Του Παναγιώτη Μήλα
Το Νοέμβριο του 2016 είχα δει την Ιώβη Φραγκάτου στο «Αγγέλων Βήμα» με τη Σοφία Σεϊρλή στο έργο «Η Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου.
Γράφοντας εδώ στο Catisart για την παράσταση η Ειρήνη Αϊβαλιώτου σημείωνε τότε για την Ιώβη πως είναι «μια από τις περισσότερο υποσχόμενες ηθοποιούς της γενιάς της, κάτι που το έχει ήδη αποδείξει περίτρανα. Ένα τρισχαριτωμένο πλάσμα με ποιότητα και σαγήνη. Με γνώσεις και εφόδια γερά. Με πίστη αταλάντευτη σ’ αυτό που κάνει».
Έκτοτε το catisart.gr δεν έχει χάσει καμμιά της εμφάνιση. Φέτος είχα την τύχη να την παρακολουθήσω στο Θέατρο «Θησείον» στο έργο «Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι σε διασκευή και σκηνοθεσία του Γιάννη Νταλιάνη.
***
«Η Ιώβη Φραγκάτου, που υποδύεται την κοπέλα, είναι μία όαση ηρεμίας και ευγένειας. Η ηθοποιός ξέρει να χειρίζεται τα εκφραστικά της μέσα και πολλές φορές καταφέρνει να “μιλά με τα μάτια” όπως θέλει ο ρόλος».
Τα παραπάνω λόγια έγραψε εδώ στο Catisart η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου στην κριτική της για αυτό το έργο.
***
Ένα απόγευμα λίγο πριν από την παράσταση έκλεψα λίγα λεπτά ξεκούρασης από την Ιώβη και της ζήτησα να μιλήσουμε λίγο για την «Ήμερη». Ευτυχώς δεν αρνήθηκε κι έτσι έχουμε την ευκαιρία να διαβάσουμε, στη συνέχεια, τη συνομιλία που είχαμε.
***
Ιώβη, ξέρουμε ότι οι ήρωες του Ντοστογιέφσκι είναι πάντα άντρες. Πώς νιώθεις που η «Ήμερη» αποκτά τη δική σου φωνή;
*Η «Ήμερη» υπάρχει αρχικά μέσα από το βλέμμα ενός άντρα. Στη σκηνή, όμως, της δίνεται χώρος να ακουστεί η σιωπή της και να αποκαλυφθεί η εσωτερική της δύναμη. Αυτό ήταν για μένα μια βαθιά δημιουργική πρόκληση: να φωτιστεί μια ύπαρξη που συνήθως μένει στο περιθώριο της αφήγησης.
Σε μια πατριαρχική κοινωνία ποια προβλήματα αντιμετωπίζει η ηρωίδα που υποδύεσαι;
*Η ηρωίδα παλεύει με περιορισμούς που πολλές φορές είναι αόρατοι. Δεν πρόκειται μόνο για την κοινωνία γύρω της, αλλά και για τις προσδοκίες που κουβαλά μέσα της. Αυτό που με ξυπνάει και με ενεργοποιεί σε αυτόν τον ρόλο είναι η εσωτερική της πάλη να ορίσει τη θέση της μέσα σε έναν κόσμο που προσπαθεί να την καθορίσει.
Πόσο επικίνδυνη είναι η μοναξιά του πρωταγωνιστή στη σχέση του με την «Ήμερη»;
*Η μοναξιά εδώ γίνεται επικίνδυνη γιατί υπάρχει μέσα στη συνύπαρξη. Οι δύο ήρωες προσπαθούν να αγαπήσουν, αλλά το κάνουν με λάθος τρόπο. Και έτσι η ανάγκη για σύνδεση μετατρέπεται σταδιακά σε απόσταση.
Αυτή η ηρωίδα που ξεπηδά από το έργο του Ντοστογιέφσκι μπορεί να μιλήσει στον σημερινό θεατή;
*Η «Ήμερη» θυμίζει πόσο εύθραυστες είναι οι ανθρώπινες σχέσεις και πόσο δύσκολο είναι να επικοινωνήσουμε πραγματικά. Γι’ αυτό και παραμένει επίκαιρη — γιατί μιλά για ανάγκες που δεν αλλάζουν στον χρόνο: την αγάπη, την ελευθερία, την ανάγκη να σε δουν και να σε ακούσουν.
Υπάρχει νικητής στην αναμέτρηση του ανδρικού λόγου και της γυναικείας σιωπής;
*Δεν νομίζω ότι υπάρχει νικητής. Όταν η επικοινωνία γίνεται πεδίο σύγκρουσης, όλοι χάνουν. Αυτό που μένει τελικά είναι η ανθρώπινη ανάγκη για επαφή — και αυτή είναι κοινή και για τους δύο.
Εκτός από τον ρόλο της «Ήμερης», υπογράφεις και τα κοστούμια της παράστασης. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία;
*Ήταν μια πολύ προσωπική εμπειρία, γιατί τα κοστούμια λειτουργούν σαν προέκταση του εσωτερικού κόσμου των χαρακτήρων. Δεν τα είδα ως διακοσμητικά στοιχεία, αλλά σαν μέρος της αφήγησης — σαν έναν σιωπηλό διάλογο ανάμεσα στο σώμα, την κίνηση και το συναίσθημα.
Κλείνοντας Ιώβη θα ήθελα να μου πεις μια σκέψη σου για το έργο.
*Για μένα η «Ήμερη» είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε σιωπή υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος που περιμένει να εκφραστεί. Και ίσως αυτό είναι που κάνει τον Ντοστογιέφσκι τόσο ζωντανό σήμερα.
Σε ευχαριστώ για τον χρόνο που μου χάρισες. Να είσαι πάντα καλά.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
***
