Cat Is Art

«Κοριολανός – Ιούλιος Καίσαρας». Τέσσερις σπουδαίες κυρίες σε ανδρικούς σαιξπηρικούς ήρωες

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

 

«Τώρα μπορείς να ηρεμήσεις, Καίσαρα

Με τόση προθυμία δεν σκότωσα ούτε εσένα» (Βρούτος)

Το θέμα του Κοριολανού το δανείστηκε ο Σαίξπηρ από τον Πλούταρχο. Το έργο ανέβηκε στο θέατρο για πρώτη φορά το 1607. Ο Γάιος Μάρκιος, που πήρε αργότερα το δοξασμένο επώνυμο Κοριολανός, για την υπεράνθρωπη ανδρεία που έδειξε στη μάχη που έγινε στην Κοριόλη, είναι μια δυνατή προσωπικότητα με κύριο χαρακτηριστικό τη γενναιότητα που τον διακρίνει και τον διατηρεί ετοιμοπόλεμο. Είναι θαρραλέος σε σημείο υπερβολικό αλλά ταυτόχρονα και υπέρμετρα περήφανος. Μια περηφάνια, όμως, που προσπαθεί να την κρύψει κάτω από μια φαινομενική σεμνότητα. Κάνει τον αδιάφορο τάχα, στα καλά λόγια και στους επαίνους, ενώ μέσα του φλέγεται να ακούει να τον επαινούν.
Τη δε υπόθεση του Ιούλιου Καίσαρα, που όπως φαίνεται, γράφτηκε στο τέλος του 1598 ή στις αρχές του 1599, ο Σαίξπηρ την πήρε από εγγλέζικη μετάφραση του Πλούταρχου και συγκεκριμένα, από τους βίους του Καίσαρα και του Βρούτου. Ο Ιούλιος Καίσαρας, με τις λίγες εμφανίσεις ως την πρώτη σκηνή της τρίτης πράξης, όπου σκοτώνεται από τους συνωμότες, δεν είναι από τους πρώτους ρόλους. Ο χαρακτήρας του περιγράφεται περισσότερο από τους συνωμότες.

 

 

Το θέμα της εξουσίας

Επιδιώκοντας ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Χατζής, να διερευνήσει μέσα από την ποίηση του Σαίξπηρ, το θέμα της εξουσίας και πώς αυτή διαφθείρει τον λαό και κυρίως αυτούς που την ασκούν, καταπιάνεται με αυτά τα δύο μεγάλα έργα, «Κοριολανό» και «Ιούλιο Καίσαρα», διασκευάζοντάς τα σε μια ενιαία παράσταση, που είδαμε στο Θέατρο οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής».
Στον «Κοριολανό», βλέπουμε πώς η λαϊκή εξουσία χρησιμοποιεί τα μέσα και τη δύναμή της για να κερδίσει δικαιώματα και να εξοντώσει έναν εν δυνάμει τύραννο ενώ στον «Ιούλιο Καίσαρα» πώς η αριστοκρατική τάξη δολοφονεί έναν λαοφιλή και χαρισματικό ηγέτη για να μην εξελιχθεί σε αυτοκράτορας. Η προσέγγιση τέτοιων μεγάλων θεμάτων που απασχολούν την ανθρωπότητα από πάντοτε είναι δύσκολη, όμως η επαφή με τον σαιξπηρικό λόγο, και η ανάγκη να τα πουν με τα δικά τους λόγια μέσα από αυτή τη διαδικασία, οπλίζει τους συντελεστές με ενέργεια, με πάθος, όρεξη για ζωή, χαρά και δημιουργία και μας «βγάζει στο δρόμο».

Ο σαιξπηρικός λόγος

Η επιβλητικότητα και το μεγαλειώδες στοιχείο που υπάρχει στον Σαίξπηρ κάνει τα έργα του διαχρονικά επίκαιρα, προκλητικά, ενδιαφέροντα. Ο ίδιος ο σαιξπηρικός λόγος, τόσο εύστοχος, τόσο καυστικός, τόσο επώδυνος, καυτηριάζει την ανθρώπινη αλαζονεία και το αχόρταγο «είναι» μας και δένει με κάθε εποχή. Ο Σαίξπηρ χρησιμοποιεί τη γλώσσα ως όπλο. Η γλώσσα του έχει βαρύτητα, ενέργεια και μεστότητα. Ο σαιξπηρικός λόγος περνάει ακόμα και μέσα απ’ τα κανάλια της σύγχρονης κοινωνίας και φωτίζει τα όρια της αγάπης, του μίσους, του ρατσισμού. Τα όρια της προσωπικής επανάστασης και του αυτοπροσδιορισμού. Μάλλον η ανθρωπότητα δεν θα πάψει ποτέ να παρακολουθεί Σαίξπηρ.

