9.2 C
Athens
Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 2024

Ο Άγγελος Κασκανιώτης χάθηκε στο Εσκί Σεχίρ. Μάς τον θυμίζει ο «Ευαγγελισμός» του

***

Του Παναγιώτη Μήλα

– Πρόσεχε Θανασάκη. Θα σου πέσει ο πάγος. Μην αργείς. Τρέχα να μη λιώσει. Δώσε το “ένα τέταρτο” στην κυρα-Ουρανία και μετά έλα να πάρεις “μισή κολώνα” για το καφενείο του Σπύρου.

– Τρέχω κυρ-Άγγελε. Τρέχω και προσέχω. Εξάλλου δεν έχω κάνει καμιά ζημιά τόσο καιρό που δουλεύω μαζί σου…

Παρόμοιοι διάλογοι κάθε μέρα, κάθε ώρα, από τα χαράματα μέχρι αργά το απόγευμα, από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο.

Ο 6χρονος Θανασάκης παραπαίδι στον κυρ-Άγγελο. Ο …κυρ-Άγγελος ήταν ένας όμορφος 18χρονος που έβγαζε το μεροκάματο πουλώντας πάγο στα σπίτια και τα μαγαζιά της περιοχής των Αμπελοκήπων, της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και κοντά στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία». Η περιοχή από τη σημερινή πλατεία Μαβίλη μέχρι και την Πανόρμου και τον Άγιο Δημήτριο «ήταν δική του».

Ο παγοπώλης με τον βοηθό του. Τρέχουν από γειτονιά σε γειτονιά.
Ο παγοπώλης με τον βοηθό του. Τρέχουν από γειτονιά σε γειτονιά. [Φωτογραφία αρχείου].

Είχε ένα μεγάλο ξύλινο καρότσι. Το φόρτωνε με παγοκολόνες, τις σκέπαζε με λινάτσες και άρχιζε τη διανομή. Με το τσιγκέλι τις έπιανε, με το πριόνι τις έκοβε σε τέταρτα και σε μισές και με τη διχαλωτή δαγκάνα μετέφερε και παρέδιδε τον πάγο στις νοικοκυρές και στους μαγαζάτορες που τον περίμεναν.
Πλανόδιος πωλητής ο Άγγελος, άρχιζε να δουλεύει μόλις άρχιζαν οι πρώτες ζέστες. Προμηθευόταν τον πάγο από το Παγοποιείο του Φιξ στη Λεωφόρο Συγγρού. Μακρύς και δύσκολος ο δρόμος της επιστροφής μέχρι τους Αμπελοκήπους. Ευτυχώς λίγο αργότερα ένα μεγάλο παράρτημα του παγοποιείου άνοιξε ακριβώς στο τέρμα της Αλεξάνδρας, σχεδόν απέναντι από το σημερινό θέατρο «Άνεσις» εκεί που υπάρχει ο ναός του Αγίου Νικολάου, το μοναδικό κτίσμα που σώθηκε από την ιστορική έπαυλη Θων.
Βρισκόμαστε στα 1916.

Το Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία». Είχε θεμελιωθεί το 1896, σε κτήμα που έγινε δωρεά από τη Μονή Πετράκη. Με πολλές δωρεές Ελλήνων και ξένων αποπερατώθηκε και εγκαινιάστηκε το 1900.

Ο νεαρός με τον πιτσιρικά σαρώνουν την περιοχή για ώρες ατέλειωτες. Η δουλειά τους ήταν αρκετά κουραστική. Ιδίως όταν δυνάμωναν οι ζέστες και αναγκάζονταν να φορτώνουν και να ξεφορτώνουν δεκάδες παγοκολόνες. Ξυπνούσαν απ’ τα χαράματα και κάνανε χιλιόμετρα κάθε ημέρα τρέχοντας για να μη λιώσει ο πάγος.
Κάθε χρόνο από τον Μάιο και μετά οι δυο τους δρόσιζαν όλες αυτές τις γειτονιές γύρω από τους Αμπελοκήπους. Το όνομα αυτό δόθηκε στην περιοχή επειδή είχε πολλά αμπέλια και κήπους. Για το καλό της κλίμα την επέλεξαν για να χτίσουν εκεί νοσοκομεία και θεραπευτήρια, όπως το Αρεταίειο (1898), το Ιπποκράτειο και το Παίδων (1901).

Η επονομαζόμενη Villa Marguerite, όπως την έλεγαν οι παλιοί Αθηναίοι. Παραμυθένιο κτίσμα στη συμβολή Βασιλίσσης Σοφίας και Μεσογείων, με κόκκινη πελεκητή πέτρα, κωνικό τρούλο και στέγες καλυμμένες από μολυβδόφυλλα. Την είχε σχεδιάσει Άγγλος αρχιτέκτονας κατά παραγγελία ενός Ελληνοαμερικανού επιχειρηματία.

Κάτω από τη σκιά των συνεπειών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η ζωή στην Ελλάδα και στην Αθήνα άρχισε να βρίσκει τους κανονικούς της ρυθμούς παρά τις υπάρχουσες πολιτικές αναταραχές. Βέβαια τα χαμόγελα πάγωσαν όταν εντελώς ξαφνικά, στις 23 Απριλίου 1919, Άγγλοι, Γάλλοι και Αμερικανοί αποφάσισαν στο Παρίσι την αποστολή του Ελληνικού Στρατού στη Σμύρνη. Την απόφαση πήραν: ο πρόεδρος των ΗΠΑ Γούντροου Γουίλσον, ο Γάλλος πρωθυπουργός Ζωρζ Κλεμανσώ και ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Λόϋντ Τζωρτζ ο οποίος ενθάρρυνε την Ελλάδα στην εκστρατεία για την ανάκτηση της Μικράς Ασίας.
Το μεσημέρι της 23ης Απριλίου 1919 ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος συναντήθηκε με τον Λόϋντ Τζωρτζ, ο οποίος τον ρώτησε:

– Έχετε διαθέσιμον στρατόν;
– Έχομεν. Περί τίνος πρόκειται;
– Απεφασίσαμεν σήμερον μετά του προέδρου Ουίλσωνος και του κυρίου Κλεμανσώ ότι δέον να καταλάβετε την Σμύρνην.
– Είμεθα έτοιμοι.

Έτσι άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την εκστρατεία.

Γράφει σχετικά ο Llewellyn Smith στο βιβλίο του «Το Όραμα της Ιωνίας»:
«Η απόφαση να στείλουν τους Έλληνες στη Μικρά Ασία λήφθηκε ξαφνικά, πρόχειρα, και με μεγάλη μυστικότητα από τους Τρεις Μεγάλους, με την ενθάρρυνση του Βενιζέλου αλλά με δική τους πρωτοβουλία, χωρίς να αναλογιστούν τις συνέπειες. Ο Λόϋντ Τζωρτζ, βασιζόμενος στα στοιχεία που του έδωσε ο Βενιζέλος, προκάλεσε την απόφαση και ο πρόεδρος Ουίλσων παρακάμπτοντας τις απόψεις των Αμερικανών εμπειρογνωμόνων έδωσε τη συγκατάθεσή του στο σχέδιο με σκοπό να εξουδετερώσει την Ιταλία. Ο Κλεμανσώ έπαιξε δευτερεύοντα ρόλο».
Έτσι τρεις ημέρες μετά το Πάσχα του 1919, που ήταν στις 20 Απριλίου, οι Έλληνες μαθαίνουν ότι θα στείλουν τα παιδιά τους για να καταλάβουν τη Σμύρνη.

Στο μέτωπο του Αφιόν Καραχισάρ. Έλληνες στρατιώτες σε γυμνάσια. Η φωτογραφία είναι του Πέτρου Πουλίδη και ανήκει στο Αρχείο της ΕΡΤ.

Έπειτα από δέκα ημέρες, στις 2 Μαΐου 1919, ελληνικά στρατεύματα της 1ης Μεραρχίας με διοικητή τον στρατηγό Ζαφειρίου αποβιβάσθηκαν στη Σμύρνη και κατέλαβαν την πόλη και τις γύρω περιοχές, με την κάλυψη του Ελληνικού, Γαλλικού και Βρετανικού Ναυτικού.
Στις 15 Μαΐου 1919 ελληνικά στρατεύματα έφθασαν στη Σμύρνη και κατέλαβαν την πόλη και τις γύρω περιοχές, πάλι με την κάλυψη του Ελληνικού, Γαλλικού και Βρετανικού Ναυτικού.

Ταυτόχρονα οι Έλληνες είχαν καταλάβει και την Ανατολική Θράκη. Έλληνες και Αρμένιοι της Σμύρνης υποδέχτηκαν τους Έλληνες ως σωτήρες.

