Η ντομάτα έχει υμνηθεί στην ποίηση ως σύμβολο του καλοκαιριού, της γεύσης και της απλότητας. Η πιο διάσημη αναφορά είναι η «Ωδή στην ντομάτα» του Πάμπλο Νερούδα, όπου περιγράφει την ντομάτα ως «κόκκινη, ζουμερή και ποθητή κυρά του καλοκαιριού», αναδεικνύοντας τον χυμό της και το φως που σπάει στα δύο.
Θυμάμαι η Μυτιληνιά – Αϊβαλιώτισσα γιαγιά μου έβαζε μια πρέζα θαλασσινό αλάτι μέσα στην ντομάτα και τη σκέπαζε με τούλια για να την αποξηράνει. Κατόπιν, αφού πρόσθετε ένα φύλλο βασιλικού ανάμεσα, έκλεινε την ντομάτα και την πίεζε σε ένα γυάλινο βάζο γεμάτο ελαιόλαδο. Η γεύση είναι δύσκολο να περιγραφεί: το αλάτι τής έδινε μια αύρα θάλασσας, ο βασιλικός την εξισορροπούσε, το λάδι τη μαλάκωνε.
Αργότερα την ίδια συνταγή την έκανε και ο πατέρας μου με γευστικές ντομάτες από το μικρό αυτοσχέδιο ηλιόλουστο μποστάνι του. Μόνο από τον Μάη μέχρι και τον Αύγουστο. Γιατί τότε βγαίνει η φυσική ντομάτα. Η ντομάτα η φρουτένια, η καλοκαιρινή, η αυθεντική.
ΕΙΡ.Α.
Ωδή στην ντομάτα, Πάμπλο Νερούδα
Ο δρόμος γέμισε
ντομάτες,
μεσημέρι,
καλοκαίρι
το φως
της ντομάτας
σπάει
στα δύο
μισά του,
ρέει
στους δρόμους
ο χυμός.
Τον μήνα Ιούλιο
λύνεται η ντομάτα
εισβάλλει
στις κουζίνες,
μπαίνει στο μεσημεριανό
φαγητό,
κάθεται
αναπαυτικά
στα ράφια της κουζίνας,
ανάμεσα στα ποτήρια,
στις βουτυριέρες,
στις γαλάζιες αλατιέρες.
Έχει
δικό της φως,
καλοσυνάτο μεγαλείο.
Δυστυχώς, όμως, πρέπει
να τη δολοφονήσουμε:
μπήγεται
το μαχαίρι
στη ζωντανή της σάρκα,
στα κόκκινά της
σπλάχνα,
ένας δροσερός
ήλιος,
βαθύς,
ατέλειωτος,
γεμίζει τις σαλάτες
της Χιλής,
παντρεύεται χαρούμενα
το διάφανο κρεμμύδι…
…………
Και πάνω στο τραπέζι,
στη μέση
του καλοκαιριού,
η ντομάτα
γήινο αστέρι,
αστέρι
επαναληπτικό
και εύφορο,
μας δείχνει
τις περιστροφές της,
τα κανάλια της,
την εμβληματική της πλησμονή
και την ακόκκαλη
αφθονία της, και
χωρίς θωράκιση
από αγκάθια
ή από λέπια,
μας προσφέρει
το δώρο
του χρώματός της τής φωτιάς
και τη δροσιστική της ολότητα.
Μετάφραση: Ρήγας Καππάτος
