερα του φορούσαν πρώτα το σάβανο, μετά τα εσώρουχα, που έπρεπε να είναι καινούρια και αφόρετα, ακολουθούσαν τα υπόλοιπα ρούχα και τέλος κάλτσες και παπούτσια. Στις τσέπες του νομίσματα. Σταύρωναν τα χέρια, με το δεξί από πάνω, και τα έδεναν με λευκό μαντίλι. Με λευκές πετσέτες σκέπαζαν τους καθρέπτες και κάθε γυαλιστερή επιφάνεια, καθώς και τις φωτογραφίες, εκτός από αυτήν του νεκρού. Στη συνέχεια ίσιωναν τα πόδια, διόρθωναν τις τυχόν ατέλειες στην εμφάνιση, να είναι σεμνός και άψογος ο νεκρός και τον ξάπλωναν στο κιβούρι, που έπρεπε να έχει σχήμα “βάρκας” για το πέρασμα στον “άλλο κόσμο”, και να είναι φτιαγμένο από ντόπιο ξυλουργό. Το τοποθετούσαν πάνω στο μεγάλο τραπέζι της τραπεζαρίας και κάτω από αυτό έστρωναν το καλό χαλί. Με άφθονα λουλούδια κάλυπταν το σώμα, το οποίο θυμιάτιζαν με λιβάνι συνεχώς, ενώ κοντά στο κεφάλι έκαιγαν τα κεριά που άναβαν όσοι έρχονταν να τον αποχαιρετήσουν. Το κεφάλι του νεκρού “έβλεπε” πάντα την ανατολή. Το ξενύχτισμα, η “αγρυπνία”, γινόταν με σκοπό να “κρυώσει” καλά το σώμα, μήπως και ξαναζωντανέψει, αφού μπορούσε να παρουσιαστεί το φαινόμενο της νεκροφάνειας. Συμμετείχαν στενοί συγγενείς, φίλοι και γείτονες, οι οποίοι εκδήλωναν τη συντριβή τους με γοερό κλάμα, ξεφωνητά και μοιρολόγια. Συχνά διηγούνταν ιστορίες από τη ζωή του, καμιά φορά κι ευτράπελα περιστατικά σαν διάλειμμα στη θλίψη. Όσοι δεν εκδήλωναν έντονα τη λύπη τους θεωρούνταν σκληροί και αναίσθητοι! Όλη τη νύχτα το πρόσωπο του νεκρού σκεπαζόταν με ένα λευκό μαντίλι ή με ένα μεγάλο κομμάτι γάζα.
Στιγμές αυθεντικές, με περιεχόμενο μυθικό και φαντασιακό, συμβολικό και λατρευτικό. Λειτουργία μετάβασης και ρύθμισης, όπου η μνήμη συνδέει το παρελθόν με το παρόν, όσο και το μέλλον. Γιατί αν η ζωή κατανοεί τη ζωή, τότε η ζωή καλείται να κατανοήσει και τον θάνατο.