Οι ηθοποιοί

Στη συγκεκριμένη παράσταση είδαμε πολλούς και καλούς ηθοποιούς όπως είναι ο Γιώργος Παπαπαύλου (Κοριολανός), ο Νικόλας Χανακούλας (Μενένιος), ο Βασίλης Τσιγκριστάρης (Αουφίδιος), ο Γιάννης Χαρτοδιπλωμένος (Δήμαρχος, Ιούλιος Καίσαρας), ο Ανδριανός Γκάτσος (Δήμαρχος), ο Σπύρος Δούρος (Πολίτης), ο Άρης Ντελία (Κομίνιος) και η νεαρή Λυδία Σγουράκη (Πολίτης). Όλοι τους έπαιξαν με την αλήθεια μεγάλων ηθοποιών και τους θαυμάσαμε για τη διορατικότητά τους, τη φαντασία τους και τη μεθοδικότητά τους. Με μια φράση γιατί ήταν «παρόντες» στο έργο κι αυτό ήταν πολύ σημαντικό. Οι ηθοποιοί αυτοί αποτελούν τις ελπίδες του θεατρικού μέλλοντός μας.

Ας μας επιτρέψουν όμως, οι δικαιωματικά καλοί ηθοποιοί μας να εστιάσουμε στις τέσσερις σπουδαίες κυρίες της παράστασης που ανέλαβαν ένα πολύ βαρύ έργο και υποδύθηκαν ανδρικούς ρόλους και μάλιστα τους υποδύθηκαν ολοκληρωμένα, με τεχνική αρτιότητα, πηγαίο λυρισμό, βάθος και προσωπικό ύφος στην ερμηνεία τους.

***

Η Σοφία Φιλιππίδου ήταν ο Βρούτος, μια από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της Ιστορίας. Υπόδειγμα αρετής, πιστός στο καθήκον, τυραννοκτόνος κατά τους μεν, τέρας αχαριστίας και πατροκτόνος κατ’ άλλους.
Η αλήθεια είναι ότι ο ψυχικός του κόσμος ήταν ένα πεδίο βίαιων συγκρούσεων ως προς τα αισθήματά του για τον Καίσαρα: Όφειλε να μισεί τον εραστή της μητέρας του, που ντρόπιασε τ’ όνομά του και τον έκανε ν’ αμφιβάλλει για την καταγωγή του, και ν’ αγαπά τον κατά πάσαν πιθανότητα πατέρα του. Έπρεπε να εχθρεύεται τον τύραννο και να ευγνωμονεί τον ευεργέτη του. Όλες οι πιέσεις της Ρώμης ασκούνταν επάνω του. Η αριστοκρατική παράταξη τον ήθελε αρχηγό της εναντίον της μοναρχίας του Καίσαρα. Ο Καίσαρ έβλεπε (και πιθανόν τον προόριζε) στον Βρούτο τον διάδοχό του. Η πράξη του Βρούτου αποδείχθηκε μάταιη. Ο Οκταβιανός έγινε τελικά απόλυτος άρχοντας και το πατροπαράδοτο πολίτευμα καταλύθηκε. Αν πιστέψουμε τον Πλούταρχο, ο Βρούτος αγωνίστηκε για μια χαμένη υπόθεση, δεδομένου ότι το πολίτευμα αυτό είχε φτάσει σε αδιέξοδο.
Για την ηθοποιό Σοφία Φιλιππίδου κανένας έπαινος δεν μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικός. Έχει ξεχωριστή παρουσία, είναι καλλιτέχνις δοκιμασμένη και διαθέτει ιδιαίτερη φωνή. Καλλιεργημένη, πολυσύνθετη και ανήσυχη καθώς είναι, αφοσιωμένη στην τέχνη της, δασκάλα και μαθήτρια ταυτόχρονα, βρίσκεται πάντα σε θέση να κατανοεί το περιεχόμενο του ρόλου της και να προσφέρει, μαζί με τα τεχνικά εκφραστικά μέσα που κατέχει άριστα, όλη την εσωτερικότητα και τον ψυχισμό του χαρακτήρα που υποδύεται. Στην παράσταση μας έδωσε μια μεγάλη σε ποιότητα ερμηνεία.

