Ηλίας Σκουλάς: Μια ζωή γεμάτη χρώμα και χιούμορ

35

Του Παναγιώτη Μήλα
panmil2003@yahoo.gr

Γνώρισα τον γελοιογράφο Ηλία Σκουλά μέσα από τη δουλειά του στην εφημερίδα «Μεσημβρινή» και στο περιοδικό «Εικόνες» της Ελένης Βλάχου. Αργότερα, γύρω στο 1976, τον παρακολουθούσα καθημερινά στην «Απογευματινή». Τότε προσπαθούσα να κάνω τα πρώτα μου βήματα ως γελοιογράφος και με θράσος χτυπούσα πόρτες με την ελπίδα κάποια να ανοίξει. Παντού όλα ήταν ερμητικά κλειστά. Μόνον ο Σκουλάς μου άνοιξε το γραφείο του στη Φειδίου. Με υποδέχτηκε, είδε τη δουλειά μου και μου έδωσε χρήσιμες συμβουλές. Ο τρόπος που με αντιμετώπισε ήταν σαν να με είχε προσλάβει. Ήταν πολύ σημαντική αυτή η συνάντησή μας. Καθοριστική. Πέρασαν τα χρόνια και το 1981 βρεθήκαμε μαζί στην εφημερίδα «Έθνος» με διευθυντή τον Αλέκο Φιλιππόπουλο. Για τη σελίδα «Λιλιπούπολοι» (με όμικρον γιώτα και όχι με ήτα) ο Σκουλάς είχε την έμπνευση να δημιουργήσει μια μοναδική φιγούρα που αγαπήθηκε από τους αναγνώστες της εφημερίδας. Ήταν η Μαντάμ «Ο», μια ιδιόρρυθμη κοσμική κυρία που σχολίαζε τους πάντες και τα πάντα με έναν ξεχωριστό τρόπο. Σε ένα διαγωνισμό που έγινε τότε στην εφημερίδα με τον τίτλο «Το Προ-Πο του γέλιου», οι αναγνώστες κάθε μέρα ψήφιζαν την καλύτερη γελοιογραφία. Ύστερα από 3-4 μήνες η Μαντάμ και ο δημιουργός της κέρδισαν το πρώτο βραβείο. Ο Σκουλάς ανήκει στη μεγάλη μεταπολεμική γενιά των γελοιογράφων που γέμιζαν τη ζωή μας με χρώμα, χιούμορ και προβληματισμό. Ήταν πολύ δραστήριος, είχε πολλές ιδέες και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να προβάλλει το έργο όλων των συναδέλφων του. Οι παγκόσμιες θεματικές εκθέσεις γελοιογραφίας στο Άλσος της Κηφισιάς (από το 1975 έως και το 1996) ήταν έργο δικό του σε συνεργασία με τον Κώστα Βλάχο. Οι δυο τους σήκωναν το βάρος αυτής της μεγάλης διοργάνωσης.

