Του Παναγιώτη Μήλα
Στις 29 Μαΐου 2025, εδώ στο Catisart η Ειρήνη Αϊβαλιώτου έγραφε στον πρόλογο της συνέντευξής της με τον σκηνοθέτη Χάρη Λυμπερόπουλο: «Η συνομιλία μας είχε μεγάλο ενδιαφέρον και ο Χάρης μου είπε πως το “Θέλημα Θεού” είναι μια παράσταση που μας δίνει το πιο σκληρό στοιχείο που μπορεί να δώσει το θέατρο: αλήθειες».
Η συνέντευξη είχε δοθεί με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης στο πλαίσιο του Off Off Theater Athens Festival στο Θέατρο Επί Κολωνώ.
Όπως είχε πει τότε ο Χάρης Λυμπερόπουλος, «Η παράστασή μας είναι μια πολύ σκληρή ιστορία η οποία, δυστυχώς, δεν είναι καθόλου μακριά από την πραγματικότητα. Η βάση είναι ο παιδικός βιασμός. Ο πρωταγωνιστής μας, ο Πέτρος, έχει βιασθεί στο παρελθόν, σε ηλικία 7 ετών. Τριάντα χρόνια μετά, σε μια δεξίωση, στις τουαλέτες, ο Πέτρος θα πρέπει να επιλέξει αν θα σώσει τη ζωή του θύτη του, ο οποίος πεθαίνει μπροστά του. Όταν γραφόταν το κείμενο είχε προκαλέσει πολύ έντονες αντιδράσεις στον κόσμο που γινόταν κοινωνός».
Το «Θέλημα Θεού» σε σύλληψη, κείμενο και σκηνοθεσία του Χάρη Λυμπερόπουλου παρουσιάζεται στο θέατρο «Μικρός Κεραμεικός» με την Άννα Τζανακάκη, την Άντα Πουράνη και τον Κωνσταντίνο Πινότση.
Με αφορμή το καινούργιο ανέβασμα συναντήθηκα με τον συγγραφέα και σκηνοθέτη, μια μέρα λίγο πριν από την παράσταση και είχαμε τη συζήτηση που ακολουθεί.
***
Χάρη, ποιο στοιχείο του έργου πιστεύεις ότι κινεί το ενδιαφέρον του κοινού;
*Το «Θέλημα Θεού» δεν λέει απλώς μια ιστορία. Χτυπάει σε μια πληγή που όλοι κουβαλάμε. Είναι ένα έργο για την ενοχή, τη λύτρωση και τη λεπτή γραμμή που χωρίζει το φως από το σκοτάδι μέσα μας. Οι θεατές βλέπουν κάτι απ’ τον εαυτό τους στη σκηνή, και αυτό είναι πάντα καθηλωτικό.
Εσύ θα έσωζες τη ζωή αυτού που κατέστρεψε τη δική σου;
*Δεν υπάρχει σωστή απάντηση. Εγώ ναι, θα τον έσωζα. Ο ήρωάς μας όμως; Η συγχώρεση δεν είναι χριστιανική πράξη, είναι ανθρώπινη απόφαση. Κι έχει κόστος. Το έργο παίζει ακριβώς πάνω σ’ αυτή τη λεπίδα: ανάμεσα στο θεϊκό έλεος και στο ανθρώπινο τραύμα.
Το πρόσωπο της κοινωνίας είναι σκληρό, όπως λες στο έργο;
*Ναι, γιατί η σκληρότητα έγινε άμυνα. Μας δίδαξαν ότι για να επιβιώσεις πρέπει να μη νιώθεις. Μόνο που αυτό, σιγά σιγά, σε αποκόβει από το πιο ουσιαστικό: την ενσυναίσθηση.
Μπορεί μια μητέρα με δύο παιδιά να γίνει δολοφόνος;
*Η μητρότητα δεν είναι ασπίδα απέναντι στην απόγνωση. Μια γυναίκα μπορεί να σπάσει, να φτάσει στα άκρα, όταν την έχουν εξαντλήσει η αδικία και η σιωπή. Στο έργο, δεν αντιμετωπίζουμε εκείνη ως τέρας, αλλά ως άνθρωπο που δεν βρήκε άλλη διέξοδο. Είναι μια κραυγή για αυτούς που κουβαλούν βάρη σιωπηλά… και κάποια στιγμή εκρήγνυνται. Αυτή η έκρηξη είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα απ’ όλα.
Μπορεί ένας άνθρωπος του Θεού να είναι βιαστής;
*Δυστυχώς ναι, και αυτή είναι η πιο οδυνηρή αλήθεια. Η πίστη δεν κάνει κανέναν άτρωτο στην υποκρισία. Στο «Θέλημα Θεού» εξετάζουμε ακριβώς αυτή τη σύγκρουση: το πρόσωπο που μιλά στο όνομα του Θεού, αλλά πίσω του κρύβει το πιο σκοτεινό ένστικτο. Είναι σχόλιο για τη διαστροφή της εξουσίας, μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση φοράει ράσο.
Είναι δυνατόν να έχεις μέσα σου και το καλό και το κακό;
*Όλοι είμαστε το μείγμα αυτών των δύο. Το ενδιαφέρον δεν είναι αν έχεις το κακό μέσα σου, αλλά αν και πότε αποφασίζει να μιλήσει. Ο άνθρωπος είναι ο μόνος που μπορεί να διαλέξει ανάμεσα στα δύο, και αυτό τον καθορίζει. Το έργο δίνει χώρο σε αυτή τη σύγκρουση: σε βάζει σε μια άβολη θέση, γιατί σε κάνει να κοιτάξεις μέσα σου χωρίς φίλτρα.
Πόσο δύσκολο είναι να αποδεχτούμε την ωμή πραγματικότητα πίσω από τις αλήθειες που συνήθως αποφεύγουμε;
*Είναι ίσως το πιο δύσκολο πράγμα που καλούμαστε να κάνουμε. Ζούμε σε μια εποχή που έχει μάθει να κρύβει τη βία κάτω από ωραία λόγια και φωτογραφίες με φίλτρα. Όμως η πραγματικότητα δεν έχει φίλτρα. Είναι άγρια, απροκάλυπτη, αλλά και λυτρωτική. Το θέατρο υπάρχει γι’ αυτό — για να μας φέρνει αντιμέτωπους με την αλήθεια που φοβόμαστε να πούμε ακόμη και στον εαυτό μας.
Τι θα ήθελες να γνωρίζει το κοινό για τη νέα σου παράσταση;
*Ότι είναι μια εμπειρία, όχι απλώς μια παράσταση. Θέλω ο θεατής να φύγει νιώθοντας – έστω κι αν δεν μπορεί να το εξηγήσει με λόγια.
Ποια ήταν η ανταπόκριση των θεατών στο πρώτο ανέβασμα, την άνοιξη στο Off Off του Θεάτρου Επί Κολωνώ;
*Ήταν συγκλονιστική. Πολλοί βγήκαν ταραγμένοι. Άλλοι δακρυσμένοι. Άλλοι σιωπηλοί. Αυτή η σιωπή ίσως είναι η πιο δυνατή αντίδραση, σημαίνει πως το έργο μίλησε πέρα από τα λόγια.
Πείσμα και φαντασία. Πόσο απαραίτητα είναι στο θέατρο;
*Αναπνοές του ίδιου φανταστικού πλάσματος. Το πείσμα σε κρατάει όρθιο στις πρόβες, η φαντασία σου θυμίζει γιατί το κάνεις.
Ποια είναι τα πλάνα σου για το άμεσο μέλλον;
*Να ταξιδέψει το έργο πέρα από την Αθήνα και να το μοιραστώ με όσο περισσότερο κόσμο γίνεται. Και παράλληλα έχω έτοιμο κάτι καινούργιο, πιο εσωτερικό και δραματικό, αλλά με την ίδια ένταση.
Ποιο είναι το συναίσθημά σου όταν μία παράσταση ρίχνει αυλαία;
*Σαν να αποχαιρετάς έναν άνθρωπο που αγάπησες. Κουβαλάς λίγο απ’ αυτό μέσα σου, μέχρι το επόμενο.
Για ποιο λόγο θα έλεγες «μπράβο» στον εαυτό σου;
*Που κάποια στιγμή, σε προχωρημένη ηλικία, κοίταξα μέσα μου και αποφάσισα ότι αξίζω κάτι καλύτερο. Δούλεψα προσωπικά πολύ σκληρά για αυτό και σήμερα είμαι νικητής. Κάθε μέρα είναι μια ακόμη ευκαιρία να κάνω πράγματα και να ζω εμπειρίες που με κάνουν ευτυχισμένο. Συνέχισα να δημιουργώ όταν όλα έλεγαν να σταματήσω. Το «μπράβο» πάει σ’ εκείνη τη φωνή που είπε «προχώρα, μπορείς».
Πες μου κάτι που σε ενθουσίασε πρόσφατα.
*Ένας θεατής με τον οποίο μιλήσαμε μετά την παράσταση και μου είπε πόσο του άρεσε. Αυτό μόνο του ίσως να μην είναι ιδιαίτερο. Αυτό που με ενθουσίασε όμως είναι ο τόνος στη φωνή του που μου είπε χωρίς λόγια «Μπράβο, δεν το περίμενα!». Αυτό το «δεν το περίμενα» είναι που με κάνει να συνεχίζω.
Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην κοινωνία μας σήμερα;
*Να μπορείς να παραμένεις ευαίσθητος χωρίς να γίνεσαι αδύναμος. Είναι το πιο δύσκολο και το πιο γενναίο μαζί.
Πώς ορίζεις την αγάπη;
*Ως την αποδοχή του άλλου όπως είναι. Όχι όπως θα ήθελες να είναι. Αυτό είναι και το μόνο αληθινό της πρόσωπο.
Μια ευχή για το μέλλον…
*Να μη σταματήσουμε να λέμε αλήθειες μέσα απ’ την τέχνη. Όσο κι αν πονάνε, είναι αυτές που μας κρατούν ζωντανούς.
Χάρη, σε ευχαριστώ για τη συζήτηση και εύχομαι να πραγματοποιηθούν όλα σου τα όνειρα.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη συνομιλία και τις ευχές.
***
Το «Θέλημα Θεού» του Χάρη Λυμπερόπουλου για τους λάτρεις των θρίλερ με 3 extra παραστάσεις
