Cat Is Art

Καλλιόπη Εξάρχου: Λογοτεχνία είναι η τέχνη να γίνεται λέξεις ο πόνος και μάλιστα χωρίς να εξαντλείται ποτέ

Αποστολή σε φίλο Εκτύπωση

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Άνθρωπος κοινωνικός, άμεσος, ζεστός, φιλικός, καλλιεργημένος, με πολλές ευαισθησίες και πηγαία ευγένεια, η Καλλιόπη Εξάρχου, επίκουρη Καθηγήτρια Ιστορίας και Θεωρίας του Θεάτρου στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ, μιλά στο catisart.gr για το νέο της βιβλίο, «Κυρία Χ».

Πρόκειται για ένα μονόλογο διαρθρωμένο σε 15 σκηνές. Η συγγραφέας συλλαμβάνει ευσυνείδητα, με ξεχωριστή ενάργεια, τη φιλοσοφική και ανθρώπινη πλευρά του κεντρικού προσώπου, που είναι η ομώνυμη Κυρία, η οποία εκτίθεται ολοκληρωτικά, καταθέτοντας όλα τα ζητήματα της ζωής της, χωρίς συγκάλυψη, εξωραϊσμούς και παρακάμψεις.

Πρόκειται για μια ευάλωτη και ευθυτενή γυναίκα, που πέφτει και σηκώνεται κάθε φορά, κουβαλώντας ολόκληρη τη γη στους ώμους της. Όπως κάθε καλός χειριστής αλλά και δημιουργός ταυτόχρονα μύθων, η Καλλιόπη Εξάρχου αιχμαλωτίζει μέσα στις 15 σκηνές του μονολόγου το βάρος της ζωής που η «Κυρία Χ» έχει χρεωθεί, προσφέροντας στο κοινό μια συναρπαστική αφήγηση, με γοητευτική γλώσσα, ένα κράμα ρεαλισμού και ποίησης.

Δεκαπέντε αριστοτεχνικές σκηνές όπου ο σαρκασμός εναλλάσσεται με το χιούμορ, η ωμότητα με την τρυφερότητα, η αναπτέρωση της ελπίδας με την αναζήτηση νοήματος, το αίσθημα της αδυναμίας με την προσφυγή στη φαντασία.

Όπως μας λέει η ίδια η συγγραφέας το βιβλίο είναι “κάτι μικροσκοπικά διηγήματα ίσαμε με μιαν ανάσα”. Και συμπληρώνει: “Της Κυρίας Χ της φτάνει αυτό το κουκούτσι. Δεν χρειάζεται τα περιττά. Είναι ολιγαρκής. Τα υπόλοιπα τα αφήνει για τον κάθε αναγνώστη της. Για να στοχαστεί και να αναστοχαστεί τη συνέχεια με την ησυχία του, όταν θα σβήσει το φως”.

Η «Κυρία Χ» της Καλλιόπης Εξάρχου, που αγαπούσε το θέατρο και πήγαινε σ’ αυτό για να κοινωνήσει όπως στην εκκλησία, θα παρουσιαστεί σε μορφή αναλογίου και σε σκηνοθεσία Αναστασίας Ρεβή στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν – Φρυνίχου την Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου 2019 και ώρα 18:30, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Αναλόγιο 2019. Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Λυδία Βη, Αλέξα Κορμαρή, Χριστιάνα Μητρολλάρη, Χρύση Τζανέτου, Φαίδρα Φαϊτάκη, Ειρήνη Φασιά, Σέβη Φιλιππίδου, Petra Verhulst.

Στην επιστημονική δραστηριότητα της συγγραφέως περιλαμβάνονται δημοσιεύσεις βιβλίων και άρθρων, μεταφράσεις θεατρικών έργων. Έχει εκδώσει επίσης θεατρικά έργα, ποιητικές συλλογές, καθώς και ένα μυθιστόρημα.

 

 

Ποια είναι η Κυρία Χ, κα Εξάρχου; Είναι γνωστή μας ή άγνωστη;

*Η Κυρία Χ είναι η Γυναίκα όλων των καιρών. Καταμεσής σε μια ιερότητα βέβηλη, δηλώνει εξαρχής την αδυναμία της να παρηγορήσει. Εκτίθεται ολοκληρωτικά, δεν ψεύδεται, θέτει όλα τα ζητήματα με ωμότητα και ευθύτητα, χωρίς συγκάλυψη. Δεν εξωραΐζει, δεν παρακάμπτει. Απλώς, κάνει μια δημόσια ομολογία. Από τους ελάχιστους σε όλους, μιλώντας ως άνθρωπος, που αναλαμβάνει άπασα τη θνητότητά του.

Το βιβλίο είναι ποίημα ή πεζό;

*Είναι πεζό. Κάτι μικροσκοπικά διηγήματα ίσαμε με μιαν ανάσα. Της Κυρίας Χ της φτάνει αυτό το κουκούτσι. Δεν χρειάζεται τα περιττά. Είναι ολιγαρκής. Τα υπόλοιπα τα αφήνει για τον κάθε αναγνώστη της. Για να στοχαστεί και να αναστοχαστεί τη συνέχεια με την ησυχία του, όταν θα σβήσει το φως.

Είναι βιογραφία ή αυτοβιογραφία;

*Ξέρετε ότι συμβαίνει το εξής παράδοξο με τους συγγραφείς. Πρέπει να είναι παρόντες και ταυτόχρονα απόντες από το έργο τους, για να έχει την εμβέλεια του συλλογικού αντίκτυπου. Θέλω να πω, ότι όλα ξεκίνησαν από μένα, για να απλωθούν στη συνέχεια με την προσδοκία να συναντήσουν τον Άλλον. Τουλάχιστον, έτσι ελπίζω.

“Η κυρία Χ” είναι ένα ανάγνωσμα για την παραλία;

*Σας ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση, γιατί χτυπάτε κατευθείαν σε μια διακαή μου επιθυμία να δω την Κυρία Χ στις παραλίες… Τελικά, ίσως για αυτό, ασυνείδητα τελείως, περιέχει κι ένα διήγημα, που τιτλοφορείται “Παραλίας το Ανάγνωσμα”. Ναι! Μπορεί να είναι Παραλίας το Ανάγνωσμα η Κυρία Χ. Της πάει.

Πώς θυμάστε τη Χρύσα Σπηλιώτη, στην οποία αφιερώνετε το βιβλίο;

*Αχ! Η Χρύσα μου! Αχ! Αυτό το πλάσμα της αγάπης, η συγγενής της καρδιάς μου, η φίλη που λάτρεψε την Κυρία Χ, που θέλησε να τη βοηθήσει και δεν πρόλαβε. Έτσι, το μόνο ελάχιστο που μου έμεινε ήταν να της αφιερώσω το βιβλίο. Στο όνομα μιας βαθιάς φιλίας, στο όνομα της ευγένειας που σκόρπιζε στο διάβα της σαν αερικό ενός άλλου κόσμου. Ήταν η «Άνθρωπος» που πέρασε από μέσα μου και άφησε για πάντα το χρώμα του ουρανού.

Ο πόνος μπορεί να μετουσιωθεί σε λογοτεχνία;

*Αν μπορεί! Λογοτεχνία είναι η τέχνη να γίνεται λέξεις ο πόνος και μάλιστα χωρίς να εξαντλείται ποτέ. Ασχέτως αν οι κίνδυνοι πολλοί. Όπως, ας πούμε, μεταξύ άλλων, η υπερχείλιση της συναισθηματολογίας. Για αυτό, ας αφήνουμε να ξεραθεί το αίμα των πληγών, πριν αρχίσει η εργασία της γραφής. Και “πάντα ορθοί /τις λέξεις ευθυτενείς/το βλέμμα πέραν του οίκου/ αν θέλουμε ν` αξιωθούμε/ πτερωτό το άρμα” (από ποίημα μου)

Ποια άλλη τέχνη αγαπάτε εκτός από την τέχνη του λόγου;

*Το Θέατρο. Επιτρέψτε μου να σας απαντήσει η Κυρία Χ. Τα λέει καλύτερα από μένα:
“Η Κυρία Χ αγαπούσε πολύ το θέατρο. Αυτό το ευφάνταστο βλέφαρο που σηκώνει αυλαία στις σκιές της και τις καθιστά θέαμα. Πήγαινε πάντα μόνη της. Όπως στην εκκλησία. Ασκεπής. Άφηνε πίσω της την τύρβη του κόσμου, σκούπιζε τα πόδια της, έκανε τον σταυρό της, ψιθύριζε ένα άσμα και αφηνόταν ανυπεράσπιστη στο θάμβος της έκπληξης. Για να κοινωνήσει. Το plaisir της στιγμής. Όταν παίρνει φωτιά το σανίδι”.

Ποια βιβλία άφησαν τη σφραγίδα τους στη σκέψη σας και άλλαξαν το βλέμμα σας στα πράγματα;

*Θα προέτασσα το θέατρο των τραγικών, του Σαίξπηρ, του Τσέχωφ, για να φτάσω στο ρηξικέλευθο έργο του Δημήτρη Δημητριάδη. Για μένα το μεγάλο θέατρο είναι πάντα το λίκνο του στοχασμού και της ποίησης ταυτόχρονα.

Πιστεύετε στην κριτική;

*Την πιστεύω μόνο αν έχει τη ματιά της βαθιάς γνώσης του αντικείμενου, το οποίο θεραπεύει. Μια τέτοια στιβαρή κριτική θα με κάνει να σταθώ για να δω καλύτερα. Αλλιώς, περνάει από τα μάτια μου χωρίς να αφήσει τίποτε μέσα μου.

Αν σας ζητούσαν να γράψετε τη βιογραφία ενός ιστορικού προσώπου, ποιο θα ήταν αυτό και γιατί;

*Νομίζω ότι θα με ενδιέφερε ο Περικλής. Θα μου έδινε ικανή αφορμή να μπω στα βαθιά νερά της αθηναϊκής δημοκρατίας και του κλέους σε κάθε έκφρασή του.

Τι σας γυρνάει πίσω… Σας φέρνει παιδικές αναμνήσεις;

*Η γενέθλια πόλη ασυζητητί! Κουβαλάει δια βίου τη συναισθηματική αγωγή που με διαμόρφωσε, το καλά φυλαγμένο, το εξ απαλών ονύχων, με τρόπο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Αναδυόμενες αποχρώσεις πικρές ή γλυκές, γεύσεις και μυρωδιές, πληθώρα οικογενειακών ιστοριών, που διαθλώνται μέσα από τον νοσταλγία, συνεγείροντας το παρόν. Έτσι, γράφτηκε, εξάλλου, η Κυρία Χ. Με τον νόστο και τη μνήμη αρωγούς.

Ποιο ήταν το πρώτο κείμενο που γράψατε στη ζωή σας;

*Τι μου θυμίσατε. Κάτι διηγήματα για ανθρώπους και καταστάσεις, που υπήρχαν στο κοντινό μου περιβάλλον. Μάλλον προσπαθούσα να κατανοήσω τον κόσμο. Μου τα δακτυλογράφησε και τα έδεσε η μητέρα μου. Και έγιναν έκτοτε ακριβή αποσκευή.

Τι μορφή πιστεύετε ότι θα έχει το μελλοντικό αφήγημα;

*Ειλικρινά, δεν ξέρω να απαντήσω. Από τη στιγμή που περάσαμε στην εποχή της απόλυτης ελευθερίας έκφρασης του λόγου, νομίζω ότι δεν ξαναμπαίνουμε σε αυστηρούς κώδικες. Και δεν υπάρχει και λόγος να γίνει.

Υπάρχει ποίηση του Διαδικτύου;

*Υπάρχει. Ο καθένας μπορεί να αναρτήσει δημόσια αυτά που γράφει. Το θέμα είναι η διάκριση της ποιότητας από τον σωρό. Και τα παρεπόμενα αυτής.

Τι πρέπει να έχει μια ιστορία για να θελήσετε να την κάνετε ιστορία σας;

*Να με μετακινήσει οριζοντίως και καθέτως. Να αλλάξουν θέση ο ήλιος και το φεγγάρι. Αλλιώς, θα προσπεράσω. Και ξέρετε, μπορεί όλη αυτή η περιπέτεια της γραφής να ξεκινήσει από τα πιο τετριμμένα ως τα πιο υψιπετή.

Τι σας παρηγορεί σήμερα;

*Με παρηγορούν λίγοι εναπομείναντες άνθρωποι, μετρημένοι στα δάκτυλα, με τους οποίους μοιραζόμαστε τις αγωνίες, τα αναπάντητα ερωτήματα περί ζωής και θανάτου, αφουγκραζόμαστε, ο καθένας με τον τρόπο του, το ανείπωτο, το αόρατο, δεν φοβόμαστε την κάθοδο εντός, γιατί ξέρουμε ότι υπάρχει ένα χέρι απλωμένο.

***

  • Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Σοκόλη.

 

 

  • Διαβάστε επίσης:

Η «Κυρία Χ» της Καλλιόπης Εξάρχου σε σκηνοθεσία Αναστασίας Ρεβή στο Διεθνές Φεστιβάλ Αναλόγιο ’19

Εκτύπωση
Ειρήνη ΑϊβαλιώτουΚαλλιόπη Εξάρχου: Λογοτεχνία είναι η τέχνη να γίνεται λέξεις ο πόνος και μάλιστα χωρίς να εξαντλείται ποτέ

Related Posts