Cat Is Art

Μελαχρινός Βελέντζας: “Εμείς δημιουργούμε τους δρόμους που θα περπατήσουμε”

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Ο Μελαχρινός Βελέντζας δεν είναι απλή υπόθεση. Υπάρχει πολλή ουσία, υπευθυνότητα και τόλμη σ’ αυτόν τον ηθοποιό και λαμπρό πιανίστα όχι μόνο επί σκηνής αλλά και κάτω απ’ την επιφάνεια.

Πληθωρικός, πηγαίος, ευρηματικός, βαθιά εσωτερικός και μεστά εξωστρεφής, μας εντυπωσίασε στο “Lemon”, όπου και τον γνωρίσαμε. Μια πρωτότυπη παράσταση βασισμένη στο Novecento του Alessandro Baricco.

Η παράσταση ξεκίνησε το 2018 από το OFF–OFF Athens Festival του θεάτρου Επί Κολωνώ κι από τότε δεν έχει σταματήσει να παίζεται. Πάντα και παντού με ιδιαίτερη επιτυχία. Την παρακολουθήσαμε πάνω σε αγκυροβολημένο ferry, εν πλω σε ferry, σε λιμενοβραχίονα, σε καρνάγιο, σε συσκευαστήριο ενός κτήματος λεμονιών. «Θέατρο υπάρχει όπου υπάρχουν θεατές», σύμφωνα με την ομάδα Experimento, η οποία διασκεύασε το γνωστό θεατρικό μονόλογο του διάσημου Ιταλού συγγραφέα για δύο ηθοποιούς, τον Μελαχρινό Βελέντζα και τον Γιώργο Δρίβα.

H απίστευτη ιστορία του πιανίστα Χιλιαεννιακόσια, του σπουδαιότερου πιανίστα του Ωκεανού ο οποίος γεννήθηκε πάνω σ’ ένα καράβι και δεν κατέβηκε ποτέ από αυτό, έγινε ύστερα από πολλή έρευνα και μελέτη μια θεατρική παράσταση γεμάτη φαντασία, μουσική, μικρές και μεγάλες εκπλήξεις, απίστευτες ανατροπές. Η μελέτη των συντελεστών μάλιστα πάνω στο έργο τους οδήγησε στον τίτλο “Lemon”, που αντανακλά όλα αυτά που συμβαίνουν εντός κι εκτός σκηνής σε αυτό το θεατρικό ταξίδι.

Το «Βιρτζίνιαν» ήταν ένα ατμόπλοιο, που στα χρόνια του Μεσοπολέμου ταξίδευε ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αμερική, φορτωμένο εκατομμυριούχους, μετανάστες και ανθρώπους κάθε λογής.
Λένε ότι στο σαλόνι της πρώτης θέσης κάθε βράδυ εμφανιζόταν ένας εξαίσιος πιανίστας, εκπληκτικής δεξιοτεχνίας, που έπαιζε μια μουσική πρωτάκουστη, θαυμαστή, η οποία ανήκε μόνο σ’ αυτόν: τη μουσική του Ωκεανού, που η ηχώ του απλώνεται σ’ όλα τα λιμάνια. Λένε, επίσης, πως γεννήθηκε πάνω σ’ εκείνο το καράβι, το 1900, από άγνωστους γονείς που τον εγκατέλειψαν και πως δεν κατέβηκε ποτέ. Το όνομά του: Ντάνυ Μπούντμαν Τι Ντι Λέμον Χιλιαεννιακόσια.

Η site-specific παράσταση, αφού περιόδευσε σε μη αμιγώς θεατρικούς χώρους, από τον Οκτώβριο του 2019 θα παρουσιαστεί στην ευρυχωρία της αίθουσας χορού στο ιστορικό “Μπάγκειον” της πλατείας Ομονοίας. Και σίγουρα δεν πρέπει να χάσετε αυτή την εμπειρία. Γιατί «κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μία καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί», μια σκηνοθέτιδα σαν τη Γεωργία Τσαγκαράκη, δύο ηθοποιούς – βράχους ακλόνητους κι ένα πιάνο μαγικό δια χειρός της σκηνογράφου και αρχιτέκτονα Νατάσας Τσιντικίδη.

