Η «Ψιλικατζού» ανοίγει τα φτερά της, τρέχει και αποκαλύπτει τα μυστικά της ζωής στο θέατρο Vault

Του Παναγιώτη Μήλα (*)

Το πρώτο πρακτορείο ειδήσεων σε κάθε γειτονιά ήταν – και είναι – το ψιλικατζίδικο. Εκεί κυκλοφορούν όλα τα νέα της γειτονιάς. Τα πικρά και τα γλυκά, τα εύκολα και τα δύσκολα, τα περίεργα και τα συνηθισμένα. Εκεί μαθαίνουμε για τον Γιώργο και τον Αλέκο, για τη Λένα και την Κωνσταντίνα.

Όλα μεταδίδονται σε μια άλλα διάσταση που πάντα απέχει από την πραγματική. Όλα μεγεθύνονται από τη μια στιγμή στην άλλη.

Στη γειτονιά μου, στον Νέο Κόσμο, πηγαίναμε στο Ψιλικατζίδικο των αδελφών Χαλκιά (Κλαδά 2 και Ιγγλέση γωνία) για ένα μολύβι Faber και ξεχνούσαμε να γυρίσουμε επειδή ακούγαμε τις ιστορίες της κυρίας Αριάδνης και της κυρίας Λευκής που ήταν νοσοκόμες σε υπαίθρια στρατιωτικά νοσοκομεία στην περίοδο του ελληνοϊταλικού πολέμου του ’40. Μαθαίναμε και για τα ανδραγαθήματα του αδελφού τους Αργύρη που ήταν έφεδρος αξιωματικός…

Εκεί, στις αδελφές Χαλκιά, άκουσα για πρώτη φορά ότι η Πιπίτσα δεν κατάφερε να αποκτήσει παιδί… Ήταν μια ιστορία που χωρίς να καταλαβαίνω τότε πολλά με είχε συγκινήσει.

Η πολυκατοικία που χτίστηκε εκεί δεν διέγραψε ούτε λέξη από αυτές τις ιστορίες…

 

***

 

Το έργο – κόσμημα του Μάριου Βουτσινά.

 

Κουβαρίστρες, βελονάκια,
ψιλολόγια ένα σωρό…

 

***

Παρόμοιες ιστορίες στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν παιδί διηγήθηκαν η Μαρίνα, η Βερόνικα, η Κάλια, η Νάντια, η Παυλίνα, η Ρέα, η Άννα, η Γιάννα, η Δέσποινα, η Ελένη, η Μαρία, η Αμαλία, η Καίτη, η Παγώνα, η Αλίκη και ο Αλέκος. Τις διηγήσεις αυτές τις διάβασα στο βιβλίο «Νέες διαδρομές μητρότητας. Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή» (Εκδόσεις Παπαζήση, 2013). Πρόκειται για το εξαιρετικό ερευνητικό έργο της κυρίας Ζαΐρας Παπαληγούρα, Αναπληρώτριας Καθηγήτριας στο τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στο βιβλίο αυτό η συγγραφέας παρουσίασε την επιστημονική της άποψη παράλληλα με προσωπικές αφηγήσεις – μαρτυρίες γονέων που αντιμετώπισαν προβλήματα υπογεννητικότητας. Το βιβλίο αυτό έχει μια δημοσιογραφική και θεατρική υπόσταση και αναλύει με τρόπο απόλυτα κατανοητό το πρόβλημα δίνοντας με αγάπη για τη ζωή τις λύσεις σε όλα τα σχετικά προβλήματα.

 

***

 

Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και τα εβδομαδιαία περιοδικά δεν μπορούν να συναγωνιστούν τις ιστορίες της ψιλικατζούς.

 

Αυτό το βιβλίο ήρθε στο νου μου όταν στην Σκηνή «Χρύσα Σπηλιώτη» του Πολυχώρου Vault έσβησαν τα φώτα, έσβησαν οι οθόνες των κινητών και άπλετο φως ξεχύθηκε από τις ιστορίες που μας διηγήθηκαν δύο αδελφές, η Λένα και η Άννα από το ψιλικατζίδικό τους στη Νίκαια.