Σιγή ιερότητας

Ο σκηνικός χώρος καλύπτεται στο βάθος από τη διαφήμιση ενός προϊόντος, που μοιάζει απίστευτα αληθινό. Το έργο είναι του ζωγράφου Ηλία Δόβρη. Ένα όμορφο μοντέλο να δεσπόζει στη σκηνή σκορπίζοντας φρούδες υποσχέσεις για ελαστικό δέρμα, γερά οστά και αρθρώσεις. Την ενδιαφέρουσα διαμόρφωση του σκηνικού χώρου έκανε η Ελένη Σουμή. Τα αριστερά και δεξιά όρια της σκηνής καλύπτονται με πολύχρωμα ψεύτικα λουλούδια. Μπροστά κείτεται “νεκρός” ο Περικλής Μουστάκης με λευκό ατσαλάκωτο κοστούμι. Υπάρχει ένα όρθιο πιάνο, ποτήρια, πολυάριθμα κρυστάλλινα ανθοδοχεία, φάρμακα και δοκιμαστικοί σωλήνες.
Οι ηθοποιοί Περικλής Μουστάκης, Θανάσης Δόβρης, Σπύρος Αλιδάκης, Ελένη Γαρυφαλλή, Ντίνα Σταματοπούλου και ο ταχυδακτυλουργός Fanua είναι εξαιρετικοί. Εμφανίζονται ως οι στενότεροι -θλιμμένοι- συγγενείς του τεθνεώτος ή άγγελοι που παραλαμβάνουν την ψυχή του για να την οδηγήσουν στην άλλη ζωή. Υπάρχει βεβαίως και η άλλη άποψη, να πρόκειται για τους δαίμονες που διεκδικούν να πάρουν όσες ψυχές νομίζουν πως τους ανήκουν. Στο τέλος όλοι τυλίγονται με νεκροσάβανα και μένουν στο πάτωμα, περιμένοντας ίσως την εκπλήρωση της προφητείας.
Αξιοσημείωτο είναι πως οι ηθοποιοί δεν σηκώνονται για να υποκλιθούν, μένουν εκεί, ακίνητοι, μέσα σε μια έντονη σιγή ιερότητας, φέρνοντας τους θεατές σε μια «περιοχή» όπου το αληθές γίνεται «θεατό» με έναν τρόπο ο οποίος τρέφει την ευαισθησία και τη μνήμη.
Η παράσταση είναι μια υψηλή εμβίωση, μια δόνηση θα έλεγα. Αναδύει πρωτόφαντο κάλλος και αποκαλύπτει βαθιές αλήθειες οι οποίες δεν πρόκειται να υπερβαθούν ποτέ. Κάθε καλλιτεχνικό εγχείρημα προϋποθέτει έναν μυθικό αφετηριακό ορίζοντα. Στα “Οστέα Ξηρά Σφόδρα – περί μνήμης θανάτου”, ο στοχαστής σκηνοθέτης και οι ωραίοι συνεργάτες του με ωριμότητα διέγνωσαν αυτήν την αλήθεια, μελέτησαν, ερεύνησαν, εργάστηκαν σκληρά, έσκαψαν βαθιά εντός τους και εν μέσω μιας μυστικής αλχημείας έδωσαν μια παράσταση αυστηρότητας και αθωότητας για τον θάνατο τον αναπόφευκτο, τον «αδελφό του ύπνου», το «δαιμόνιο που εμπνέει», τον «μουσηγέτη της φιλοσοφίας».

* Οστέα Ξηρά Σφόδρα

* Ο Χρήστος Μαλεβίτσης υπήρξε συγγραφέας, διανοητής και δοκιμιογράφος με εκτενές και πολύπλευρο έργο. Καλλιέργησε το φιλοσοφικό δοκίμιο με κείμενα πνευματικής ανησυχίας και σύγχρονου προβληματισμού πού αποτελούν τομές στη συνείδηση της εποχής μας. Σεμνή παρουσία στα ελληνικά γράμματα, με ευρεία φιλοσοφική και λογοτεχνική κατάρτιση εκφράζει την αγωνία του για το μυστήριο, την τραγικότητα και την έσχατη μέριμνα του ανθρώπου. Τα δοκίμιά του αναδεικνύουν την αρτιότητα της ελληνικής γλώσσας και χαρακτηρίζονται από μεστότητα λόγου, εκφραστική δύναμη και λυρισμό. Εξίσου σημαντικό είναι το μεταφραστικό έργο του που έχει εμπλουτίσει την ελληνική παιδεία με αξιόλογα κείμενα ξένων στοχαστών του σύγχρονου φιλοσοφικού λογισμού.

Συντελεστές

Σύλληψη-Σκηνοθεσία: Περικλής Μουστάκης
Μετάφραση: Γιώργος Κοροπούλης
Διαμόρφωση Σκηνικού Χώρου: Ελένη Σουμή
Κοστούμια: Μάριος Ράμμος
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Μουσική Επιμέλεια: Ντίνα Σταματοπούλου
Βοηθοί Σκηνοθέτη: Αννίτα Καπουσίζη, Ντίνα Σταματοπούλου, Γκέλυ Πεντεφούντη
Φωτογραφίες: Γιάννης Μαρμάρας, Σπύρος Αλιδάκης
Γραφιστικά: Γιάννης Στύλος
Promo video: Σπύρος Αλιδάκης
Παραγωγή: Εταιρεία Θεάτρου Άσκηση και Η νέα ΣΚΗΝΗ
Ερμηνεύουν: Περικλής Μουστάκης, Θανάσης Δόβρης, Σπύρος Αλιδάκης, Ελένη Γαρυφαλλή, Ντίνα Σταματοπούλου και ο ταχυδακτυλουργός Fanua.

Πληροφορίες

Οστέα Ξηρά Σφόδρα
περί μνήμης θανάτου
Με αφορμή την προφητεία 37 του Ιεζεκιήλ και ένα κείμενο του Χρήστου Μαλεβίτση
Τοποθεσία: Θέατρο της Οδού Κυκλάδων – Λευτέρης Βογιατζής, Κυκλάδων 11 και Κεφαλληνίας, Κυψέλη
Τηλ.: 210 8217877

Όραμα του προφήτη για τη δόξα του Θεού

Michelangelo

(Νεοελληνική απόδοση της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρείας):