Καλλιτέχνης ευαίσθητος, γενναιόδωρος και ταλαντούχος, άνθρωπος που είχε την αίσθηση της περιπέτειας και του θαύματος, ο Μελαχρινός Βελέντζας δεν διστάζει να δοκιμάσει εναλλακτικούς τρόπους καλλιτεχνικής δημιουργίας και θέασης, να ακολουθήσει πειραματικούς δρόμους, να αποδομήσει αφού προηγουμένως έχει μελετήσει πολύ καλά τη δομή και τελικά να προτείνει τη λύση της ανεξάρτητης παραγωγής. Με τον τρόπο του μας επιβεβαιώνει πως ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι και ελεύθεροι είναι οι τολμηροί.

 

 

Πώς προέκυψε η ιδέα του «Lemon», που είναι μια ιστορία βασισμένη στον ποιητικό θεατρικό μονόλογο “Χιλιαεννιακόσια” του διάσημου Ιταλού συγγραφέα Alessandro Baricco;

* «Κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μία καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί». Υπάρχουν κάποιες φράσεις, που είναι μαγικές και μιλάνε μέσα μας, επειδή ακριβώς συμπυκνώνουν με λιτό τρόπο σύνθετα νοήματα που αφορούν εμάς τους ίδιους. Όταν πρωτοδιάβασα το μονόλογο του Baricco, αυτή η φράση σε συνδυασμό με την απίστευτη ιστορία του 1900 με κινητοποίησαν. Ήμουν δε σε μία περίοδο, όπου είχα κουραστεί να ακούω από τους γύρω μου ότι δε συμβαίνει τίποτα, ότι δεν υπάρχει προοπτική, ειδικά για νέους καλλιτέχνες και δη νέες ομάδες στο θεατρικό χώρο. Οπότε, είπα μέσα μου: «πάμε!».

Και πώς από ιδέα έγινε πραγματικότητα;

* Η Χρύσα Σπηλιώτη -αυτός ο εξαιρετικός και τόσο δοτικός άνθρωπος- μου έλεγε πάντα ότι τις ιδέες μας δεν πρέπει να τις ερωτευόμαστε. Γιατί δε μας ανήκουν. Κι αν τις ερωτευτούμε, τότε ίσως τις πνίξουμε και δεν τις αφήσουμε να ανθήσουν. Εκείνη την περίοδο εργαζόμασταν με τη Γεωργία Τσαγκαράκη πάνω σε θεατρικά κείμενα. Μου πρότεινε να διασκευαστεί το έργο για δύο ηθοποιούς. Μέσα από μία δημιουργική διαδικασία, ο μονόλογος μετατράπηκε σε διάλογο και αυτό το ιδιαίτερο κείμενο ζωντάνεψε για πρώτη φορά στην Ελλάδα με τους δύο χαρακτήρες επί σκηνής. Μετά, ήρθε στην παρέα μας ο Γιώργος Δρίβας που ενσαρκώνει τον τρομπετίστα και
μοναδικό φίλο του 1900, Τιμ Τούνυ. Στη συνέχεια, γεννήθηκε ο τρίτος ηθοποιός της παράστασης –το μαγικό πιάνο του Lemon, που αποτελεί μία ευφάνταστη δημιουργία της σκηνογράφου και αρχιτέκτονα Νατάσας Τσιντικίδη. Ένα πιάνο που συμβολίζει το ζωτικό χώρο του 1900. Κάπως έτσι, ενάμιση περίπου χρόνο πριν, έγινε η αρχή.

