Κάθε χρόνο, στις αρχές του καλοκαιριού, μια ιεροτελεστία αποτελεί συνήθεια για τη ζωή μας. Να επισκεφτούμε τα 12 Κουπέ, το νεανικό φεστιβάλ που, κατά κανόνα, ξεχειλίζει από εκπλήξεις και ιδέες. Πρόκειται για κάτι πραγματικά σπάνιο, αφού «Τα 12 Κουπέ» είναι το μοναδικό στον κόσμο πολιτιστικό σιδηροδρομικό Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών. Αποτελεί έμπνευση της πολυπράγμονος Τατιάνας Λύγαρη και επιδίωξή του είναι η προώθηση των νεανικών καλλιτεχνικών δυνάμεων του τόπου. Φέτος άνοιξε τις θύρες του για έκτη συνεχή χρονιά, από την Παρασκευή 27 Μαΐου έως και τις 5 Ιουνίου 2016, στην Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ. Κι αυτή η χρονιά ήταν επιτυχημένη, όπως και κάθε προηγούμενη. Μπορώ δε να ισχυριστώ πως φέτος η επιτυχία ήταν ακόμα δυνατότερη, το καλλιτεχνικό επίπεδο υψηλότατο και η προσέλευση του κοινού αθρόα.
Η Τατιάνα Λύγαρη, παίζοντας με το όνειρό της, άναψε τη φωτιά, τη φλόγα της ιδέας. Από την άλλη, ενθουσιώδεις δημιουργοί δοκίμασαν να φτάσουν στο τέρμα, δηλαδή το σκοπό, όπου έπρεπε να καταλήξουν. Άφησαν τον παρόντα χρόνο, με πλήρη συνείδηση, και προχώρησαν προς αυτό το τέρμα. Τελικά το βρήκαν. Κάθε χρόνο, από τα τέλη Μαΐου μέχρι τις αρχές Ιουνίου, οι δημιουργοί που δηλώνουν συμμετοχή μας επιδεικνύουν πώς παίζεται το παιχνίδι της τέχνης και μας αποδεικνύουν πώς γίνονται τα μικρά ή μεγαλύτερα θαύματα. Από ανθρώπους ταλαντούχους, ικανούς και κυρίως εργατικούς.
Έτσι εμείς, το κοινό, φτάνοντας στην Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ κάθε φορά γινόμαστε μάρτυρες μιας εξελικτικής πορείας. Βλέπουμε ομάδες καλλιτεχνών, που ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, να ανακαλύπτουν τη γνώση, να φτάνουν στη γνώση.
Φέτος, τo 6ο Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών «Τα 12 Κουπέ» φιλοξένησε συνολικά 18 ομάδες από νέους ηθοποιούς, χορευτές, εικαστικούς, performers, σκηνοθέτες, χορογράφους, μουσικούς, video artists κ.ά. Όλοι αυτοί εμπνεόμενοι από τα αυθεντικά, πατιναρισμένα από τον χρόνο 12 Κουπέ του New Wagon της Αμαξοστοιχίας, κι από την καλαισθησία που μεταλαμπαδεύει η καλλιτεχνική διευθύντρια, σκηνοθέτις και ηθοποιός Τατιάνα Λύγαρη με το έργο της, δημιούργησαν και παρουσίασαν πρωτοποριακά projects σύντομης διάρκειας για μικρές ομάδες θεατών.
Το αξιοσημείωτο στοιχείο του Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών είναι ότι κάθε χρονιά, ανάλογα με τις προτάσεις που κατατίθενται από τους καλλιτέχνες, προσανατολίζεται και σε μία διαφορετική μορφή τέχνης. Φέτος, λοιπόν, εκτός από τις θεατρικές και χορευτικές performances, έμφαση δόθηκε στα εικαστικά με εκθέσεις φωτογραφίας, εικαστικές εγκαταστάσεις και video art. Επίσης υπήρξε αριθμός συμμετοχών και από καλλιτέχνες εκτός Αθηνών, γεγονός που προσέδωσε στο φεστιβάλ μια επιπλέον ευεργετική ενέργεια, μία ευρύτερη διεισδυτικότητα και συμμετοχικότητα. Πρόκειται για ένα πολυμορφικό φεστιβάλ σε έναν απροσδόκητο χώρο που κεντρίζει την έμπνευση, προσφέροντας ένα βήμα έκφρασης και δημιουργίας σε δεκάδες νέους καλλιτέχνες και ομάδες. Η έμπνευση όμως χρειάζεται υλικό και δουλειά. Δεν χρησιμεύει στους απροπόνητους. Την έμπνευση μπορεί κάποιος να την κατακτήσει, αλλά όχι να την αναπαραγάγει. Η έμπνευση είναι πολιτισμική συνθήκη που λήγει και ανανεώνεται με αλλαγή όρων. Ας την αποκαλέσουμε ευφυΐα και αξιοποίησή της ή ευφυΐα και μετουσίωσή της, δίχως να στοχαστούμε κέρδη και ζημίες.
Το αγαπημένο Τρένο στο Ρουφ είναι ένας εύφορος αγρός. Σ’ αυτό οι καλλιτέχνες δημιουργούν έναν τόπο όπου οι καλλιτεχνικές πράξεις μπορούν να έρχονται ξανά και ξανά.
Γι’ αυτό, παρόλο που το Φεστιβάλ δεν θεσπίζει κάποιο συγκεκριμένο βραβείο, αποτελεί μια σημαντική αφετηρία για νέες συνεργασίες με το Τρένο-Θέατρο σε επαγγελματική βάση.
Το New Wagon της Αμαξοστοιχίας είναι ο πυρήνας του φεστιβάλ. Από το 2010 έως σήμερα μέσα στα ελάχιστα τετραγωνικά του έχουν παρουσιάσει τη δουλειά τους 97 νεανικές ομάδες, αλλά και μεμονωμένοι καλλιτέχνες από όλες τις μορφές της τέχνης και έχουν αναδειχθεί πρωτότυπες και ευφάνταστες καλλιτεχνικές δράσεις, προσφέροντας στους θεατές μια μοναδική εμπειρία ιδιωτικής θέασης.
Οι πρωτότυπες καλλιτεχνικές δράσεις επεκτείνονται και στα υπόλοιπα βαγόνια καθώς και στην Αποβάθρα της Αμαξοστοιχίας προσφέροντας στους επισκέπτες, καθημερινά για ένα συνεχόμενο δεκαήμερο, μια ευφρόσυνη και δημιουργική γιορτή τεχνών.
Με το που φτάνει ο θεατής το σούρουπο στην αποβάθρα τον κατακτά η διαφάνεια της, αυτό το φως, το αστραφτοβόλο, το καταιγιστικό, το ηλιοβασίλεμα κάτω από τα φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα του δειλινού και αργά το βράδυ η δροσερή αύρα κάτω από την τρυφερή παρουσία της Σελήνης. Οι ροδοδάφνες στο φράχτη, που μοσχοβολούν πικραμύγδαλο, δικαιώνουν μυστηριακά την ύπαρξη της τέχνης. Μέσα στο θαμπωτικό σύμπαν των διαδραστικών performance και των εκθέσεων θολώνει η βαβούρα, η επιθετικότητα και η νευρικότητα της πόλης που χάνεται πια από τον οπτικό σου ορίζοντα κι ας είναι τόσο δίπλα σου.
Δρώμενα
* Αρχικά παρακολουθήσαμε το «In-Out», μια ενδιαφέρουσα εικαστική εγκατάσταση στο Μουσικό Βαγόνι Orient Express σε σύλληψη και δημιουργία Μαρίας Οικονόμου.
Από τα αρχαία χρόνια, τα ρούχα δεν ικανοποιούσαν μόνο την ανάγκη προστασίας από το κρύο και τη ζέστη, αλλά εξυπηρετούσαν εκφραστικούς και κοινωνικούς σκοπούς. Στις μέρες μας τα ρούχα δίνουν την πρώτη εντύπωση για ένα άτομο και εκφράζουν στοιχεία της προσωπικότητας του καθενός μας. Η εξωτερική εμφάνιση μας δίνει πληροφορίες όπως η καταγωγή, το επάγγελμα, η οικονομική κατάσταση και η κοινωνική θέση. Ποτέ δεν μένουμε ανεπηρέαστοι από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντός μας. Τα ρούχα αντανακλούν την προσωπικότητά μας. Ένα σύνολο από σχέδια και χαρακτικά σε γιαπωνέζικο χαρτί έδωσαν το έναυσμα στη Μαρία Οικονόμου για μια σειρά ρούχων τοποθετημένων με τη μορφή εγκατάστασης. Το ρούχο από μόνο του καλύπτει και αποκαλύπτει, είναι το περίβλημα του μέσα με το έξω. Ο άνθρωπος ως ον, ως ύπαρξη, καλύπτεται από τα στοιχεία που τον περιβάλλουν και τις μνήμες που φέρει και μεταφέρει μέσα από την αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον που βιώνει. Ως αποδέκτης, ο θεατής δίνει τη δική του ερμηνεία σύμφωνα με τις εμπειρίες του, που εντείνονται από το υποβλητικό δίπολο κίνηση – ακινησία του βαγονιού. Η καλλιτέχνις μετέτρεψε το χαρτί σε ύφασμα πάνω στο οποίο φιλοτέχνησε εικόνες – σύμβολα. Πειραματίστηκε με το χαρτί, υλικό με ευγενή ιδιότητα μεν αλλά απογυμνωμένο από την πλαστικότητα, χαρακτηριστικό που διαθέτει το ύφασμα και τα συναφή υλικά. Η ιδέα των χάρτινων ρούχων μπορεί να βασιστεί και στην ιδέα του κινούμενου έργου τέχνης ακόμα και της προβολής ενός μηνύματος. Μια έκθεση με ατμόσφαιρα, με νόηση, με λεπτότητα.
* Προχωρώντας κατά μήκος της αμαξοστοιχίας, συναντήσαμε την εγκατάσταση με τίτλο «Pink is the new punk» στο Νέο Βαγόνι σε σύλληψη και δημιουργία Δημήτρη Γκέτσι.
Επισκεφτήκαμε «Το ροζ δωμάτιο», που αναπαριστούσε έναν «ερωτικό θάλαμο». Ήταν ένα χρονικό ηδονικών αισθημάτων, αισθησιακών αναμνήσεων και μελαγχολικών στοχασμών, με το οποίο ο καλλιτέχνης επιχείρησε να απαντήσει στο ερώτημα πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το κενό που αφήνει η μοναξιά, αλλά και πώς η εμπειρία της ερωτικής θλίψης, τόσο ιδιωτική και ταυτόχρονα τόσο κοινή στους ανθρώπους, μπορεί να μεταπλαστεί σε έργο. Ένα έργο για τον σαρκικό έρωτα να μπορεί να κάνει την υπέρβαση των πάντων. Υπαρξιακή, αλληγορική, κινηματογραφικού ύφους εγκατάσταση μέσα στον ρεαλισμό που ζούμε ο οποίος καταλήγει ακριβώς όπως αρχίζει: με το αναπόφευκτο. Όπως είναι εντέλει ο ερωτισμός στη ζωή. Και με την Τέχνη που ενδεχομένως, μαζί με τον Έρωτα (γιατί όχι;), να είναι ενίοτε χρηστική και ανατρεπτική. Μια μονόχρωμη εγκατάσταση με ροζ κεραμικά χρηστικά ή και μη αντικείμενα, σχολιάζοντας με σαρκασμό την αναπαραγωγή, το φύλο και τη σχέση θρησκείας – ταυτότητας υπό το πρίσμα της νέο – ποπ κουλτούρας.
* Στο Wagon Bar και στο Νέο Βαγόνι δέσποζε η αξιόλογη έκθεση φωτογραφίας του Βασίλη Παπασπυρόπουλου, «Inner Travel». Σ’ αυτήν σταθήκαμε. Κίνηση μέσα σε όχημα εν κινήσει, από βαγόνι σε βαγόνι. Ένα ταξίδι μέσα στο ταξίδι. Η αναζήτηση μιας αλήθειας. Μιας αλήθειας για τον εσώτερο εαυτό αλλά και για το τι πραγματικά δύναται να υπάρχει. Το Inner Travel αναζητά μια αλήθεια με τη σιγουριά πως δεν είναι η μοναδική. Αντανακλά την πορεία ενός προσωπικού προβληματισμού. Η φωτογραφία μας παρουσιάζεται ως τέχνη και όχι απλώς ως ένα μέσο φευγαλέων και τυχαίων αντικατοπτρισμών. Δηλώνει τη στιγμή μιας αποτυπωμένης απουσίας. Εκθαμβωτικές εικόνες που δεν θα επαναληφθούν ποτέ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ή φωτισμό και έκτοτε παραμένουν καθηλωμένες στο θαυμασμό μας, σε μια χάρτινη ακινησία για πάντα. Η απόπειρα αποτύπωσης ενός εσωτερικού συναισθηματικού τοπίου. Μέσα από την πορεία του επιχειρεί να διεγείρει αλλά και να λειτουργήσει ως ερέθισμα που ωθεί προς αναζήτηση. Η έκθεση είχε γοητεία σε συνάρτηση με τη δημιουργική δύναμη του ασπρόμαυρου και την ακρίβεια της καταγραφής.
* Στο «Παράρτημα¹», την εικαστική performance στο Νέο Βαγόνι σε σύλληψη – δημιουργία Όλγας Μπρούμα – Λουκιανής Παπαδάκη, σε καλλιτεχνική συνεργασία Μυρτώς Σοφιαδέλη και με performing τη Ματίνα Κοκολάκη και τη Μαρίνα Πινιατώρου, παρακολουθήσαμε την πιθανότητα της κίνησης μιας στατικής εικόνας.
Ο Σάμουελ Μπέκετ ήταν γνωστός για τη συστολή του, όταν υπήρχαν συσκευές ηχογράφησης γύρω του. Μπορούσε να ξοδεύει ώρες δουλεύοντας με τους ηθοποιούς στο στούντιο, αλλά όταν ερχόταν η ώρα να ηχογραφήσει κάποιο κομμάτι με τη δική του φωνή, γινόταν ακριβοθώρητος. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν ελάχιστες ηχογραφήσεις του. Έτσι, το ηχητικό ντοκουμέντο που ο συγγραφέας διαβάζει δύο ποιήματά του, είναι πάρα πολύ σπάνιο.
Οι ηχογραφήσεις έγιναν το 1965 από τον Λόρενς Χάρβεϊ, καθηγητή της συγκριτικής λογοτεχνίας στο κολέγιο Ντάρμουθ, ο οποίος ταξίδεψε στο Παρίσι για να συναντήσει τον Μπέκετ αρκετές φορές από το 1961 έως το 1965, καθώς ερευνούσε για το βιβλίο του «Σάμουελ Μπέκετ, ποίηση και κριτική». Ο Μπέκετ, κατά τη διάρκεια των συζητήσεών τους, απήγγειλε αρκετά αποσπάσματα από την τρίτη, αλλά δεύτερη δημοσιευμένη νουβέλα του «Watt». Tο βιβλίο γράφτηκε στα αγγλικά τη δεκαετία του ‘40, κυρίως το διάστημα που κρυβόταν από τους ναζί στη νότια Γαλλία. Είναι μια πειραματική νουβέλα (ο Μπέκετ το έλεγε «άσκηση») που μιλάει για έναν ερευνητή, ονόματι Γουάτ, ο οποίος ταξιδεύει στο σπίτι του αινιγματικού κ. Νοτ και δουλεύει για κάποιο διάστημα ως υπηρέτης του. Ο Γουάτ και ο Νοτ συχνά διερμηνεύονται στη θέση της ερώτησης «τι» και του αναπάντητου «δεν» ή «τίποτα».
Τα δύο ποιήματα που ηχογραφήθηκαν από τον Μπέκετ είναι από τα 37 «σκανδαλιστικά» Αντέντα στο τέλος του «Watt». Ο Χάρβεϊ επίσης, ηχογράφησε τον Μπέκετ να διαβάζει ένα απόσπασμα πρόζας από το βιβλίο. Ολόκληρη η 4λεπτη μαγνητοταινία βρίσκεται στη συλλογή «Βέκερ Λάιμπραρι» στο Ντάρμουθ. Η εγγραφή είναι από το φιλμ «Περιμένοντας τον Μπέκετ» του 1933. Η ποιότητα της φωτογραφίας είναι χαμηλή και υπάρχουν ενοχλητικοί δανέζικοι υπότιτλοι, κι έτσι ίσως ο καλύτερος τρόπος για να απολαύσεις την ανάγνωση, είναι να κυλήσεις προς τα κάτω και να κοιτάξεις τις λέξεις του Μπέκετ καθώς θα ακούς τη φωνή του. Αρχίζει με τo 4o Παράρτημα, το οποίο δημοσιεύτηκε αργότερα ως «Tailpiece» στη συλλογή ποιημάτων το 1930-1978.
Mε έναυσμα, λοιπόν, τα 37 addenda που παρατίθενται στο τέλος της νουβέλας του Samuel Beckett «Watt», επιτεύχθηκε ένας διάλογος στο «Παράρτημα¹», κατά τον οποίο το σώμα, η προβολή και ο ήχος συνομιλούν σε μία ζωντανή εγκατάσταση.
Μια ευφρόσυνη έκπληξη απλώθηκε μπροστά μας με τη θέαση αυτής της απλής αλλά αξιοπρόσεκτης παράστασης. Οι θεατές στο λιλιπούτειο βαγόνι με παρέα τον εικονολήπτη της παράστασης και στην απέναντι αποβάθρα οι υπέροχες σε πλαστικότητα, σωματικότητα, εκφραστικότητα και ρυθμό Ματίνα Κοκολάκη και Μαρίνα Πινιατώρου. Μας εντυπωσίασε ως θεατές η δημιουργική ερμηνεία των δύο καλλιτέχνιδων γιατί διαφαινόταν στην κίνησή τους η προσπάθεια αναζήτησης μιας δομής διαχρονικής και οικουμενικής ώστε να αναδειχτούν απέριττα τα ανθρώπινα πάθη στο λόγο του Μπέκετ. Εξαιρετική δουλειά!
* Το «Χωρίς αποσκευές» ήταν μια θεατρική performance στο Νέο Βαγόνι από την ομάδα under constr[a]ction σε γενική επιμέλεια σύνθεσης, διασκευή, δραματουργία Μαρίνας Κακουλλή, καθώς και των ερμηνευτών Μαρίνας Κολοκούρη, Χρύσας Κολοκούρη, Γιώργου Μπουφίδη. Η ομάδα, που ήρθε από τη Θεσσαλονίκη, προβληματίστηκε πάνω ένα απλό ερώτημα: Τι θα γινόταν εάν τρεις θεατρικοί ήρωες από διαφορετικές εποχές ταξίδευαν στο ίδιο βαγόνι σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής τους; Ο Άμλετ, η Ιφιγένεια και η Νόρα αναζήτησαν το πρόσημο του προορισμού τους σ’ ένα ταξίδι με τρένο που καθορίζει την πορεία τους. Τι μπορεί να περιμένει ο καθένας απ’ αυτή την προσωρινή συνύπαρξη; Συνοδεία στη διαδρομή τους ένας εκπληκτικός μουσικός, ο Δημήτρης Τόλιος, που φαίνεται να γνωρίζει την πλοκή των μύθων, όπως ο συγγραφέας γνωρίζει τα θεατρικά του πρόσωπα. Η ιδέα κέντρισε εξαρχής το ενδιαφέρον του κοινού, ενώ προοδευτικά -μέσα και πέρα από τα πρόσωπα- αναδεικνύονταν σε όλη τους την έκταση οι κυρίαρχες ιδέες του Σαίξπηρ, του Ευριπίδη, του Ίψεν. Η προδοσία, η εξορία, η φυγή, ο πόνος, σε ένα επίπεδο ιστορικού αλλά και μυθολογικού χρόνου. Η ταλαντούχα ομάδα από τη συμπρωτεύουσα έδωσε διαφορετική έννοια στους επικούς ήρωες, καθημερινές διαστάσεις και νεανική ποιητικότητα. Μια γόνιμη και ευφάνταστη δουλειά που δηλώνει ταλέντο και ανήσυχο πνεύμα. Είμαστε εν αναμονή της επόμενης θεατρικής τους επινόησης.
* Στη θεατρική performance «Ενδιάμεσα», που παρουσιάστηκε στο Νέο Βαγόνι, είδαμε τη Γιάννα Τζερμιά να ερμηνεύει μια γυναίκα που ξέχασε να κατέβει από το τρένο. Το κείμενο έγραψε η Μαρίζα Παρασύρη, τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Λευτέρης Παρασύρης και τον εικαστικό σχεδιασμό επιμελήθηκε η Μαρία Μεθυμάκη.
Με αφορμή τη ρήση του Αϊνστάιν που λέει ότι «η διάκριση ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον είναι μόνο μία ψευδαίσθηση, ακόμα κι αν είναι τόσο επίμονη», παρακολουθήσαμε την ιστορία της Σπέισι, η οποία είχε μπει στο τρένο κάποτε, αλλά ουδέποτε κατέβηκε. Χρειάζεται να πενθούμε για το χρόνο που περνά; Ο Αϊνστάιν πάντως βρήκε παρηγοριά στο άχρονο Σύμπαν που ο ίδιος βοήθησε να δημιουργηθεί λέγοντας στην οικογένεια ενός φίλου του που είχε αποβιώσει: «Λοιπόν, έφυγε από αυτόν τον παράξενο κόσμο λίγο πιο μπροστά από μένα. Αυτό δεν σημαίνει τίποτε. Οι άνθρωποι σαν εμάς, που πιστεύουν στη Φυσική, ξέρουν ότι η διάκριση ανάμεσα στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον δεν είναι παρά μια πεισματικά επίμονη ψευδαίσθηση». Έτσι είναι η ζωή. Αν το παρελθόν ήταν ένα τρένο που κινείται προς τα πίσω, αλλά το μέλλον το ίδιο τρένο όταν κινείται μπροστά, και τα δυο ταυτόχρονα με ένα παρόν που εκτυλίσσεται σ’ ένα κουπέ, πώς θα διαμορφωνόταν ο βίος του φερόμενου ως επιβάτη; Το αέναο ταξίδι της επιβάτιδας μεταμορφώνεται σ’ έναν στοχασμό για τη συμβατική αντίληψη του χώρου και του χρόνου, για την απουσία αντίληψης του χωροχρόνου, για τις καταστάσεις που μας καθιστούν μέρος τους. Ο χρόνος δεν κυλάει και δεν υπάρχει «τώρα». Ο χρόνος είναι στατικός. Αμετακίνητος. Παγωμένος και παγιωμένος. Όσο εξωπραγματικό και αν φαίνεται, για τους περισσότερους φυσικούς σήμερα το Σύμπαν είναι ακριβώς έτσι. Εμείς μπορεί να νομίζουμε ότι ο χρόνος κυλάει από ένα πραγματικό παρελθόν σε ένα όχι ακόμη πραγματικό μέλλον, οι θεωρίες όμως για τον χώρο και τον χρόνο μάς διδάσκουν ότι παρελθόν, παρόν και μέλλον είναι όλα εξίσου πραγματικά – και θεμελιωδώς αδιαχώριστα. Οποιαδήποτε αίσθηση ότι το «τώρα» μας είναι κατά κάποιον τρόπο ξεχωριστό, ότι ο χρόνος κυλάει προσπερνώντας το, είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργούμε στο μυαλό μας. Η επιστήμη «σκοτώνει» το χρόνο αλλά η τέχνη με την ξεχωριστή θεατρική performance «Ενδιάμεσα», που μας παρουσίασε η ικανότατη Γιάννα Τζερμιά, τον «σώζει» με μαρτυρίες από το παρελθόν και ενδείξεις για το τι θα έρθει στο μέλλον.
* Υπάρχει μια… συμμορία που οι θεατρόφιλοι γνωρίζουν πολύ καλά και παρακολουθούν τη δράση της. Είναι η πιο επικίνδυνη συμμορία της Αθήνας όσον αφορά το θέατρο. Διακινεί τεράστιες ποσότητες τέχνης, δεν σταματά καθόλου να δρα, δεν έχει κανέναν καλλιτεχνικό φραγμό. Το όνομά της φωτεινό και χαρούμενο. Πρόκειται για την ομάδα Συμμορία του Ήλιου, που παρουσίασε στην Αποβάθρα, κάτω από τον έναστρο ουρανό, τη θεατρική performance «Should I stay or Should I go?» σε διδασκαλία, σκηνοθετική επιμέλεια Μελίνας Σκούφου. Ερμήνευσαν οι Χριστίνα Κοροβίλα, Θωμαΐς Μυτικίδου, Έλενα Υφαντή. Τρεις γυναίκες από διαφορετικές ηλικιακές δεκαετίες (20, 30, 40) παρουσίασαν ερωτήματα που τις απασχολούν, ερωτήματα που αφορούν τόσο στην καθημερινότητα ενός ταξιδιού, όσο και του ταξιδιού με τη συμβολική έννοια μιας εσωτερικής πορείας. Η αναζήτηση της ομάδας εστιάζεται σε μια ενδόμυχη έρευνα, σε διαδρομές του εντός μας κόσμου για να γυρίσει τελικά στην ασφάλεια της μνήμης. Η ελληνική ποίηση του 20ου αιώνα είναι διαποτισμένη από παραδείγματα ποιητών που επεξεργάστηκαν τον μύθο της αναχώρησης και της επιστροφής χρησιμοποιώντας το προϋπάρχον πλαίσιο κατανόησης του αρχέτυπου μύθου για να ποιήσουν κάτι το αυθεντικό, κάτι το πρωτότυπο. Όπως ο Ανδρέας Εμπειρίκος αναφέρει στο κείμενο – ποίημα του Άνδρος – Υδρούσα (1958), «είμαι ταξιδευτής και επιστροφεύς».
Αφορμή για τη σκηνική σύνθεση, η οποία είχε στοιχεία σωματικού θεάτρου, αποτέλεσαν κείμενα και τραγούδια γνωστών δημιουργών με θέμα την «αναχώρηση» και την «επιστροφή» (Καβάφης, Καλογερόπουλος, Τρύπες, The Clash κ.α.). Οι δύσκολες συνθήκες απαιτούν φυγή σε ένα σύμπαν απαλλαγμένο από την αγωνία και το άγχος της σκληρής πραγματικότητας. Εδώ το ταξίδι είναι η αναπόληση, η αυτογνωσία και η σοφία της γυναικείας φυσιογνωμίας που λειτουργεί σαν προστατευτική ασπίδα. Η αναχώρηση και η επιστροφή παρουσιάζονται ως επιτακτική ανάγκη. Με το κάθε ταξίδι, ο προορισμός (είτε είναι αυτός πηγαιμός ή ερχομός) είναι μια νέα Ιθάκη, ένα νέο ξεκίνημα. Προσωπικές, φανταστικές ή πραγματικές, οδύσσειες – περιοδείες, προσωπικοί μύθοι. Η ευτυχία κρύβεται στην ποίηση, στη λάμψη που φωτίζει το βλέμμα των τριών γυναικών.
H performance ήταν αποτέλεσμα πεντάμηνου σεμιναρίου σε διδασκαλία της πολυσχιδούς Μελίνας Σκούφου. Οι Χριστίνα Κοροβίλα, Θωμαΐς Μυτικίδου, Έλενα Υφαντή συμπορεύτηκαν υποκριτικά διατηρώντας εν τούτοις τη διαφορετικότητα των ρόλων τους. Σωστά καθοδηγημένες κινησιολογικά και φωνητικά, επιβεβαίωσαν ότι η Μελίνα Σκούφου μπορεί να διαχειριστεί με ευχέρεια όλες τις δυσκολίες μιας παράστασης ανοιχτού χώρου… Υπαινικτικές και χαριτωμένες άφησαν στην Αποβάθρα το μικρό αποτύπωμα της γυναικείας ψυχοσύνθεσης…
* Μην ξεχνάμε ότι στον σταθμό του Ρουφ, πάνω στη λεωφόρο Κωνσταντινούπολεως, υπάρχει ένας πανέμορφος χώρος, μια αθηναϊκή όαση, που προσφέρεται για ποτό και φαγητό. Tο «Τρένο του Ρουφ», σύμφωνα με τον «Guardian», συγκαταλέγεται στα 10 καλύτερα εστιατόρια της Ευρώπης μέσα σε σιδηροδρομικούς σταθμούς. Με τη διακόσμηση να παραπέμπει σε εσωτερικό τρένου, ενώ υπάρχει ξεχωριστή αίθουσα για να απολαύσει κάποιος το ποτό του στο μπαρ. Ο ρομαντισμός της ιστορικής αμαξοστοιχίας συναντά τη διασκέδαση, την ψυχαγωγία και το καλό φαγητό.
Άλλες εκδηλώσεις στο πλαίσιο των 12 Κουπέ
* Broken Rails
εικαστική εγκατάσταση στο Νέο Βαγόνι, σύλληψη, δημιουργία Βέρα Καρτάλου
Το “Broken Rails” τοποθετεί τον θεατή αντιμέτωπο με την αθέατη πλευρά της κοινωνίας μας και το συγκλονιστικό φαινόμενο της ραγδαίας αύξησης των αυτοκτονιών στην χώρα. Ταυτόχρονα καταδικάζει τη συστηματική απόκρυψη της αλήθειας από τα μέσα ενημέρωσης και τους δημόσιους φορείς. Για να εξυπηρετήσει αυτόν τον σκοπό, το έργο έχει διττή μορφή: μία με φως ημέρας και μία νυχτερινή, υπό το φως του black light. Μία για την ψευδαίσθηση και μία για την πραγματικότητα.
* Χωρίς Τίτλο
εικαστική εγκατάσταση στο Νέο Βαγόνι
Βασίλης Αλεξάνδρου
Ως πρώτη ύλη χρησιμοποιούνται αντικείμενα που έχουν απορριφθεί από το σύγχρονο αστικό περιβάλλον. Η παλαιότητα και η φθορά χρησιμοποιημένων αντικειμένων ενέχει μια ιδιαίτερη ποιητική. Στη συγκεκριμένη εγκατάσταση παρατίθεται ένα αρχείο από αχρησιμοποίητα σαπούνια σε διάλογο με ένα αστικό απόρριμμα, το οποίο έχει μετατραπεί σε βουλωμένο δοχείο υγρού. Δημιουργώντας μια ροή χρόνου (κλεψύδρα) στο πάνω μέρος εναποτίθεται το βουλωμένο μολυσματικό σήμερα σε σχέση με το αρχείο των σαπουνιών, που λειτουργεί ως εργαλείο καταγραφής και διασφάλισης ιστορίας, μνήμης.