1-3 Την πέμπτη μέρα του τέταρτου μήνα του τριακοστού έτους της ηλικίας μου, εγώ ο Ιεζεκιήλ, γιος του ιερέα Βουζί, βρισκόμουν ανάμεσα στους αιχμαλώτους, κοντά στον ποταμό Χεβάρ. Εκείνη την ημέρα ανοίχτηκαν οι ουρανοί και είδα οράματα που μου τα φανέρωσε ο Θεός. Αυτό συνέβη τον πέμπτο χρόνο μετά που είχε αιχμαλωτιστεί ο βασιλιάς Ιωαχίν.
Εκεί, στη Βαβυλώνα, στον ποταμό Χεβάρ, ο Κύριος μου μίλησε για πρώτη φορά και ένιωσα τη δύναμη του πάνω μου. 4 Καθώς παρατηρούσα, είδα να ‘ρχεται από το βορρά μια ανεμοθύελλα, που έφερνε ένα μεγάλο σύννεφο. Το σύννεφο έβγαζε από μέσα του φωτιά και έλαμπε ολόγυρα, ενώ στο κέντρο του κάτι ακτινοβολούσε σαν το μέταλλο που βγαίνει από τη φωτιά. 5 Μέσα από τη φωτιά διέκρινα τέσσερα όντα που έμοιαζαν με άνθρωπο. 6 Το καθένα τους είχε τέσσερα πρόσωπα και τέσσερα φτερά. 7 Τα πόδια τους ήταν ίσια, ενώ τα πέλματά τους έμοιαζαν με του μοσχαριού και σπινθηροβολούσαν σαν γυαλιστερός χαλκός. 8 Εκτός από τα τέσσερα πρόσωπα και τα τέσσερα φτερά, καθένα από τα όντα αυτά είχε τέσσερα ανθρώπινα χέρια, ένα χέρι κάτω από κάθε φτερό. 9 Τα ανοιγμένα φτερά τους συναντούσαν το ένα το άλλο στις άκρες καθώς κινούνταν δεν άλλαζαν κατεύθυνση· βάδιζαν κατευθείαν μπροστά, εκεί που κοίταζε το κάθε πρόσωπο. 10 Όσο για την όψη του προσώπου τους, το κάθε ον είχε από μπροστά τη μορφή ανθρώπου, δεξιά τη μορφή λιονταριού, αριστερά τη μορφή βοδιού και πίσω τη μορφή αετού. 11 Αυτά ήταν τα πρόσωπα τους. Τα δύο από τα φτερά του καθενός ήταν ανοιγμένα προς τα πάνω και άγγιζαν τα φτερά του άλλου, ενώ τα άλλα δύο φτερά σκέπαζαν το σώμα τους. 12 Το κάθε ον βάδιζε κατευθείαν μπροστά, εκεί που κοίταζε το κάθε πρόσωπο του, όπου τα πήγαινε το Πνεύμα. Βάδιζαν χωρίς να γυρίζουν τα σώματά τους. Ανάμεσά τους διακρινόταν μια λάμψη σαν από αναμμένα κάρβουνα, σαν λάμψη από δαδιά που πηγαινοέρχονταν. Η φωτιά ήταν εκτυφλωτική κι από μέσα της πετιούνταν αστραπές. 14 Τα όντα πηγαινοέρχονταν κι έτρεχαν σαν αστραπή.
15 Καθώς παρατηρούσα τα όντα, είδα ότι πάνω στο έδαφος υπήρχε ένας τροχός κοντά τους, ένας τροχός για κάθε ον με τις τέσσερις μορφές. 16 Οι τέσσερις τροχοί είχαν το χρώμα του τοπαζιού. Όλοι τους είχαν το ίδιο σχήμα και ήταν έτσι κατασκευασμένοι, ώστε ο ένας τροχός φαινόταν να έχει έναν δεύτερο τροχό μέσα του σταυρωτά. 17 Έτσι οι τροχοί είχαν τη δυνατότητα να κινούνται σταθερά και προς τις τέσσερις κατευ-θύνσεις. 18 Οι τροχοί ήταν πολύ μεγάλοι έφταναν σε τρομαχτικό ύψος και η περιφέρειά τους ήταν γεμάτη μάτια σπινθηροβόλα. 19 Όταν τα όντα προχωρούσαν, προχωρούσαν μαζί τους κι οι τροχοί κι όταν σηκώνονταν τα όντα από τη γη, σηκώνονταν κι εκείνοι. 20-21 Όπου το Πνεύμα πήγαινε τα όντα, μετατοπίζονταν μαζί τους κι οι τροχοί. Όταν αυτά βαδίζανε μετακινούνταν και οι τροχοί όταν αυτά σταματούσαν, σταματούσαν κι ε-κείνοι· κι όταν αυτά υψώνονταν από τη γη, υψώνονταν μαζί μ’ αυτά και οι τροχοί· γιατί το ίδιο Πνεύμα κατεύθυνε τα όντα και τους τροχούς.
22 Πάνω από τα κεφάλια των όντων είδα κάτι που έμοιαζε με κρυστάλλινο, λαμπερό θόλο.23 Κάτω απ’ το θόλο στέκονταν τα όντα με απλωμένα τα φτερά τους· καθένα άπλωνε δύο φτερά και άγγιζε τα φτερά του άλλου όντος, ενώ με τα άλλα δύο φτερά σκέπαζε το σώμα του. 24 Όταν προχωρούσαν, άκουγα τον ήχο των φτερών τους: ήταν σαν μια μεγάλη θάλασσα που βρυχιέται, σαν τη φωνή του Παντοδύναμου· ήταν ένας ορυμαγδός σαν βουή από πολεμικό στρατόπεδο. Όταν στέκονταν, δίπλωναν τα φτερά τους.25Αλλά και τότε ακουγόταν ακόμα ένας ήχος που ερχόταν από το θόλο, πάνω απ’ τα κεφάλια τους.
26 Κι εκεί, πάνω από το θόλο, υπήρχε κάτι που έμοιαζε με τεράστιο ζαφείρι σε σχήμα θρόνου. Και πάνω στο θρόνο είδα να κάθεται κάποιος που έμοιαζε με άνθρωπο.27 Έπειτα είδα, από τη μέση του και πάνω κάτι που έλαμπε σαν χρυσάφι κι από τη μέση του και κάτω είδα κάτι σαν φωτιά, που ολόγυρα του έβγαζε λάμψη. 28 Έμοιαζε με το ουράνιο τόξο που εμφανίζεται στα σύννεφα μετά τη βροχή· τέτοια ήταν η λάμψη αυτή, σαν το απαύγασμα της δόξας του Κυρίου.

Raphael