Η Αγλαΐα Παππά ήταν ο Μάρκος Αντώνιος, μία ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Αν και καταγόταν από μία οικογένεια, γνωστή μεν, αλλά χωρίς να έχει κάποια τεράστια επιρροή, κατάφερε με τη δύναμη και την αποφασιστικότητά του να αναδειχθεί στην εξουσία. Ο Πλούταρχος πίστευε πως ο σκοπός για τον οποίο κατέκτησε την εξουσία ήταν γιατί ήθελε να υποδουλώσει τους Ρωμαίους. Ήταν Ρωμαίος πολιτικός και στρατηγός, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο κατά την μετατροπή της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η ζωή του ήταν ταραχώδης και αυτό οδήγησε τον Πλούταρχο στην παράλληλη βιογράφησή του με τον Δημήτριο τον Πολιορκητή, καθώς και οι δύο, αν και σπουδαίοι στρατηγοί και πολιτικοί, καταστράφηκαν εξαιτίας του χαρακτήρα τους. Εμπιστευόταν εύκολα τους φίλους του και επηρεαζόταν από τους επαίνους και την κολακεία. Συχνά, όταν ανακάλυπτε πως έκανε κάποιο λάθος, είχε τη δύναμη να το παραδεχθεί και να προσφέρει γενναιόδωρη αποζημίωση σε ένδειξη μετανοίας.
Η εμφάνιση της Αγλαΐας Παππά σ’ αυτό το ρόλο υπήρξε καταλυτική και θριαμβευτική. Όλη η δραματική δύναμη, η υποκριτική αυτοπεποίθηση, η βαθιά και εσωτερική συγκίνηση την οποία κατορθώνει να μεταδίδει η απαράμιλλη αυτή ηθοποιός στο κοινό βρήκε στην παράσταση αυτή και στη σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Χατζή την ευκαιρία να αναπτυχθεί. Μας έδωσε ανείπωτη χαρά η παρουσία της στη σκηνή.

Η Κωνσταντίνα Τάκαλου ήταν η μόνη από τις γυναίκες ηθοποιούς που ερμήνευσε δύο ρόλους στην παράσταση. Στο πρώτο μέρος (Κοριολανός) ήταν η Βολούμνια και στο δεύτερο μέρος (Ιούλιος Καίσαρας) ήταν ο Κάσιος.
Όταν έγινε αρχηγός των Ουόλσκων ο Κοριολανός, έφτασε έξω από τη Ρώμη και απειλούσε να την καταστρέψει, οι Ρωμαίοι κατατρομαγμένοι έστειλαν διάφορες πρεσβείες για συμφιλίωση. Ο Κοριολανός όμως ήταν άκαμπτος. Τότε πήγε στο στρατόπεδό του η μητέρα του και του είπε γονατιστή:
– Κοριολανέ, αν επιμένεις να μπεις εχθρικά στη Ρώμη, θα πατήσεις πρώτα στο πτώμα της μητέρας σου. Γιατί δεν μπορώ να ανεχθώ να είναι το παιδί μου ο καταστροφέας της πατρίδας του.
Ο Κοριολανός ανασήκωσε τη γονατισμένη μητέρα του και αγκαλιάζοντάς την της απάντησε:
– Νίκησες, μητέρα, ευτυχισμένη νίκη για την πατρίδα, αλλά καταστρεπτική για τον γιο σου. Φεύγω μακριά από τη Ρώμη, νικημένος από τη μητέρα μου.