 

 

Είχες παρακολουθήσει την ταινία του Τορνατόρε, πριν αποφασίσετε το ανέβασμα του έργου στο θέατρο;

* Ο Τορνατόρε φτιάχνει ολόκληρους κόσμους στις ταινίες του, στη συγκεκριμένη δε είναι εξαιρετική και η μουσική του Ennio Moriccone. To Lemon ωστόσο θα μπορούσε να έχει τον υπότιτλο: This is not the legend of 1900. Είναι μία παράσταση-ταξίδι κυριολεκτικά και μεταφορικά ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα. Δε βασιστήκαμε στην ταινία, αλλά επιμείναμε πολύ στο αρχικό κείμενο του Baricco. Η μελέτη μας πάνω σε αυτό μας οδήγησε στον τίτλο Lemon, που αντανακλά όλα αυτά που συμβαίνουν εντός κι εκτός σκηνής σε αυτό το ταξίδι.

Ξεκινήσατε τον περσινό Ιούνιο από το OFF–OFF Athens Festival. Πόσο τολμηρό ήταν να ξεκινήσετε αμέσως μετά περιοδεία;

* Ασυνήθιστο και τολμηρό μαζί. Από άποψη παραγωγής, σίγουρα με αρκετή δόση τρέλας. Ασυνήθιστη όμως είναι και η ιστορία του 1900. Ακολουθώ το ένστικτό μου και το εμπιστεύομαι. Πολλές φορές αυτό που για τους άλλους είναι τολμηρό, για εσένα μπορεί να είναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο. Θέλω να πω πως τους κανόνες εμείς τους φτιάχνουμε μέσα από τις πράξεις μας. Εμείς δημιουργούμε τους δρόμους που θα περπατήσουμε.

 

 

Τι θα ήθελες να πεις για την ομάδα Experimento; Ποιοι την αποτελούν και πώς δημιουργήθηκε;

* Ήταν μία σκέψη που είχα εδώ και χρόνια για τη δημιουργία ενός καλλιτεχνικού δικτύου Έρευνας και Παραγωγής. Το Lemon είναι η πρώτη παραγωγή των Experimento. Experimento σημαίνει πείραμα: δοκιμάζουμε εναλλακτικούς τρόπους καλλιτεχνικής δημιουργίας και θέασης. Π.χ. στην περίπτωση του Lemon παίζουμε κυρίως σε χώρους μη αμιγώς θεατρικούς οδηγώντας σε πρωτότυπες παραστάσεις. Αυτή όμως η εναλλακτική πρόταση στηρίζεται με το ίδιο το έργο: ο 1900 ζει πάνω στο καράβι. Η φιλοσοφία της ομάδας απλώνεται σε όλους τους τομείς: ένας από τους τρόπους που επικοινωνούμε την παράσταση είναι πως εγκαταλείπουμε λεμόνια που φέρουν φράσεις του έργου στις περιοχές όπου παίζουμε, ακριβώς όπως έχει συμβεί με τον ήρωά μας. Οι μετανάστες γονείς του τον εγκατέλειψαν μέσα σε μία κούτα από λεμόνια. Επικοινωνούμε λοιπόν το έργο με το ίδιο το έργο. Έτσι, δημιουργούμε έναν εναλλακτικό δρόμο, αυτός όμως ο δρόμος προκύπτει από τη μελέτη της ήδη υπάρχουσας δομής. Για να αποδομήσεις πρέπει να έχεις μελετήσει πολύ καλά τη δομή. Τέλος, οι Experimento προτείνουν το δρόμο της ανεξάρτητης παραγωγής.

Με τους συνεργάτες σου ταξιδέψατε σε πρωτότυπους προορισμούς το καλοκαίρι με την παράσταση Lemon. Ποια ήταν η απήχηση της παράστασης στο κοινό που σας παρακολούθησε;

* Όπως δείχνουν τα πράγματα ως τώρα, νομίζω πως το Lemon είναι εκείνη η περίπτωση της παράστασης που όσο παίζεται τόσο θα διαδίδεται από στόμα σε στόμα. Είναι ευλογία για μία καλλιτεχνική πρόταση όταν γίνεται αποδεκτή από τους θεατές με αυθόρμητο και ανιδιοτελή τρόπο.

