Μια παράσταση βασισμένη στο έργο του Ζοζέφ Αντράς «Ακόμα κι αν απομείνει μονάχα ένας σκύλος» από την Ομάδα «ανοικείωση».
Όπως διαβάζουμε στο πρόγραμμα της παράστασης πρόκειται για “ένα λογοτεχνικό «τρικ»: Ένα λιμάνι, το λιμάνι της Χάβρης, προσωποποιείται και γίνεται ο αφηγητής της ίδιας του της ιστορίας.
*
Μια χειμαρρώδης ποιητική αφήγηση: Ο Ζοζέφ Αντράς, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του πρώτου του μυθιστορήματος, εκπλήσσει και πάλι. Αποδεικνύεται σπουδαίος μάστορας και σε άλλα είδη και μας παραδίδει ένα αφήγημα υψηλής ποιητικής τέχνης. Αλλά χωρίς φτιασιδώματα και ωραιοποιήσεις. Με λόγο-νυστέρι, που ξύνει πληγές, που χαράζει φιγούρες και περιγράμματα, που σμιλεύει ογκώδεις κοινωνικές συνθέσεις πάνω σε ακατάλυτα βράχια. Το λιμάνι μιλά και ο άνθρωπος γίνεται ο ακροατής του, τοποθετούμενος έτσι ενώπιος ενωπίω με την πραγματικότητα.
*
Η Ιστορία: Ο Ζοζέφ Αντράς επικεντρώνεται στην ιστορία της πόλης του, όμως η αφήγηση, εν όλω ή εν μέρει, θα μπορούσε να αναφέρεται σε κάθε άλλο μεγάλο λιμάνι οπουδήποτε στον κόσμο. Αν και μένει πιστός στην ιστορία της Χάβρης, ο συγγραφέας φροντίζει ν’ αποφύγει κάθε τοπικισμό, κάθε στενότητα, ανυψώνοντας την αφήγησή του στο επίπεδο της Ιστορίας. Κινείται μαστορικά ανάμεσα στα επιφαινόμενα και την ουσία, ξεκινώντας από τα πρώτα για να καταλήξει στη δεύτερη. Το τοπικό γίνεται παγκόσμιο, το ατομικό γίνεται κοινωνικό, η πάλη των τάξεων σφραγίζει την αφήγηση καθώς αυτή διατρέχει πέντε αιώνες ιστορίας: ο ύστερος μεσαίωνας, η αποικιοκρατία, το εμπόριο, το δουλεμπόριο, η αστική επανάσταση, ο καπιταλισμός, το ξύπνημα του εργατικού κινήματος, η άγρια καταστολή του, η Κομμούνα, ο πρώτος παγκόσμιος και τα επαναστατικά σκιρτήματα, η νικηφόρα ρωσική επανάσταση, ο δεύτερος παγκόσμιος, ο μεταπολεμικός καπιταλισμός, η συντηρητική ανασυγκρότηση του καπιταλισμού, τα κηρύγματα της παγκοσμιοποίησης, η παρακμή του οργανωμένου εργατικού κινήματος… Όλα περνούν σαν κινηματογραφική αφήγηση, ανασκαλεύοντας μνήμες, θυμίζοντας διαβάσματα, εγείροντας ερωτήματα για το σήμερα και το αύριο.
*
Μια σουίτα: “Από τις πρώτες κιόλας σελίδες της ανάγνωσης καταλαβαίνεις ότι το Ακόμα κι αν απομείνει μονάχα ένας σκύλος αποτελεί αφ’ εαυτού έναν θεατρικό-ποιητικό μονόλογο, ενώ η μουσικότητα που διαποτίζει την αλληλουχία των λέξεων «ζητά» την ανάδειξή της και μέσω της μουσικής. Η πρώτη κιόλας σκέψη ήταν να το παρουσιάσουμε σκηνικά ως μια σουίτα για ηθοποιό-αφηγητή και μουσικό αυτοσχεδιασμό. Πρότυπό μας υπήρξαν έργα του Χάινερ Γκέμπελς, όπως για παράδειγμα το Die Befreiung des Prometheus, πάνω στο ομώνυμο ιντερμέδιο από το θεατρικό Zement του Χάινερ Μίλερ.
Στο επίμετρο της ελληνικής έκδοσης διαβάσαμε ότι στη γαλλική έκδοση το βιβλίο συνοδεύεται από CD στο οποίο «ραπάρει» ο D’ de Kabal συνοδευόμενος από το Trio-Skyzo-Phony. Ήταν η επιβεβαίωση της πρώτης σκέψης μας: το έργο είναι γραμμένο όχι μόνο για να «διαβαστεί» αλλά και για να «ακουστεί».
Η δική μας προσέγγιση -δραματουργικά, μουσικά και υποκριτικά- πέρασε μέσα από το φίλτρο της αντίληψής μας για το επικό-διαλεκτικό θέατρο, πάνω στην οποία δουλεύουμε ως κολεκτίβα από τότε που συγκροτηθήκαμε (το 2010). Το κείμενο και η μουσική συνδιαλέγονται, συνεργάζονται, αντιπαρατίθενται επί σκηνής, με στόχο την υπηρέτηση του μύθου της παράστασης. Κι αυτός ο μύθος συμπυκνώνεται στην αισιοδοξία του τίτλου της (παράφραση μιας φράσης του Καρλ Μαρξ) και στο σύντομο επίλογο που προσθέσαμε”.
***
Κοινωνικός ντετερμινισμός
Εδώ τελειώνει ο ποιητής. Σακατεμένος, πονεμένος, απογοητευμένος. Με μια σφαίρα στην καρδιά. ‘Η μήπως στο κεφάλι;
Μην πυροβολείτε τους ποιητές. Την αδυναμία σας να πυροβολείτε.
Όχι, δε θα καθρεφτιστούμε στα μάτια ενός σκύλου για να βρούμε την ψυχή μας. Η κοινωνία είναι ο καθρέφτης μας. Έφτασε μήπως το τέλος της Ιστορίας;
Χαμογελώντας ειρωνικά, τινάζει το πούρο του ο μέγας διαλεκτικός: Η επανάσταση είναι συστηματική. Ακόμα ταξιδεύει μέσα στο καθαρτήριο. Κάνει τη δουλειά της μεθοδικά…
Και όταν θα ‘χει ολοκληρώσει το δεύτερο μισό της προκαταρκτικής της εργασίας, η Ευρώπη θ’ αναπηδήσει από το κάθισμά της και θα φωνάξει: έσκαψες καλά, γερο-τυφλοπόντικα!
[Καρλ Μαρξ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη]
***
Μετά την άμπωτη έρχεται πάντοτε η παλίρροια.
Ο βιολογικός μας κύκλος δεν είναι το μέτρο της Ιστορίας.
Ο τροχός της Ιστορίας δε σκούριασε.
Οι νεκροί φωνάζουν.
Ο Ζιλ Ντιράν και η Ρόζα Λούξεμπουργκ.
Ο Μπελογιάννης και ο Τσε.
Η Ηλέκτρα Αποστόλου και η Μίρκα Γκίνοβα.
Σηκωθείτε! Σηκωθείτε! Σηκωθείτε!
***
Ζοζέφ Αντράς, βιογραφικό σημείωμα
Ο Ζοζέφ Αντράς (Joseph Andras) γεννήθηκε το 1984. Ζει στη Νορμανδία. Έκανε την πρώτη εμφάνισή του στα γαλλικά γράμματα το 2016, με το μυθιστόρημα «Για τα πληγωμένα μας αδέρφια» (ελλ. μτφ. Γιώργος Καράμπελας, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2016), που αναφέρεται στην εκτέλεση του Φερνάν Ιβτόν, κομμουνιστή εργάτη, που εκτελέστηκε στην Αλγερία εξαιτίας της μαχητικής συμμετοχής του στον αγώνα του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου.
Προς μεγάλη έκπληξη πολλών, δυο μέρες πριν το μυθιστόρημά του εκτεθεί στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, η Ακαδημία Γκονκούρ απένειμε στον Αντράς το Βραβείο Πρώτου Μυθιστορήματος, 2016. Αρνήθηκε να πάει στο Παρίσι να το παραλάβει. Στην επιστολή που έστειλε στην Ακαδημία έγραψε: «Θεωρώ τον συναγωνισμό και την αντιπαλότητα έννοιες ξένες στη συγγραφή και τη δημιουργία. Η λογοτεχνία, όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι ως αναγνώστης και πλέον ως συγγραφέας, μεριμνά, όσο μπορεί, για την ανεξαρτησία της και οφείλει να κρατάει αποστάσεις από τα βάθρα, τις τιμές και τα φώτα». Εξέφρασε «τη βαθιά του επιθυμία να μείνει στο κείμενο, στις λέξεις, στα ιδεώδη. Στην καταπνιγμένη φωνή ενός εργάτη και αγωνιστή της κοινωνικής και πολιτικής ισότητας».
Σε συνεντεύξεις του στη L’Humanité και στο πολιτιστικό ένθετο της λιβανέζικης L’Orient – Le Jour, εξήγησε τους λόγους για τους οποίους αρνήθηκε το Γκονκούρ: «Δεν μπορούσα να το δεχτώ για λόγους συνέπειας. Δεν μπορώ να «θεσμοποιήσω» αυτή την αφήγηση και τα ιδανικά που έφεραν οι χαρακτήρες […] Ζω ήσυχα στη Νορμανδία, δε γνωρίζω το λογοτεχνικό και παριζιάνικο περιβάλλον, δε θέλω να μάθω περισσότερα και θέλω περισσότερο να επικεντρωθώ στα επόμενα κείμενά μου».
***
«Σκάψε καλά γέρο τυφλοπόντικα»
Βασισμένη στο έργο του Ζοζέφ Αντράς «Ακόμα κι αν απομείνει μονάχα ένας σκύλος»
Σουίτα για έναν ηθοποιό και μουσικό αυτοσχεδιασμό
Συντελεστές
Δραματουργική επεξεργασία – Επίλογος: Πέτρος Γιώτης
Σκηνοθετική Επιμέλεια: Πέτρος Γιώτης, Κατερίνα Λιόντου
Μουσικός σχεδιασμός – Επεξεργασία ήχων: Γιάννης Ξαρχάκος, Ντίνος Ξαρχάκος
Φωτισμοί: Γιάννης Καραμήτρος
Ηχοληψία: Ηλίας Παναγιωτόπουλος
Video: Πέτρος Γιώτης, Ηλίας Παναγιωτόπουλος
Αφίσα: Χριστίνα Ασημακοπούλου
Ιστοσελίδα: Μιχάλης Γρηγορόπουλος
Ηλεκτρολόγοι: Γιώργος Βαλαματσάς, Πάνος Έξαρχος
*
Μουσικοί: Γιάννης Ξαρχάκος, Ντίνος Ξαρχάκος, Μαριλένα Σύψα
Ηθοποιός: Τάσος Ράπτης
*
Στην εισαγωγή ακούγεται: «Μινόρε μανές», Γιάννης Αλεξίου ή Γιοβανίκας. Ερμηνεία Γιώργος Τσανάκας, Εστουδιαντίνα Σμύρνης, 1909.
***
- Στη βασική φωτογραφία ο ηθοποιός Τάσος Ράπτης.
***
Πληροφορίες
Παραστάσεις:
Παρασκευή 12, Σάββατο 13 και Κυριακή 14 Οκτωβρίου 2018
Παρασκευή 19, Σάββατο 20 και Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018
Ώρα έναρξης 8.30 μ.μ.
Στο κτήριο της εφημερίδας «Κόντρα»
Αγαθουπόλεως 65 και Αχαρνών
Αθήνα 11252
Είσοδος ελεύθερη
Απαιτείται προκράτηση στο τηλέφωνο 697 39 30 419
*
Μετά την παράσταση ακολουθεί συζήτηση για το έργο, τον συγγραφέα και την παράσταση.