Από την άλλη ο Κάσσιος στον «Ιούλιο Καίσαρα» παρουσιάζεται ως επικίνδυνος και δολοπλόκος. Ήταν Ρωμαίος συγκλητικός και ηγετικός υποκινητής της συνωμοσίας για τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα. Μετά τη δολοφονία, ο Κάσσιος διέφυγε στην Ανατολή. Όταν, ύστερα από περιπέτειας, συνωμοσίες, συμμαχίες, μάχες, νίκες και ήττες, έχασε τις ελπίδες του διέταξε έναν απελεύθερο, τον Πίνδαρο, να τον θανατώσει. Ο Βρούτος τον θρήνησε ως τον «τελευταίο των Ρωμαίων» και τον κήδεψε στη Θάσο.
Η λαμπρή αυτή ηθοποιός, η Κωνσταντίνα Τάκαλου, που εξελίσσεται θεαματικά σε κάθε της εμφάνιση, μας εντυπωσίασε για άλλη μια φορά με τη δυναμική της, με τον πλούτο της υποκριτικής της, με την οξυδερκή ορμή της ερμηνείας της, τη θερμή και γεμάτη πλαστικότητα κίνησή της, την όλο δονήσεις ένταση της φωνής της. Και με τους δύο ρόλους που υποδύθηκε προσέδωσε στην παράσταση εξαίρετες και δραστικές κορυφώσεις και καθήλωσε το κοινό. Υποβλητική και υπέροχη.

Η Ηλέκτρα Νικολούζου ενσάρκωσε τον αφελώς ευφυή Πόπλιο Σερβίλιο Κάσκα, έναν εκ των συνωμοτών κατά του Ιουλίου Καίσαρα.
Μια ηθοποιός πανέμορφη, μαγνητική, με ταλέντο μεγάλο, φυσικότητα και πηγαία έμπνευση, που έχει την ευχέρεια να διαισθάνεται τι απαιτεί ο ρόλος. Απέδωσε με τρόπο εξαίσιο το χαρακτήρα του Κάσκα και πρόσθεσε μια ακόμη ερμηνευτική επιτυχία στην ήδη αξιόλογη σταδιοδρομία της. Εύχομαι να υπηρετήσει μεγάλα έργα και απαιτητικούς ρόλους, γιατί έχει όλα τα προσόντα.

 

 

Αθάνατα αριστουργήματα

Ο Σαίξπηρ είναι μια κληρονομιά της ανθρωπότητας που μάς καλεί να μη σβήσουμε τις κλασικές αξίες, αλλά να πασχίσουμε να μπολιάσουμε το σήμερα με αυτές. Ενέχει αλήθειες που στο χέρι μας είναι να τις βρούμε, να τις ψαύσουμε, να τις αποδεχτούμε κριτικά, να τις εγκολπωθούμε γιατί ο πολιτισμός μας δεν ξεκινά από το μηδέν.

Η εξουσία, ο λαός, η δημοκρατία, η απολυταρχία, η φιλοδοξία, η δίψα για εξουσία, ο ανταγωνισμός, το χρήμα μπερδεύονται σε δύο αθάνατα θεατρικά αριστουργήματα και σε μια φροντισμένη και ζωντανή παράσταση. Μια θεατρική δουλειά που εμπνέει, αφυπνίζει, προβληματίζει, συνεπαίρνει και συγκινεί. Εξαιρετικές ερμηνείες από νέους και παλαιότερους, με ωραία κινησιολογία και απέριττα σκηνικά και κοστούμια σε μια πολιτική παράσταση με μοντέρνα σκηνοθεσία από τον Κωνσταντίνο Χατζή.

Για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο Θέατρο οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»

***

Ταυτότητα του έργου

Συγγραφέας: Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Διασκευή-Απόδοση-Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Χατζής

Παίζουν οι: Σοφία Φιλιππίδου (Βρούτος), Αγλαΐα Παππά (Μάρκος Αντώνιος), Γιώργος Παπαπαύλου (Κοριολανός), Κωνσταντίνα Τάκαλου (Βολούμνια, Κάσιος), Ηλέκτρα Νικολούζου (Κάσκας), Νικόλας Χανακούλας (Μενένιος), Βασίλης Τσιγκριστάρης (Αουφίδιος), Γιάννης Χαρτοδιπλωμένος (Δήμαρχος, Ιούλιος Καίσαρας), Ανδριανός Γκάτσος (Δήμαρχος), Σπύρος Δούρος (Πολίτης), Άρης Ντελία (Κομίνιος), Λυδία Σγουράκη (Πολίτης)

Διάρκεια: 160’ με διάλειμμα

Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»

Κυκλάδων 11, Αθήνα

***

Εκτύπωση
eirini aivaliwtou«Κοριολανός – Ιούλιος Καίσαρας». Τέσσερις σπουδαίες κυρίες σε ανδρικούς σαιξπηρικούς ήρωες

Related Posts