14.4 C
Athens
Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2022
 

Η Δέσποινα Αποστολίδου και η Κατερίνα Σταθοπούλου μάς μιλούν για το «τραγικά επίκαιρο» «Lebensraum»

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου 

Δύο γυναίκες συναντιούνται στη σκηνή. Πολύ σύντομα το κοινό θα τις παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Η μία είναι η Χειρίστρια του Πειράματος – το οποίο πραγματοποιείται παρουσία κοινού. Οδηγεί τη συμμετέχουσα – η οποία βρίσκεται εδώ με τη θέλησή της έναντι αμοιβής – από την Κούβα και το Σινσινάτι μέχρι την Κουάλα Λουμπούρ συνοδεία μουσικής μέχρι να συναντήσει στα σκοτεινά δάση της Πολωνίας τους Εβραίους παρτιζάνους και να έρθει αντιμέτωπη μ’ αυτό που γεννά τον φασισμό.

Σύντομα τα ερωτήματα που ανακύπτουν προκαλούν σοκ.

Είναι το Πείραμα μια απλή καταγραφή στατιστικών στοιχείων; Πόσο αλλοιώνεται η ανθρώπινη φύση μέσα από την ψυχική δοκιμασία του Πειράματος; Πώς μετατρέπεται η συμμετέχουσα σε πειραματόζωο και πόσο μακριά της επιτρέπει η ηθική της να προχωρήσει;
Πόσο αμέτοχο είναι το κοινό;

Η ένταση ολοένα και αυξάνεται. «Το έργο με έναν ευφυή τρόπο μάς θέτει προ των ευθυνών μας σχετικά με ό,τι συμβαίνει γύρω μας».

Πόσο πρόθυμοι είναι οι άνθρωποι να ακολουθήσουν εντολές γνωρίζοντας ότι θα βλάψουν άλλους; Η “φωνή” του εξαιρετικού συγγραφέα Θανάση Τριαρίδη «θέτει τα ερωτήματα και η σκηνοθεσία της διορατικής, πρωτοπόρας και γενναιόδωρης Γιώτας Σερεμέτη χαράζει τις βαθιές ρωγμές».

Δύο υπέροχα πλάσματα, η Δέσποινα Αποστολίδου και η Κατερίνα Σταθοπούλου,  βρίσκονται απέναντί μου. Είναι οι δύο ηθοποιοί που πρωταγωνιστούν στο «τραγικά επίκαιρο» έργο του Θανάση Τριαρίδη «Lebensraum», ένα μονόπρακτο πείραμα για την καλοσύνη, το οποίο παίζεται με επιτυχία για δεύτερη χρονιά στο Faust.

Αυτή τη φορά είμαι εγώ που θέτω τις ερωτήσεις κι αυτές εξομολογούνται στο catisart.gr τις απόψεις τους για πολλά και ενδιαφέροντα θέματα…

Για τις «αλήθειες που γνωρίζουμε ήδη, μα δεν τολμάμε ν’ αντικρίσουμε», για «τον αγώνα που δίνει ο καθένας μας ξεχωριστά για τον ζωτικό του χώρο», για αυτό το κάτι παραπάνω, μια ελευθερία παραπάνω, που διαθέτει το Lebensraum «την οποία θα αφήσουμε τους θεατές να ανακαλύψουν με χαρά, από κοντά», όπως υπόσχονται.

Μιλάμε ακόμα για το Διαδίκτυο, για ωραίους ανθρώπους και μικρές πράξεις, για την ομορφιά της φύσης, για γάτες που αγαπήσαμε και αγαπάμε και για τις συνειδήσεις που το θέατρο αφυπνίζει. Άλλωστε, «μια θεατρική παράσταση αποτελεί σύμβαση. Συναινετικά μετέχουμε αμφότεροι, κοινό και ηθοποιοί στο πιο γλυκό ψέμα, για να κοινωνήσουμε μεγάλες αλήθειες. Αλήθειες που υπάρχουν εντός μας, και δεν τολμάμε συνήθως να κοιτάξουμε».

Η Δέσποινα Αποστολίδου (αριστερά) με την Κατερίνα Σταθοπούλου.  Φωτογραφία © Γιάννης Πρίφτης.

Πρωταγωνιστείτε στο έργο του Θανάση Τριαρίδη «Lebensraum». Πώς θα χαρακτηρίζατε το συγκεκριμένο έργο;

Δέσποινα Αποστολίδου: Το έργο με έναν ευφυή τρόπο μάς θέτει προ των ευθυνών μας σχετικά με ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Ο Θανάσης Τριαρίδης που είναι δάσκαλός, συνεργάτης και συνοδοιπόρος μας με το έργο του Lebensraum μάς τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια. Δρούμε πραγματικά ή μένουμε θεατές των καταστάσεων;

Κατερίνα Σταθοπούλου: Θα το χαρακτήριζα “τραγικά επίκαιρο”. Ο ζωτικός χώρος είναι και θα είναι πάντα, υπό διερεύνηση και υπό διεκδίκηση. Κι εμείς, ποιο πιόνι είμαστε, και σε ποια παρτίδα; Η “φωνή” του εξαιρετικού συγγραφέα, υπέροχου δασκάλου, μαγικού ανθρώπου Θανάση Τριαρίδη θέτει τα ερωτήματα και η σκηνοθεσία της διορατικής, πρωτοπόρας και γενναιόδωρης Γιώτας Σερεμέτη χαράζει τις βαθιές ρωγμές.

Ποιες είναι οι αλήθειες που προκύπτουν από το «Lebensraum»;

Δέσποινα Αποστολίδου: «Lebensraum» σημαίνει ζωτικός χώρος. Με τον όρο αυτό δηλώνεται μια οικονομική και πολιτική θεωρία που αποτέλεσε τη δογματική βάση του Εθνικοσοσιαλιστικού κινήματος του Χίτλερ. Το έργο αυτό, ένα έργο – πείραμα, μεταφέρει την έννοια του ζωτικού χώρου στο επίπεδο του ατόμου, στον αγώνα που δίνει ο καθένας μας ξεχωριστά για τον ζωτικό του χώρο. Οι αλήθειες και τα ερωτήματα που προκύπτουν από αυτό είναι πολλά. Ποια είναι τα όρια της ηθικής μας; Πόσο επιτρέπουμε να χειραγωγηθούμε και πόσο από τον ζωτικό μας χώρο παραχωρούμε ώστε να μην προκαλέσουμε στη ζωή μας και στη ζωή των άλλων αλλαγές που θα την επηρεάσουν ή θα την αλλάξουν;

Κατερίνα Σταθοπούλου: Είναι οι αλήθειες που γνωρίζουμε ήδη, μα δεν τολμάμε ν’ αντικρίσουμε. Η σχεδόν δεδομένη στάση μας. Η συνειδητοποίηση ότι η αποκρουστική μυρωδιά του κινδύνου εκβάλλει από τα σωθικά μας τα ίδια. Η παγωμένη, ρομποτική επανάληψη των λαθών. Ως πότε;

Πιστεύετε ότι η πολιτική του Lebensraum μπορεί να βρει πρόσφορο έδαφος σήμερα;

Δ.Α: Φυσικά, ειδικά σήμερα. Αντανακλά τη ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουμε και μας υποχρεώνει να αναρωτηθούμε κατά πόσο μπορούμε να αντέξουμε το βάρος της ευθύνης για τη ζωή των άλλων.

Κ.Σ: Δυστυχώς, και όχι μόνο σήμερα, αλλά όσο θα υπάρχει άνθρωπος, υπάρχει αυτή η επικινδυνότητα.