Ιστορίες καθημερινές, ιστορίες με γέλιο και δάκρυ, ιστορίες με αγώνες και αγωνίες. Η «Ψιλικατζού» (Λένα Ουζουνίδου) με την αδελφή της (Άννα Ψαρρά) ανοίγουν το μαγαζάκι τους και εκθέτουν στα ράφια, στα ραφάκια, στον πάγκο και στα ψυγεία του όλες τις λεπτομέρειες από την πολύχρονη προσπάθεια της μεγάλης αδελφής να γίνει μητέρα. Εδώ παρακολουθούμε το αντίθετο από αυτό που συνήθως συμβαίνει σε κάθε ψιλικατζίδικο. Εδώ δεν είναι η «Ψιλικατζού» αυτή που εξομολογεί τον κάθε πελάτη και ακούει τα προβλήματα και τα παράπονά του. Εδώ αυτή που εξομολογείται, αυτή που κάνει κατάθεση ψυχής είναι η ίδια η «Ψιλικατζού».

 

***

 

Λίγα λόγια για το βιβλίο της Κωνσταντίνας Δελημήτρου

 

Ένα βιβλίο, με δύο όψεις. Η πρώτη είναι αυτή του e-ημερολογίου της «ψιλικατζούς». Η δεύτερη αυτή των προσπαθειών της να τεκνοποιήσει. Ένας αριστοτεχνικός συνδυασμός, χαράς – λύπης, εύθυμου – σοβαρού. Ένα βιβλίο χωρισμένο σε δύο κόσμους, βασισμένο σε δύο ημερολόγια. Από τη μια το διαδικτυακό της ημερολόγιο, βασισμένο σε ένα blog που έκανε πάταγο και από την άλλη το προσωπικό της.

Μια κοπέλα που γράφει μέσα από ένα ψιλικατζίδικο για την καθημερινότητά της. Ιστορίες από τη Νίκαια, παράξενοι πελάτες, μια Αθήνα που δεν τη βλέπουμε στις ειδήσεις, μια Ελλάδα που αναγνωρίζουμε κάπως σφιγμένοι επειδή συνήθως προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχει. Έτσι, με μπόλικες δόσεις χιούμορ μαθαίνουμε για τους τύπους των πελατών, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό στη γειτονιά της, τα καμώματα των μικρών μαθητών, για την περίοδο που έβαφε νύφες, τα παιδικά της χρόνια.

Παράλληλα μια προσπάθεια δέκα χρόνων να κάνει παιδί. Τα κέντρα γονιμότητας, οι εμβρυολόγοι, οι γυναικολόγοι, οι αίθουσες αναμονής, οι εξωσωματικές και οι ιατρικές εξετάσεις, το ταξίδι από μήνα σε μήνα από τη μια υπόσχεση στην άλλη, τα άγχη, οι αγωνίες, οι ελπίδες, οι απογοητεύεις.

 

***

 

Η Άννα Ψαρρά δείχνει πώς ένας τριτοτέταρτος ρόλος μπορεί να γίνει πρωταγωνιστικός…

 

Ας γνωρίσουμε και τη συγγραφέα

 

Η Κωνσταντίνα Δελημήτρου γεννήθηκε το 1973 στον Πειραιά και έκανε το ντεμπούτο της στον συγγραφικό χώρο από το πουθενά. Ή μάλλον μέσα από ένα ψιλικατζίδικο και το θρυλικό της blog «Ψιλικατζού», που έγινε ομώνυμο βιβλίο (Εκδόσεις Intro Books, 2007) και αμέσως best seller. Το βιβλίο περιελάμβανε ιστορίες από το ψιλικατζίδικο που δημοσίευε καθημερινά στο blog αλλά και την – αδημοσίευτη ως τότε – δεκαετή προσπάθειά της να κάνει παιδί.

