Του Παναγιώτη Μήλα
Δεν μας φτάνουν όλα τα άλλα τώρα έχουμε και εισαγωγή αστυνομικών από χώρες της Ευρώπης. Ήδη ο πρώτος “ΜπΑΤσος” έχει έρθει από τα μέσα Οκτωβρίου και θα παραμείνει έως και τις 25 Φεβρουαρίου. Τον έφερε ο «προστάτης» του που λέγεται Φέλιξ Εστέρ και τον εγκατέστησε στην περιοχή του Βοτανικού, στον Πολυχώρο Vault. Εκεί ανέλαβε την εκπαίδευσή του -όσο και να ακούγεται περίεργο- μια κυρία. Πρόκειται για την Κατερίνα Πολυχρονοπούλου (*) η οποία πέτυχε 100% στον στόχο της και κατάφερε να μεταμορφώσει τον Μπάμπη Χατζηδάκη από ηθοποιό του Θεάτρου Τέχνης σε ΜπΑΤσο με παράσημα στην ψυχή και πληγές στο σώμα από τη σκληρή του δράση. Μάλιστα είναι τέτοια η επιτυχία της και γι’ αυτό δόθηκε… παράταση στην εκπαίδευση μέχρι και τις 25 Φεβρουαρίου 2016.
Εν τω μεταξύ σήμερα Πέμπτη 14 Ιανουαρίου 2016 θα φτάσει ώστε να κάνει «επιθεώρηση» – στο Vault – ο Φέλιξ Εστέρ που ήρθε για τον σκοπό αυτό από την Ισπανία. Θα έχει μάλιστα την ευκαιρία να συνομιλήσει με όσους συναντήσει απόψε εκεί στον Βοτανικό. Η εκδήλωση τελεί υπό την Αιγίδα του Ινστιτούτου Θερβάντες.
Η ιστορία από την εποχή του Περικλή
Δεν αποκλείεται ο Φέλιξ Εστέρ καθώς πηγαίνει στην περιοχή να δει τα γνωστά συνθήματα στους τοίχους της Αθήνας που λένε: «Η γιαγιά μου η καλή, έχει ραπτομηχανή και γαζώνει και ξηλώνει του παππού το παντελόνι. Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι» ή το άλλο το επίσης επαναστατικό: «Τσάι με λεμόνι στο μπαλκόνι. Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι».
Το συγκεκριμένο σύνθημα που συνοδεύει κάθε δραστηριότητα των οργάνων της τάξεως άρχισε την πορεία του ακριβώς πριν από 40 χρόνια. Τον Μάιο του 1976 και συγκεκριμένα την παραμονή της Πρωτομαγιάς. Εκείνο το βράδυ έχασε τη ζωή του, σε τροχαίο, ο βουλευτής της Ένωσης Κέντρου Αλέκος Παναγούλης, ο οποίος λίγες ημέρες μετά επρόκειτο να παραδώσει στη Βουλή φάκελο με ονόματα συνεργατών της Χούντας. Το περίεργο και ανεξήγητο μέχρι σήμερα αυτοκινητικό δυστύχημα συνέβη στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, στον Αγ. Δημήτριο, εκεί που σήμερα υπάρχει ο σταθμός μετρό στον οποίο δόθηκε το όνομα του αγωνιστή της Δημοκρατίας. Τότε μαζί με τον Παναγούλη χάθηκε και το αρχείο με τα ονόματα. Την ίδια ώρα στο κέντρο της Αθήνας, στην πλατεία Κοτζιά, ένας νεαρός, ο Ισίδωρος Σιδηρόπουλος, κολλάει αφίσες με τις οποίες καλείται ο λαός στις απεργιακές εκδηλώσεις της 1ης Μάη. Ο Ισίδωρος γίνεται αντιληπτός από αστυνομικούς οι οποίοι τον καταδιώκουν. Εκείνος στην προσπάθειά του να ξεφύγει πέφτει στις ρόδες διερχόμενου αυτοκινήτου και χάνει τη ζωή του. Την ημέρα της κηδείας του Αλέκου και του Ισίδωρου ακούστηκε για πρώτη φορά το σύνθημα αυτό και ζει μέχρι σήμερα.
