Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Η Ομολογία της 4ης Ιανουαρίου είναι ένα θεατρικό δικαστικό δράμα, βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα και εμπνευσμένο από το πολύκροτο μυθιστόρημα του Thomas Hardy Η Τες των Ντ’ Έρμπερβιλ.
Το έργο εξετάζει τη λεπτή, συχνά αθέατη γραμμή ανάμεσα στην ενοχή και στην ανάγκη για επιβίωση, διερευνά τη θέση της γυναίκας μέσα σε έναν μηχανισμό απονομής δικαιοσύνης που συχνά αγνοεί τα βιώματά της και φωτίζει τη βία που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κάτι που ποτέ δεν ήθελες να συμβεί.
Με νηφαλιότητα, δύναμη και απλότητα, η Ομολογία της 4ης Ιανουαρίου αναδεικνύει τον λόγο ως εργαλείο αντίστασης και τη θεατρική πράξη ως μέσο συμμετοχικής κρίσης, μετατρέποντας τη σκηνή σε αίθουσα δικαστηρίου και τους θεατές σε ένορκους.
Η Αριστέα Μαρμάρου παραχωρεί στο catisart.gr μια αποκαλυπτική και ιδιαίτερα ειλικρινή συνέντευξη για τη ζωή της και για τη σχέση της με την τέχνη.
«Το έχω σκεφτεί πολλές φορές, οι δυσκολίες της ζωής μας κάνουν πιο δυνατούς, αρκεί να είμαστε ανοιχτοί να μάθουμε από αυτές και να τις χρησιμοποιήσουμε για να εξελιχθούμε», τονίζει μεταξύ άλλων.
«Το θέατρο με περιτριγύριζε από μικρή, πάντα ένιωθα την έλξη του, αλλά ποτέ δεν είχα τολμήσει να το εκφράσω ούτε καν στον ίδιο μου τον εαυτό. Και ξαφνικά, σε μια πολύ δύσκολη στιγμή της ζωής μου, το θέατρο ήρθε απρόσμενα και μου έδειξε το δρόμο προς το φως. Η απόφαση να σπουδάσω υποκριτική, είναι η πιο σωστή απόφαση πήρα στη ζωή μου. Δεν μπορώ καν να φανταστώ πώς θα ήταν η ζωή μου χωρίς το θέατρο – και, στην πραγματικότητα, δεν θέλω», εκμυστηρεύεται.
«Είμαι πολύ τυχερή που «με βρήκε» το θέατρο» μας λέει. Κι εμείς, Αριστέα. Κι εμείς!

Αριστέα, πού γεννήθηκες και ποια είναι η καταγωγή σου;
∗Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα. Η καταγωγή μου είναι από τη Λιβαδειά Βοιωτίας.
Τι δεν ξεχνάς από τα παιδικά σου χρόνια;
∗Μια από τις πιο ζωντανές αναμνήσεις από τα παιδικά μου χρόνια είναι η μέρα που ήρθε στο σπίτι η αδερφή μου από το μαιευτήριο. Ξαφνικά, μέσα σε μια μέρα, ένιωσα τι σημαίνει να έχεις έναν άνθρωπο υπό την προστασία σου. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις ατελείωτες ώρες παιχνιδιού μαζί της. Παρόλο που έχουμε αρκετά μεγάλη διαφορά ηλικίας, μου έδωσε την ευκαιρία να παραμείνω παιδί λίγο παραπάνω και να ζήσω λίγο περισσότερο τη μαγεία της αθωότητας.
Πώς ήταν τα χρόνια της εφηβείας σου;
∗Τα χρόνια της εφηβείας μου ήταν πολύ δύσκολα. Παρ’ όλα αυτά, νιώθω βαθιά ευγνώμων γι’ αυτά, γιατί με διαμόρφωσαν στον άνθρωπο που είμαι σήμερα. Το έχω σκεφτεί πολλές φορές, οι δυσκολίες της ζωής μας κάνουν πιο δυνατούς, αρκεί να είμαστε ανοιχτοί να μάθουμε από αυτές και να τις χρησιμοποιήσουμε για να εξελιχθούμε.
