Θεόδωρος Ορφανίδης: Χρειάζεται αλλαγή πλεύσης για να φτάσουμε τον στόχο με ευτυχή κατάληξη…

Του Παναγιώτη Μήλα

«Εάν αλλάξουμε ρότα τότε ίσως και να φτάσουμε τον στόχο και να δούμε την προσμονή μας να έχει ευτυχή κατάληξη»…
Σε ένα διάλλειμα του φορτωμένου προγράμματος του ο μαέστρος Θεόδωρος Ορφανίδης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου, αφιέρωσε χρόνο στο Catisart για μια σύντομη συζήτηση.

Ο κ. Ορφανίδης είναι ένας καλλιτέχνης με μεγάλη πορεία στο χώρο. Ένας καλλιτέχνης ο οποίος είχε κορυφαίες συνεργασίες και παρουσίασε σημαντικά έργα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Αυστρία, στην Ολλανδία, στην Ιταλία και στην Πολωνία.
Νωρίτερα είχε δραστηριοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη. Πρώτα στην Χορωδία και Ορχήστρα Νέων «Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος Θεσσαλονίκης» και στη συνέχεια το 2010 όταν ίδρυσε μαζί με τη σύζυγό του, τη σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου, την Orchestra Mobile.

Το 2013 – την Τρίτη 26 Φεβρουαρίου – είχα την τύχη να τον δω ως Μαέστρο στο «Θέατρο Παλλάς» όταν διηύθυνε την Ορχήστρα Mobile στην παρουσίαση 15 τραγουδιών του Αθανασίου Σίμογλου βασισμένα στα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη. Τα τραγούδια είχε ερμηνεύσει η σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου.

Εκείνο το βράδυ μού γεννήθηκαν κάποιες ερωτήσεις – απορίες τις οποίες κατάφερα να τις υποβάλλω στον κ. Ορφανίδη μόλις τώρα… μαζί με κάποιες άλλες…

-Το μαστίγιο και η μπαγκέτα του μαέστρου έχουν ομοιότητες / διαφορές;

*Τα έτη όπου ο Μαέστρος ήταν δικτάτορας και αυστηρός με τους Μουσικούς του, έχουν παρέλθει. Κατά πρώτον διότι απολείπουν οι μεγάλες προσωπικότητες από την εποχή μας και κατά δεύτερον διότι ζούμε σε έναν τελείως διαφορετικό κόσμο.
Ο Δάσκαλος – αυτό σημαίνει Μαέστρος στην Ιταλική γλώσσα – οφείλει να εμπνέει, να ενθαρρύνει του Μουσικούς του.
Με έναν τρόπο που να κάνει τους συναδέλφους του να θέλουν να παίξουν για αυτόν και να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους.
Όταν πιστεύεις πως η μπαγκέτα σου είναι μαστίγιο ή όχημα για να φουσκώσεις το εγώ σου, την φιλαυτία σου ή την ωραιοπάθεια σου – και πιστέψτε μου πως υπάρχουν πάρα πολλές τέτοιες περιπτώσεις – τότε το σύνολο που διευθύνεις θα παίξει χωρίς ενέργεια, χωρίς πάθος και αγάπη για την Μουσική και το αποτέλεσμα θα είναι ένα άνοστο και φλύαρο ξεφύλλισμα νοτών.

-Υπάρχουν κοινά σημεία στη διεύθυνση μιας ορχήστρας και ενός Φεστιβάλ;

*Πολλοί συχνά με ρωτούν: Μαέστρο τι επακριβώς είναι η διεύθυνση; Και απαντώ: 50% είναι Μουσικότητα και το υπόλοιπο είναι επικοινωνία, ψυχολογία, κατανόηση κάθε ατόμου ξέχωρα κτλπ. Έτσι λοιπόν και το Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου απαιτεί να αφουγκραστεί τον καιρό και τις ιδιαιτερότητες του, τις δυσκολίες, το ηθικό, πνευματικό και πολιτισμικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο αυτό συντελείται.
Φυσικά και πρέπει να δώσεις το στίγμα σου ωσάν καλλιτεχνική θεώρηση και αισθητική, κάτι το οποίο καταφέραμε μαζί με την διοικητικό συμβούλιο του Πατμίου Πνευματικού Κέντρου και με την δημιουργική μας ομάδα, από το καλλιτεχνικό πρόγραμμα που θα παρουσιάσουμε φέτος, μέχρι την αφίσα και το πρόγραμμα, μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια του Φεστιβάλ…