Ο Ηλίας Σκουλάς είχε ως όπλο του την ευφυΐα, την αίσθηση του χιούμορ, την αντίληψη της επικαιρότητας και της κοινωνικής συγκυρίας και φυσικά τη μοναδική καλλιτεχνική του γραφίδα. Για τον λόγο αυτό έχει καταξιωθεί τόσο στην Ελλάδα όσο και το εξωτερικό, ως ένας από τους πλέον επιτυχημένους σκιτσογράφους – γελοιογράφους. Γεννήθηκε το 1927 στα Χανιά. Βρέθηκε 20 χρονών στην Αθήνα όπου και ασχολήθηκε με τη γελοιογραφία σε εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας όπως «Απογευματινή», «Μεσημβρινή», «Ελεύθερος Τύπος», «Έθνος» καθώς και σε περιοδικά. Συνταξιοδοτήθηκε το 2000 αλλά δεν έπαψε να σκιτσάρει και να συμμετέχει σε εκθέσεις γελοιογραφίας στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει στο ενεργητικό του τέσσερις ατομικές εκθέσεις, όπως επίσης και δεκατρία βιβλία με γελοιογραφίες. Τελευταία έκθεση που έκανε ήταν την άνοιξη του 2008 στο Κολωνάκι μαζί με τον Κώστα Βλάχο. Τίτλος: «Το χιούμορ χρόνια… δεν κοιτά». Και στην έκθεση αυτή οι δύο φίλοι καυτηρίαζαν τα πλέον διαχρονικά και πάντα επίκαιρα κοινωνικοπολιτικά θέματα που πάντα ακούμε, διαβάζουμε και βλέπουμε.
Πρόσφατα σε τιμητική εκδήλωση που έγινε στα Χανιά ο Ηλίας Σκουλάς είπε μεταξύ άλλων: «Η καταγωγή μου είναι από τον Αλικιανό. Από τα Χανιά έφυγα όταν έγινα 20 χρονών. Στα 25 άρχισα να ασχολούμαι με το σκίτσο δουλεύοντας σε εφημερίδες. Μια ζωή έλεγα: Μακάρι να μπορούσα να δουλεύω ως σκιτσογράφος στα Χανιά, αλλά δεν ήταν εύκολο γιατί οι εφημερίδες τότε ήταν λίγες. Στην καριέρα μου έζησα μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές κρίσεις. Στις κρίσεις η γελοιογραφία βρίσκει πιο εύκολα ερείσματα. Αν έκανα το σκίτσο αυτής της εποχής, τα χρώματα θα ήταν ασπρόμαυρα. Μάλλον θα επικρατούσε το μαύρο…
Στα νέα παιδιά, που έχουν μεράκι για το σκίτσο, θα έλεγα πως «οι ιδέες δεν διδάσκονται. Χρειάζεται κάποια εκπαίδευση στο σχέδιο αλλά σιγά σιγά πρέπει να φτιάξουν την δική τους «γραμμή». Άλλωστε οι περισσότεροι μεγάλοι σκιτσογράφοι, ήταν αυτοδίδακτοι και ταυτόχρονα παρακολουθούσαν ελληνικά και ξένα έντυπα. Το μέλλον του Τύπου έχει άμεση σχέση με τους σκιτσογράφους. Διότι εδώ και χρόνια δείχνει να δοκιμάζεται. Αυτό ίσως εν μέρει να οφείλεται στο γεγονός ότι λίγοι εκδότες είναι δημοσιογράφοι. Όλοι είναι επιχειρηματίες και οι εκδόσεις γίνανε επιχειρήσεις με ένα σωρό… άλλες δουλειές».
Σχετικά με τα σκίτσα κατά του Μωάμεθ είχε πει: «Αυτά που γίνονται τώρα, έχουν ξαναγίνει και παλιότερα. Ίσως αυτά που συμβαίνουν (από κάποιους γελοιογράφους) να είναι υπερβολικά. Διότι δεν είδα ποτέ τους μουσουλμάνους σκιτσογράφους -οι οποίοι είναι και πάρα πολύ καλοί- να κάνουν σκίτσα κατά του χριστιανισμού. Σε θέματα θρησκευτικών πεποιθήσεων θα πρέπει να υπάρχει σεβασμός»…

* Ο Ηλίας Σκουλάς πέθανε  την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014. Ο αποχαιρετισμός του θα γίνει την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2014 στις 3 το απόγευμα από το Κοιμητήριο της Νέας Σμύρνης. Ήταν μέλος της Ένωσης Συντακτών και της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων.

* Στις φωτογραφίες: Σκίτσο του Ηλία Σκουλά, συμμετοχή του στην Παγκόσμια Έκθεση Γελοιογραφίας του 1996 με τον τίτλο «Ολυμπιάδα του Χιούμορ». Προσωπογραφία που έκανε ο Σκουλάς το 1987 για το περιοδικό που εκδόθηκε από το «Έθνος» στον εορτασμό των πρώτων έξι χρόνων από την επανέκδοση της εφημερίδας. Τέλος, η φοβερή Μαντάμ «Ο» (που είχε αρχίσει να πολιτεύεται) στο φύλλο της Δευτέρας 13 Μαΐου 1991, στον απόηχο του γιορτασμού της ημέρας της μητέρας.