Του Παναγιώτη Μήλα
Σε μια εξαιρετική δουλειά της, είχα γνωρίσει την Ασπασία Μηλιαράκη τον Ιούλιο του 2017. Ήταν η παράσταση «Emotion Projects» που είχε σκηνοθετήσει για το Off Off Athens Festival. Μια παράσταση για τον έρωτα, τη ζήλια, την έλλειψη εμπιστοσύνης, την αγάπη, την απόρριψη, την εξάρτηση, τις ενοχές, το φόβο και το θυμό.
Αργότερα την είχα δει στο Θέατρο «Σταθμός» στην παράσταση «αφορμή …Τρωάδες», με μαρτυρίες γυναικών του σήμερα σε σκηνοθεσία Τάσου Αλατζά και κίνηση με την υπογραφή της Ασπασίας.
Η Ασπασία Μηλιαράκη είναι ένα σπάνιο ταλέντο και αυτό το έχουν αναγνωρίσει οι σκηνοθέτες με τους οποίους συνεργάστηκε στο θέατρο (Κοραής Δαμάτης, Γιώργος Θεοδοσιάδης, Γιάννης Ιορδανίδης, Ισίδωρος Σιδέρης, Βασίλης Νικολαΐδης, Ρέππας – Παπαθανασίου, Αντώνης Καφετζόπουλος κ.α.)
Την ίδια άποψη έχουν και οι σκηνοθέτες της στην τηλεόραση (Αλέξανδρος Ρήγας, Τάκης Μιχαήλ, Αντώνης Τέμπος, Γρηγόρης Πετρινιώτης) και στον κινηματογράφο (Ντίνος Μαυροειδής, Θ. Παπαθανασίου, Μ. Ρέππας) αλλά και οι μαθητές της στον χορό και στη χοροθεραπεία.
***
Φέτος θα δούμε την Αναστασία Μηλιαράκη στο έργο «Η Ανάστασις» του Λέοντος Τολστόι, στο Θέατρο «NOUS» σε σκηνοθεσία Βασίλη Τριανταφύλλου.
Με αυτή την αφορμή συναντηθήκαμε στο φιλόξενο θέατρο της οδού Τροίας και είχαμε τη συζήτηση που ακολουθεί.
***
Ασπασία, πού γεννήθηκες και ποια είναι η καταγωγή σου;
*Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Τι δεν ξεχνάς από τα παιδικά σου χρόνια;
*Τις ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού. Το καλοκαίρι όλη μέρα παιχνίδι στο χωριό.
Πώς και πότε μπήκαν η υποκριτική και το θέατρο στη ζωή σου;
*Από μικρή ήθελα να γίνω ηθοποιός, αλλά δεν είχα καμία επαφή με το αντικείμενο, μέχρι να μπω στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Πριν, σπούδαζα χορό στην Κρατική Σχολή Ορχηστρικής Τέχνης και στη Ραλλού Μάνου. Πήρα την απόφαση τελευταία στιγμή να δώσω εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο, διότι ένιωσα ότι δεν ήθελα να συνεχίσω άλλο με τον χορό. Πιεζόμουν αρκετά και αποφάσισα να κάνω αυτό που πραγματικά ήθελα.
Ποιες λέξεις θα χρησιμοποιούσες για να περιγράψεις τον εαυτό σου;
*Δοτική, συναισθητική, αληθινή, δίκαιη και με συνέπεια όταν βάζω έναν στόχο. Επίσης πάντα θέλω χρόνο όταν δεν γνωρίζω κάποιον ώστε να συνδεθώ μαζί του. Και έτσι ίσως πολλές φορές φαίνομαι αποστασιοποιημένη.
Τι χρειάζεται για να προχωρήσει κανείς στο θέατρο;
*Στην αρχή χρειάζεται τύχη. Να βρεθείς την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος. Χρειάζεται υπομονή, επιμονή, θέληση ψυχική, αποδοχή της απόρριψης και συνεχής εξέλιξη των ικανοτήτων.