***

«Θανάση πάρε την εικόνα του Ευαγγελισμού και φύλαξέ την»

Ανάμεσα στους Έλληνες στρατιώτες ήταν και ο 21χρονος πλέον παγοπώλης. Ο Άγγελος…

Στην επιστράτευση που έγινε κλήθηκε από τους πρώτους. Μόλις που πρόλαβε να ζητήσει μια μικρή χάρη από τον βοηθό του, τον Θανάση. Συναντήθηκαν στο πατρικό του, στο ρέμα των Ελληνορώσσων, εκεί που είναι σήμερα η οδός Σεβαστουπόλεως, στο ύψος του Αγίου Δημητρίου Αμπελοκήπων. Κρυφά από τον πατέρα του Μιχάλη, τη μητέρα του Ασημίνα και την αδελφή του Στέλλα, ο Άγγελος έδωσε στον μικρό Θανάση μια εικόνα. Ήταν ζωγραφισμένη πάνω σε σκληρό ξύλο και απεικόνιζε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Πίσω από την εικόνα ο επιστρατευμένος με ένα μολύβι έγραψε το όνομά του και την ημερομηνία: «Άγγελος Κασκανιώτης. 27 Απριλίου 1919». Ζήτησε από τον μικρό να του υποσχεθεί πως θα προστατεύει την εικόνα μέχρι να γυρίσει από τη Μικρά Ασία.

***

Επίσης του ζήτησε, στην περίπτωση που δεν γυρίσει, κάθε χρόνο να πηγαίνει την εικόνα στην εκκλησία από την παραμονή του Ευαγγελισμού για να την προσκυνούν οι πιστοί μόλις θα μπαίνουν στον ιερό ναό.

***

Έτσι χώρισαν οι δρόμοι του Άγγελου και του Θανάση. Ο μικρός πήγαινε συχνά στο σπίτι του μήπως μάθει κάποιο νέο του. Ποτέ δεν έμαθε κάτι. Η μάνα του και η αδελφή του φόρεσαν τα μαύρα. Η εικόνα γιόρταζε κάθε χρόνο έτσι όπως ακριβώς είχε ζητήσει ο Άγγελος. Από τότε – το 1921 – και μέχρι σήμερα χωρίς διακοπή η εικόνα παραμονή και ανήμερα της γιορτής βρίσκεται στην είσοδο κάποιας εκκλησίας. Στην αρχή στον Άγιο Θωμά, στου Γουδή. Αργότερα και μέχρι το 2002 στον Άγιο Παντελεήμονα Ιλισού. Από τότε και μέχρι σήμερα στα Βριλήσσια, με εξαίρεση τις χρονιές 2020, 2021 και 2022.

***

Πριν από λίγα χρόνια με συναδέλφους από την Ένωση Συντακτών [ανάμεσά τους ο Άγγελος Μαρόπουλος και η Ντίνα Εξάρχου] πήγαμε για επίσκεψη στην Καππαδοκία. Στο δρόμο μας περάσαμε και από το Αφιόν Καραχισάρ. Ξέροντας ότι είναι δύσκολο να παρακάμψουμε το πρόγραμμα ζητήσαμε από ένα φίλο Τούρκο ξεναγό, τον Orhan T. να μας βοηθήσει στην αναζήτηση του Άγγελου. Δεν ήταν δύσκολη η αποστολή του. Το κατάφερε μέσα σε δύο ημέρες. Βρήκε το όνομα Aggelos Kaskaniotis καταχωρισμένο ως εισαγωγή τραυματισμένου Έλληνα στρατιώτη σε πρόχειρο στρατιωτικό νοσοκομείο που είχε στηθεί στην περιοχή του Εσκί Σεχίρ στις 8 Σεπτεμβρίου 1921. Στα ίδια κατάστιχα υπήρχε και η ημερομηνία που ο Άγγελος πήρε το εξιτήριο.

Ο φίλος μου Orhan μου είπε:

«Στο αρχείο βρήκα ότι ο Άγγελος Κασκανιώτης πήρε εξιτήριο στις 27 Σεπτεμβρίου 1921». Τότε άρχισε το ταξίδι της επιστροφής…

Η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου είναι ζωγραφισμένη πάνω σε χοντρό ξύλο. Στο πίσω μέρος ο ιδιοκτήτης της έχει γράψει το όνομά του: «Άγγελος Κασκανιώτης. 27 Απριλίου 1919».

Ήταν του Αγίου Καλλιστράτου όταν ο Άγγελος Κασκανιώτης άρχισε, μάλλον μόνος, το μεγάλο ταξίδι της επιστροφής. Πήρε την καλή στράτα αλλά το ταξίδι του δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και άφησε πάντα στα μαύρα τη μητέρα και την αδελφή του. Ο Άγγελος από τους Αμπελοκήπους φτερούγισε από το Εσκί Σεχίρ και ποτέ κανείς δεν έμαθε το τέλος της ιστορίας του…

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -