Στον “Κοριολανό”, βλέπουμε πώς η λαϊκή εξουσία χρησιμοποιεί τα μέσα και τη δύναμή της για να κερδίσει δικαιώματα και να εξοντώσει έναν εν δυνάμει τύραννο ενώ στον “Ιούλιο Καίσαρα” πώς η αριστοκρατική τάξη δολοφονεί έναν λαοφιλή και χαρισματικό ηγέτη για να μην εξελιχθεί σε αυτοκράτορας. Η προσέγγιση τέτοιων μεγάλων θεμάτων που απασχολούν την ανθρωπότητα από πάντοτε είναι δύσκολη, όμως η επαφή με τον σαιξπηρικό λόγο, και η ανάγκη να τα πουν με τα δικά τους λόγια μέσα από αυτή αυτή τη διαδικασία, οπλίζει τους συντελεστές με ενέργεια, με πάθος, όρεξη για ζωή, χαρά και δημιουργία και μας «βγάζει στο δρόμο».
Κοριολανός – Ιούλιος Καίσαρας του Ουίλιαμ Σαίξπηρ
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Χατζής
Για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο Θέατρο οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»
***
«Τώρα μπορείς να ηρεμήσεις, Καίσαρα
Με τόση προθυμία δεν σκότωσα ούτε εσένα»
Κοριολανός και Ιούλιος Καίσαρας. Θέλοντας ο Κωνσταντίνος Χατζής, να διερευνήσει μέσα από την ποίηση του Σαίξπηρ, το θέμα της εξουσίας και πως αυτή διαφθείρει τον λαό και κυρίως αυτούς που την ασκούνε, καταπιάνεται με αυτά τα δυο μεγάλα έργα, Κοριολανό και Ιούλιο Καίσαρα διασκευάζοντάς τα σε μια ενιαία παράσταση.
Ταυτότητα του έργου
Συγγραφέας: Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Διασκευή-Απόδοση-Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Χατζής
Παίζουν οι: Σοφία Φιλιππίδου (Βρούτος), Αγλαΐα Παππά (Μάρκος Αντώνιος), Γιώργος Παπαπαύλου (Κοριολανός), Κωνσταντίνα Τάκαλου (Βολούμνια, Κάσιος), Ηλέκτρα Νικολούζου (Κάσκας), Νικόλας Χανακούλας (Μενένιος), Βασίλης Τσιγκριστάρης (Αουφίδιος), Γιάννης Χαρτοδιπλωμένος (Δήμαρχος, Ιούλιος Καίσαρας), Ανδριανός Γκάτσος (Δήμαρχος), Σπύρος Δούρος (Πολίτης), Άρης Ντελία (Κομίνιος), Λυδία Σγουράκη (Πολίτης)
Πληροφορίες παράστασης
Ώρα έναρξης: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο: 20.00 και Κυριακή: 19.00
Διάρκεια: 160’ με διάλειμμα
Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»
Κυκλάδων 11 Αθήνα
***
Ο Γάιος Μάρκιος Κοριολανός (Gaius Marcius Coriolanus, γενν. 527 π.Χ.) ήταν Ρωμαίος στρατηγός. Έλαβε το τοπωνυμικό παρατσούκλι του “Κοριολανός” λόγω της εξαιρετικής ανδρείας του, όταν κυρίευσε τα Κορίολα (Corioli), πόλη των Ουόλσκων, το 493 π.Χ.[1]. Ήταν όμως οργίλος και δεν είχε την πραότητα και την ανεξικακία ούτε του Θεμιστοκλή, ούτε του Αριστείδη. Ο Κοριολανός έγινε αρχηγός των ακραίων αριστοκρατικών και με την ιδιότητα αυτή υποκίνησε πολλές αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις και ενέργειες, όπως π.χ. αντιτάχθηκε στη διανομή σικελικού σταριού στον λαό σε περίοδο λιμού και, αυταρχικός όπως ήταν, πρότεινε στη Σύγκλητο την κατάργηση του θεσμού των δημάρχων. Εξαιτίας της πολιτικής του έγινε μισητός στο λαό. Οι δικτατορικές ενέργειές του και η τυραννική του συμπεριφορά εξόργισαν τους συμπολίτες του, γι’ αυτό και τον εξόρισαν από τη Ρώμη. Γεμάτος από το πάθος της εκδίκησης, ο Κοριολανός κατέφυγε στους Ουόλσκους, που ήταν εχθροί των Ρωμαίων, έγινε αρχηγός τους και ξεκίνησε εναντίον της πατρίδας του.