* Sacramento
θεατρική performance – site specific στο Θεατρικό Βαγόνι
Βασισμένη σε ανθρωπολογική μελέτη πάνω στις συνθήκες ομηρείας
Κείμενο, σκηνοθεσία, μουσική σύνθεση Ερασμία Τσίπρα, ερμηνεία Ερασμία Τσίπρα, Θένια Καρλάφτη, Δήμητρα Ρουμπίνη
Sacramento. Η πόλη του αμερικάνικου ονείρου, του ανθρώπινου πόθου. Η ιερή (“sacred”) πόλη. Η πόλη της θυσίας (“sacrifice”). Ώρα 21:31. Μία κοπέλα επιβιβάζεται στο βαγόνι με προορισμό το Sacramento. Η γνωριμία της με έναν άλλο κόσμο ελευθερίας. Οι επιβάτες του τρένου, η διαδρομή, η διαδικασία, η λύτρωση. Ώρα 21:41. Δέκα λεπτά πριν από την κατάληψη του τρένου από πολιτικούς δράστες. Ο χρόνος σταματάει. Δέκα λεπτά πριν την εκδήλωση του Lima syndrome (σχέση εξάρτησης μεταξύ θύτη-θύματος). Το ταξίδι τελειώνει. Ή μήπως… μόλις άρχισε;
* Show me how to move | Δείξε μου πώς να κινηθώ
διαδραστική performance στο Νέο Βαγόνι
δημιουργία, performing Χριστίνα Γαζή
Θα ήθελες να είσαι ο «δημιουργός» της καλλιτεχνικής δράσης που εκτυλίσσεται μπροστά σου; Αν η απάντησή σου είναι θετική, τότε μπορείς να παρακολουθήσεις και να λάβεις μέρος στη διαδραστική παράσταση “Show me how to move”. Μέσω καθοδήγησης της performer, έχεις τη δυνατότητα να μορφοποιήσεις (σχεδιάσεις ή γράψεις) την επιθυμία σου σ’ ένα κομμάτι χαρτί και να προσθέσεις έτσι το δημιουργικό σου «λιθαράκι» στην ιστορία που θα προκύψει σε συνεργασία με όλους τους θεατές της παράστασης, που βρίσκονται μεταξύ τους σε απόσταση αναπνοής, στo ιδιωτικό κουπέ του βαγονιού.
* The Wagon
video dance στην Αποβάθρα
ομάδα Vacuum, σύλληψη ιδέας, σκηνοθεσία, μοντάζ Κωνσταντίνα Παπαντωνάτου, ερμηνεία Χριστίνα Παπαντωνοπούλου
O θεατής γίνεται μάρτυρας ενός εσωτερικού διαλόγου. Μια μορφή εμφανίζεται και με την αγωνία του πρωτόγονου ανθρώπου ξεκινά η σχεδίαση ενός άτυπου χάρτη, όπου δημιουργούνται σταθμοί, προορισμοί και παγίδες που θέλει να αποφύγει, όπως κάθε ταξιδιώτης. Όσο η διαδικασία προχωράει, η αναπαράσταση του χάρτη επεκτείνεται στο ίδιο το σώμα και η μορφή βρίσκεται μέσα στα σχέδια της, γίνεται ένα με τις ιδέες της. Φτάνοντας στο τέλος, η μορφή έχοντας εξαντλήσει τα όρια του χώρου και της σκέψης, είναι έτοιμη να βγει από τον προστατευτικό αυτό περιβάλλον στον κόσμο. Ο ήχος μας ενημερώνει ότι έφτασε στον προορισμό της. Ή… στο σημείο έναρξης.
* 40.20.10.
χορευτική performance στο Νέο Βαγόνι
ομάδα Αήρ, σύλληψη, χορογραφία, ερμηνεία Μαρία Βάθη, Κατερίνα Κληροδέτη, υποκριτική επιμέλεια Γιώργος Μπένος
Το χοροθεατρικό έργο 40.20.10. διαδραματίζεται σε τρία κουπέ και παρουσιάζει μέσω δύο γυναικείων μορφών τις συμπεριφορές, τα «θέλω» και τις ανάγκες των αντίστοιχων ηλικιακών φασμάτων. Δύο ώριμες γυναίκες συνυπάρχουν, κουβαλώντας η καθεμία τα δικά της πάθη, μνήμες και παραξενιές. Παλεύοντας με τον χρόνο και τις εικόνες του παρελθόντος, κάνουν ένα ταξίδι-αναδρομή στα νεανικά τους χρόνια, στην αναζήτηση του πραγματικού τους εαυτού και της ερωτικής τους ταυτότητας, έχοντας περάσει στο δεύτερο κουπέ. Μπουσουλώντας προς την αρχή τους, το τελευταίο κουπέ του τρένου μετατρέπεται σε παιδικό δωμάτιο και εκεί το παιχνίδι αρχίζει. Μετράω. Πέντε, δέκα, δεκαπέντε… Φτου και βγαίνω!
* Αέναο Ταξίδι
video art στο Wagon Bar
σύλληψη, δημιουργία Κέλλυ Βαρδάκα
Μέσα από τη διαδικασία μιας εικόνας σε λούπα δημιουργείται η εντύπωση στον θεατή ότι βρίσκεται σε μια αμαξοστοιχία, που συνεχίζει το αέναο ταξίδι της μέσα στον χρόνο. Ο θεατής μπορεί να γίνει μέρος και παρατηρητής αυτού του ταξιδιού, που μοιάζει να μην έχει αρχή, μέση και τέλος, κι αυτό γιατί απλώς ο χρόνος έχει «παγώσει» στο ίδιο «ρυθμικό μοτίβο».