 

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα της παράστασης ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα;

* Σκέφτηκα πως θα είχε ενδιαφέρον να κάνουμε ως παραγωγή ακριβώς αυτό που συμβαίνει με τον 1900 στην ιστορία του έργου: ο σπουδαιότερος πιανίστας του Ωκεανού ζει πάνω στη θάλασσα, αποφασίζει να κατέβει στη στεριά, δεν το κάνει και επιστρέφει εκεί που ανήκει. Στον Ωκεανό. Σχεδίασα λοιπόν τη συνθήκη ενός ταξιδιού όπου παίζουμε πότε στη θάλασσα (εν πλω πάνω σ’ ένα ferry), πότε στη στεριά (προσεχώς στην αίθουσα χορού στο Μπάγκειον) και πότε κάπου ανάμεσα (π.χ. σ’ ένα καρνάγιο στο Λαύριο δίπλα σε μία γλίστρα όπου το νερό περνούσε κάτω από τα πόδια των θεατών ή σ’ ένα λιμενοβραχίονα στο Λουτράκι όπου θεατές και ηθοποιοί ήμασταν
περιτριγυρισμένοι από θάλασσα). Εξάλλου, moto των Experimento είναι πως θέατρο υπάρχει όπου υπάρχουν θεατές. Είναι και η πρόθεσή μας για ένα θέατρο ζωντανό που βγαίνει από την αστική αίθουσα και πάει να συναντήσει τους θεατές σε πρωτότυπη συνθήκη.

Ποια θέματα πραγματεύεται το έργο;

* Μέσα από την αφήγηση των δύο φίλων για την απίστευτη ιστορία του 1900 αναδύεται το υπαρξιακό ερώτημα: Πού νιώθουμε ευτυχισμένοι; Φανταστείτε έναν άνθρωπο που με το αστείρευτο ταλέντο του στη μουσική θα μπορούσε αν κατέβαινε στη στεριά να αποκτήσει τα πάντα. Εκείνος όμως επέλεξε να παραμείνει για πάντα πάνω στο πλοίο. Πέρα από το ζήτημα της ευτυχίας, στο επίκεντρο τίθεται η φιλία αυτών των δύο τόσο διαφορετικών χαρακτήρων.

 

 

Το «Lemon» μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε κι ένα ταξίδι αυτογνωσίας;

* Είναι μία παράσταση φτιαγμένη με τέτοιο τρόπο που οι θεατές ανεβαίνουν πάνω στο δικό τους καράβι και συναντούν τη δική τους προσωπική ιστορία. Όλα εκείνα που έκαναν ή δεν έκαναν, όσα τόλμησαν και όσα φοβήθηκαν.

Τι θα ήθελες να πεις για τη σκηνοθέτιδά σας, Γεωργία Τσαγκαράκη;

* Ευγνωμοσύνη που τη συνάντησα και που εργαζόμαστε μέχρι σήμερα πάνω σε αυτό το έργο. Πρόκειται για μία πολύπλευρη και ικανότατη καλλιτέχνη με εξαιρετική αντίληψη της κίνησης και της σωματικότητας επί σκηνής. Είναι ένας άνθρωπος με εμπειρία και καλλιτεχνική πρόταση.

 

 

Και τι για το συνάδελφο και συμπαίκτη σου, Γιώργο Δρίβα;

* Είναι φίλος πραγματικός εντός κι εκτός σκηνής. Τον ευχαριστώ που είναι αφοσιωμένος και δοτικός σε αυτό το ταξίδι.

Τι πραγματικά χρειάζεται -κατά τη γνώμη σου- ο άνθρωπος για να είναι ευτυχισμένος;

* Χρειαζόμαστε ελάχιστα πράγματα για να αισθανθούμε ευτυχισμένοι. Διότι, η ευτυχία δεν αποκτάται όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τα χρήματα. Η ευτυχία απλά βιώνεται. Είναι μία ατελής εμπειρία που διαρκώς μας διαφεύγει και μπορούμε μόνο στιγμιαία να την αισθανθούμε. Και για να γίνει αυτό πρέπει να είμαστε ενεργοί. Σε χρόνο παρόντα. Παράλληλα, η αναζήτηση της προσωπικής ευτυχίας απαιτεί μία ησυχία, μία ηρεμία. Μία αφαίρεση στα πράγματα. Για τον 1900, τον σπουδαιότερο πιανίστα του Ωκεανού, ένα λεμόνι είναι αρκετό.