Πόσο ευάλωτοι θεωρείτε ότι είμαστε στην επιρροή των άλλων;

Δ.Α: Πιστεύω, πολύ. Σε κάθε επίπεδο κοινωνικό, προσωπικό, επαγγελματικό, σε επίπεδο έθνους ακόμα. Ακολουθούμε τους άλλους, τη μάζα και δύσκολα διαφοροποιούμαστε από αυτήν. Η πληροφορία που λαμβάνουμε αδιάκριτα από παντού έρχεται με τόσο μεγάλη ταχύτητα προς εμάς που μας βομβαρδίζει. Δεν προλαβαίνουμε να τη σκεφτούμε και να τη φιλτράρουμε. Να διακρίνουμε αν μας κάνει, αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε.

Κ.Σ: Όπως λέει κι ο συγγραφέας μας “είναι μελετημένο”. Όχι μόνο είμαστε ευάλωτοι, αλλά ορισμένες φορές είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη η αντίδρασή μας, υπό την επιρροή ορισμένων συνθηκών και ανθρώπων. Από τη στιγμή όμως που αντιληφθούμε την ευαλωτότητα αυτή και το τι μας συμβαίνει, το ερώτημα είναι, τι θα κάνουμε από εκεί και πέρα. Αρχικά… θα κάνουμε όντως κάτι;

Πόσο μετέχει το κοινό σε μια παράσταση, έστω και άθελά του;

Δ.Α: Το κοινό μοιάζει αμέτοχο αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι. Σε ένα έργο όπως το Lebensraum ακόμα και η μη πράξη είναι επιλογή, είναι θέση. Αλλά και κάτι που θα σκεφτούμε ή θα νιώσουμε παρακολουθώντας μια οποιαδήποτε παράσταση, μια δράση, είναι με έναν τρόπο συμμετοχή σε αυτήν. Ένα κομμάτι του μυαλού μας ή του θυμικού μας έγινε μέρος της.

Κ.Σ: Άθελά του… Πρώτα απ’ όλα, παρίσταται με τη θέλησή του και αποτελεί σύσσωμο, τον δέκτη της εκάστοτε παράστασης. Κατά κάποιο τρόπο, τη συνδιαμορφώνει. Εν προκειμένω, στο Lebensraum διαθέτει μια ελευθερία παραπάνω, την οποία θα αφήσουμε τους θεατές να ανακαλύψουν με χαρά, από κοντά.

Μια θεατρική παράσταση είναι δυνατόν να αποκαλύψει την αλήθεια πίσω από το ψέμα;

Δ.Α: Ο σκοπός είναι αυτός. Η παράσταση είναι μια ιστορία, μια κατασκευασμένη ιστορία, που αφηγούμαστε στον θεατή με σκοπό να του αποκαλύψουμε μια αλήθεια. Το θέατρο είναι σημαντικό να αφυπνίζει, να βάζει συνειδήσεις να δουλέψουν.

Κ.Σ: Μια θεατρική παράσταση αποτελεί σύμβαση. Συναινετικά μετέχουμε αμφότεροι, κοινό και ηθοποιοί στο πιο γλυκό ψέμα, για να κοινωνήσουμε μεγάλες αλήθειες. Αλήθειες που υπάρχουν εντός μας, και δεν τολμάμε συνήθως να κοιτάξουμε.

Ποια σκηνή του έργου ξεχωρίζετε πιο πολύ και γιατί;

Δ.Α: Την τελευταία, για τη συγκίνηση και την αλήθεια. Την αλήθεια που μας χαστουκίζει με πολλή δύναμη.

Κ.Σ: Σίγουρα την τελευταία, ως αποκαλυπτική και από τις πλέον ουσιώδεις. Ξεχωρίζω όμως και μια σκηνή στη μέση του έργου, όπου η “αποδέκτρια” λαμβάνει την πρώτη της κρίσιμη απόφαση, επιλέγοντας ρότα ως το τέλος.

