14.4 C
Athens
Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2022
 

Όλγα Ποζέλη: Στη «Νοητή Γραμμή» θέλουμε θεατές ενεργούς

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

«Στα Εξάρχεια, στον αριθμό 168 της οδού Μαυρομιχάλη, βρίσκεται ένας φούρνος. Από εκείνους τους παλιούς που διατηρούν ακόμη την καπνιά στους τοίχους με το πυρίμαχο τουβλάκι, τη μυρωδιά της ξινής ζύμης και της μαγιάς. Πρέπει να πάτε. Όμως μην αναζητήσετε ψωμί. Αναζητήστε πνευματική τροφή -ιδέες, πειραματισμούς, τόλμη, φαντασία, θέαμα και φρέσκο μυρωδάτο θέατρο. Ακολουθήστε τη Νοητή Γραμμή της Όλγας Ποζέλη και ανακαλύψτε ένα διαφορετικό είδος παραστατικής τέχνης».
Με αυτά περίπου τα λόγια είχα ξεκινήσει τον πρόλογό μου τον Μάιο του 2010 στη συνέντευξη που έκανα τότε στην Όλγα Ποζέλη με αφορμή την παράσταση «Μην κρίνεις έναν άνθρωπο από την ουρά του».
***
Φέτος, τον Οκτώβριο του 2022…
Στον Κολωνό, στον αριθμό 9 της οδού Θυάμιδος, βρίσκεται «Ένα σπίτι για τις Τέχνες». Από εκείνα τα παλιά όμορφα σπίτια που διατηρούν ακόμη τις φωτογραφίες των μελών της οικογένειας στους τοίχους. Με τις λουλουδάτες ταπετσαρίες, με τα παλ χρώματα στα φροντισμένα δωμάτια, ενώ οι ευωδιές από την κουζίνα εξακολουθούν να σε μεθούν. Πρέπει να πάτε. Όμως μην αναζητήσετε τα κεντήματα της οικοδέσποινας ούτε τις ζωγραφιές των παιδιών. Αναζητήστε ιδέες, πειραματισμούς, τόλμη, φαντασία, θέαμα και όμορφο θέατρο, θέατρο – εργόχειρο. Ακολουθήστε τη Νοητή Γραμμή της Όλγας Ποζέλη και ανακαλύψτε ένα διαφορετικό είδος παραστατικής τέχνης
***
Σε αυτό το σπίτι στον Κολωνό το catisart.gr συναντήθηκε με την Όλγα Ποζέλη.

Σε ένα φιλόξενο χώρο όπου προσκαλεί τους θεατές ν’ ακούσουν την εξομολόγηση πέντε ηθοποιών.

Γιατί επιθυμία της ομάδας «Νοητή Γραμμή» είναι να αποκαλύψει την «αλήθεια», καθώς πρόκειται για μία από τις κυρίαρχες ανάγκες της εποχής μας. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στις μυριάδες των απομνημονευμάτων στις προθήκες των βιβλιοπωλείων ή να παρατηρήσει τη μετάβαση από τη μυθοπλασία στα reality shows της τηλεοπτικής οθόνης.

Άλλωστε καθημερινά δεν παύουμε να ομολογούμε την αλήθεια σε θεραπευτές, στην Αστυνομία, στις τηλεοπτικές κάμερες, σε ομάδες υποστήριξης, σε στενούς φίλους, σε δασκάλους, σε συζύγους, σε παντελώς αγνώστους. Ομολογούμε αμαρτίες, σκέψεις, επιθυμίες, ασθένειες, προβλήματα, έρωτες ακόμη και εγκλήματα. Εξομολογούμαστε, με κάθε λεπτομέρεια, ό,τι είναι απίστευτα δύσκολο να ειπωθεί.

«Θύαμις – ένα σπίτι για τις τέχνες». Εκεί βιώσαμε τη χαρά της εξομολόγησης με την έμπειρη και γεμάτη εμπνεύσεις σκηνοθέτιδα Όλγα Ποζέλη να εξομολογείται και να μας αποκαλύπτει τα μυστικά της για τη νέα της παράσταση με τίτλο «Confess / Εξομολογηθείτε» αλλά και τα σχέδιά της για τη «Νοητή Γραμμή».