Ακολούθησε το βιβλίο «Υπόκοσμοι» (Λιβάνης, 2011) και η συμμετοχή της στο συλλογικό έργο «11 λέξεις» (Καλέντης 2013) ύστερα από διάκριση σε λογοτεχνικό διαγωνισμό. Το τελευταίο της βιβλίο «ex – έλληνες» κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Διάπλαση».

Η συγγραφέας πλέον εργάζεται και ζει μόνιμα με την οικογένειά της στη Λεμεσό της Κύπρου.

 

***

 

Μαντιλάκια, τσιμπιδάκια,
πραματιές πολλώ λογιώ…

 

***

Η εικαστική άποψη του Μάριου Βουτσινά μας εισάγει άμεσα στο θέμα από τη στιγμή που ανεβαίνουμε τις σκάλες πηγαίνοντας προς την Κάτω Σκηνή του Vault. Μια κατασκευή – κομψοτέχνημα εφάμιλλη πίνακα ζωγραφικής. Μια δημιουργία που σε ταξιδεύει σε χρόνους όπου η αλήθεια ήταν η πρώτη ύλη στις ανθρώπινες σχέσεις.

Πάνω στο ίδιο μοτίβο και το σκηνικό (Δημήτρης Καρατζιάς, Μάνος Αντωνιάδης), το οποίο έχει μια άμεση δυναμική και σαν μαγνήτης κλέβει (με ό,τι αυτό σημαίνει) την προσοχή του θεατή.

Την παράσταση «ντύνουν» με τρόπο απόλυτα επιτυχή οι στίχοι και οι νότες του τραγουδιού που υπογράφει ο Μάνος Αντωνιάδης.

 

 

Κι όμως: Υπάρχει “κοκκινοσκουφίτσα” ντυμένη στα πράσινα…

 

 

Όμως και το κοστούμι της Ψιλικατζούς έχει μια ιδιαιτερότητα. Το σχεδίασε ο Μάριος Βουτσινάς ο οποίος μας παρουσίασε μια «κοκκινοσκουφίτσα» ντυμένη με ένα καταπράσινο λαμπερό φόρεμα. Δεν χρησιμοποίησα κατά λάθος τη λέξη «κοκκινοσκουφίτσα». Αυτό πράγματι συμβαίνει αφού η «Ψιλικατζού» περπατάει ατρόμητη μέσα ατο πυκνό δάσος των προβλημάτων της. Δεν τη φοβίζουν οι λύκοι. Είναι πολλοί. Δεν είναι ένας. Οι λύκοι την απειλούν για μια ολόκληρη δεκαετία, όμως το πράσινο φόρεμα λειτουργεί όπως το κόκκινο πανί του ταυρομάχου.

Η «Ψιλικατζού» για να νικήσει τον κακό λύκο δεν χρησιμοποίησε τις μπαντερίλες που χώνει σαδιστικά ο ταυρομάχος στον ταύρο. Η «Ψιλικατζού» δίνει τον αγώνα της μόνο με το μυαλό της και με τα «θέλω» της. Αυτό το πέτυχε απόλυτα με το κείμενό της η συγγραφέας Κωνσταντίνα Δελημήτρου και με την αριστοτεχνική διασκευή του ο Δημήτρης Καρατζιάς. Και οι δύο μας ταξίδεψαν σε δύσκολα μονοπάτια. Μας βοήθησαν να περάσουμε αυτόν τον μακρύ λαβύρινθο και με γέλιο, και με δάκρυ, και με προβληματισμό, και με πίστη… Μας οδήγησαν στο ξέφωτο με τρόπο που δεν θα ξεχάσουμε ποτέ.

*

Όπως δεν θα ξεχάσουμε και τη μικρή αδελφή της ψιλικατζούς, την Άννα Ψαρρά, που έδωσε πρωταγωνιστική υπόσταση στον ρόλο της και πέτυχε να σταθεί ισάξια δίπλα στην ακαταμάχητη αδελφή της. Οι σιωπές της ήταν άξιες παρατήρησης. Απέδειξε με την ερμηνεία της ότι ο ρόλος της δεν ήταν ούτε μικρός, ούτε δεύτερος.

