27.7 C
Athens
Τρίτη 21 Μαΐου 2024

Ένας “Αμφίβολος Επισκέπτης” στην γκαλερί “Ειρμός” της Θεσσαλονίκης

Ντίνος Παπασπύρου

Η γκαλερί Ειρμός (Καρόλου Ντηλ & Λεωφ. Νίκης 17) με τίτλο “Γάτα: Ο Αμφίβολος Επισκέπτης” παρουσιάζει τη δουλειά 16 καλλιτεχνών, προϊόν γητείας και δέους που γεννά η παρουσία της γάτας. Έργα που έγιναν με αφορμή αυτή την απόπειρα ομαδικού πορτραίτου συνδιαλέγονται με κομμάτια των τριών τελευταίων δεκαετιών. Οι ποικιλία των υλικών και των μέσων εξυπηρετεί μια ρευστή αφήγηση. Γλυπτά από ιαπωνικό τούβλο, ένα υπερ-πολύπτυχο έργο, κολάζ, χαρτιά, λάδια, ακρυλικά, μολύβια, τυπώματα και ένα υπερρεαλιστικό διόραμα χτίζουν μια πολυσυλλεκτική, πρισματική εικόνα του μοναδικού αυτού είδους και των ιδιόρρυθμων συμπεριφορών του.

Μαρία Ξυνοπούλου

Στην έκθεση συμμετέχουν με έργα τους οι: Αδαμόπουλος, Βατανίδης, Γραμματόπουλος, Θεοφυλάκτου, Λιούκρας, Μακρή, Ντιός, Ξυνοπούλου, Παπασπύρου, Παριανού, Πολυχρονιάδης, Σκούλος, Σπεράντζας, Τζοβανάκις, Τσεντεμαΐδης, Φασιανός.

Κώστας Ντιός

Κανείς δεν είδε πώς έφυγε και όταν επέστρεψε κανείς δεν μπορούσε να την περιγράψει ακριβώς. Σε μια μόνιμα ρευστή κατάσταση η γάτα προβάλλει τον εαυτό της σε όλο τον προσφερόμενο χώρο επιλέγοντας την εύθραυστη συνύπαρξη. Αποσχισμένη ως είδος από το δίπολο άγριου και εξημερωμένου ζώου, ζει μια ζωή μυστική και άστατη, παραμένοντας ένα κομμάτι αρχέγονης ζωώδους έκφανσης, τοποθετημένο εγκάρσια στις σχέσεις που επιτρέπει – επιβάλλει ο άνθρωπος στα όσα βρίσκονται στο άμεσο περιβάλλον του. Ένας αδάμαστος θηρευτής στον οποίο παραδινόμαστε απροστάτευτοι. Φύση διττή, ένας αιώνιος οικόσιτος ξενιζόμενος, προσεκτικά και επιλεκτικά συντροφικός. Μορφή τοτεμική που γεννά το δέος και συχνά την προσδοκία εκπλήρωσης μιας αρχαίας προφητείας. Κάπου πέρα από εκεί που ανατέλλει ο ήλιος οι όμοιοί της λατρεύονται ακόμη ως θεότητες, κυριαρχούν σε ολόκληρες περιοχές και επιβλέπουν σιδηροδρομικούς σταθμούς.
Σχεδόν συνωμοτικά λοιπόν θα συμφωνήσουμε πως η γάτα είναι ο αμφίβολος επισκέπτης και 16 τολμηρότεροι από εμάς θα αποπειραθούν ένα ομαδικό πορτρέτο. Σαν την Αλίκη τότε θα βρεθούμε μέσα από τον καθρέφτη να παρατηρούμε τους ακούραστους τετράποδους παρατηρητές σε μια αναπάντεχη αντιστροφή ρόλων.
Το βράδυ πια όταν απομακρυνθούν και οι τελευταίοι θεατές, οι γάτες ξεγλιστρούν από τις προκαθορισμένες τους θέσεις και με μάτια που λάμπουν στο σκοτάδι λυμαίνονται τους δρόμους της αστικής νύχτας, εποπτεύουν τη θάλασσα και στοχάζονται πάνω στις δυνάμεις που εξουσιάζουν τα νερά. Εκεί κοντά τότε, κάποιος ευαίσθητος θηρευτής ονείρων, ως άλλος Randolph Carter, θα δει τη μεγάλη εικόνα και έμπλεος ευτυχίας θα συνεχίσει τη ζωή του γνωρίζοντας πια πως αυτά τα ζώα είναι τα genni loci του δικού μας κόσμου. (Δημήτρης Τόλης)

Ελένη Θεοφυλάκτου

Επί τη ευκαιρία της ωραίας αυτής έκθεσης της γκαλερί Ειρμός, με τίτλο «Γάτα: Ο Αμφίβολος Επισκέπτης», δημοσιεύουμε ένα κείμενο από το βιβλίο της γατόφιλης Patricia Highsmith, «Γάτες, τρία Διηγήματα, ένα Δοκίμιο και επτά Σχέδια», σε μετάφραση Ανδρέα Αποστολίδη (εκδόσεις ΑΓΡΑ).

«Έτσι και μου ζητούσαν να ολοκληρώσω την πρόταση «Μ’ αρέσουν οι γάτες επειδή…», δύσκολα θα κέρδιζα το πρώτο βραβείο, όμως ξέρω πολύ καλά τι μ’ αρέσει σ’ αυτές. Μ’ αρέσουν επειδή είναι χαριτωμένες, σιωπηλές και διακοσμητικές, θέλουν σχετικά λίγη περιποίηση και λερώνουν λίγο το σπίτι. Θα έλεγα ότι κατά κύριο λόγο είναι σιωπηλές, με εξαίρεση τις Σιαμέζες γάτες όταν κάνει ζέστη. Πιστεύω ότι οι γάτες είναι μικρότερο βάρος από τα σκυλιά, αν και παραδέχομαι ότι τα σκυλιά ταξιδεύουν γενικά καλύτερα από τις γάτες.

Για να ξεμπερδεύω με τα συνηθισμένα παράπονα σχετικά με τις γάτες, τα γρατσουνισμένα από τα νύχια τους έπιπλα και τη μυρουδιά στο σπίτι, πρέπει να ομολογήσω ότι στάθηκα τυχερή. Έχω δει σπίτια άλλων που λίγο ως πολύ τα έχουν καταλάβει οι γάτες. Εγώ έχω ένα οβάλ πλαστικό πορτάκι στην εξώπορτα και οι δύο Σιαμέζες γάτες μου προτιμούν να βγαίνουν έξω για να κάνουν τις ανάγκες τους και όχι στο καλάθι τους, παρότι από μικρές τους είχα τα πάντα μέσα στο σπίτι. Βγαίνουν έξω μόλις μπορούνε. Ζω στην εξοχή κι έχω έναν κήπο με μάντρα -έτσι τα πράγματα είναι εύκολα και για εμένα και για εκείνες. Δεν θα ήθελα να είμαι υποχρεωμένη να βγάζω έξω έναν σκύλο δύο με τρεις φορές τη μέρα κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες. Όσο για τα γρατσουνίσματα, πάλι κανένα πρόβλημα. Κάρφωσα ένα συνηθισμένο χαλάκι εξώπορτας σε μια σανίδα – έβαλα λάστιχο γύρω γύρω στη σανίδα για να μη γλιστράει – και την ακούμπησα σ’ έναν αφανή διάδρομο που οδηγεί στο μπάνιο του ισογείου. Οι γάτες τρελαίνονται να σκάβουν το χαλάκι. Είναι η κλίση του χαλιού αυτό που τους αρέσει και όχι οι κάθετες στήλες που πουλάνε ακριβά τα καταστήματα οικιακών ζώων.

Οι γάτες σαν φύλακες; Κάνω αφελείς ερωτήσεις; Πιστεύω ότι οι γάτες είναι χειρότεροι φύλακες απ’ ότι τα σκυλιά. Οι γάτες, όσο και οι σκύλοι, βασίζονται περισσότερο στην όσφρηση παρά την όρασή τους, αλλά πόσο ενδιαφέρεται μία γάτα για τέτοια πράγματα; Μια γάτα μπορεί να σε οδηγήσει από περιέργεια σ’ ένα πτώμα, να δείξει εχθρότητα σε κάποιο πρόσωπο με ένα ασυνήθιστα βαθύ γρύλισμα ή βγαίνοντας από το δωμάτιο. Ποτέ δεν χρησιμοποίησα παρόμοιο τέχνασμα στα γραπτά μου, εντούτοις πρόσφατα έκανα χρήση της αρπακτικής συνήθειας που έχουν οι γάτες κι έβαλα μια γάτα να σέρνει μέσα στο σπίτι δύο ανθρώπινα δάχτυλα, ενώ στο σαλόνι εξελισσόταν μία παρτίδα σκραμπλ.
Οι γάτες δεν αρέσουν μόνο στις γεροντοκόρες. Στην πραγματικότητα οι σύγχρονες γεροντοκόρες προτιμούν ένα σκυλί που γαβγίζει για να έχουν προστασία. Ο Ρέημοντ Τσάντλερ ήθελε τη γάτα κοντά του ή στο γραφείο του. Ο Σιμενόν είχε φωτογραφηθεί πολλές φορές με κάποια από τις γάτες του, συνήθως μια μαύρη. «Οι γάτες προσφέρουν στους συγγραφείς κάτι που οι ανθρώπινες συναναστροφές είναι αδύνατον να τους δώσουν: διακριτική συντροφιά που δεν απαιτεί ανταλλάγματα, ειρηνική και ανήσυχη σαν την ακύμαντη θάλασσα». Ο νεαρός αρσενικός Σιαμέζος γάτος μου είναι ευγενικός και μου αποκρίνεται όταν του μιλάω. Όταν του λέω αν η μέρα του πάει καλά, μπορεί να μου απαντήσει «Πολύ καλά» ή «Όχι» ή «Έτσι κι έτσι». Με διακόπτει όταν δουλεύω μόνο όταν έχει πεινάσει. Κι έχει ένα πολύ σαφές ύφος όταν λέει «Πεινάω», αφού δεν είναι ούτε άπληστος ούτε παχύς. Πάντα αναγκάζομαι να πάω στην κουζίνα και να του φέρω κάτι να φάει.

Οι γάτες έχουν μόνιμα ένα ύφος σκανταλιάς πίσω από τη συγκροτημένη έκφρασή τους. Έχω δει και τις δυο μου γάτες να αναζητούν την αγκαλιά κάποιου που είναι αλλεργικός σ’ αυτές και τις απεχθάνεται. Βαριούνται τους ζωόφιλους. Ο Σέμυον, ο νεαρός Σιαμέζος μου, έχει εξαιρετική ακοή και βλαστημάει όποτε ακούει το τηλέφωνο. Η μεγαλύτερη γάτα μου, η θηλυκή, ξέρει πότε θα κολλήσω σ’ ένα τηλεφώνημα και έρχεται απέναντί μου, ξύνει την πολυθρόνα με το κόκκινο βελούδο και χαίρεται όταν θα βγάλω το παπούτσι μου για να της το πετάξω.

Ο τρόπος ζωής μου; Υπερβολικά ήσυχος, ακόμα και για τους περισσότερους συγγραφείς. Δεν έχω τηλεόραση, αν και είμαι πάντα έτοιμη να αγοράσω συσκευή. Διαβάζω πολύ εφημερίδες. Και όταν γράφω ένα βιβλίο, δεν μπορώ να διαβάσω μυθιστορήματα, παρά μόνο διηγήματα. Για εξάσκηση συμμαζεύω τον κήπο μου. Δεν λέω ότι ασχολούμαι με την κηπουρική, γιατί αυτό μου ακούγεται βαρύ, και είναι, ενώ το να το αποκαλείς συμμάζεμα κάνει τη δουλειά να μοιάζει πιο εύκολη. Το ίδιο ισχύει με οποιοδήποτε πρόβλημα ή συμφορά, της δίνεις ένα πιο ανώδυνο όνομα και την έχεις ξεπεράσει σε μεγάλο βαθμό.

«Χαίρομαι που έχω γενέθλια την ίδια μέρα με τον Έντγκαρ Άλαν Πόου, 19 Γενάρη. Ήταν ένας ακόμα φυσιολογικός άνθρωπος που αγαπούσε τις γάτες. Η δική τους και της Βιρτζίνια ξάπλωνε στα πόδια του κρεβατιού και όταν η Βιρτζίνια ήταν άρρωστη τη ζέσταινε, γιατί δεν είχαν τα χρήματα να θερμαίνουν επαρκώς την εξοχική κατοικία τους.

Τα σκυλιά είναι δυνατά και ένα Ντόμπερμαν-Πίνσορ έχει τρομακτική παρουσία, αν έχεις ανάγκη από τέτοια παρουσία – σε μια από τις ιστορίες σου. Αλλά οι ιστορίες ενός συγγραφέα είναι ακριβώς αυτό – μυθοπλασία και όχι πραγματικότητα – και πιστεύω ότι τα μυαλά των συγγραφέων είναι αρκετά ενεργητικά ή διαταραγμένα ώστε να χρειάζονται την παρηγορητική αύρα μιας γάτας στο σπίτι. Μια γάτα κάνει το σπίτι πιο οικείο, ένας συγγραφέας δεν είναι ποτέ μόνος του όταν έχει γάτα. Είναι όμως αρκετά μόνος του για να δουλέψει. Και επιπλέον η γάτα είναι ένα έργο τέχνης που κινείται, κοιμάται και διαρκώς αλλάζει. Ένας συγγραφέας μπορεί να «χρησιμοποιήσει» μια γάτα για να μυρίσει κάτι στο πάτωμα την κατάλληλη στιγμή, αλλά είναι από τις εκδοχές που φαίνονται αληθοφανείς στην αληθινή ζωή και ψεύτικες στη μυθοπλασία. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις έναν σκύλο ή να τον διατάξεις, αλλά η γάτα δεν δέχεται εντολές. Δεν χρησιμοποιεί κανείς έναν καλό πίνακα στον τοίχο ή ένα κοντσέρτο του Μπετόβεν, κι όμως μπορούν να αποτελέσουν αναγκαιότητα στην ύπαρξη ενός ατόμου».

Δημήτρης Αδαμόπουλος

* Η έκθεση «Γάτα: Ο Αμφίβολος Επισκέπτης», που πραγματοποιείται στην γκαλερί Ειρμός στη Θεσσαλονίκη (Καρόλου Ντηλ και Λεωφ. Νίκης 17), θα συνεχιστεί έως το τέλος Ιουνίου 2017.

* Αρχική εικόνα: Έργο της Τέτας Μακρή.

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -