Σάρα Κέιν, “Cleansed” (“Καθαροί Πια” – 1998)
«ΡΟΝΤ: Τι σκέφτεσαι;
ΚΑΡΛ: Πως θα σ’ αγαπάω για πάντα.
ΡΟΝΤ: (γελάει)
ΚΑΡΛ: Πως δεν θα σε προδώσω ποτέ.
ΡΟΝΤ: (γελάει πιο δυνατά)
ΚΑΡΛ: Πως δεν θα σου πω ποτέ ψέματα.
ΡΟΝΤ: Μόλις είπες το πρώτο».
Από το βιβλίο-πρόγραμμα της παράστασης “Καθαροί, πια” της Sarah Kane (πρώτη παράσταση 4 Απριλίου 2001)
Έκδοση
Η νέα ΣΚΗΝΗ, 2001:
Η υπόσχεση του διαφωτισμού δεν τηρήθηκε. Οι βιβλιοθήκες, τα μουσεία, τα θέατρα, τα πανεπιστήμια μπορούν μια χαρά να ευδοκιμούν στη σκιά των στρατοπέδων συγκέντρωσης.
Τζορτζ Στάινερ
Συνέντευξη στον Dominique Simonet,
L’ EXPRESS (αναδημοσίευση στην Καθημερινή. 14 Ιανουαρίου 2001).
Θέλησα να παρουσιάσω τη βία στη σκηνή γιατί μερικές φορές πρέπει να βυθιστούμε στην κόλαση με τη φαντασία μας για να αποφύγουμε να πάμε εκεί στην πραγματικότητα.
Αν βιώσουμε κάτι από την τέχνη, ίσως μπορέσουμε να αλλάξουμε το μέλλον μας, γιατί η εμπειρία είναι αυτή που χαράζει την καρδιά μας διδάσκοντάς μας μέσα από την οδύνη, ενώ η απλή αναφορά στα γεγονότα μας αφήνει ανέγγιχτους.
Δεν έχω καμία ευθύνη ως γυναίκα συγγραφέας γιατί δεν πιστεύω ότι υπάρχει τέτοιο είδος […] Δεν θέλω να είμαι εκπρόσωπος καμιάς βιολογικής ή κοινωνικής ομάδας στην οποία τυχαίνει να βρίσκομαι. Είμαι αυτό που είμαι. Όχι αυτό που θέλουν οι άλλοι να είμαι.
Δεν σκέφτομαι έναν κόσμο χωρισμένο σε άντρες και γυναίκες, θύματα και θύτες. Δεν νομίζω πως τέτοιου είδους διαχωρισμοί είναι χρήσιμοι στο γράψιμο γιατί συνήθως οδηγούν σε πολύ ρηχή συγγραφική παραγωγή.
Δεν θεωρώ ότι ανήκω στη λεγόμενη «οργισμένη γενιά». Είναι μια κατηγορία κατασκευασμένη από τα μίντια. Δεν βλέπω με καλό μάτι τις κατηγοριοποιήσεις. Δεν μπορώ να πω ότι αποτελώ μέλος κάποιας ομάδας. Είναι λάθος να νομίζει κανείς πως υπάρχει συγγένεια για παράδειγμα ανάμεσα σε όλους εκείνους που εκ πρώτης όψεως συμμετέχουν στην κουλτούρα της βίας και των εικόνων «pulp».
Η αληθινή πολιτική δεν με ενδιαφέρει. Όλα τα κόμματα είναι πλέον ίδια.
Η δουλειά μου είναι η αναπαράσταση. Οι θεατές πρέπει να κρίνουν ο καθένας για τον εαυτό του. Δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου να παίξω με τα συναισθήματα ή με τις απόψεις του κόσμου. Προσπαθώ απλώς να πω την αλήθεια για την ανθρώπινη συμπεριφορά όπως τη βλέπω εγώ. Οι αντιδράσεις των ανθρώπων σ’ αυτό το θέμα θα είναι πάντα διαφορετικές. Δεν μπορώ να τις ελέγξω. Δεν θέλω να τις ελέγξω.
Παρά την επιθετικότητα των θεμάτων και των διαλόγων μου προτιμώ να γράφω έργα των οποίων το νόημα να μην μπορεί εύκολα να αποκωδικοποιηθεί. Συχνά, και με τρόπο όχι συνειδητό, έρχομαι αντιμέτωπη όχι μόνο με τον Μπέκετ αλλά και με τον Ίψεν.
Εγώ απαντώ στους επικριτές μου πως το θέατρό μου μπορεί να είναι ανόσιο αλλά δεν είναι αισχρό.
Η απογυμνωμένη βία σοκάρει. Όταν της αφαιρέσεις τη λάμψη γίνεται εντελώς απωθητική. Ο κόσμος προτιμά να βλέπει τη βία ωραιοποιημένη.
Σάρα Κέιν
«Η Σάρα Κέιν πέθανε τραγικά. Ήταν τόσο μεγάλος και τόσο βαθύς ο τρόμος του κόσμου. Δεν τον άντεξε. Ήταν γυμνή. Απροστάτευτη. Γυμνά είναι και τα έργα της. Τρομαγμένα. Τρομερά». Χάρολντ Πίντερ
* Sarah Kane. Γεννημένη στην Αγγλία το 1971, με έντονη θεατρική δραστηριότητα, ακραία κι ολιγόχρονη, η οποία τερματίστηκε από τον εκούσιο θάνατό της το Φεβρουάριο του 1999. Η ίδια προτιμούσε να μιλάει για βιωματικό θέατρο, είχε πει ότι προτιμά «να ριψοκινδυνέψει τις πιο βίαιες αντιδράσεις κι άμυνες εκ μέρους των θεατών παρά να ανήκει σε μια κοινωνία που έχει αυτοκτονήσει». Το έργο της πολεμήθηκε πολύ από τους σύγχρονούς της κριτικούς και προκάλεσε πικρόχολες αντιδράσεις. Προκάλεσε σε αρκετές περιπτώσεις την οργή και την οξύτατη κριτική πολλών που τη χαρακτήρισαν ως μια εξπρεσιονιστική γλωσσού χωρίς ίχνος θεατρικότητας.
Μαζί με άλλους, συμπατριώτες της κυρίως, ομότεχνους άνοιξε το δρόμο για μια νέα δραματουργική έκφραση εισάγοντας το λεγόμενο «Στα Μούτρα Θέατρο» στα πλαίσια της λογικής «τρίβω-στα-μούτρα-σας-τον-κόσμο-που-μου-κληροδοτήσατε». Στον απόηχο αυτής της κατάστασης, μόλις στα 28 της χρόνια έθεσε τέλος στη ζωή της, όταν βρέθηκε κρεμασμένη στην ψυχιατρική κλινική όπου νοσηλευόταν μετά την πρώτη αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας της. Όμως, η ίδια μας απαλλάσσει από τη σκέψη που μόλις κάναμε όλοι: «Δεν έχω επιθυμία θανάτου κανείς αυτόχειρας ποτέ δεν είχε» αλλά «το κακόβουλο πνεύμα της ηθικής των πολλών δεν αφήνει και πολλά περιθώρια». Η Σάρα Κέιν από πολλούς χαρακτηρίζεται ως καταθλιπτική και σοκαριστική, όμως εκείνη δεν αποδέχεται αυτούς τους χαρακτηρισμούς για τον εαυτό της: “Δε θεωρώ τα έργα μου καταθλιπτικά, ούτε πιστεύω ότι τους λείπει η ελπίδα”.
* Το έργο της Σάρα Κέιν «Καθαροί, πια» παρουσιάστηκε το 2001 σε μετάφραση Τζένης Μαστοράκη, σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή, σκηνικό Λίλης Πεζανού, κοστούμια Κωνσταντίνου Ζαμάνη, φωτισμούς Λευτέρη Παυλόπουλου, μουσική Κωνσταντίνου Βήτα, κίνηση Δημήτρη Παπαϊωάννου. Έπαιζαν: Λευτέρης Βογιατζής, Αμαλία Μουτούση, Νίκος Κουρής, Χρήστος Λούλης, Γιάννος Περλέγκας, Αλεξία Καλτσίκη, Θάνος Σαμαράς. Στο θέατρο «Ροές» (Ιάκχου 14, Γκάζι).