* Όμως η αμφισβήτηση για την καθαρότητα της δράσης των αστυνομικών είναι μια πολύ παλιά ιστορία. Στην Αθήνα από την εποχή του Περικλή (γυναικονόμοι, παιδονόμοι, σιτοφύλακες, επιμελητές κρουνών κ.λπ.) και την ίδια περίοδο στη Σπάρτη όπου δημιουργήθηκε η πρώτη μυστική αστυνομία, η περίφημη «Κρυπτεία».
* Κάποιες αναφορές κάνει ο Αριστοφάνης στις «Νεφέλες» του. Από τότε υπήρχε η κόντρα μεταξύ ελεγκτών και ελεγχομένων και συνεχίστηκε μέσω των αιώνων ανάλογα με το κλίμα της εποχής.
* Στα τέλη του 19ου αιώνα ιστορική είναι η αντιπαράθεση του αρχηγού της Αστυνομίας Δημήτρη Μπαϊρακτάρη με τους μάγκες της εποχής, τους γνωστούς «κουτσαβάκηδες». Ο σκληρός και αµείλικτος αστυνοµικός διορίστηκε από τον Χαρίλαο Τρικούπη µε µοναδική εντολή να εξαφανίσει τον «κουτσαβακισμό». Ο τρόπος του Μπαϊρακτάρη ήταν απλός και αποτελεσµατικός. Σε κάθε επιδροµή που έκανε, στα διάφορα στέκια, όσους συλλάµβανε τους έφερνε στην πλατεία Κλαυθµώνος. Εκεί, τους εξευτέλιζε µπροστά σε όλο τον κόσµο. Εν αρχή τους έβαζε όλους να καταστρέφουν τα όπλα τους, σε ένα αµόνι που υπήρχε στην πλατεία ενώ με ένα µακρύ ψαλίδι έκοβε τις περίεργες κοµµώσεις τους αλλά και τις µύτες των παπουτσιών τους…
* Χαρακτηριστική είναι και η έμμετρη κριτική του Γεωργίου Σουρή προς τη διοίκηση όπου, μεταξύ των άλλων, λέει:
Ποιος είδε Κράτος λιγοστό,
σ’ όλη τη γη μοναδικό…
να ’χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά,
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
τον κλέφτη να γυρεύουνε;
* Βέβαια οι συνθήκες τα τελευταία χρόνια είναι εντελώς διαφορετικές, δεν έχουν καθόλου χιουμοριστικό χαρακτήρα και γι’ αυτό η αντιπαλότητα πολλές φορές ξεπερνάει τα όρια φθάνοντας και μέχρι του σημείου να θρηνούμε ακόμη και θύματα.
Ο φαύλος κύκλος της βίας και των συνεπειών της
Με το ευαίσθητο αυτό πρόβλημα -που είναι παγκόσμιο και όχι μόνο ελληνικό- καταπιάστηκε ο Ισπανός συγγραφέας Félix Estaire ο οποίος έγραψε το έργο «ΜπΑΤσος» το οποίο ο Πολυχώρος Vault και η KP Theatre Group παρουσιάζουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Πολυχρονοπούλου με τον Μπάμπη Χατζηδάκη και την Άρτεμη Ορφανίδου στους ρόλους του πατέρα και της κόρης.
Το έργο του Ισπανού Félix Estaire, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία στην Ισπανία, όπου πρωτοπαρουσιάστηκε, θίγει το θέμα του φαύλου κύκλου της βίας και των οδυνηρών συνεπειών της μέσα από τη σύγκρουση ενός πατέρα, αστυνομικού των ΜΑΤ, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος στη διαδήλωση με την κόρη του.
Κανείς δεν φαντάζεται ούτε και γνωρίζει πώς θα αντιδράσουν οι δύο πρωταγωνιστές. Τι θα ακολουθήσει; Ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτής της στιγμής στις ζωές και των δύο και ποιες θεωρίες της ζωής τους θα ανατραπούν».
Όπως αναγράφεται στο δελτίο Τύπου: «Πρόκειται για ένα σύγχρονο κείμενο, βαθιά πολιτικό που με ιδιαίτερα ευφυή τρόπο και σύγχρονη θεατρική γλώσσα, θίγει ζητήματα και έννοιες όπως η δημοκρατία, η ελευθερία, ο φόβος, η χειραγώγηση μέσω του εκφοβισμού, η ελεύθερη έκφραση αλλά και η σημασία του καθήκοντος ιδωμένη από διαφορετικές ιδεολογικές οπτικές.
Το έργο του Félix Estaire θίγει το ίδιο το σύστημα, που επιθυμεί να φιμώνει κάθε αντίδραση, που εκπαιδεύει ανθρώπους να ασκούν βία σε άλλους ανθρώπους. Η βία προκαλεί βία. Και δεν έχει τέλος αυτό. Κατά τη διάρκειά του, το έργο μας προειδοποιεί για το καλά στημένο παιχνίδι του συστήματος αλλά στο τέλος του μας επισημαίνει πως ο ρόλος του ατόμου, μέσα σε αυτό, είναι καθαρά δική του υπόθεση και αναμφισβήτητα δική του ευθύνη».
Μοναδική ευκαιρία για προβληματισμό
Αξίζει να δείτε την παράσταση αυτή κυρίως ως επιβράβευση του θεάτρου Vault και του Δημήτρη Καρατζιά που έκανε αυτή την τολμηρή επιλογή και πήρε αυτήν τη δύσκολη απόφαση να παρουσιάσει τον ΜπΑΤσο του Εστέρ.
Η θεατρική μετάφραση της Κατερίνας Χριστοδούλου είναι το ισχυρό όπλο στα χέρια της Κατερίνας Πολυχρονοπούλου η οποία μας δίνει με τη διδασκαλία της, τη μοναδική ευκαιρία να προβληματιστούμε και να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με τους αστυνομικούς, τη δράση τους και τις συνέπειες των δραστηριοτήτων τους. Η Πολυχρονοπούλου αναδεικνύει τον διεισδυτικό τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας καταπιάνεται με αυτό το τραχύ θέμα που πάντα προκαλεί ιδεολογικές συγκρούσεις. Ο Εστέρ δεν παίρνει θέση, δεν λέει ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό. Δεν διαγράφει αλλά και ούτε επαινεί τα αστυνομικά όργανα. Η Πολυχρονοπούλου με μαεστρία φωτίζει όλες τις πλευρές αυτού του τόσο ιδιαίτερου θέματος της ζωής μας και αποφεύγει το ρόλο του δασκάλου. Αντιθέτως αφήνει σε μας τη δυνατότητα να πάρουμε την όποια απόφαση και να στηρίξουμε με επιχειρήματα την όποια επιλογή μας.
Ο “ΜπΑΤσος” είχε στο πλευρό του κι άλλους δυνατούς συμπαραστάτες. Στα σκηνικά-κοστούμια η Αγγελίνα Παγώνη έχει δημιουργήσει το ιδανικό πλαίσιο για τη δράση του. Στη μουσική ο Σταύρος Τσουμάνης, στην κινησιολογία η Αναστασία Γεωργαλά και στους φωτισμούς ο Βαγγέλης Μούντριχας τον «στηρίζουν» με κινηματογραφικούς όρους.
Στην ολοκλήρωση αυτού του εγχειρήματος καταλυτική είναι η συμμετοχή των δύο ηθοποιών. Του έμπειρου Μπάμπη Χατζηδάκη και της νεαρής Άρτεμης Ορφανίδου. Και οι δύο ακολουθούν πιστά τις οδηγίες της Πολυχρονοπούλου συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μιας από τις καλύτερες και δυναμικότερες φετινές παραστάσεις.