Την αδελφή που σάρωνε τα πάντα και που, σε κάποια άλλη χώρα θα σάρωνε και τα βραβεία ερμηνείας, ερμηνεύει μια σπάνια ηθοποιός. Το ίδιο θα πρέπει να γίνει και εδώ μια που έγινε η αρχή το 2016 με το «Βραβείο Μερκούρη»… Η Λένα Ουζουνίδου, η φοβερή «Ψιλικατζού», χάρισε τη φωνή, το σθένος και τον δυναμισμό της στην ηρωίδα της Δελημήτρου. Κυριολεκτικά πετούσε πάνω στη σκηνή και με κάθε της φράση αποδείκνυε πως ακόμη και ο τετραγωνισμός του κύκλου μπορεί να επιτευχθεί. Με ακατάβλητο πάθος η Ουζουνίδου έπαιζε σαν να ήταν ο πρώτος ρόλος της θεατρικής της πορείας.

 

 

 

 

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν πως ο Δημήτρης Καρατζιάς είχε ένα εύκολο έργο. Το αντίθετο θα έλεγα. Ο σκηνοθέτης είχε να τιθασεύσει τρεις γυναίκες: Την πάμπλουτη σε υλικό συγγραφέα, την πληθωρική – σαρωτική «Ψιλικατζού» και την ήρεμη αλλά απρόβλεπτη μικρή αδελφή.

Τελικά πέτυχε απόλυτα τον στόχο του και αυτό πιστεύω ότι το είχε καταφέρει από τη στιγμή που διάλεξε να ανεβάσει αυτό το έργο. Ο Καρατζιάς – εκτός των άλλων – έχει κάτι σπάνιο: Ανακαλύπτει ακόμη και τους πιο καλά κρυμμένους θησαυρούς, τους ανασύρει και μας τους παρουσιάζει στον – εντυπωσιακά ανανεωμένο φέτος – Πολυχώρο του Vault.

 

***

Η “Ψιλικατζού” με την πολύχρωμη και εντυπωσιακή αφίσα της, μας υποδέχεται στην είσοδο του Vault.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

«Η Ψιλικατζού»
Της Κωνσταντίνας Δελημήτρου

Δραματουργική επεξεργασία – Διασκευή – Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καρατζιάς

Πρωτότυπη μουσική – Τραγούδι παράστασης: Μάνος Αντωνιάδης

Κοστούμια – Installation «Ψιλικά –Τσιγάρα»: Μάριος Βουτσινάς

Βοηθός: Αναστασία Δάλμα

Κατασκευή Κοστουμιών: Γεωργία Σάντυ

Σκηνικά: Δημήτρης Καρατζιάς, Μάνος Αντωνιάδης

Σχεδιασμός φωτισμών: Βαγγέλης Μούντριχας

Βοηθός φωτιστή: Θοδωρής Μαργαρίτης

Φωτογραφίες: Χριστίνα Φυλακτοπούλου

Παραγωγή: VAULT

*

Παίζουν: Ελένη Ουζουνίδου, Άννα Ψαρρά

*

Vault Theatre Plus
Μελενίκου 26, Βοτανικός
Αθήνα 104 47
Μετρό σταθμός «Κεραμεικός»
Τηλέφωνα: 213-035.64.72 και 6949534889

***

ΕΔΩ ΤΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ ΣΑΣ ΜΕ ΕΝΑ “ΚΛΙΚ”

 

***

Το έργο θα παίζεται έως την Κυριακή 3 Φεβρουαρίου. Κάθε Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21:15 και Κυριακή στις 18:30

 

***

(*) Ο Παναγιώτης Μήλας είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών, μέλος του Εικαστικού Επιμελητηρίου και ΔΕΝ είναι κριτικός Θεάτρου.