 

Όλγα, «ο Δυτικός άνθρωπος έχει γίνει ένα ζώο εξομολογητικό», όπως λέει ο Michel Foucault. Στην παράσταση ποιων εξομολογήσεων θα γίνουμε μάρτυρες;

*Εμείς νιώθουμε τα τελευταία αυτά χρόνια του κορονοϊού ότι ο εγκλεισμός που βιώσαμε μας έκανε να έχουμε περισσότερο την ανάγκη να μιλήσουμε γι’ αυτά που μας καίνε, γι’ αυτά που μας βασανίζουν. Έχουμε πολλή ανάγκη να επικοινωνήσουμε και φυσικά τα τελευταία χρόνια αυτή η ανάγκη να μιλήσουμε για τα προσωπικά μας νομίζω ότι είναι φανερή και από το πόσο έχουν ανέβει οι σχολές Ψυχολογίας. Όταν δει κανείς τις βάσεις των Πανελλαδικών Εξετάσεων, διαπιστώνει ότι οι σχολές Ψυχολογίας έχουν πλέον βρίσκονται πολύ ψηλά.
Νομίζω δηλαδή ότι ο Έλληνας τώρα πια θέλει να μιλήσει για τα πολύ προσωπικά του. Κάπου λοιπόν αυτή η ανάγκη είναι που μας έκανε να δημιουργήσουμε τη συγκεκριμένη παράσταση αλλά και η ανάγκη που έχω εγώ ως σκηνοθέτης μαζί με τους συνεργάτες μου να εξερευνήσουμε θεατρικούς χώρους. Αναζητήσαμε απρόσμενους χώρους ώστε να γίνονται παραστάσεις αυτού του είδους. Παραστάσεις σε δωμάτια και σε σπίτια που δίνουν τη δυνατότητα στον ηθοποιό να δημιουργήσει μια προσωπική σχέση με τους θεατές.

Τρεις συγγραφείς

Οπότε αυτό που θα εξομολογηθούν οι ηθοποιοί είναι προσωπικές ιστορίες. Ζήτησα λοιπόν από τρεις συγγραφείς να μου γράψει ο καθένας μια προσωπική εξομολόγηση.
Οι συγγραφείς είναι ο Σάκης Σερέφας, ο Ανδρέας Φλουράκης και η Μαρία Γουλή.
Και με τους τρεις έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν. Έχουμε λοιπόν τρία κείμενα – εξομολογήσεις των συγγραφέων και οι άλλες δύο είναι εξομολογήσεις που προέκυψαν από τη διαδικασία του «Θεάτρου της Επινόησης» με το οποίο ασχολούμαστε πολλά χρόνια.

