Ο Γιαν Φαμπρ είναι ένας άνθρωπος με πολλές ιδιότητες, ένας ανατρεπτικός καλλιτέχνης που αναζητεί το όλον, την ομορφιά και την ελευθερία. Αδύνατον να ξεχωρίσεις τον εικαστικό Φαμπρ από τον σκηνοθέτη και το χορογράφο. Από το 1984 που παρουσίασε το έργο του στην Μπιενάλε της Βενετίας ως τώρα κάθε προηγούμενο έργο του μοιάζει να τροφοδοτεί το επόμενο καταργώντας εμπράκτως τα σύνορα ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Σε γκαλερί της Αθήνας έχει παρουσιαστεί έκθεσή του με γλυπτά φτιαγμένα από τους προσφιλείς του σκαραβαίους, ιερά έντομα για τους αρχαίους Αιγυπτίους και σύμβολα της αιωνιότητας εξαιτίας της τεράστιας αντοχής τους στις δοκιμασίες. Δουλειά αυτοβιογραφικού χαρακτήρα επίσης, αφού ο προπάππος του Ζαν-Ανρί Φαμπρ ήταν εντομολόγος και με το βιβλίο του «Θαύματα του ενστίκτου στα έντομα» τού κληροδότησε μια πολύτιμη παρακαταθήκη για την κατανόηση της ζωής. Ο κόσμος των εντόμων στο μικροσκόπιο θα είναι το κλειδί για να αντιληφθεί μεταφορικά τη λειτουργία του Σύμπαντος. Και πάνω ακριβώς σε αυτό το πέρασμα από τον μικρόκοσμο στον μακρόκοσμο θα θεμελιώσει το δικό του διάβημα. Επίσης στο παρισινό Théâtre de la Ville έχει παρουσιαστεί η σκηνική του δημιουργία «Οσο ο κόσμος έχει ανάγκη μια πολεμική ψυχή».
Ο «αιρετικός» αυτός Φλαμανδός, ο Γιαν Φαμπρ, ένας δημιουργός με πολλαπλά πρόσωπα, αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ελληνικού Φεστιβάλ, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού. Εικαστικός, συγγραφέας, σκηνοθέτης και χορογράφος είναι μερικές μόνο από τις ιδιότητες του 58χρονου Φαμπρ ο οποίος καλείται να κρατήσει το «τιμόνι» του ιστορικού θεσμού σε μια κρίσιμη στιγμή.
Πιθανώς αναμένονται οργανωτικές αλλαγές στη δομή της διοργάνωσης με δεδομένα και όσα είδαν το φως της δημοσιότητας το περασμένο διάστημα. Στο σημείο αυτό αξίζει να υπογραμμιστεί ότι ο αποπεμφθείς Γιώργος Λούκος κρατούσε και τη θέση του προέδρου του Δ.Σ. ενώ οι προτάσεις του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή, όπως συζητήθηκαν με τον υπουργό Πολιτισμού Αριστείδη Μπαλτά θα ανακοινωθούν σε συνέντευξη Τύπου κατά την επικείμενη επίσκεψη του Φαμπρ στην Ελλάδα.
Καλλιτέχνης γνωστός (και) στη χώρα μας αφού παραστάσεις του έχουν παρουσιαστεί επανειλημμένως μεταξύ άλλων στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο “Παλλάς” αλλά και στη Θεσσαλονίκη, ο Φαμπρ -ο οποίος γεννήθηκε το 1958 στην Αμβέρσα- έχει προκαλέσει από πολλές συζητήσεις και κατά καιρούς έντονες αντιδράσεις, ενώ στις δημόσιες τοποθετήσεις του εκφράζει με τόλμη και τις πολιτικές του απόψεις.
Σπούδασε στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της γενέτειράς του, ενώ στο διάστημα 1976-1980 έγραψε τα πρώτα του θεατρικά κείμενα και ανέβασε τις πρώτες του σόλο παραστάσεις. Στη διάρκεια των «παραστάσεων των χρημάτων» -στα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας του- έκαιγε χρήματα κι έγραφε τη λέξη «Money» με τις στάχτες. Το 1977, μετονόμασε τον δρόμο όπου έμενε σε «Οδό Γιαν Φαμπρ» ενώ τοποθέτησε πλακέτα στο σπίτι των γονιών του με τη φράση «Εδώ ζει κι εργάζεται ο Γιαν Φαμπρ» κατ’ αναλογία με το σπίτι του Βαν Γκογκ στον ίδιο δρόμο. Την επόμενη χρονιά, δημιούργησε σχέδια με το ίδιο του το αίμα στη διάρκεια της σόλο περφόρμανς «My body, my blood, my landscape». Το 1986, δημιούργησε την ομάδα του Troubleyn/Jan Fabre με την οποία ανέπτυξε μεγάλη διεθνή δραστηριότητα. Ο Φαμπρ εξερευνά ιδιαίτερα τη σχέση ανάμεσα στη ζωγραφική και στη γλυπτική, ενώ δουλεύει αρκετά και με τον χαλκό. Το 2008, η έκθεσή του «Ο Άγγελος της Μεταμόρφωσης» φιλοξενήθηκε στο Μουσείο του Λούβρου ενώ το 2012 βρέθηκε στο στόχαστρο φιλοζωικών οργανώσεων -και όχι μόνο- εξαιτίας ενός γυρίσματος στο Δημαρχείο της Αμβέρσας καθώς κατηγορήθηκε ότι κακοποίησε γάτες για τις ανάγκες του project. Ο ίδιος απέδωσε την όλη ιστορία σε πολιτική συνωμοσία…
Ενίοτε προκλητικός, αλλά ιδιαίτερα επιδραστικός, ο Φαμπρ δηλώνει: «Αυτό που με βοηθά να βρω την προσωπική μου ισορροπία είναι η δύναμη της ομορφιάς».