Πώς και πότε μπήκε το θέατρο στη ζωή σου;
∗Το θέατρο με περιτριγύριζε από μικρή, πάντα ένιωθα την έλξη του, αλλά ποτέ δεν είχα τολμήσει να το εκφράσω ούτε καν στον ίδιο μου τον εαυτό. Και ξαφνικά, σε μια πολύ δύσκολη στιγμή της ζωής μου, το θέατρο ήρθε απρόσμενα και μου έδειξε το δρόμο προς το φως. Η απόφαση να σπουδάσω υποκριτική, είναι η πιο σωστή απόφαση πήρα στη ζωή μου. Δεν μπορώ καν να φανταστώ πώς θα ήταν η ζωή μου χωρίς το θέατρο – και, στην πραγματικότητα, δεν θέλω. Είμαι πολύ τυχερή που «με βρήκε» το θέατρο.

Αυτή την περίοδο παίζεις στην «Ομολογία της 4ης Ιανουαρίου» σε σκηνοθεσία – κείμενο Αγνής Χιώτη και Χάρη Χιώτη, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Μικρό Γκλόρια. Ποιο στοιχείο του έργου πιστεύεις ότι κινεί το ενδιαφέρον του κοινού;
∗Η Αγνή και ο Χάρης έχουν δημιουργήσει ένα έργο βαθιά κοινωνικό, όπου όλοι οι χαρακτήρες θα μπορούσαν να είναι άνθρωποι που συναντάμε καθημερινά. Αυτό από μόνο του είναι συγκλονιστικό. Μέσα από τη δίκη που παρακολουθούμε, βλέπουμε μια μικρογραφία της κοινωνίας μας, και στο τέλος το κοινό καλείται να αποφασίσει για την έκβαση της υπόθεσης. Αυτή η συμμετοχή μάς φέρνει αντιμέτωπους με το πώς η σημερινή κοινωνία αντιμετωπίζει θεμελιώδη ζητήματα, και νομίζω ότι είναι αυτό που κινεί ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των θεατών.
Τι ακριβώς συνέβη την 4η Ιανουαρίου;
∗Την 4η Ιανουαρίου, ο Άντριου Μόργκαν έχασε τη ζωή του. Η σύζυγός του, Έλενορ Μόργκαν, κατηγορείται για τον θάνατό του. Τι ακριβώς συνέβη εκείνη τη μέρα; Αυτό θα το ανακαλύψετε μόνο μέσα στη δικαστική αίθουσα, παρακολουθώντας πώς ξετυλίγεται η ιστορία.
Τι μπορεί να οδηγήσει μια γυναίκα στο έγκλημα;
∗Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα. Κάθε άνθρωπος μπορεί να φτάσει στο έγκλημα για διαφορετικούς λόγους. Πιστεύω όμως ότι συχνά σχετίζεται με βαθύτερα τραύματα που είτε προέρχονται από την οικογένεια, είτε από εξωτερικές καταστάσεις της ζωής. Βιώματα που ρίζωσαν στην ψυχή μας και μας οδήγησαν σε μονοπάτια που δε θα φανταζόμασταν.
Και ποιος τελικά έχει το δικαίωμα – ή την ευθύνη – να απονείμει δικαιοσύνη;
∗Η δικαιοσύνη δεν είναι ποτέ μονοδιάστατη. Τελικά, το δικαίωμα και η ευθύνη να την απονείμουμε ανήκει τόσο στους θεσμούς όσο και στην ίδια την κοινωνία. Οι νόμοι δίνουν ένα πλαίσιο, αλλά η ηθική κρίση, η συνείδηση και η ικανότητα να σκεφτόμαστε πέρα από τα προφανή είναι αυτά που καθορίζουν πραγματικά αν μια πράξη θεωρείται δίκαιη. Στην «Ομολογία της 4ης Ιανουαρίου», το κοινό γίνεται μέρος αυτής της διαδικασίας, και μέσα από την εμπλοκή του, βλέπουμε πόσο πολύπλοκη και προσωπική μπορεί να είναι η έννοια της δικαιοσύνης.
Μπορείς να μας σκιαγραφήσεις το χαρακτήρα που υποδύεσαι;
∗Υποδύομαι την Μπρουκ Έλισον, τη συνήγορο υπεράσπισης στην υπόθεση της Έλενορ Μόργκαν. Ο ρόλος της Μπρουκ είναι ιδιαίτερα απαιτητικός, γιατί δεν υπερασπίζεται απλώς ένα άτομο, αλλά γίνεται η φωνή του. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί ενσυναίσθηση, θάρρος και αποφασιστικότητα, γιατί η υπεράσπιση ενός ανθρώπου σημαίνει να στέκεσαι στο πλευρό του, να κατανοείς την αλήθεια του και να τη μεταφέρεις με δύναμη και σαφήνεια. Για μένα, αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο του χαρακτήρα: η δυνατότητα να δίνεις φωνή σε κάποιον που διαφορετικά δεν θα είχε τρόπο να ακουστεί.