 

 

Τι διαφορές και τι ομοιότητες έχουν οι δύο ήρωες του έργου;

* Ο Τιμ Τούνυ, ως πιο γήινος χαρακτήρας και άνθρωπος της πιάτσας, προσπαθεί να καταλάβει τον περίεργο κόσμο μέσα στον οποίο ζει ο 1900: τον κόσμο της φαντασίας. Ο πιανίστας της ιστορίας μας είναι σαν αερικό. Το ενδιαφέρον δε στην ιστορία είναι πως αν κάποιος μετακινείται τελικά αυτός είναι ο Τιμ Τούνυ που στο τέλος του έργου ανεβαίνει εκ νέου στο ατμόπλοιο Βιρτζίνιαν για να ξαναβρεί το φίλο του ύστερα από χρόνια. Λίγο πριν από την έκρηξη.

Υπάρχει σήμερα το είδος της φιλίας που συναντάμε στο «Lemon»;

* Παντού και πάντοτε νομίζω πως υπάρχουν αυτές οι ωραίες φιλίες. Φιλίες γεμάτες ανιδιοτέλεια. Μου αρέσουν πολύ κάποιοι στίχοι από το Ποίημα στους Φίλους του Μπόρχες:
Πάντως δεν έχω την αξίωση να είμαι ο πρώτος, ο δεύτερος ή ο τρίτος στη λίστα σου.
Μου αρκεί που με θέλεις για φίλο.
Ευχαριστώ που είμαι.

 

 

Ο μοναδικός κόσμος που γνώρισε ο ήρωας που υποδύεσαι, είναι ο κόσμος του πλοίου και της θάλασσας. Γιατί νομίζεις πως δεν θέλησε να αποβιβαστεί ποτέ;

* Ο 1900 είναι παιδί του Ωκεανού. Εκεί, βρίσκει την απεραντοσύνη της ύπαρξης. Το πιάνο του έχει 88 πλήκτρα και μέσα σε αυτό το περιορισμένο εύρος, εκείνος νιώθει απέραντος. Αν κατέβαινε σε μία απέραντη πολιτεία θα ένιωθε αφόρητα περιορισμένος αφού θα δυσκολευόταν να επιλέξει: «Αλήθεια, πώς τα καταφέρνετε εσείς εκεί πέρα να διαλέξετε; Μία γυναίκα. Ένα σπίτι. Ένα οικόπεδο δικό σας. Ένα τοπίο για να κοιτάζετε. Έναν τρόπο για να πεθαίνετε». Ο 1900 δεν κατεβαίνει, γιατί νιώθει ευτυχισμένος εκεί που είναι.

Μπορεί ένας άνθρωπος να ζει μόνο για την τέχνη του και μόνο μέσω αυτής;

* Ναι. Αλλά πρέπει να γίνει αυτός ο άνθρωπος. Θέλω να πω πως πρέπει να ταυτιστεί τόσο πολύ με αυτό, που πια η τέχνη του είναι ο τρόπος που ζει και υπάρχει. Είσαι αυτό. Γιατί δεν μπορείς αλλιώς. Είναι θέμα επιβίωσης. Κυρίως ψυχικής.

 

 

Περίμενες ότι το «Lemon» θα γνωρίσει τόσο μεγάλη επιτυχία, όταν το ξεκινούσες;

* Περίμενα πως θα δουλέψουμε πολύ σκληρά και θα αφοσιωθούμε ως ομάδα σε αυτό. Το να πάει καλά κάτι είναι το αποτέλεσμα ενός στόχου. Δεν είναι ο στόχος. Στόχος είναι το ταξίδι. Το ταξίδι του Lemon έχει πολλά να φέρει ακόμη.