Τον Οκτώβριο του 2015 παρουσίασε στο Φεστιβάλ Δημήτρια στη Θεσσαλονίκη, το θέαμα «Mount Olympus/ 24h: Η αποθέωση της κουλτούρας της τραγωδίας». Σε δηλώσεις του είπε για το συγκεκριμένο έργο: “Αισθάνομαι ότι ο Όλυμπος είναι ένα μέρος απόλυτα πνευματικό, που συνοδεύεται από τους μύθους εξαιρετικών χαρακτήρων, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τα αρχέγονα συναισθήματα της αγάπης, του μίσους, του πάθους γενικότερα. Νομίζω ότι ανέκαθεν με γοήτευε η ιστορία της ελληνικής αρχαιότητας και πολύ περισσότερο η Τραγωδία, με κυρίαρχα στοιχεία την εσωτερική σύγκρουση και την κάθαρση”.
Η έκθεσή του «Pietas» (2011) διοργανώθηκε από τρία ευρωπαϊκά μουσεία: το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΚΜΣΤ) στη Θεσσαλονίκη, το Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης στο Μπέργκαμο και το Μουσείο Kunsthistorisches στη Βιέννη.
Η επιμελήτρια Κατερίνα Κοσκινά (“Βήμα”) μίλησε για τον Γιαν Φαμπρ, λέγοντας ότι δεν είναι προσβλητικός:
«Προσβλητικός; Δεν νομίζω ότι είναι στις προθέσεις του Γιαν Φαμπρ». «Δεν θα έλεγα ότι το συγκεκριμένο έργο δοκιμάζει τις αντοχές μας. Θα το περιέγραφα ως μια νοητική άσκηση. Σε όλα τα έργα του, ο Φαμπρ “πατάει” πάνω σε δίπολα νοητικά και φορμαλιστικά και μιλάει για την ομορφιά της ασχήμιας και την ασχήμια της ομορφιάς, για τη ζωή και τον θάνατο, για θέματα που τον απασχολούν γενικώς».
Το έργο του Φαμπρ μιλάει μέσα από την αλληγορία. Όπως σημειώνει η συνεπιμελήτρια της έκθεσης, είναι μνημειακό και απόλυτα εναρμονισμένο με τον χώρο: «Ο Φαμπρ δημιουργεί ένα έργο με την ελευθερία που αρμόζει στον καλλιτέχνη και ανοίγει ένα διάλογο όπου ο καθένας μπορεί να απαντήσει όπως θέλει. Δεδομένου ότι, εκτός από εικαστικός, είναι χορογράφος και σκηνοθέτης, κάνει τους θεατές μέρος αυτής της περφόρμανς. Ανεβαίνουμε στη σκηνή για να συμμετάσχουμε στο έργο».
* Ο Φλαμανδός γνωστός καλλιτέχνης Γιαν Φαμπρ υποστηρίζει ότι είναι απόγονος του Ζαν-Ανρί Φαμπρ.
Ο Ζαν-Ανρί Καζιμίρ Φαμπρ (Jean-Henri Fabre) γεννήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1823 στο Σαιν-Λεόν ντυ Λεβεζού (Αβεϊρόν) και απεβίωσε στις 11 Οκτωβρίου 1915 στο Σερινιάν-ντυ-Κοντά (Βωκλύζ). Ήταν Γάλλος επιστήμονας, ουμανιστής, νατουραλιστής, μεγάλος εντομολόγος, συγγραφέας με ιδιαίτερη αγάπη για τη φύση και, ταυτόχρονα, ποιητής, βραβευμένος από τη Γαλλική Ακαδημία, αλλά και έχοντας λάβει πολλά άλλα βραβεία.
Θεωρείται ως ένας από τους πατέρες της ηθολογίας, επιστήμης της συμπεριφοράς των ειδών, και της οικοφυσιολογίας.
Οι ανακαλύψεις του θεωρούνται υψηλής σημασίας στη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και κυρίως την Ιαπωνία όπου ο Ζαν-Ανρί Φαμπρ θεωρείται ως το απόλυτο πρότυπο του συνδυασμού μεταξύ επιστήμονα και ανθρώπου των γραμμάτων και, ως αποτέλεσμα, βρίσκεται στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Δημοτικού. Είναι επίσης γνωστός παγκοσμίως για το έργο του Εντομολογικές Αναμνήσεις (“Souvenirs entomologiques”), το οποίο μεταφράστηκε σε δεκαπέντε γλώσσες.
«Ένας μεγάλος σοφός που σκέφτεται ωσάν φιλόσοφος, βλέπει ωσάν καλλιτέχνης, αισθάνεται και εκφράζεται ωσάν ποιητής», έτσι χαρακτήρισε ο Ζαν Ροστάν τον Ζαν-Ανρί Φαμπρ.