Υπάρχουν συνάδελφοί σου ή άνθρωποι του θεάτρου τους οποίους θα χαρακτήριζες οικογένειά σου;
*Υπάρχουν ελάχιστοι άνθρωποι, μετρημένοι στα δάχτυλα των χεριών που τους νιώθω πολύ κοντά μου και θα τους χαρακτήριζα οικογένεια.
Τι σου τονώνει την αυτοπεποίθηση;
*Η δημιουργία. Το αποτέλεσμα της δουλειάς μου. Το να νιώθω καλά με τον εαυτό μου, χωρίς να έχω εξωτερικό ερέθισμα. Όταν ξέρω τι θέλω. Και ένας καλός διαλογισμός.
Με ποιους χαρακτήρες ανθρώπων δυσκολεύεσαι να συνεργαστείς;
*Με τους απόλυτους. Με αυτούς που δεν σέβονται την ανθρώπινη ευαισθησία. Με αυτούς που υποτιμούν και ασκούν βία εκμεταλλευόμενοι τη θέση τους. Και με τους ξερόλες.
Τι αξία έχει για έναν καλλιτέχνη η συνέπεια και η πειθαρχία;
*Απόλυτη. Συνέπεια και διαθεσιμότητα. Προέρχομαι από τον χώρο του χορού, οπότε από πολύ μικρή ηλικία έπρεπε να αναπτύξω πειθαρχία. Η διαθεσιμότητα ήρθε αργότερα με το Θέατρο.
Ο Χορός, το Σωματικό και το Θεραπευτικό Θέατρο πόσο σε βοηθούν στην εξέλιξή σου;
*Απόλυτα. Προχωράμε μαζί. Είναι κομμάτι της προσωπικότητάς μου πια. Εξελισσόμαστε συγχρόνως. Όσο εξελίσσομαι εγώ ως άνθρωπος, εξελίσσεται και το αποτέλεσμα της δουλειάς μου.
Προτιμάς να διδάσκεις υποκριτική τους μαθητές σου ή να διδάσκεσαι από τον σκηνοθέτη σου;
*Και τα δύο. Όταν ένας σκηνοθέτης σου δίνει την ελευθερία να δημιουργήσεις και τον χώρο να ανακαλύψεις νέες δυνατότητες και εκφραστικά μέσα, είναι θείο δώρο. Πάντα μπαίνω στα πράγματα και ως μαθήτρια, βάζοντας και κομμάτια της εμπειρίας μου. Η διδασκαλία της υποκριτικής είναι κάτι ατομικό. Αντιμετωπίζω τον κάθε μαθητή μοναδικά, οδηγώντας τον να βρει την προσωπική του ελευθερία στο βαθμό που είναι έτοιμος. Και αυτό είναι μια σχέση που εξελίσσει και τους δυο μας.
Φέτος θα σε δούμε στο έργο του Λέοντος Τολστόι «Η Ανάστασις» σε σκηνοθεσία Βασίλη Τριανταφύλλου. Κατά τη γνώμη σoυ, πόσο διαχρονικό είναι το θέμα του έργου;
*Είναι πολύ διαχρονικό. Ο Τολστόι απογυμνώνει ένα σύστημα που λειτουργεί υπέρ των λίγων και εις βάρος των πολλών. Είναι μια κοινωνική μηχανή που μοιράζει την μοίρα των ανθρώπων ταξικά, ασύμμετρα και άδικα. Δηλαδή είναι ένα σύστημα που μπορεί να είναι απολύτως νόμιμο και βαθιά άδικο. Επίσης φωτίζει την ενοχή, τη δικαιοσύνη και την ανάγκη του ανθρώπου να ξανασταθεί απέναντι στον εαυτό του. Και όλα αυτά τα βλέπουμε και στην καθημερινότητα που βιώνουμε.