Τι αποκομίζει ο θεατής από την παράσταση;

Δ.Α: Νομίζω τη σκέψη για το πραγματικό βάρος της ελευθερίας και τη δυσκολία που έχει η ευθύνη μιας απόφασης. Ίσως αυτά είναι πράγματα που δεν έχουμε πολυσκεφτεί πριν.

Κ.Σ: Μια “ευλογημένη” αμφιβολία, κατά τον Μπέρτολντ Μπρεχτ. Η όποια σιγουριά, για τις θέσεις του απέναντι σε κρίσιμα ζητήματα, παρουσιάζει τριγμούς.

Πώς θα σχολιάζατε την ολοένα και μεγαλύτερη εξάρτηση της καθημερινής μας ζωής και της υπόστασής μας από το Διαδίκτυο;

Δ.Α: Αυτό είναι, δυστυχώς, ένα μεγάλο πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας. Το Διαδίκτυο, ενώ θα μπορούσε να το χειριζόμασταν με σύνεση, να είναι ένα σημαντικό εργαλείο έχει φτάσει να γίνει βασική μας ανάγκη. Οι οθόνες των υπολογιστών και των κινητών έχουν αντικαταστήσει πλέον την ανθρώπινη επαφή, την ανθρώπινη εργασία, την επικοινωνία. Αυτό μας αποξενώνει, μας βυθίζει περισσότερο στον καναπέ και μας στερεί την ικανότητα της δράσης και της κρίσης. Είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα παραχώρησης του ζωτικού μας χώρου.

Κ.Σ: Στο Lebensraum αναφέρεται μεταξύ άλλων “τους βάζουμε στο μυαλό τους άχυρα, τους κάνουμε σκιάχτρα”. Το Διαδίκτυο αποτελεί απίστευτη διευκόλυνση και τεράστια παγίδα συνάμα. Ακριβώς όπως προείπε η Δέσποινα, το Διαδίκτυο καταπίνει ζωτικό χώρο. Τείνει να γίνει τα μάτια μας και τα αυτιά μας. Τα πόδια και τα χέρια μας όμως, θα κρέμονται νεκρά. Εθιζόμαστε σε μια παθητική παρακολούθηση της ζωής, λες και είναι σινεμά. Εθιζόμαστε και σε μια παράφορη έκθεση του εαυτού, καθώς και σε μια αμείλικτη κριτική των άλλων. Όπως σε όλα τα πράγματα, κι εδώ πρέπει να υπάρχει όριο, μέτρο. Παραφράζοντας τον αλεξανδρινό μας ποιητή, όσο μπορούμε, ας μην την εξευτελίζουμε τη ζωή, ας μην την εκθέτουμε, μη γίνει ξένη, φορτική. Η ζωή είναι δράση, είναι εδώ και τώρα. Έτσι ακριβώς και στη σκηνή.

Ετοιμάζετε κάτι καινούργιο που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες του catisart.gr;

Δ.Α: Υπάρχει κάτι νέο που έχει πάρει τον δρόμο της υλοποίησης αλλά δεν είναι ανακοινώσιμο ακόμα.

Κ.Σ: Θα το μάθετε… Σύντομα…

Τι ωραίο θα θέλατε να δανειστείτε;

Δ.Α: Ένα ωραίο βιβλίο.

Κ.Σ: Τα φτερά ενός ταξιδιάρικου πτηνού.

Τι αγαπάτε περισσότερο στη ζωή;

Δ.Α: Τη ζωή.

Κ.Σ: Το φως. Σε όλες τις εκδοχές του.

Τι απεχθάνεστε;

Δ.Α: Δεν απεχθάνομαι τίποτα. Ακόμα και αυτά που μου προκαλούν άσχημα συναισθήματα, με πληγώνουν ή με φέρνουν σε δύσκολη θέση, τα μελετώ. Πριν τα κάνω στην άκρη, μελετώ τι έμαθα από αυτή την κατάσταση.

Κ.Σ: Τον κόλιανδρο!

