Cat Is Art

Ο Νίκος Χατζόπουλος για το Θέατρο στο Διαδίκτυο

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Το θέατρο είναι ιεροτελεστία, από την επιλογή από τον θεατή της παράστασης που θα παρακολουθήσει μέχρι τη λήξη της. Έχει μαγεία. Βέβαια κάποιοι θα θέλαμε να παρακολουθήσουμε παλαιότερες παραστάσεις που δεν προλάβαμε και δεν έχουμε τη δυνατότητα να δούμε.

Η ζωντανή σχέση όμως ηθοποιού – θεατή στο θέατρο είναι μαγνητισμός. Είναι μοναδικές στιγμές. Στιγμές ονείρου και αρμονίας. Ζωή, αλήθεια, ανάσα, ψυχή, πράξη, φως και σκοτάδι, χημεία, εμπειρία. Μια πολύτιμη συλλογική δράση με παλλόμενο δυναμισμό. Το θέατρο έχει την ικανότητα να μεταμορφώνει τους πάντες. Ανθρώπους και κοινωνίες. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε. Η περίοδος της καραντίνας που προέκυψε από την πανδημία του Covid-19 να μη γίνει κρίση πολιτιστική ή θεσμών.

Το θέατρο στο Διαδίκτυο είναι σαν την κονσέρβα και η κονσέρβα δεν είναι κανονική τροφή αλλά τροφή ανάγκης. Είναι μεν σημαντικό να βιντεοσκοπούνται οι παραστάσεις γιατί αυτό αποτυπώνει στο διηνεκές τον τρόπο και τους κώδικες ερμηνείας των δημιουργών. Ασφαλώς δεν αντικαθιστά τη θεατρική πράξη γιατί δεν συγχρονίζει την ανάσα του καλλιτέχνη και του θεατή σε αυτό το θαύμα. Είναι υλικό μελέτης. Σαν τέτοιο ορισμένοι καλλιτέχνες δεν θεωρούν λάθος να προβάλλεται αλλά να μην ξεχνάμε ότι άλλη είναι η ουσία του πραγματικού θεάτρου.

Ο σπουδαίος μας θεατράνθρωπος Νίκος Χατζόπουλος, με αφορμή το ημίωρο making-of, μετά την προβολή των “Μύθων του Λα Φονταίν” του Μπομπ Ουίλσον από την Κομεντί-Φρανσαίζ, επισημαίνει ότι η καταγραφή μιας παράστασης με όρους κινηματογράφου είναι πολύ ακριβή, σχολαστική και επαγγελματική υπόθεση. “Είναι ειδικά γραφεία παραγωγής αποκλειστικά γι’ αυτή τη δουλειά, δεν είναι παίξε-γέλασε. Για να μην κοροϊδευόμαστε”, τονίζει.

Από το χρονολόγιό του στο Facebook ο ηθοποιός και μεταφραστής Νίκος Χατζόπουλος κάνει την εκκίνηση ενός γόνιμου προβληματισμού και ενός εποικοδομητικού διαλόγου.

 

 

“Μην ξεχνάμε ότι είμαστε σε έκτακτες συνθήκες, και όταν τελειώσουν όλα αυτά, το “τσάμπα” πρέπει να κοπεί μαχαίρι! Ας προετοιμάσουμε όμως το έδαφος για το μετά (δικαιώματα, νομικό πλαίσιο κ.λπ.), γιατί, δεν ξέρω αν η χρήση του διαδικτύου είναι το “μέλλον” για τη δουλειά μας, αλλά σίγουρα δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε”, υπογραμμίζει.

Συγκεκριμένα γράφει:

1) Ναι, είναι αλήθεια, καταλήγουμε πάντα στον ίδιο παρανομαστή: χρειάζονται χρήματα. Και αυτά –είτε από το δημόσιο είτε από ιδιώτες– θα βρεθούν μόνο αν γίνει κοινή συνείδηση ότι ο σύγχρονος πολιτισμός είναι προϊόν όπου αξίζει κανείς να επενδύσει. Και, φυσικά, αν υπάρξει ένα νομικό πλαίσιο που ευνοεί την εξεύρεση πόρων.
2) Μην ξεχνάμε ότι, στην Ελλάδα, η πανδημία μάς βρήκε απροετοίμαστους για τέτοιες ενέργειες, με αποτέλεσμα να ανεβάζουμε στο διαδίκτυο αρχειακές λήψεις που μάλλον αδικούν τις δουλειές μας. Τα ευρωπαϊκά θέατρα είχαν ήδη την πρακτική να γυρίζουν σε βίντεο τις παραστάσεις τους, και να διαθέτουν αυτό το προϊόν στα τηλεοπτικά κανάλια ή να το πουλούν σε DVD στο κοινό. Εδώ, υπήρξαν εποχές που η ΕΡΤ έκανε τέτοια γυρίσματα, με ειδικές πρόβες και αμοιβές. Αλλά αυτά έπαψαν, από τότε που επικράτησε το δόγμα «ευτυχώς ο πολιτισμός δεν χρειάζεται χρήματα» (!!!)
3) Θέμα δικαιωμάτων φυσικά προκύπτει όταν η προβολή του υλικού γίνεται με οικονομικές απολαβές. Στην παρούσα φάση δεν υφίσταται τέτοιο θέμα. Διεθνώς. Ωστόσο, καλό είναι να υπάρχει πάντα η άδεια των δημιουργών. Στην Ελλάδα, οι κρατικές σκηνές τουλάχιστον φροντίζουν να έχουν έγγραφη συγκατάθεση όλων των συντελεστών κάθε είδους. Μακάρι να το έκαναν και τα ιδιωτικά θέατρα, και να μη βασίζονται στην παραδοχή ότι, έτσι κι αλλιώς, θα λέγαμε το ναι, στις παρούσες συνθήκες.
4) Ως προς το τι είναι θέατρο και τι δεν είναι, όλοι ξέρουμε. Μην ξεχνάμε όμως ότι για άλλους λόγους βλέπουν αυτά τα βίντεο οι επαγγελματίες του είδους (που έχουν ανάγκη ενημέρωσης), και για άλλους οι εν δυνάμει θεατές. Ο λόγος είναι για τους δεύτερους. Καταλαβαίνω τη λαχτάρα των απομακρυσμένων από το κέντρο, μιας και η θεατρική αποκέντρωση είναι ακόμα ζητούμενο από τη δεκαετία του ’70. Διαβλέπω όμως και έναν κίνδυνο: αρκετοί να συνηθίσουν αυτό το τσάμπα υποκατάστατο του «θεάτρου» και να ξεχάσουν τις αίθουσες, όπως έγινε και με το σινεμά. Θα μου πείτε: μας ενδιαφέρουν αυτοί οι «θεατές»;
5) Πολλά λέγονται για το πώς μπορεί ο διαδικτυακός θεατής να δίνει «ό,τι προαιρείται» ως αντίτιμο στη θέαση. Το θέμα είναι ποιος θα διαχειριστεί αυτά τα χρήματα. Σαν πρώτη αρχή, λέω πως υπάρχει και το ΤΑΣΕΗ (το Ταμείο Αλληλοβοήθειας των ηθοποιών), αρκετά δραστήριο στην παρούσα φάση, που ίσως οι πολλοί να αγνοούν την ύπαρξή του. Η διοίκησή του δέχτηκε ευνοϊκά αυτή την προοπτική, και υποσχέθηκαν να το μεθοδεύσουν.
6) Και μην ξεχνάμε ότι είμαστε σε έκτακτες συνθήκες, και όταν τελειώσουν όλα αυτά, το “τσάμπα” πρέπει να κοπεί μαχαίρι! Ας προετοιμάσουμε όμως το έδαφος για το μετά (δικαιώματα, νομικό πλαίσιο κ.λπ.), γιατί, δεν ξέρω αν η χρήση του διαδικτύου είναι το “μέλλον” για τη δουλειά μας, αλλά σίγουρα δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε.

Αυτά, περιμένοντας να γίνουν πιο συγκεκριμένες οι αοριστολογίες περί «στήριξης του πολιτισμού» από μεριάς της κυβέρνησης, που –όπως πάντα– αδυνατεί να συλλάβει τις ιδιαίτερες συνθήκες του επαγγέλματός μας.

