Η Ελληνική Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών απένειμε τη Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 2024, το Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου για το 2023 – 2024.
Η απονομή έγινε σε τελετή στο Ίδρυμα Β & Ε Γουλανδρή, στην Αθήνα.
Μετά την απονομή ο σκηνοθέτης έκανε την ομιλία που ακολουθεί:
«Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας; Αγωνιά για την ανθρώπινη κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται τον 21ο αιώνα;
Ο πολίτης άγεται και φέρεται από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, από δίκτυα ενημέρωσης και εταιρείες διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όσο και αν διευκολύνουν, αποτελούν το μεγάλο άλλοθι της επικοινωνίας, γιατί προσφέρουν την απαραίτητη απόσταση ασφαλείας από τον Άλλον. Οι σύγχρονοι άνθρωποι δεν συνυπάρχουν, ένα διάχυτο αίσθημα φόβου απέναντι στον Άλλον, τον διαφορετικό, κυριαρχεί στις σκέψεις και τις πράξεις τους.
Πτωχοποιημένοι πολίτες των σύγχρονων μητροπόλεων, έγκλειστοι στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένοι στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους. Ένας παράλληλος κόσμος, προκατασκευασμένος για να μπορούν οι άνθρωποι να ζουν με υποκατάστατα. Ένας κόσμος με ρομποτοποιημένες υπάρξεις μέσα σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα ελέγχου και καταστολής σε όλο το φάσμα της ζωής. Ο μηχανισμός της λήθης εγκαθιδρύθηκε.
Η παγκοσμιοποίηση και ο νεοφιλελευθερισμός δεν επιθυμούν τη δημιουργική συνάντηση της μνήμης με τον χρόνο, του μύθου με τον λόγο, αλλά αντιθέτως καθυποτάσσουν αυτές τις θεμελιώδεις αρχές σε ένα εξουσιαστικό, περιοριστικό σύστημα.
Μπορεί το θέατρο να λειτουργήσει ως ένα εργαστήρι συνύπαρξης μιας πολλαπλότητας διαφορετικοτήτων;
Μπορεί να γεφυρώσει τις γλώσσες, τις σχολές, τις εθνικές παραδόσεις, τις εποχές, τις τάσεις, χωρίς να λάβει υπόψιν το σύγχρονο τραύμα;
Ερωτήματα που συνήθως δεν απαντώνται γιατί τελικά το θέατρο υπάρχει και μακροημερεύει λόγω των αναπάντητων ερωτημάτων.
Το τραύμα αιμορραγεί και μας καλεί να ανακατασκευάσουμε τον Μύθο. Όπως λέει ο Χάινερ Μύλλερ, «ο μύθος είναι ένα σώρευμα, μια μηχανή, στην οποία μπορούν διαρκώς να προσαρτώνται κι άλλες μηχανές και μεταφέρει την ενέργεια ώσπου η αυξανόμενη ταχύτητα να ανατινάξει τον κύκλο του πολιτισμού», θα πρόσθετα τον κύκλο της βαρβαρότητας.
Θα ήθελα να αναφερθώ στο συγκλονιστικό γεγονός της νύχτας της 22ας Οκτωβρίου του 2019, όταν μέσα στη νεκρική ησυχία της απαγόρευσης της κυκλοφορίας στο Σαντιάγο της Χιλής, μια σοπράνο βγήκε στο μπαλκόνι και τραγούδησε συγκλονιστικά το τραγούδι του Victor Jara «Το δικαίωμα να ζεις ειρηνικά». Οι κάτοικοι βγήκαν στα παράθυρα, στα μπαλκόνια και χειροκροτούσαν με επευφημίες. Το γεγονός, σαν ηλεκτρικό ρεύμα, μεταδόθηκε από γειτονιά σε γειτονιά, η σοπράνο συνέχισε να τραγουδάει, οι επευφημίες πολλαπλασιάστηκαν μέχρι που έγιναν ένα ρυθμικό σύνθημα διεκδίκησης. Η μυλλερική μηχανή δημιουργήθηκε, ο προβολέας της ζωής φώτισε το μέλλον, ενώ ο προβολέας του θεάτρου παραπλανητικά συνεχίζει να φωτίζει τον εαυτό του».
Ιωάννα Μπλάτσου: Το θέατρο του Θεόδωρου Τερζόπουλου είναι κεφάλαιο υψηλής αισθητικής
Η Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Κριτικών Θεάτρου & Παραστατικών Τεχνών Ιωάννα Μπλάτσου προλόγισε τον βραβευθέντα με το Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου Θεόδωρο Τερζόπουλο με την παρακάτω ομιλία:
«Επιλέξαμε να τιμήσουμε με το Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου τον Θεόδωρο Τερζόπουλο – τον οικουμενικό Έλληνα, τον παγκόσμιο θεατράνθρωπο – με αφορμή την πλούσια, ακάματη πορεία του εδώ και σαράντα χρόνια, η οποία αποκρυσταλλώνεται στην «Ορέστεια».
Η παλλαϊκής αποδοχής «Ορέστεια» του Θεόδωρου Τερζόπουλου διατρανώνει urbi et orbi τη δύναμη του θεάτρου που εμβαπτίζεται στα νάματα του πολιτικού και οντολογικού προβληματισμού.
Το θέατρο του Θεόδωρου Τερζόπουλου είναι αποταμιευτήριο ατομικής και συλλογικής μνήμης, κεφάλαιο υψηλής αισθητικής, πυξίδα σύγχρονου φιλοσοφικού προβληματισμού. Είναι ο ομφάλιος λώρος που συνδέει οργανικά τον σύγχρονο θεατή με τις απαρχές του θεάτρου, με τον αρχέγονο Μύθο.
Η μέθοδος του Θεόδωρου Τερζόπουλου έχει ενεργό σωματικό κέντρο, είναι μισγάγγεια ροών ψυχής και σώματος, ψυχοδιανοητική άσκηση, κράμα Ανατολής και Δύσης, γεφύρωση πολιτισμικών ορθωμάτων.
Η κολεκτίβα του Θεόδωρου Τερζόπουλου αποτελείται από σύγχρονους μύστες που ζουν και εργάζονται παρέα με τον δάσκαλό τους. Μοιράζονται δεκαετίες, δημιουργούν τον δικό τους χρόνο και κόσμο, που απαρτίζεται από πεφιλημένους τεθνεώτες – τη Σοφία Μιχοπούλου, την Αννέζα Παπαδοπούλου, τον Γιάννη Κουνέλη, τον Μπάμπη Τερζόπουλο – και ακριβούς ζώντες συνοδοιπόρους, όπως ο Τάσος Δήμας, η Σοφία Χιλλ, ο Σάββας Στρούμπος, η Αγλαΐα Παππά, για να αναφέρω απλώς μερικούς.
Ο ίδιος ο Θεόδωρος Τερζόπουλος «υπερπόντιος» – όπως τον αποκαλεί ο φίλος του Βασίλης Παπαβασιλείου, «υπερπολιτισμικός» – όπως τον ονομάζει στο τελευταίο του βιβλίο ο συνάδελφος Δημήτρης Τσατσούλης, αεικίνητος, αειθαλής, δεκτικός, οικουμενικός, μαχητικός, ερευνητικός, διαλεκτικός, εγελιανός και ανατρεπτικός. Διάσχισε και διασχίζει όλον τον πλανήτη, σκηνοθετώντας έργα, διαμορφώνει σε κάθε χώρα που φιλοξενεί παραστάσεις του πυρήνες της Μεθόδου του, γονιμοποιεί και γονιμοποιείται συναναστρεφόμενος ανθρώπους άλλων πολιτισμών.
Ας ελπίσουμε ότι το θέατρο και η σκέψη του Θεόδωρου Τερζόπουλου δεν θα είναι το υστερόγραφο της ανθρώπινης προσπάθειας να αντισταθεί στην κυριαρχία του ανθρωπολογικού τύπου, που ονομάζεται μετάνθρωπος, και λυσσαλέα προωθείται από το κυρίαρχο πολιτικοοικονομικό σύστημα, αλλά η αφετηρία για τη διάσωση του ανθρώπινου είναι».
***
Η Ελληνική Ένωση Κριτικών απένειμε τα Βραβεία Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών 2023 – 2024