Τι θαυμάζετε;

Δ.Α: Πολλά πράγματα. Τη λειτουργία της φύσης που μας διδάσκει τα πάντα, τους ωραίους ανθρώπους, τις μικρές πράξεις που ίσως να είναι μεγάλες. Πολλά.

Κ.Σ: Τη “μεγαλοσύνη”, όπου αυτή απαντάται. Είτε στη δύναμη και την ομορφιά της φύσης, είτε στη συμπεριφορά και στην καρδιά του ανθρώπου.

Τι σας συγκινεί;

Δ.Α: Οι ωραίες μουσικές.

Κ.Σ: Τα τραγούδια, τα χρώματα, τα βλέμματα.

Τι ζηλεύετε;

Δ.Α: Το θάρρος. Μου αρέσει το θάρρος, θα ήθελα να είχα. περισσότερο.

Κ.Σ: Την αστείρευτη όρεξη, δημιουργία, χαρά, τον ενθουσιασμό που φέρουν πολλοί άνθρωποι.

Ποιους θαυμάζετε στη λογοτεχνία, στη ζωγραφική, αλλά και στο θέατρο;

Δ.Α: Δεν ξέρω τι να απαντήσω σε αυτό γιατί θαυμάζω το έργο πολλών καλλιτεχνών και δύσκολα μπορώ να είμαι συγκεκριμένη. Όταν κάτι νιώσω ότι με αφορά και αγγίζει κάτι μέσα μου, κάτι δικό μου, το θαυμάζω.

Κ.Σ: Είναι μεγάλη η λίστα των φωτισμένων! Όλα όσα μου έχουν μεταλαμπαδεύσει, έχουν γίνει ένα κράμα εντός μου και πάλλονται να εκφραστούν. Όσο ζω, η λίστα θα αυξάνεται, μαζί και η χαρά μου. Σπουδαίος πλούτος η τέχνη που μας μοιράζουν.

Τι ονειρεύεστε για το μέλλον;

Δ.Α: Δεν κάνω πολλά όνειρα είναι η αλήθεια, τουλάχιστον όχι μακροπρόθεσμα. Ιδανικά θα ήθελα ωραίες συνεργασίες που προκύπτουν από ωραίες συναντήσεις, όπως αυτή του «Lebensraum».

Κ.Σ: Να είμαστε καλά και να γεμίζει το μονοπάτι μας με συγκινητικά ανταμώματα.

Πώς αξιοποιείτε τον ελεύθερο χρόνο σας;

Δ.Α: Προσπαθώ να κάνω πράγματα που με χαλαρώνουν και με κάνουν να νιώθω καλά. Να βλέπω τους ανθρώπους μου, την οικογένειά μου.

Κ.Σ: Αυτή την περίοδο είναι εξαιρετικά λίγος ο ελεύθερος χρόνος. Τον γεμίζω με τους πολύτιμους ανθρώπους μου.

Ποια είναι η σχέση σας με τα ζώα; Έχετε κατοικίδιο;

Δ.Α: Τα αγαπώ πολύ, ιδιαίτερα τις γάτες. Στο πατρικό μου έχουμε πέντε!

Κ.Σ: Έχω μάθει πολλά από τα ζωάκια, μου έχουν κρατήσει συντροφιά, κυρίως ως παιδί, στη φάρμα της γιαγιάς. Για κάποια χρόνια, μεταξύ άλλων, είχαμε και δεκαέξι γάτες. Μου λείπουν πολύ.

Δέσποινα και Κατερίνα σας ευχαριστώ πολύ!

Δ.Α. – Κ.Σ: Κι εμείς ευχαριστούμε!

∗∗∗

Διαβάστε επίσης:

Lebensraum. Το μονόπρακτο πείραμα του Θανάση Τριαρίδη για την καλοσύνη επιστρέφει στο Faust

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
696ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
- Advertisement -

Τελευταία άρθρα

Cat Is Art