Για μένα αυτό το κομμάτι, «κάνω έρευνα και συνθέτω μέσα στην πρόβα το κείμενο», είναι πολύ ενδιαφέρον.
Στην παράστασή μας δεν μετακινούνται οι ηθοποιοί από δωμάτιο σε δωμάτιο. Οι θεατές μετακινούνται. Εμείς οι ηθοποιοί είμαστε σταθεροί. Ο καθένας στο δωμάτιό του και οι θεατές γίνονται γκρουπάκια και κάνουν έναν περίπατο. Είναι περιπατητική η παράσταση. Περπατάνε και πάνε από δωμάτιο σε δωμάτιο και στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο.
Καταλαμβάνουμε και τους δύο ορόφους του κτηρίου, προκειμένου να μην έχουμε ηχητικά προβλήματα. Να μην μπερδεύεται ο ένας ήχος με τον άλλον. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρχει μια κάποια απόσταση μεταξύ των δωματίων.
Ο θεατής ξεκινάει απ’ το ισόγειο και κατόπιν ανεβαίνει από μια ωραία σκάλα στον πρώτο όροφο και ξανακατεβαίνει στο ισόγειο για να δει το φινάλε της παράστασης.
Εδώ θα αναφέρω και κάτι άλλο. Πριν από κάποια χρόνια διάβασα μια συνέντευξη του Tim Etchells, του δημιουργού της βρετανικής θεατρικής ομάδας Forced Entertainment. Έλεγε λοιπόν ο Etchells ότι θέλει τους θεατές witnesses, δηλαδή μάρτυρες. Αυτό πραγματικά με συγκλόνισε, γιατί θέλουμε στο θέατρο όχι παθητικούς θεατές, που κάθονται στο σκοτάδι της πλατείας και βλέπουν την παράσταση, θέλουμε θεατές που έχουν με κάποιο τρόπο μια ενεργή συμμετοχή και με αυτό δεν εννοώ απαραίτητα διάδραση. Θέλω να πω ότι όπως ο μάρτυρας ενός ατυχήματος έχει μια «ευθύνη» που είναι παρών και βλέπει το ατύχημα, με την ίδια λογική και οι θεατές έχουν τη δικιά τους «ευθύνη» για το παραστασιακό γεγονός, οπότε αυτό μας αφορά πολύ στη «Νοητή Γραμμή». Θέλουμε θεατές ενεργούς. Και για να έχεις ενεργούς θεατές πρέπει να είσαι σε μικρότερους χώρους, όπου όλοι γινόμαστε «ένα», γινόμαστε μια παρέα, γινόμαστε μια ομάδα ανθρώπων που βιώνουν την εμπειρία μαζί.

Βιώνοντας αυτή την εμπειρία, οι θεατές παράλληλα βιώνουν και τη δική σας αλήθεια. Τι σημαίνει για σένα η λέξη «αλήθεια»;

*Αυτό που έχω να πω πάνω στο θέμα «αλήθεια» είναι ότι εγώ ως θεατής παρατηρώντας παραστάσεις, κυρίως performances, αλλά και παραστάσεις ομάδων πειραματικών, παρατηρώ ότι μου είναι σημαντικό να νιώσω με έναν τρόπο πως αυτό που λέγεται επί σκηνής είναι η αλήθεια των ηθοποιών. Οι παραστάσεις αυτές – που δεν είναι θεατρικά έργα κλασικά – είναι παραστάσεις που δημιουργήθηκαν συνήθως από τη διαδικασία του «Θεάτρου της Επινόησης» ή αλλιώς του Device Theater, όπως το λέγαμε παλιότερα. Εδώ ακούμε την προσωπική αλήθεια των ηθοποιών και αυτή η κατάθεση αλήθειας επί σκηνής είναι πολύ σημαντική.

Έχεις καταφύγει σε κάποιου είδους εξομολόγηση και τι σου έχει προσφέρει;

*Καταρχάς, έχω κάνει ψυχοθεραπεία και, όπως οι περισσότεροι ηθοποιοί, θεωρώ ότι αυτή η διαδικασία της ψυχοθεραπείας είναι μια πορεία αυτογνωσίας. Δηλαδή μου έχει προσφέρει πολλά και με έχει βοηθήσει και στη δουλειά μου. Το άλλο που μπορώ να πω είναι ότι όποτε είχα το θάρρος να εξομολογηθώ κάτι, ακόμη και τις στιγμές που ήξερα ότι αυτή η εξομολόγησή μου δεν θα έχει κάποιο αντίκρισμα, εντούτοις την ένιωσα λυτρωτική. Το να βγάλω από μέσα μου αυτό που ήθελα να πω και να το δηλώσω με θάρρος, για μένα υπήρξε λυτρωτικό και με πήγε παραπέρα.

Γιατί επιλέξατε ως χώρο της παράστασης ένα σπίτι και όχι μια θεατρική σκηνή;

*Για μένα είναι σημαντικό – στο θέατρο αυτό το πιο πειραματικό, όπου εξερευνάς πράγματα – να μπορείς να καταθέσεις την αλήθεια σου.