Ποιο είναι για σένα το βαθύτερο μήνυμα του έργου;
*Το να μπορέσει ένας άνθρωπος έχοντας πολλά προνόμια κοινωνικά και πολιτικά να αναγνωρίσει την αδικία πρώτα στον εαυτό του και να προσπαθήσει να δώσει δικαιοσύνη.
Τι θα έλεγε σήμερα ο Τολστόι αν έβλεπε ένα σύστημα που λειτουργεί υπέρ των λίγων και εις βάρος των πολλών;
*Ενώ έχουν εξελιχθεί τα πράγματα, η ουσία έχει παραμείνει η ίδια.
Η βία, η αδικία και η ατιμωρησία πόσο επηρεάζουν τη ζωή μας;
*Σε πολύ μεγάλο βαθμό. Γιατί ειδικά τώρα τη βία την συναντάς συνεχώς με οποιονδήποτε τρόπο, όπως και την αδικία και την ατιμωρησία σε πολλές περιπτώσεις. Για μένα το σημαντικότερο είναι να μπορέσουμε να μην λειτουργούμε μέσα από τον φόβο. Το οποίο δεν είναι εύκολο.
Σε ενδιαφέρει η γνώμη των άλλων;
*Με ενδιαφέρει. Όσο μεγαλώνω συνειδητοποιώ πόσο με ενδιέφερε σε όλη τη πορεία της ζωής μου χωρίς να το έχω συνειδητοποιήσει. Τώρα λοιπόν που έχω καλύτερη επαφή με το μέσα μου και μπορώ να το αναγνωρίζω όταν συμβαίνει είναι ένας πολύ καλός τρόπος ψυχοθεραπευτικά να δουλεύω αυτά μου τα κομμάτια.
Έχει χρειαστεί ποτέ να πεις όχι σε προτάσεις;
*Ναι έχει χρειαστεί. Μου έχει τύχει να πω όχι σε δουλειά και μου έχει τύχει να φύγω και από δουλειά.
Κατά τη γνώμη σου υπάρχουν όρια στην Τέχνη; Μέχρι τι αντέχει να βλέπει ο θεατής; Μέχρι τι μπορούμε να δείχνουμε επί σκηνής;
*Θεωρώ ότι δεν υπάρχουν όρια στην τέχνη και για μένα η ουσία είναι να μπορεί να ταρακουνηθεί ο θεατής, σε όποιον βαθμό μια παράσταση μπορεί να το κάνει, να σοκαριστεί, να συγκινηθεί, να ξεβολευτεί, να ταυτιστεί, να εξοργιστεί. Η τέχνη είναι ένας καθρέφτης της ζωής. Ανάλογα με το που έχει ο κάθε ένας τις πληγές του η τέχνη τον βρίσκει. Για αυτό δεν μπορούν να αρέσουν όλα σε όλους. Η τέχνη όμως χωρίς όρια αν δεν έχει αλήθεια, για μένα δεν μπορεί να περάσει στον θεατή όλα αυτά.
Μπορεί η τέχνη να αλλάξει τον κόσμο;
*Μπορεί να τον μετατοπίσει. Να τον αλλάξει δεν ξέρω, αλλά είναι ένας καθρέφτης της κοινωνίας, κοινωνικά, πολιτικά, οικογενειακά. Μπορεί να πει πράγματα που δεν τα λέμε στην ζωή μας.
Ποιους ρόλους ονειρεύεσαι να υποδυθείς;
*Δεν ονειρεύομαι να υποδυθώ κάποιον συγκεκριμένο ρόλο. Με ενδιαφέρουν οι ρόλοι που έχουν βάθος, ουσία και αλήθεια.
Τελευταία βλέπουμε μια άνθηση των τηλεοπτικών σειρών. Πώς βιώνεις το άνοιγμα της τηλεόρασης στο «ευρύ κοινό»;
*Είναι καλό που υπάρχουν δουλειές για τους ηθοποιούς και όσο πιο καλές και ουσιαστικές είναι, είναι καλύτερο και για το κοινό.
Πόσο σε συγκινεί η Τηλεόραση και ο Κινηματογράφος;
*Ο κινηματογράφος έχει μια μαγεία που μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να γίνει συγκινητική. Αλλά αγαπώ και τα δύο εξίσου.
Τι θα ήθελες να κρατήσεις μακριά από τη ζωή σου;
*Τη βία, την έλλειψη σεβασμού και καλοσύνης, το ψέμα και την μιζέρια.
Ποια ήταν η τελευταία φορά που μετάνιωσες για κάτι που έκανες;
*Μετανιώνω όταν φέρομαι υποτιμητικά στον εαυτό μου σε σχέση με τους άλλους , κάτι που αναγνωρίζω αργότερα. Και ξέρω ότι δεν ισχύει.
Μίλησέ μου για κάτι που θεωρείς νίκη σου;
*Οι στιγμές που μπορώ να αγκαλιάζω τα συναισθήματα του φόβου, του θυμού μου, της ανασφάλειάς μου και να πορεύομαι μαζί τους με σεβασμό και τρυφερότητα.
Πώς σκέπτεσαι το μέλλον σου στην τέχνη;
*Θα ήθελα να δουλεύω πιο συχνά στο θέατρο και να μπορέσω να κάνω έναν χώρο που θα συνεχίζω τα μαθήματά μου του σωματικού θεάτρου και της υποκριτικής.
Ποιο βιβλίο διαβάζεις αυτό τον καιρό;
*Έχω ένα βιβλίο που το διαβάζω αργά και σταθερά , το οποίο είναι «Η σχολή των Θεών».
Υπάρχουν προσωπικότητες που θαυμάζεις και ποιες είναι αυτές;
*Θαυμάζω τους ανθρώπους που έχουν την ελευθερία να είναι ο εαυτός τους, χωρίς να είναι ασύδοτοι. Τους ανθρώπους που έχουν ταλαιπωρηθεί και παρόλα αυτά καταφέρνουν να εξελίσσονται μέσα από όλο αυτό. Τους ανθρώπους που αγαπούν αυτό που κάνουν και τους ανθρώπους που συνδέονται με την ψυχή τους και είναι αληθινοί.
Ποια είναι τα άμεσα σχέδιά σου;
*Ανεβαίνει η παράστασή μας «Ανάστασις» του Λέοντος Τολστόι σε σκηνοθεσία Βασίλη Τριανταφύλλου στο Θέατρο Nous από τις 3 Οκτώβρη. Συνεχίζω τα μαθήματά μου του σωματικού θεάτρου στο «Θέατρο των Αλλαγών» και κανονίζω τα δικά μου μαθήματα του Colorful Body – Physical Theater σε χώρο που θα ανακοινωθεί.
Ποια είναι η σχέση σου με τα ζώα; Υπάρχει κάποιο κατοικίδιο με το οποίο συμβιώνεις;
*Τώρα αγγίξατε φλέβα. Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς ζώο. Αυτή τη στιγμή ζω με δύο γάτες , τις οποίες τις έχω πάρει από τον δρόμο και είναι γατούλες που ταΐζω τα τελευταία 15 χρόνια στην γειτονιά. Όποτε κάποιο αδέσποτο από αυτά που ταΐζω έχει κάποιο θέμα υγείας και δεν μπορεί να παραμείνει πια στον δρόμο, τα παίρνω στο σπίτι. Άρα δεν μένω ποτέ μόνη!
Ασπασία ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή την πλούσια συνομιλία μας και εύχομαι τα καλύτερα σε όλα τα σχέδιά σου.
*Κι εγώ ευχαριστώ το Catisart για την φιλοξενία.
***
«Η Ανάστασις» του Λέοντος Τολστόι για 2o χρόνο στο θέατρο NOŪS Creative space