Όταν έφτασε έξω από τη Ρώμη και απειλούσε να την καταστρέψει, οι Ρωμαίοι κατατρομαγμένοι έστειλαν διάφορες πρεσβείες για συμφιλίωση. Ο Κοριολανός όμως ήταν άκαμπτος. Τότε πήγε στο στρατόπεδό του η μητέρα του και του είπε γονατιστή:
– Κοριολανέ, αν επιμένεις να μπεις εχθρικά στη Ρώμη, θα πατήσεις πρώτα στο πτώμα της μητέρας σου. Γιατί δεν μπορώ να ανεχθώ να είναι το παιδί μου ο καταστροφέας της πατρίδας του.
Ο Κοριολανός ανασήκωσε τη γονατισμένη μητέρα του και αγκαλιάζοντάς την της απάντησε:
– Νίκησες, μητέρα, ευτυχισμένη νίκη για την πατρίδα, αλλά καταστρεπτική για τον γιο σου. Φεύγω μακριά από τη Ρώμη, νικημένος από τη μητέρα μου.
Και αμέσως έλυσε την πολιορκία της Ρώμης. Ο Πλούταρχος αναφέρει πως οι Ουόλσκοι τον σκότωσαν, όταν επέστρεψε, γιατί θεώρησαν πως τους εξαπάτησε. Άλλοι λένε πως έζησε κι άλλο και πως έγραψε κι ένα επίγραμμα για τη δύσκολη ζωή ενός γέροντα εξόριστου.
Στην ύστερη αρχαιότητα, ήταν γενικά αποδεκτό από τους ιστορικούς ότι ο Κοριολανός ήταν πραγματικό ιστορικό πρόσωπο και εμφανίστηκε μια συναινετική αφηγηματική ιστορία της ζωής του, την οποία επανέλαβαν κορυφαίοι ιστορικοί όπως ο Τίτος Λίβιος, ο Πλούταρχος και ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς. Πιο πρόσφατες μελέτες έχουν εκφράσει αμφιβολίες για την ιστορικότητα του Κοριολανού, απεικονίζοντάς τον είτε ως μια εντελώς θρυλική προσωπικότητα ή, τουλάχιστον, αμφισβητώντας την ακρίβεια της συμβατικής ιστορίας της ζωής του ή τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, στους προγόνους του περιλαμβάνονται εξέχοντες πατρίκιοι, ακόμα κι ένας βασιλιάς της Ρώμης.
Η ιστορία του είναι η βάση της τραγωδίας Κοριολανός, που γράφτηκε από τον Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, καθώς και σειράς άλλων έργων, συμπεριλαμβανομένης και της Εισαγωγής Κοριολανός του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν.
***
Την υπόθεση του Ιούλιου Καίσαρα – που, όπως φαίνεται, γράφτηκε στο τέλος του 1598, ή στις αρχές του 1599- ο Σαίξπηρ την πήρε από εγγλέζικη μετάφραση του Πλούταρχου και, συγκεκριμένα, από τους βίους του Καίσαρα και του Βρούτου. Η τραγωδία αυτή θα μπορούσε να έχει για τίτλο Καίσαρας και Βρούτος. Ο Ιούλιος Καίσαρας, με τις λίγες εμφανίσεις ως την πρώτη σκηνή της τρίτης πράξης, όπου σκοτώνεται από τους συνωμότες, δεν είναι ούτε ο πρώτος, ούτε από τους πρώτους ρόλους. Ο χαρακτήρας του περιγράφεται περισσότερο από τους συνωμότες, και πολύ λιγότερο με τις εμφανίσεις του. Οι δραματικές φάσεις της συνωμοσίας ζωγραφίζονται με τη ζωηρή φράση και με τις βαθιές μεταπτώσεις των προσώπων, τονώνοντας το πρωταρχικό, το ουσιαστικό συστατικό της συνοχής και της ενότητας του έργου. Η αξιολόγηση της συνωμοσίας και του ρόλου του πλήθους είναι το στοιχείο-κλειδί για τη λύση του κυριότερου ίσως προβλήματος της σκηνοθεσίας· τη λύση, που αποκλείει τη διάσπαση σε δύο υποθέσεις, που εξασφαλίζει, δηλαδή, τη συνοχή και την ενότητα της τραγωδίας. Και το τέλος της συνωμοσίας έρχεται σαν μοίρα συντριπτική, τραγική, που φέρνει τη σύγχυση και σπρώχνει στον όλεθρο.
