Léopold Sédar Senghor (Σενεγάλη)
Μαύρη γυναίκα
Γυναίκα γυμνή, γυναίκα μαύρη
ντυμένη με το χρώμα σου, με το σχήμα σου που είναι ομορφιά.
Μεγάλωσα στη σκιά σου, η γλύκα των χεριών σου τύλιγε τα μάτια μου.
Και να! που μες την καρδιά του καλοκαιριού και του μεσημεριού
σε ανακαλύπτω η της επαγγελίας, απ’ την κορφή
ενός αψηλού, φρυγμένου λόφου,
και η ομορφιά σου με κεραυνώνει κατάστηθα
σαν αστραπή αετού.
Γυναίκα γυμνή, γυναίκα σκοτεινή!
Οπώρα ώριμη με τη σφιχτοδεμένη σάρκα εκστάσεις μουντές μαύρου κρασιού
Στόμα που κάνει το στόμα μου λυρικό
Πεδιάδα με τους ξάστερους ορίζοντες
Πεδιάδα που ανατριχιάζεις στις θερμές θωπείες
Του ανατολικού ανέμου
Ταμ ταμ γλυπτό, ταμ ταμ τεντωμένο
Που δονείσαι κάτω από τα δάχτυλα του Νικητή.
Η βαριά, κοντράλτο φωνή σου
Είναι το λυπητερό θρησκευτικό τραγούδι της Αγαπημένης.
Γυναίκα γυμνή, γυναίκα σκοτεινή!
Λάδι που καμιά πνοή δε ρυτιδώνει
Λάδι γαλήνιο στα πλευρά του αθλητή
Στα πλευρά των πριγκίπων του Μαλί.
Ζαρκάδι με τους θείους αρμούς, τα μαργαριτάρια
Είναι αστέρια πάνω στη νύχτα του δέρματός σου.
Στη σκιά της κόμης σου, η αγωνία μου
Φωτίζεται από τους γειτονικούς ήλιους των ματιών σου.
Γυναίκα γυμνή, γυναίκα μαύρη!
Τραγουδώ την πρόσκαιρη ομορφιά σου
σχήμα που σταθεροποιώ στην αιωνιότητα
προτού η ζηλόφθονη μοίρα σε καταντήσει στάχτη
για να θρέψει τις ρίζες της ζωής.
Μ. Λαϊνά, Ξένη ποίηση του 20ου αιώνα, μτφ. Δ. Σταύρου, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
***
Αλλά ξέχασε όλα εκείνα τα ψέματα
[…………………………………………]
Στ’ αβρό άγγιγμα της άνοιξης, σε μια τέτοια
Γαλάζια αβρότητα καθώς έχει αυτή η Άνοιξη, α!
Να ονειρεύεσαι τα νέα κορίτσια όπως ένας ονειρεύεται
Τα’ αγνά λουλούδια στον πράσινο τρόμο του δάσους. Στις σκιές
Του παρθένου δάσους, να πιστεύεις πως υπάρχουν
Ανοιξιάτικα μάτια, μάτια από φως που τρομάζουν
Καθώς τρομάζει το ξέφωτο του δάσους το πρωί απ’ τον κατακτητή του
Ήλιο. Να πιστεύεις πως υπάρχουν χέρια ηρεμότερα
Κι απ’ τα φοινικόδεντρα, απαλότερα κι από το λίκνισμα μιας
Θαλάσσιας νύμφης- χέρια απαλά να λικνίσουν την καρδιά μου
Με παλάμες απάνω απ’ τη θλίψη και τον ύπνο μου.
Έρχομαι σε σένα ένα λείο βέλος όρθιο, το κεφάλι
Ψηλά απάνω απ’ τα χαμόκλαδα, ω σκοτεινά
Χείλη από μοναχικούς ετήσιους άνεμους, αδέρφια
Της νύχτας ιερών χορών τα’ ουρανού! Ακούστε
Τη φωνή της χαμηλή και βαθύτατη- μια μεγάλη
Μπρούτζινη καμπάνα από πολύ μακριά!
Η καρδιά της χτυπά στον ίδιο τόνο με τη δική μου
Και ο ρυθμός της είναι ρυθμός πολεμικών ταμ ταμ.
Να πιστέψεις πως αυτή είναι η μία Νέα Γυναίκα, που
Προσμένει στην εξώθυρά της για τους ταχυδρόμους μου
Και που φαντάζεται το πρόσωπό μου μέσα
Στο κεφαλομάντιλό της που λουλουδίζει! Στ’ απαλό
Φως αυτής της Άνοιξης, να πιστέψεις με προσμένει
Η παρθένος μου με τα μαύρα μεταξένια μαλλιά.
Μ. Λαϊνά, Ξένη ποίηση του 20ου αιώνα, μτφ. Αθ. Νταουσάνης-Ο. Σανς, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
***
Τo γράμμα σου επάνω στο σεντόνι
Το γράμμα σου επάνω στο σεντόνι, υπό το φως της μυρωμένης λάμπας
Μπλε σαν το πρωτοφόρετο πουκάμισο που τον νιο κάνει να λάμπει
Σιγοτραγουδώντας, σαν τον ουρανό και τη θάλασσα και τ΄ όνειρό μου
Το γράμμα σου. Κι η θάλασσα έχει τ’ αλάτι της, κι ο αγέρας το γάλα το ψωμί το ρύζι, κοντολογίς τ’ αλάτι το δικό του
Η ζωή ενέχει το σφρίγος της, κι η γη την αίσθησή της
Την αίσθηση του Θεού και της κίνησής του.
Το γράμμα σου που δίχως του η ζωή δε θα ‘τανε ζωή
Τα χείλη σου το αλάτι μου ο ήλιος μου, ο δροσερός μου ο αέρας και το χιόνι μου.
Μετάφραση: Νικολέττα Σίμωνος
***
Ο Λεοπόλντ Σενγκόρ (Léopold Sédar Senghor, 9 Οκτωβρίου 1906 – 20 Δεκεμβρίου 2001) ήταν Σενεγαλέζος ποιητής και πολιτικός. Διετέλεσε πρόεδρος της Δημοκρατίας της Σενεγάλης (ο πρώτος) επί είκοσι χρόνια (από τις 6 Σεπτεμβρίου 1960 ως τις 31 Δεκεμβρίου 1980) και υπήρξε επίσης ο πρώτος Αφρικανός που έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Τον διαδέχθηκε στο αξίωμα του προέδρου ο Αμπντού Ντιουφ.
Ο πατέρας του ήταν επιχειρηματίας από τη φυλή Σερέρ. Σε ηλικία 8 ετών ξεκίνησε τις σπουδές του στη χώρα του και αργότερα συνέχισε τις σπουδές του με υποτροφία στη Γαλλία. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού, από όπου παρέλαβε τον τίτλο Agrégation στη Γαλλική Γραμματική. Εν συνεχεία δίδαξε ως καθηγητής σε πανεπιστήμια στις πόλεις Παρίσι και Τουρ την περίοδο 1935-45. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο γαλλικό στρατό.
Οπαδός μιας ομοσπονδίας της Αφρικής, μαζί με τον Μοντίμπο Κεϊτά αποφάσισαν τη σύσταση της Ομοσπονδίας του Μαλί μαζί με το πρώην Γαλλικό Σουδάν. Ο Σανγκόρ ήταν πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Συνέλευσης ως τον τερματισμό της, το 1960.
Στις 5 Σεπτεμβρίου 1960 ο Σανγκόρ εξελέγη πρώτος πρόεδρος της ανεξάρτητης Σενεγάλης και είναι και ο συγγραφέας του εθνικού της ύμνου. Το Δεκέμβριο του 1962 συνελήφθη ως ύποπτος για σχεδιασμό πραξικοπήματος ο στενός του συνεργάτης, Μαμαντού Ντιά και παρέμεινε στη φυλακή επί 12 χρόνια. Έπειτα από αυτό, ο Σανγκόρ δημιούργησε ένα προεδρικό καθεστώς. Στις 22 Μαρτίου 1967 διέφυγε δολοφονικής απόπειρας με πιστόλι, το οποίο δεν εκπυρσοκρότησε. Ο δράστης καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 15 Ιουνίου 1967, παρότι ήταν ασαφές αν σκόπευε να σκοτώσει τον πρόεδρο.
Το Δεκέμβριο 1980 ο Σανγκόρ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί στο τέλος του έτους. Λίγο πριν ολοκληρωθεί η 5η θητεία του, ο Σανγκόρ παραιτήθηκε την τελευταία ημέρα του 1980 και τον διαδέχθηκε στο αξίωμα του αρχηγού κράτους ο Αμπντού Ντιουφ, επί προεδρίας του οποίου εισήχθη ο πολυκομματισμός στη χώρα.
Ο Λεοπόλντ Σεντάρ Σενγκόρ, μεγάλος ποιητής και πολιτικός της Αφρικής, έχει να δείξει ένα σημαντικότατο ποιητικό έργο. Πέρα όμως από την αισθητική, διδακτική και παραδειγματική αξία των ποιημάτων του, αυτό που εντυπωσιάζει τον αναγνώστη και τον μελετητή του έργου του είναι οι βαθιές αφρικανικές ρίζες της ποίησής του. Το έργο του Σενγκόρ δεν είναι ευρύτερα γνωστό στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, ούτε υπάρχει καμιά μελέτη που να το αξιολογεί και να το εντάσσει μέσα στον οικείο κοινωνικό και πολιτισμικό χώρο της Δυτικής Αφρικής αλλά και στο γενικότερο ευρω-αμερικάνικο πολιτικό πλαίσιο.