Πείσμα και φαντασία. Πόσο απαραίτητα είναι στο θέατρο;
∗Το πείσμα και η φαντασία είναι δύο θεμελιώδεις άξονες πάνω στους οποίους στηρίζεται το θέατρο. Το πείσμα σε κρατά όρθιο όταν όλα μοιάζουν αβέβαια. Είναι η φωνή που σου λέει «συνέχισε».
Η φαντασία, από την άλλη, είναι αυτή που σε απελευθερώνει και σου επιτρέπει να βλέπεις πέρα από τα όρια, να δημιουργείς, να ονειρεύεσαι. Το πείσμα σε γειώνει και η φαντασία σε απογειώνει. Και το θέατρο χρειάζεται και τα δύο για να υπάρξει.
Πώς θα περιέγραφες τη συνεργασία σου με τους σκηνοθέτες Αγνή Χιώτη και Χάρη Χιώτη;
∗Η συνεργασία μου με την Αγνή και τον Χάρη είναι πραγματικά εξαιρετική. Είναι δύο υπέροχοι άνθρωποι, με ευαισθησία, χιούμορ και βαθιά αγάπη για το θέατρο. Πέρα από το καλλιτεχνικό κομμάτι, μας συνδέει μια αληθινή φιλία, κάτι που κάνει τη διαδικασία της δημιουργίας ακόμη πιο όμορφη και ουσιαστική. Νιώθω πραγματικά ευλογημένη που βρέθηκαν στο δρόμο μου, είναι σπάνιο να συναντάς ανθρώπους με τόσο καθαρή ματιά και αληθινή καρδιά.
Ποια είναι τα πλάνα σου για το άμεσο μέλλον;
∗Στο άμεσο μέλλον, θέλω πρώτα απ’ όλα να ξεκουραστώ. Να πάρω λίγο χρόνο για μένα. Να διαβάσω βιβλία που είχα αφήσει στην άκρη, να γεμίσω ξανά το μυαλό και την ψυχή μου. Και πάνω απ’ όλα, να κάνω ένα ταξίδι μόνη μου που να με φέρει πιο κοντά στον εαυτό μου. Νομίζω πως είναι σημαντικό, πού και πού, να σταματάς και να θυμάσαι ποιος είσαι.
Είσαι ανοιχτή στις αλλαγές;
∗Δεν είμαι απλώς ανοιχτή στις αλλαγές, τις περιμένω με ανοιχτές αγκάλες. Οι αλλαγές μας κρατούν ζωντανούς, μας βοηθούν να μη μένουμε στάσιμοι και να εξελισσόμαστε. Κάθε αλλαγή, όσο δύσκολη κι αν φαίνεται στην αρχή, κρύβει πάντα μια ευκαιρία να γνωρίσουμε κάτι νέο για τον κόσμο και για τον εαυτό μας.
Ποιο είναι το συναίσθημά σου όταν μία παράσταση ρίχνει αυλαία;
∗Γλυκόπικρο… Είναι μια στιγμή γεμάτη συναισθήματα. Σκέφτεσαι όλα όσα προηγήθηκαν από την πρώτη ανάγνωση, τις πρόβες, τα γέλια, τις δυσκολίες, μέχρι τη στιγμή που πέφτει η αυλαία. Κάθε παράσταση είναι ένα μικρό ταξίδι που τελειώνει, αλλά αφήνει μέσα σου ένα αποτύπωμα. Μια νοσταλγία, αλλά και μια ευγνωμοσύνη για ό,τι έζησες.
Συμβαίνει να εμπλέκεσαι συναισθηματικά στις δουλειές που συμμετέχεις;
∗Φυσικά. Για μένα, το θέατρο δεν είναι κάτι που απλώς «παίζεις», είναι κάτι που βιώνεις. Είναι σα να δανείζεις το σώμα σου σε κάποιον άλλον. Κάθε ρόλος αφήνει μέσα μου κάτι δικό του, και ταυτόχρονα παίρνει κάτι δικό μου. Δεν μπορώ να κρατήσω απόσταση, χρειάζομαι αυτήν την προσωπική εμπλοκή για να νιώσω ότι είμαι αληθινά παρούσα στη σκηνή. Μπορεί κάποιες φορές να με εξαντλεί, αλλά είναι κι αυτό που κάνει τη διαδικασία τόσο ζωντανή και ουσιαστική.