Και κάτι ακόμα, σημαντικό:
Μη βγάζουμε συμπεράσματα για το προφίλ του ελληνικού θεάτρου από τα βίντεο που δημοσιεύονται αυτές τις μέρες στο διαδίκτυο. Ούτε ποιοι παίζουν πιο πολύ και ποιοι όχι, ούτε ποιοι σκηνοθετούν, ούτε αν βγάζουν καλά βίντεο ή όχι, ούτε -κυρίως- για την ποιότητα της δουλειάς τους. Είναι εντελώς συμπτωματικό το τι υλικό (και τι ποιότητας) είχε ο καθένας στα χέρια του, και αν αποφάσισε ή όχι να το διαθέσει. Είναι σαν να λέμε ότι τα βραβεία κοινού του Αθηνοράματος αντιπροσωπεύουν ΟΛΟ το θεατρόφιλο κοινό. Στέκει; Δεν στέκει!
Καλή Ανάσταση, ό,τι σημαίνει για τον καθένα!

∼•∼

Εν τω μεταξύ, άλλοι δύο ηθοποιοί, ο Νίκος Ψαρράς και η Μιμή Ντενίση, έχουν κάνει αναρτήσεις σχετικές με το συγκεκριμένο θέμα:

Ας σταματήσουμε σιγά σιγά με τις on line παραστάσεις, γράφει ο Νίκος Ψαρράς, είναι άδικο να παρουσιάζονται δουλειές που έγιναν για το θέατρο σε άθλιες λήψεις. Η κινηματογράφηση θέλει άλλη οργάνωση, από δύο κάμερες δεξιά αριστερά. Αδικείτε τις σκηνοθεσίες σας και είναι κρίμα. Στο θέατρο πρέπει να πηγαίνουν οι θεατές και εμείς να τους περιμένουμε εκεί. Έχουν χιλιάδες άλλα πράγματα να κάνουν οι θεατές μας, αυτές τις μέρες…”.
“Άσε που διαβάζω και κριτικές από διάφορα σάιτ για παραστάσεις που παρακολουθούν από τον καναπέ τους”, συμπληρώνει.

Με μια μακροσκελή ανάρτησή της στο Facebook, και με αφορμή τον κορονοϊό και το #Μένουμε_Σπίτι, η Μιμή Ντενίση ξεκαθαρίζει:

«Μια μεγάλη κουβέντα βλέπω έχει αρχίσει στα ΜΜΕ για το αν πρέπει να παίζονται οι παραστάσεις διαδικτυακά. Εγώ λοιπόν λέω όχι. Καταλαβαίνω πως πολλοί θέλουν να προσφέρουν ψυχαγωγία στον κόσμο αλλά υπάρχουν ατελείωτες σειρές και ταινίες που κυκλοφορούν νόμιμα φυσικά και καλύπτουν αυτή την ανάγκη. Η μαγεία του θεάτρου έχει να κάνει με τη σχέση ηθοποιού – θεατή. Οι παραστάσεις δεν δείχνουν ποτέ καλές έτσι όπως γυρίζονται. Είναι άλλα τα φώτα του θεάτρου, άλλο το παίξιμο, άλλο το timing. Θα ‘πρεπε κατ’ εμέ αν είναι να παιχτούν διαδικτυακά να έχουν γυριστεί ειδικά κινηματογραφικά. Και επιπλέον είναι άδικο για τους ηθοποιούς του θεάτρου. Είναι που είναι τόσο δύσκολο και επισφαλές σαν επάγγελμα μην το αποτελειώσουμε!”.

“Και επίσης βλέπω ανησυχητικά φαινόμενα πειρατείας… όπως αυτό που έγινε με την Ευτυχία. Και κάποιοι το υπερασπίζονται κιόλας! Τα πνευματικά δικαιώματα πρέπει να μάθουμε να τα σεβόμαστε σ’ αυτήν τη χώρα, όπως και όλους τους καλλιτέχνες και παραγωγούς που πασχίζουν για ένα ψηλό επίπεδο σε εποχές τόσο δύσκολες! Ας μην τα αντικαταστήσουμε όλα με το internet”, έγραψε η Μιμή Ντενίση στα social media.

  • Οι φωτογραφίες είναι από τον “Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν” του Ίψεν σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά (Μέγαρο Μουσικής – Υποσκήνιο). Η παράσταση κατέβηκε πρόωρα, παρά τη μεγάλη της επιτυχία, λόγω της αναγκαστικής καραντίνας.
  • Κλικ: Alex Kat
Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΟ Νίκος Χατζόπουλος για το Θέατρο στο Διαδίκτυο

Related Posts