Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Ο Αμερικανός συγγραφέας Στίβεν Κινγκ (1947) έχει αναγνωριστεί ως πιο σημαντικός μυθιστοριογράφος βιβλίων θρίλερ και τρόμου.
Το «Τελευταία έξοδος – Ρίτα Χέιγουορθ (Rita Hayworth and Shawshank Redemption)» ήταν ένα από διηγήματα της συλλογής Different Seasons του 1982 και συμπεριλήφθηκε το 2009 στον τόμο Stephen King Goes to the Movies.
Ο Φρανκ Ντάραμποντ διασκευάζει και σκηνοθετεί την ομότιτλη ταινία με πρωταγωνιστές τους Τιμ Ρόμπινς και Μόργκαν Φρίμαν, το 1994.
Θα παρασταθεί στο θέατρο Gaiety Theatre, Δουβλίνο και στη συνέχεια στο Wyndham, Λονδίνο με τον τίτλο The Shawshank Redemption τη σεζόν 2009-2010.
Ο τραπεζίτης Άντι Ντουφρέιν καταδικάζεται σε ισόβια για τη δολοφονία της γυναίκας του και του εραστή της. Ισχυρίζεται πως δεν διέπραξε το έγκλημα, αλλά κανείς δεν τον πιστεύει.
Στη φυλακή θα υπομείνει τα πάντα, θα κάνει ό,τι μπορεί για να γίνουν οι συνθήκες επιβίωσης πιο ανθρώπινες και ούτε στιγμή δεν θα πάψει να είναι άνθρωπος και να ελπίζει.
Η «φιλία» του με τον λαθροδιακινητή Ρεντ, η γνωριμία με τον ηλικιωμένο βιβλιοθηκάριο Μπρουκς και οι υπηρεσίες του προς τον διεφθαρμένο διευθυντή της φυλακής Σώσανκ, Σάμιουελ Νόρτον, θα κάνουν υποφερτές τις δύο δεκαετίες που πέρασε άδικα μέσα σε κελιά και απομόνωση.
Η μετάφραση του Αντώνη Γαλέου, η οποία βασίζεται στη θεατρική διασκευή των Owen O’ Neill και Dave Johns, θα δώσει ένα κείμενο με σφιχτή δομή, με γλώσσα που ισορροπεί ανάμεσα στη γλώσσα των ευγενών, μορφωμένων ανθρώπων και των απλών καθημερινών, των ανθρώπων της «πιάτσας». Ο Γαλέος θα υποστηρίξει υφολογικά την πνιγηρή ατμόσφαιρα της φυλακής, τον καταρρακωμένο ψυχισμό των φυλακισμένων και την πίστη στην ελευθερία του πρωταγωνιστικού ρόλου.
Η σκηνοθεσία των αδελφών Δημήτρη και Ορέστη Σταυρόπουλου προσεγγίζει το έργο με ρεαλιστική ματιά μέσα από τον φακό της κινηματογραφικής κάμερας. Το νήμα της πλοκής ξετυλίγεται καρέ καρέ. Η διδασκαλία προς τους ηθοποιούς έδωσε φυσικές ερμηνείες, χωρίς υπερβολικές κινήσεις και δουλεμένες σκηνές βίας. Έντεκα ηθοποιοί, άντρες, σαν μία ποδοσφαιρική ομάδα, παρατάσσονται επί σκηνής, ο καθένας ξεχωριστά και σχεδόν όλοι μαζί στέκονται απέναντι στη μοίρα τους, έτοιμοι να διεκδικήσουν το τρόπαιο που ο καθένας ονειρεύεται.
Ο Μάνος Βακούσης, ο θρησκευόμενος διευθυντής των φυλακών, θα δώσει ζωή στον άκαμπτο χαρακτήρα του ρόλου του με παράστημα, δυναμισμό, με χροιά φωνής που παγώνει το αίμα και με βλέμμα έτοιμο να σε ξαπλώσει νεκρό.
Ο Γιάννης Μποσταντζόγλου, ο ταλαιπωρημένος από αρθριτικά βιβλιοθηκάριος Μπρουκς, υποδύεται τον ρόλο μου με αυθεντικότητα, σε κάποιες στιγμές γίνεται αστείος και σε κάποιες άλλες ευαίσθητος. Βλέπεις μπροστά σου έναν εξημερωμένο «κακό γίγαντα» με καρδιά μικρού παιδιού.
Ο Δημήτρης Παπανικολάου, ο φιλήσυχος Ρεντ, παρουσιάζει τον ρόλο του ως έναν νηφάλιο, υπομονετικό άνθρωπο, που θα «τολμήσει» να αρπάξει την ευκαιρία στη ζωή, όταν βρεθεί ο τρόπος.
Ο Νίκος Ψαρράς, ο άδικα καταδικασμένος Άντι, ο κοσμοπολίτης που δεν ξέρει να σκύβει το κεφάλι. Ο Ψαρράς δούλεψε κάθε ίνα του κορμιού του, κάθε λεπτομέρεια της έκφρασής του για να δώσει στον ρόλο, την ευγένεια, την ευφυία, την άσβεστη πίστη στην ελπίδα για ελευθερία που προσδοκούσε ο χαρακτήρας του έργου.
Οι Αναστάσης Γεωργούλας, Νίκος Ιατρού, Νέστορας Κοψιδάς, Βασίλης Μπεσίρης, Κρις Ραντάνοφ, Γιώργος Ρούφας και Αντώνης Χρήστου καταφέρνουν να «αλλάζουν» χαρακτήρα με άψογο επαγγελματισμό, ευθύτητα και δυναμισμό καθώς εμφανίζονται άλλοτε ως φυλακισμένοι και άλλοτε ως δεσμοφύλακες.
Η σκηνογραφία της Εύας Μανιδάκη υψώνει τους τοίχους της φυλακής, που τα μικρά τους «παράθυρα» θα είναι και έδρανα δικαστών και σωφρονιστικών υπαλλήλων. Το κελί του Άντι είναι φροντισμένο, με την αφίσα της Ρίτα Χέιγουορθ να δεσπόζει και το αντίγραφο της Βίβλου, να «μαρτυρούν» το κλειδί της ελευθερίας.
Οι ενδυματολογικές επιλογές της Αλέγιας Παπαγεωργίου απόλυτα ταιριαστές με το μουντό και κλειστοφοβικό περιβάλλον της φυλακής, στην «πένα» οι ανώτεροι διοικητικοί υπάλληλοι.
Η πρωτότυπη μουσική της παράστασης φέρει την υπογραφή του Άγγελου Τριανταφύλλου η οποία και ενισχύει τις σκηνές βίας, τρόμου και φόβου του έργου και παράλληλα, ανακουφίζει κάπως τις δυστυχισμένες ψυχές με απαλές μελωδίες κλασικής μουσικής σαν να εξυμνείται το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.
Οι φωτισμοί του Νίκου Βλασσόπουλου βοηθούν να απλωθεί το σκοτάδι της φυλακής στις ψυχές τόσο των φυλακισμένων όσο και των σωφρονιστών, για να νικήσει στο τέλος, το απέραντο λευκό της ζωής, της καρτερικότητας, της ελπίδας.
Μία παράσταση ύμνος στη δύναμη του ανθρώπινου μυαλού και της ψυχικής δύναμης. Μία ωδή για την ανδρική φιλία, χωρίς διδακτισμό, για το όνειρο που μπορεί να γίνει πραγματικότητα με υπομονή, επιμονή, πίστη. Δικαιοσύνη και σωφρονισμός χάθηκαν στη διαδρομή.
***
«Η Τελευταία έξοδος – Ρίτα Χαίηγουορθ» του Stephen King, με τον Νίκο Ψαρρά στο «Άνεσις»
