Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου
…και η οικογένεια εκεί που πρέπει: κάπου πέρα, αλλά όχι μακριά.
Μαρσέλ Προυστ
***
Μια παράσταση αφιερωμένη σε όσα έπρεπε να ειπωθούν και δεν ειπώθηκαν ποτέ, παρακολουθήσαμε στον Μικρό Κεραμεικό με τίτλο «Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο» της βραβευμένης Μάρτα Μπουτσάκα, σκηνοθετημένη από τον Αποστόλη Ψαρρό.
***
Η Μάρτα Μπουτσάκα (Marta Buchaca, γένν. 1979, Βαρκελώνη) είναι διακεκριμένη Καταλανή θεατρική συγγραφέας και σκηνοθέτης, πτυχιούχος Ανθρωπιστικών Σπουδών με σπουδές στο Ινστιτούτο Θεάτρου της Βαρκελώνης. Γνωστή για έργα όπως “Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο” (2022), “Συγγνώμη” (2015) και “Ρίτα” (2023), έχει αποσπάσει βραβεία για τη γραφή της και θεωρείται σημαντική φωνή της σύγχρονης ισπανικής δραματουργίας.
***
Ο εξαιρετικός σκηνοθέτης και ηθοποιός Αποστόλης Ψαρρός μάς δίνει μια ιστορία με πολύ σασπένς και συνεχείς ανατροπές, που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή από την έναρξή της, με τις πολλές αναπάντητες απορίες γύρω από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας και τη σχέση τους, μέχρι το αποκαλυπτικό και συγκλονιστικό φινάλε.
Η ιστορία μιλά για την κρίση των συναισθηματικών και κυρίως των οικογενειακών σχέσεων στη σύγχρονη εποχή.
Τρεις άνθρωποι (ένα κορίτσι 12 ετών, μια νεαρή γυναίκα και ένας μεσήλικας) επέβαιναν στο ίδιο όχημα, γεγονός για το οποίο οι οικείοι τους δεν ήταν ενημερωμένοι. Έπειτα από ένα σοβαρό αυτοκινητικό δυστύχημα, μεταφέρονται στα επείγοντα, και οι συγγενείς τους στην αίθουσα αναμονής ξεδιπλώνουν την υπόθεση.
Πώς βρέθηκαν αυτοί οι τρεις φαινομενικά άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι μέσα στο ίδιο αυτοκίνητο; Άγνωστες πτυχές από τις ζωές τους έρχονται στο φως, αποκαλύπτοντας κρυφές σχέσεις και ψυχολογικές πληγές. Ένα τροχαίο στέκεται η αφορμή για να διερευνηθούν βαθιά οικογενειακά θέματα, να δοκιμαστούν οι χρόνιες δομημένες σχέσεις, και να αμφισβητηθούν όλα τα κοινωνικά στερεότυπα.
Η οικογένεια είναι αγαπημένο θέμα της Μάρτα Μπουτσάκα και ένας από τους πυρήνες της δραματουργίας της, όπως φαίνεται όχι μόνο στο “Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο” αλλά και στο “Μη με λες αγάπη σου” όπως και στο “Συγγνώμη”, που είναι από τα αντιπροσωπευτικά έργα της.
Μακριά από διδακτισμούς και ηθικολογίες, η συγγραφέας προσπαθεί να κατανοήσει τις σχέσεις των γονιών με τα παιδιά τους αλλά και τις σχέσεις των νέων μεταξύ τους, αναζητώντας μια απάντηση στα εύλογα ερωτήματα, τα δικά της αλλά και των θεατών.
Μέσα από την περίεργη σχέση τριών ανθρώπων που βρέθηκαν στο ίδιο αυτοκίνητο και τραυματίστηκαν σοβαρά στο ίδιο τροχαίο αλλά και την τυχαία (;) συνάντηση τριών άλλων έξω από τα Επείγοντα ενός εφημερεύοντος νοσοκομείου, ξεδιπλώνονται διαφορετικές στάσεις ζωής απέναντι στα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και του θανάτου, της μνήμης και της λήθης, της αγάπης και της αδιαφορίας. Τα ερωτήματα πυκνώνουν, όλες οι βεβαιότητες καταρρέουν και η κατάσταση γίνεται εκρηκτική.
Φόβοι και ελπίδες, μυστικά και ψέματα συνθέτουν ένα έργο γεμάτο εκπλήξεις και ανατροπές. Η Μάρτα Μπουτσάκα διαχειρίζεται με τρυφερότητα και χιούμορ ένα σοβαρό ζήτημα, ένα ζήτημα κυριολεκτικά ζωής και θανάτου.
«Στην εποχή που οι τεχνολογίες τηλεπικοινωνιών πραγματοποιούν άλματα μπροστά, παράλληλα, η ανάγκη για ουσιαστική επικοινωνία είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Παρατηρούμε συνεχώς αναρτήσεις μέσω των social με τα παιδιά μας, τους γονείς μας, τον σύντροφό μας.
Ωστόσο, αυτή η επίδειξη ευτυχίας δεν συνάδει απαραίτητα και με το πόσο γνωρίζουμε πραγματικά τους οικείους μας», επισημαίνει ο Απόστολος Ψαρρός στο σκηνοθετικό του σημείωμα, ο οποίος επιπλέον συνυπογράφει με την έμπειρη και έγκυρη Μαρία Χατζηεμμανουήλ την ενδιαφέρουσα μετάφραση.
Πράγματι, αγνοούμε απλά πράγματα, από τα χόμπι -βλέπε ποδόσφαιρο- μέχρι το πώς δρα και νιώθει και σκέφτεται ο άνθρωπός μας. Αυτή η άγνοια, μας οδηγεί δυστυχώς σε ολοένα και πιο επικίνδυνα μονοπάτια.
Συνοπτικά, αντί να βρούμε τη φυσική μας τάση προς το φως, ψάχνουμε με κάθε τρόπο να βυθιστούμε στο σκοτάδι.
«Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο» είναι ένα υπαινικτικό έργο που σε απορροφά από την αρχή λόγω της ατμόσφαιρας αγωνίας που περιβάλλει το κείμενο. Οι χαρακτήρες στην αίθουσα αναμονής, καθώς συνομιλούν μεταξύ τους, ανοίγουν νέες πόρτες σε μυστικά που ο θεατής πρέπει να γνωρίζει. Η αβεβαιότητα, οι αμφιβολίες, η δυσπιστία, αυτά που αγνοούμε ακόμη και από τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους είναι μερικά από τα θέματα που εμφανίζονται καθώς προχωρά το έργο.
Και το ποδόσφαιρο, αν και δεν είναι το κύριο θέμα της πλοκής, έχει μια παρουσία στη σκιά που το καθιστά ένα από τα βασικά δομικά στοιχεία αυτού που θα καταλήξουμε να ανακαλύψουμε.
Ποτέ δεν μαθαίνουμε για ποιο λόγο αυτοί οι άνθρωποι βρέθηκαν στο ίδιο όχημα, ούτε ποτέ εξακριβώνουμε την πιθανή ενοχή ή αθωότητά τους, καθώς ζουν σ’ έναν κόσμο διαρκούς επιτήρησης, νομοτελειακής, σχεδόν αρχέγονης ανισότητας και αποκλεισμού.
Η ματιά του σκηνοθέτη με ρεαλιστική δύναμη και αφηγηματική τόλμη (παρ)ακολουθεί τους ήρωες στις αδιέξοδες διαδρομές και συναντήσεις τους, μέσα στους διαδρόμους του νοσοκομείου, στην απεγνωσμένη αναζήτηση σημείων διαφυγής από μια κοινωνία καταπίεσης και απώθησης των συναισθημάτων.
Τρεις εκπληκτικοί ηθοποιοί (Ευγενία Παναγοπούλου, Ιωάννα Ανεμογιάννη, Αποστόλης Ψαρρός) δεμένοι σ’ ένα σύνολο χτίζουν μια παράσταση με ρυθμό, ζωντάνια και σφρίγος, που παρά το δύσκολο θέμα της, κρατάει τον θεατή σε εγρήγορση και τον αφυπνίζει.
Μια παράσταση καλοφτιαγμένη, προσεγμένη που συνδυάζει υποκριτική, προσεγμένα κοστούμια (Κική Γραμματικοπούλου), ένα λιτό σκηνικό (Αποστόλης Ψαρρός) που σημαίνει πολλά και ένα δυνατό – ενημερωτικό εισαγωγικό βίντεο (Παναγιώτης Πασχάλης).
Μια σύγχρονη παράσταση η οποία ανοίγει τη συζήτηση θεατρικά, με ενσυναίσθηση και διάλογο, επιλέγοντας να μη θέσει μόνο ερωτήσεις αλλά, σημαντικότερο και απείρως πιο τολμηρό, να δώσει και απαντήσεις.
***
«Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο» από τον Αποστόλη Ψαρρό στον Μικρό Κεραμεικό
ακολουθεί τους ήρωες στις αδιέξοδες διαδρομές και συναντήσεις τους, μέσα){kind=link}