Στην παράστασή μας βρισκόμαστε σε ένα σπίτι υπέροχο. Πέντε δωμάτια, πέντε ηθοποιοί και στο κάθε δωμάτιο χωράνε μάξιμουμ οκτώ άτομα, οπότε ο ηθοποιός τούς κοιτάει στα μάτια. Νιώθει τις ανάσες τους. Νιώθει τις αντιδράσεις τους. Και επειδή έγινε για πρώτη φορά αυτή η παράσταση τον Μάιο του 2022 σε ένα άλλο ωραίο σπίτι στην Κυψέλη, αυτό που αποκομίσαμε ήταν ότι οι θεατές έμειναν πολύ γοητευμένοι με αυτήν την προσωπική εμπειρία.

Το θέατρο και η εξομολόγηση τι κοινό έχουν; Σε αυτή τη συνάντηση μεταξύ κοινού και ηθοποιών θα μπορούσε να συμβεί και το αντίθετο; Δηλαδή σε μια μελλοντική παράσταση να εξομολογούνται οι θεατές στους ηθοποιούς;

*Καταρχάς η δική μου θέση όσον αφορά αυτή τη διάδραση θεατών – ηθοποιών είναι η εξής: Προσωπικά ως θεατής ενοχλούμαι όταν πηγαίνω σε μια παράσταση και μου επιβάλλουν να διαδράσω. Δεν δέχομαι την επιβολή. Θεωρώ ότι πρέπει να δώσεις στο θεατή την επιλογή. Δηλαδή να διαλέξει αυτός αν θέλει να διαδράσει ή όχι, οπότε με αυτήν τη λογική η δική μας performance είναι στημένη έτσι ώστε αν ο θεατής νιώθει την ανάγκη να μοιραστεί κάτι με αυτούς τους οκτώ ανθρώπους που είναι στο δωμάτιο, μπορεί πολύ καλά να το κάνει. Πολύ εύκολα και οι ηθοποιοί μου είναι εκπαιδευμένοι να μπορούν να συμπεριλάβουν αυτήν την «εξομολόγηση» του θεατή. Οπότε είμαστε ανοιχτοί σε αυτό χωρίς να το επιβάλλουμε. Μπορεί κανείς και να μη διαδράσει καθόλου. Έτσι κι αλλιώς το ότι είναι εκεί παρών σε απόσταση ενός μέτρου είναι με κάποιο τρόπο ένα άνοιγμα. Είναι σαν να μας προσφέρει την εμπιστοσύνη του όντας εκεί.

Η τέχνη έχει όρια; Μέχρι τι αντέχει -κατά τη γνώμη σου- να βλέπει ο θεατής επί σκηνής; Μέχρι τι μπορούμε να δείχνουμε επί σκηνής;

*Πολλές φορές έχουμε συζητήσει με τους ηθοποιούς μου αν κάτι είναι πολύ τολμηρό, όχι απαραίτητα με μια έννοια ερωτική, αλλά αν κάτι έχουμε το δικαίωμα να το δώσουμε στον θεατή. Για μένα πρέπει να υπάρχει μια καλή ισορροπία. Δεν θεωρώ ότι ο θεατής έρχεται στο θέατρο μόνο για να περάσει καλά και να είναι ασφαλής. Θεωρώ ότι πρέπει να τον βγάζουμε και λίγο έξω από τα όριά του. Δηλαδή να τον κάνουμε να κοιτάξει από μια γωνία, που επιλέγουμε εμείς κάθε φορά, η οποία δεν είναι η καθιερωμένη, δεν είναι η παραδοσιακή. Για μένα αυτό το «βγαίνω λίγο» είναι ένα προχώρημα. Η τέχνη οφείλει να ταρακουνάει λιγάκι. Οφείλει να σε κάνει να δεις τα πράγματα από μια καινούργια γωνία.