Έχεις πρόβλημα να έρχονται οι θεατές να σου μιλάνε μετά την παράσταση ή όταν σε πετυχαίνουν στον δρόμο;
∗Καθόλου, το αντίθετο! Είναι όμορφο να μοιράζεσαι σκέψεις, να ακούς πώς βίωσε ο θεατής αυτό που είδε, τι τον άγγιξε, τι τον προβλημάτισε. Αυτή η επικοινωνία είναι ίσως η πιο ουσιαστική ανταμοιβή.
Όταν είσαι στη σκηνή, βλέπεις, παρατηρείς τι συμβαίνει στο κοινό;
∗Όταν είσαι στη σκηνή, συνήθως δε βλέπεις τι συμβαίνει στο κοινό, το νιώθεις. Υπάρχει μια ενέργεια που κυκλοφορεί ανάμεσα στη σκηνή και στην πλατεία. Το θέατρο είναι αλληλεπίδραση, δεν υπάρχει χωρίς το κοινό. Με έναν τρόπο, το κοινό είναι πάντα ο παρτενέρ μας, κι αυτή η «σιωπηλή συνομιλία» είναι που κάνει κάθε παράσταση μοναδική.
Έχεις θέμα με την απόρριψη;
Η απόρριψη πάντα με στενοχωρεί, δε νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που δεν τη νιώθει. Είναι όμως κάτι που μαθαίνω να διαχειρίζομαι και να δουλεύω μέσα μου. Τα τελευταία χρόνια προσπαθώ να βλέπω τα πράγματα αλλιώς. Να πιστεύω πως όλα συμβαίνουν για κάποιο λόγο, ακόμα κι αν δεν τον καταλαβαίνουμε αμέσως. Κάθε «όχι» μπορεί να είναι απλώς ο δρόμος που σε οδηγεί εκεί που πραγματικά πρέπει να πας.
Για ποιο λόγο θα έλεγες «μπράβο» στον εαυτό σου;
∗Δεν λέω εύκολα μπράβο στον εαυτό μου, γιατί πάντα πιστεύω ότι μπορώ και καλύτερα. Αν όμως υπάρχει κάτι που πραγματικά εκτιμώ στον εαυτό μου, είναι η αποφασιστικότητα και η στοχοπροσήλωση. Όταν θέλω κάτι, δεν τα παρατάω, το κυνηγάω μέχρι να το πετύχω.
Πώς πιστεύεις ότι θα σε περιέγραφε ένας δικός σου άνθρωπος;
∗Πραγματικά δεν ξέρω τι θα έλεγαν, και ίσως φοβάμαι λίγο να το σκεφτώ. Νομίζω όμως πως θα με περιέγραφαν ως έναν άνθρωπο εκρηκτικό και έντονο, με πάθος γι’ αυτά που αγαπά. Είμαι άνθρωπος που δίνεται ολοκληρωτικά, είτε στη δουλειά μου, είτε στις σχέσεις μου. Έχω ανάγκη την αλήθεια, τη βαθιά επικοινωνία και τη δημιουργία. Και, παρ’ όλη την ένταση, νομίζω πως όσοι με ξέρουν καλά βλέπουν την ευαισθησία που κρύβω μέσα μου.
Έχεις κάποιο άλλο ταλέντο πέρα από την υποκριτική;
∗Προσωπικά δεν πιστεύω τόσο στο ταλέντο όσο στη δουλειά και στην επιμονή. Αν όμως έπρεπε να πω κάτι στο οποίο έχω έφεση, θα ήταν οι ξένες γλώσσες. Μιλάω 6 γλώσσες και είμαι πολύ τυχερή που τις μαθαίνω εύκολα.
Πες μου κάτι που σε ενθουσίασε πρόσφατα.
∗Πρόσφατα με ενθουσίασε μια στιγμή στην πρόβα, όταν όλα άρχισαν να δένουν, οι χαρακτήρες, οι σχέσεις στη σκηνή, η ενέργεια της ομάδας. Ήταν εκείνη η στιγμή που νιώθεις πραγματικά ότι κάτι ζωντανεύει, ότι η δουλειά σου αποκτά ζωή και νόημα και σου θυμίζει πόσο μαγικό είναι το θέατρο.
Με τον ανταγωνισμό πώς τα πας;
∗Δεν βλέπω τον ανταγωνισμό ως κάτι αρνητικό. Αντίθετα, με κινητοποιεί να γίνομαι καλύτερη και να δουλεύω πιο συγκεντρωμένα με τον εαυτό μου και να εξελίσσω τις δυνατότητές μου. Το σημαντικό είναι να παραμένεις πιστός σε αυτό που είσαι και να μη χάνεις την αίσθηση της συνεργασίας και της αλληλεγγύης με τους γύρω σου.
Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην κοινωνία μας σήμερα;
∗Θα απαντήσω με μια φράση από το έργο που με συγκινεί βαθιά: «Σημαίνει να αντέχεις, χωρίς να χάνεις την καλοσύνη σου». Για μένα, αυτό είναι όλο το νόημα. Στη σημερινή κοινωνία, με τις δυσκολίες και την πίεση που όλοι βιώνουμε, να παραμένεις άνθρωπος σημαίνει να βρίσκεις δύναμη, αλλά και να διατηρείς την ευαισθησία, την ενσυναίσθηση και την καλοσύνη σου απέναντι στους άλλους.
Τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σήμερα;
∗Το να είσαι γυναίκα σήμερα δεν είναι εύκολο. Όσο ζούμε σε έναν κόσμο όπου πρέπει να φοβόμαστε ακόμα να γυρίσουμε στο σπίτι μας το βράδυ, κάθε μέρα είναι μια μάχη. Σημαίνει να έχεις δύναμη, θάρρος και να μη σταματάς να διεκδικείς σεβασμό και ισότητα.
Ποια σκέψη σε συνοδεύει τις περισσότερες ώρες της ημέρας;
∗Τις περισσότερες ώρες της ημέρας με συνοδεύει η σκέψη για το πώς θα τα καταφέρω να είμαι καλά με τον εαυτό μου και με όσα έχω μπροστά μου. Σκέφτομαι τις δουλειές, τις σχέσεις, τα όνειρα τα μικρά και τα μεγάλα και προσπαθώ να κρατήσω μια ισορροπία ανάμεσα σε όλα. Είναι μια σκέψη που με ακολουθεί συνεχώς, χωρίς πίεση, αλλά με έναν τρόπο με κρατάει συνειδητή και παρούσα.
Τι σε απογοητεύει και τι σου δίνει χαρά;
∗Απογοητεύομαι αρκετά εύκολα, κυρίως από τον ίδιο μου τον εαυτό, όταν νιώθω ότι έχω τόσα πολλά να κάνω και δεν τα καταφέρνω όλα όπως θα ήθελα. Ταυτόχρονα, όμως, χαίρομαι με απλά πράγματα. Μου δίνει μεγάλη χαρά να μπορώ να βοηθάω τους γύρω μου, να προσφέρω με όποιον τρόπο μπορώ. Ακόμα και κάτι μικρό, όπως το να μαγειρεύω για φίλους, μπορεί να μου φέρει απεριόριστη χαρά και να με γεμίσει ευγνωμοσύνη.
Πώς ορίζεις την αγάπη;
∗Αγάπη είναι εκείνη η δύναμη που μας ενώνει και μας κάνει να νοιαζόμαστε για κάτι πέρα από τον εαυτό μας.
Μια ευχή για το μέλλον…
∗Να μη φοβόμαστε να αγαπήσουμε.
Σε ποιον τόπο θα επιθυμούσες να ζεις;
∗Θα ήθελα πολύ να ζήσω πάλι στη Ρουμανία. Είχα την τύχη να ζήσω εκεί για μερικά χρόνια και ήταν πραγματικά τα καλύτερα χρόνια της ζωής μου, αν είχα την ευκαιρία θα γύριζα πίσω χωρίς δεύτερη σκέψη. Είμαι πολύ δεμένη με τη χώρα αυτή, κάθε φορά που κάνω το πρώτο βήμα έξω από το αεροπλάνο, αισθάνομαι «σπίτι».
Ποια είναι η σχέση σου με τα ζώα; Υπάρχει κάποιο κατοικίδιο με το οποίο μοιράζεσαι τη ζωή;
∗Λατρεύω τα ζώα. Έχουν μια καθαρότητα και μια αγάπη χωρίς όρους που με συγκινεί πάντα. Έχω την τύχη να μοιράζομαι τη ζωή μου με τη Σβούρα, τη γατούλα μου, μια μικρή ψυχή γεμάτη τρυφερότητα και… άποψη! Είναι η καθημερινή μου συντροφιά και η υπενθύμιση ότι η αγάπη φαίνεται στις πιο απλές στιγμές.
Ευχαριστώ πολύ, Αριστέα, για την όμορφη συζήτηση!
∗Κι εγώ ευχαριστώ το catisart.gr
***
Τελικά τι συνέβη στις 4 Ιανουαρίου; Μια συγκλονιστική ομολογία στο Μικρό Γκλόρια