-Ο μαέστρος διδάσκει ερμηνεία. Το Φεστιβάλ τι διδάσκει;

*Και ερμηνεία μεταξύ των άλλων. Ερμηνεία του καιρού που ζούμε, ερμηνεία της κατάστασης που βρίσκεται η κοινωνία, ερμηνεία της Πνευματικότητας μας που είναι εν υπνώσει.
Διδάσκει επίσης ποικίλους τρόπους αντίστιξης για να πολεμήσουμε την ασχημοσύνη και την βαρβαρότητα μέσα από την Μουσική και εν γένει τις Τέχνες, είτε φτιάχνοντας Χορωδίες στο νησί – για παιδιά και ενήλικες – στα πλαίσια των παράλληλων δράσεων του Φεστιβάλ, είτε παίζοντας τους Ύμνους Αγγέλων σε Ρυθμούς Ανθρώπων του Σταύρου Κουγιουμτζή στην πρεμιέρα…

-Ο ρόλος του μαέστρου – εμψυχωτή πόσο απαραίτητος είναι σήμερα;

*Περισσότερο από απαραίτητος, διότι η κοινωνία και ο σύγχρονος άνθρωπος βαδίζουν χωρίς πυξίδα και καταφυγή. Νιώθοντας φόβο και απαισιόδοξα, ο άνθρωπος θέλει να βρει κάτι στο οποίο να ακουμπήσει, κάτι από το οποίο θα τον ξανα εμπνεύσει για να ζήσει.
Ο Δάσκαλος λοιπόν – ο Μαέστρος – θα του καταδείξει τρόπους, έργα, καταφυγές απο τις οποίες αυτός θα διαλέξει για να βγει από το μουντό πλαίσιο που ζει προκειμένου να ξανανιώσει την μοναδικότητα του, την Πνευματικότητα της Μουσικής, την Πνευματικότητα της ίδιας της ζωής…

-Το μουσικό όργανο «Φεστιβάλ Πάτμου» έχει κάποιες ιδιαιτερότητες;

*Είναι ένας θεσμός πολλών ετών και κάθε νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής, κάθε νέα διοίκηση φέρνει μαζί της το όραμα, το σχέδιο, την εκτέλεση και την ομάδα που θα βοηθήσουν στην υλοποίηση όλων αυτών.
Η Παράδοση που φέρει το Φεστιβάλ στα 19 έτη δράσης του, η ανανέωση που του έπρεπε και όλα αυτά που ζητά το μοναδικό νησί της Πάτμου, απαιτούν έναν πραγματικό βιρτουόζο, εάν δούμε το Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής ωσάν μουσικό όργανο.

-«Προσμένοντας τη νίκη». Τι χρειαζόμαστε για να φτάσουμε σε αυτόν τον στόχο;

*Παρόλο που μεσολάβησαν 200 ολόκληρα χρόνια, η νίκη δυστυχώς δεν έχει έρθει και την προσμένουμε…
Αυτό γίνεται κατάφαση εάν δούμε πόσες σπουδαίες ευκαιρίες χάσαμε – βλέπε Καποδίστρια – πόσο αδιαφορήσαμε για την παιδεία μας – βλέπε διαχρονική Απαιδεία απο το επίσημο Ελληνικό Κράτος – πόσο βολευτήκαμε κουνώντας σημαίες απο διάφορες κομματικές παρατάξεις που μας έταξαν και μας βόλεψαν κάπου…
Όμως ο Καιρός, όσο και εάν φαντάζει δύσκολος, εγκυμονεί σπουδαίες και μεγάλες αλλαγές. Εάν αλλάξουμε ρότα – και τα ποικίλα αδιέξοδα που ζούμε (πολιτισμικά, κοινωνικά, πολιτικά κτλπ.) δείχνουν καταφατικώς πως χρειάζεται αλλαγή πλεύσης – τότε ίσως και να φτάσουμε τον στόχο και να δούμε την προσμονή μας να έχει ευτυχή κατάληξη…

-Μαέστρο, σας ευχαριστούμε για τον πολύτιμο χρόνο που μάς αφιερώσατε. Χίλιες ευχές για επίτευξη των στόχων σας.

*Κι εγώ σας ευχαριστώ που μου δώσατε την ευκαιρία για αυτή τη συζήτηση.