* Η τελευταία παράσταση
θεατρική performance στο Νέο Βαγόνι
ομάδα Αιρετικές Ουσίες, σκηνοθεσία Άγης Εμμανουήλ, ερμηνεία Ειρήνη Τζαβάρα, Μαρία Βουτσινά, Έλενα Πετροπούλου
Στα παρασκήνια ενός θεάτρου μια ηθοποιός προβάρει τον ρόλο της, που μπλέκεται με τις μνήμες της ζωής της. Με τη φθορά του χρόνου ορατή, οι αναμνήσεις από τους περασμένους ρόλους της της υπενθυμίζουν την ανάγκη της να «ανασαίνει» μέσα στο θέατρο, ενώ ταυτόχρονα κάτι τη σπρώχνει να το εγκαταλείψει και να ανοιχτεί στη ζωή. Οι αντίρροπες δυνάμεις ζωντανεύουν και την υποχρεώνουν να παλινδρομεί ανάμεσα στην αληθινή ζωή, στο θέατρο που την τρέφει ή στο ανικανοποίητο που τη διεκδικεί. Τι θα επιλέξει;
* Κληρονομιά να σου τύχει!
θεατρική performance στο Wagon Restaurant
ομάδα ΕΝΑΛΛΑΞ, κείμενο Μάνος Φιλιππόπουλος, επιμέλεια κειμένου και χαρακτήρων, σκηνοθεσία Εύα Στυλάντερ, κοστούμια Μαρία Λιτσοπούλου, κινησιολογία Άλκηστις Πολυχρόνη, επιμέλεια μακιγιάζ και κόμμωσης Γαρυφαλλιά Οροκλού, ερμηνεία Σταυρούλα Γερακάρη, Νίκος Ιωσήπου, Ρούλα Κωνσταντινοπούλου, Αγαμέμνων Μάρκου, Ζωή Μυλωνά, Βίκυ Πάππου, Μάνος Φιλιππόπουλος, Δέσποινα Χαλβατζή
Μέχρι τα Καλάβρυτα ταξίδεψαν οι κληρονόμοι του γνωστού μεγαλοεργολάβου, Χαράλαμπου Πανσέληνου, για να παρευρεθούν στο άνοιγμα της διαθήκης του. Η διαθήκη όμως επεφύλασσε εκπλήξεις, που σε συνδυασμό με τις ανεξιχνίαστες συνθήκες εξαφάνισης του Πανσέληνου θα οδηγήσουν σε απρόσμενες εξελίξεις…
Ανάμεσα στους επιβάτες στο τρένο της επιστροφής, είναι η σπαγγοραμένη πρώην σύζυγος, η ακτιβίστρια κόρη και ο φωτογράφος φίλος της, η σπάταλη σύζυγος, η σχολαστική γραμματέας, η φιλάργυρη ερωμένη, ο κομπιναδόρος συνεργάτης και ο αμφιλεγόμενος συμβολαιογράφος –όλοι τους γεμάτοι υποψίες και σχέδια για την κληρονομιά.
* Λιόσποροι
θεατρική performance στο Θεατρικό Βαγόνι
μέλη της ομάδας Quilombola, κείμενο Αντιγόνη Κατσαδήμα, σκηνοθεσία, ερμηνεία Σέργιος Κομπόγιωργας, Χριστίνα Παπαδημητρίου
Οι «Λιόσποροι» συνοψίζουν τη συγκυρία της μετανάστευσης, όταν οι άνθρωποι αφήνουν πίσω αγαπημένες πατρίδες και συνέχειες, για να κυνηγήσουν ένα όνειρο. Μπροστά στο πείσμα για την εκπλήρωση του σκοπού τους, ωστόσο, είναι επόμενο να αναμετρηθούν με απρόσμενα γεγονότα, που μετατοπίζουν τα αρχικά «θέλω» τους. Το ταξίδι αυτό εγκυμονεί νέα συναισθήματα, εμπειρίες, καταστάσεις. Εκεί που οι ηλιόσποροι συμβολίζουν τη σπορά, δίνουν και παίρνουν την πρώτη αφορμή ως ύστατη δράση και συνθέτουν τον δυναμικό προσωπικό αγώνα της σωματικής έκφρασης.
* Πλημμυρίδα και άμπωτη
εικαστική video–εγκατάσταση στο Νέο Βαγόνι
Αλεξάνδρα Νάκου
Ευμάρεια και ανέχεια. Η εικαστικός, βομβαρδιζόμενη καθημερινά από εικόνες ξεριζωμού και θλίψης, ενώνει για λίγα λεπτά «τα θραύσματα» και αισιόδοξα μεταφέρεται στην αίγλη μιας άλλης πολυπόθητης εποχής. Το τρένο, ως μέσο μεταφοράς, είτε για αναψυχή, είτε για εργασία, είτε για βίαιη μετανάστευση, λειτουργεί ως ένας υποδοχέας ατέρμονης χαρμολύπης. Ο θεατής καλείται να παρακολουθήσει τον διάλογο, που αναπτύσσεται μεταξύ του εικαστικού έργου και της πατίνας του χρόνου της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου «το Τρένο στο Ρουφ».
* Το 6ο Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών «Τα 12 Κουπέ» πραγματοποιήθηκε από τις 27 Μαΐου έως τις 5 Ιουνίου 2016, σε ένα κυλιόμενο πρόγραμμα 4 ωρών από τις 8 μ.μ. έως τα μεσάνυχτα.
* Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ
Σιδηροδρομικός και Προαστιακός Σταθμός Ρουφ, επί της Λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως, 10’ με τα πόδια από το μετρό Κεραμεικός
Τηλέφωνο: (+30) 210 923 7076 / (+30) 210 529 8922 / (+30) 6937 604988
E-mail: [email protected]
http://www.totrenostorouf.gr