Ο Χατζηδάκης, με βαρύ βιογραφικό, που ξεκινά από την εποχή του Θεάτρου Τέχνης και του Καρόλου Κουν, ξεπερνά τον εαυτό του και κάνοντας ισορροπία στην κόψη του ξυραφιού μας χαρίζει μια πολύπλευρη ερμηνεία. Κατορθώνει δε να μας κάνει και να αγαπήσουμε αλλά και να μισήσουμε (;) τον “ΜπΑΤσο” του.
Στο πλευρό του, η Άρτεμις Ορφανίδου κάνει την πρώτη δυναμική εμφάνισή της στο θεατρικό σανίδι και δεν μας επιτρέπει να σκεφτούμε ούτε για μια στιγμή πως αυτός είναι ο πρώτος της ρόλος. Με εμπιστοσύνη στον εαυτό της μας παρασύρει στη μαγεία του σύγχρονου πολιτικού θεάτρου και βάζει σοβαρή υποθήκη για ένα λαμπρό μέλλον.
Πληροφορίες για την παράσταση «ΜπΑΤσος»
Συγγραφέας: Félix Estaire
Μετάφραση: Κατερίνα Χριστοδούλου
Σκηνοθεσία: Κατερίνα Πολυχρονοπούλου
Ερμηνεύουν: Μπάμπης Χατζηδάκης
και Άρτεμις Ορφανίδου
Σκηνικά-κοστούμια: Αγγελίνα Παγώνη
Μουσική: Σταύρος Τσουμάνης
Κινησιολογία: Αναστασία Γεωργαλά
Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας
Video Art: gcldp Γιώργος Συμεωνίδης, Άρτεμις Σταθάκου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μάριος Παϊτάρης
Φωτογραφίες: Αγγελίνα Παγώνη
Επικοινωνία παράστασης: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Συμπαραγωγή: KP Theatre Group και VAULT
Πολυχώρος Vault
Μελενίκου 26 Γκάζι, Βοτανικός
(Πλησιέστερος σταθμός μετρό: Κεραμεικός – 8’ περίπου με τα πόδια)
Μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου 2016.
Παραστάσεις: Κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 9 μ.μ. Διάρκεια: 70 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)
Πληροφορίες-κρατήσεις: 213- 035.64.72 και 6949- 53.48.89 (για τηλεφωνικές κρατήσεις 11 π.μ.- 2 μ.μ. και 5 μ.μ.-9 μ.μ.)
Τιμές Εισιτηρίων: Γενική είσοδος: 10 ευρώ, Μειωμένο: 8 ευρώ (Φοιτητές/ Μαθητές / Σπουδαστές/ Κάτοχοι Κάρτας Πολυτέκνων (ΑΣΠΕ)/ ΑμΕΑ, Κάτοχοι Κάρτας Ανεργίας (ΟΑΕΔ): 5 ευρώ.
Βιογραφικά
(*) Η Κατερίνα Πολυχρονοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Πτυχιούχος του τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. και της Δραματικής Σχολής Επιθεώρηση Δραματικής Τέχνης της Ρούλας Πατεράκη. Ως ηθοποιός και σκηνοθέτης συμμετείχε σε πολλές παραστάσεις και φεστιβάλ στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει παίξει στο πλαίσιο «Πάτρα 2006» – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και έχει σκηνοθετήσει στο Φεστιβάλ Αθηνών 2009 το έργο του Σάκη Σερέφα «Σεμινάριο Βλακείας». Διδάσκει στο εργαστήρι Παιδαγωγικής Θεάτρου και Θεατρικού Παιχνιδιού του Λάκη Κουρετζή. Δίδαξε στην Ανώτερη Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου. Ήταν αρχισυντάκτρια του περιοδικού για το θέατρο Φουαγιέ και συνεργάτης της εκπομπής «Το θέατρο στο μικρόφωνο. Από το 2007 μέχρι το 2011 ήταν Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κέρκυρας.
(*) Οι φωτογραφίες ανήκουν στο θέατρο Vault και είναι από την παράσταση. Στα δύο πορτρέτα ο συγγραφέας και η σκηνοθέτις.