Η παράσταση από τον Οκτώβριο θα παιχτεί στο Μπάγκειον. Τι κοινό έχουν το ατμόπλοιο «Βιρτζίνιαν» με την αίθουσα χορού του ιστορικού ξενοδοχείου της Ομόνοιας;

* Τις δεκαετίες του ’20 και του ’30, το κεντρικό αίθριο του Μπάγκειον λειτουργούσε ως αίθουσα χορού. Είναι η περίοδος άνθησης της jazz μουσικής και στην αίθουσα χορού της πρώτης θέσης στο ατμόπλοιο Βιρτζίνιαν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και εθνικοτήτων συναντιούνται. Υπό τους ήχους της ζωντανής μουσικής που ξεπηδά από το μαγικό πιάνο του 1900, οι θεατές γίνονται μέτοχοι της απίστευτης ιστορίας αυτού του χαρισματικού πιανίστα συναντώντας παράλληλα τη δική τους προσωπική ιστορία, τους φόβους και τις επιθυμίες για όσα τόλμησαν ή δεν τόλμησαν να κάνουν στην πορεία της ζωής τους. Επίσης, τόσο το Μπάγκειον όσο και το Βιρτζίνιαν
παρακμάζουν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτή την περίοδο εργαζόμαστε πυρετωδώς για την προετοιμασία της παραγωγής μας στο ιστορικό αυτό ξενοδοχείο, όπου ο θεατής μόλις περνά την είσοδο του κτηρίου θα ταξιδεύει σε έναν άλλο κόσμο. Το Lemon στο Μπάγκειον θα είναι μία συνολική αισθητική πρόταση.

Με τη μουσική και το πιάνο ποια είναι η δική σου σχέση;

* Ξεκίνησα από την ηλικία των έξι με σπουδές κλασικού πιάνου και στη συνέχεια jazz αυτοσχεδιασμού. Θεωρώ τη μουσική και την αντίληψη του ήχου αναπόσπαστο κομμάτι της υποκριτικής τέχνης.

 

 

Ποια είναι η γνώμη σου για το facebook και τα μέσα δικτύωσης;

* Είμαστε παιδιά της εποχής μας και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της εποχής με παραλλαγές μεταξύ τους. Οδεύουμε όμως προς τον πλήρη έλεγχο του ατόμου, το οποίο διακατέχεται ταυτόχρονα από μία πεποίθηση ελευθερίας. Αυτό είναι δύσκολα αντιμετωπίσιμο, διότι εμείς οι ίδιοι συναινούμε σε αυτή την ανελευθερία νομίζοντας πως έχουμε επιλογές, πως είμαστε ελεύθεροι. Αυτό συμβαίνει είτε από άγνοια, είτε από έλλειψη χρόνου, είτε από κυνισμό προς την ίδια μας την ύπαρξη. Ζούμε στον αιώνα του εαυτού.

Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σου σχέδια, πέρα από τη συνέχιση του «Lemon»;

* Αυτή την περίοδο μελετάω αρκετά το Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέυ. Από τη μέχρι τώρα έρευνα, βρίσκω μία ενδιαφέρουσα αναλογία με την εποχή μας: αρνούμαστε να αποδεχτούμε τη φθορά του χρόνου και θέλουμε με διάφορους τρόπους να μείνουμε για πάντα νέοι. Δημιουργούμε μία τελειοποιημένη εικόνα του εαυτού μας. Μία εικόνα που ποτέ δε γερνά. Αυτή η σχέση εικόνας – εαυτού έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

 

 

  • Διαβάστε επίσης:

Tο ιστορικό Μπάγκειον μετατρέπεται σε ατμόπλοιο Βιρτζίνιαν και φιλοξενεί το «Lemon»

“Lemon” (Χιλιαεννιακόσια). Ένα ευωδιαστό παραμύθι για τον “μεγαλύτερο πιανίστα που έζησε ποτέ”

Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΜελαχρινός Βελέντζας: “Εμείς δημιουργούμε τους δρόμους που θα περπατήσουμε”

Related Posts