Η ομάδα σας είναι χρόνια τώρα στο προσκήνιο πάντα με ιδιαίτερες και αξιόλογες παραστάσεις. Τι θα πρέπει να γνωρίζουν επιπλέον οι θεατές για την Ομάδα Θεάτρου «Νοητή Γραμμή»;

*Καταρχάς η ομάδα «Νοητή Γραμμή» ήταν από τις πρώτες που έφεραν στην Ελλάδα το «Θέατρο της Επινόησης». Δηλαδή η δεύτερή μας δουλειά, το 2000 – 2001, ήταν το «Do you love me», μια παράσταση εμπνευσμένη από τη ζωή και το έργο του ψυχίατρου του R. D. Laing, οπότε σίγουρα ένα μεγάλο κομμάτι της δουλειάς μας είναι αφιερωμένο στην εξερεύνηση αυτού του είδους, του θεάτρου της επινόησης. Και αυτό το άλλο που θα ήθελα να πω για την ομάδα, αυτό που είναι σημαντικό για εμάς, από τότε που ήρθε η κρίση, περίπου από το ‘10, αρχίσαμε να ταξιδεύουμε σε μικρά φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο. Έχουμε φτάσει από το Βιετνάμ μέχρι τη Νέα Υόρκη και από τη Λιθουανία μέχρι τα Αραβικά Εμιράτα, με παραστάσεις κυρίως μονοδράματος, δηλαδή με έναν ηθοποιό επί σκηνής. Έχουμε ταξιδέψει πολύ και αυτό έχει ανοίξει την αντίληψή μας. Αυτή η επαφή με άλλους πολιτισμούς, όπου ουσιαστικά παρουσιάζεις κάτι το οποίο έχει δημιουργηθεί στη χώρα σου και διαπιστώνεις τις περισσότερες φορές πως αυτό έχει κάτι να πει και στους ανθρώπους στο Βιετνάμ. Είναι απίστευτο. Πως τελικά όλοι οι άνθρωποι έχουμε κοινές αναζητήσεις. Αυτά λοιπόν τα ταξίδια μας είναι πολύ σημαντικά.
Αξίζει εδώ να αναφέρω ότι στην ομάδα μας είναι βασικοί ο σκηνογράφος Κωστής Δάβαρης κι εγώ, ενώ αγαπημένοι συνάδελφοι έχουν παίξει δύο και τρεις και τέσσερις φορές σε παραστάσεις μας.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας, τα δικά σου και της ομάδας;

*Αρχίσαμε με μια επανάληψη, την performance «Confess / Εξομολογηθείτε». Τον Μάρτιο του 2023 θα συνεχίσουμε με άλλη μια επανάληψη, τις «Φάρσες», σε κείμενα της Μαρίας Γουλή. Φέτος είναι μια χρονιά επαναλήψεων. Αισθανθήκαμε ότι αυτές οι δύο παραστάσεις δεν πρόλαβαν να κάνουν τον κύκλο τους τα δύο προηγούμενα χρόνια λόγω του κορονοϊού.
Το «Confess / Εξομολογηθείτε» ανέβηκε στον Κολωνό, σε «ένα σπίτι για τις τέχνες» με το όνομα «Θύαμις». Τον Μάρτιο οι «Φάρσες» στον «Φούρνο», εκεί όπου πρωτοπαίχτηκε. Σε αυτόν τον ωραίο και αγαπημένο χώρο. Βέβαια με αυτή την αφορμή να σημειώσω ότι οι χώροι είναι οι άνθρωποί τους, όπως στον «Φούρνο» είναι η Ντοντό Σαντοριναίου, που τον διευθύνει και εκτός από εξαιρετικός άνθρωπος είναι και εξαιρετική φίλη…

Όλγα, σε ευχαριστούμε γι’ αυτή την εξομολόγηση. Ήταν ένα δώρο για τους αναγνώστες του Catisart.

*Κι εγώ ευχαριστώ το Catisart για τη φιλοξενία.

∗∗∗

Διαβάστε επίσης:

Confess». Εξομολογηθείτε σε ένα σπίτι για τις τέχνες – Δείτε τις φωτογραφίες από την παράσταση της Όλγας Ποζέλη

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
696ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
- Advertisement -

Τελευταία άρθρα

Cat Is Art