Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου
Όταν ρώτησαν τον Σωκράτη για τον ορισμό του μορφωμένου ανθρώπου, δεν ανέφερε τίποτε για τη συσσώρευση γνώσεων. «Η μόρφωση, είπε, είναι θέμα συμπεριφοράς»…
Αυτός ακριβώς είναι ο ορισμός του Χρήστου Συριώτη, όπως τον ξέρω εγώ εδώ και πολλά χρόνια. Πρώτα απ’ όλα είναι από τους ανθρώπους που ελέγχουν δυσάρεστες καταστάσεις, αντί να ελέγχονται από αυτές. Αντιμετωπίζουν όλα τα γεγονότα με ευθύτητα, ευαισθησία και λογική. Είναι έντιμος και καλοπροαίρετος. Ελέγχει τον εαυτό του και δεν νικιέται από τις ατυχίες της ζωής ούτε έχει φθαρεί από τις επιτυχίες του. Είναι δίκαιος θεατής και κυρίως άριστος ηθοποιός.
Ο Χρήστος Συριώτης είναι ένας ανώτερος άνθρωπος που έχει απαιτήσεις από τον εαυτό του. Ευρυμαθής και πολυμαθής, ευγενής και γενναιόδωρος. Άνθρωπος με ποιότητα και υπευθυνότητα. Επικεντρώνεται στη βελτίωσή του, αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του και είναι αυστηρός με τον εαυτό του.
Μέσα στο αυξανόμενο αδιέξοδο της εποχής μας, ανάμεσα σε πολέμους, κοινωνικές κρίσεις και διαρκείς καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ο Χρήστος Συριώτης παρουσιάζει στο θέατρο «Αλκμήνη» το «Ελεύθερο Ζευγάρι» του Ντάριο Φο και της Φράνκα Ράμε, ένα από τα πιο εμβληματικά έργα της σύγχρονης δραματουργίας, που ανοίγουν διάλογο γύρω από το πώς επιβιώνουμε, πώς υπάρχουμε και πώς φανταζόμαστε το αύριο.
Στην παράσταση που με δεξιοτεχνία σκηνοθέτησε, βλέπουμε τις ρωγμές εκείνες, που θα ήταν σε θέση να ταρακουνήσουν βεβαιότητες, να αμφισβητήσουν παγιωμένες απόψεις, να προκαλέσουν θυμό, να ανοίξουν λιγάκι το μυαλό του κόσμου.
Μια κωμωδία που δεν χαρίζεται σε κανέναν: Το «Ελεύθερο ζευγάρι» με τον Χρήστο Συριώτη και τη Νατάσσα Χαϊδά, ξεκινά στις 22 Οκτωβρίου.
Σε μια εποχή όπου οι σχέσεις επαναπροσδιορίζονται και οι «ανοιχτές» μορφές συντροφικότητας συζητιούνται παντού, από τα social media μέχρι τις καθημερινές μας συζητήσεις, το «Ελεύθερο Ζευγάρι» επιστρέφει πιο ζωντανό, πιο καυστικό και πιο αληθινό από ποτέ.
Με χιούμορ που πονάει και αλήθειες που δεν κρύβονται, το έργο ξεσκεπάζει όσα συχνά φωλιάζουν μέσα στις σχέσεις: τον άντρα που μιλά για «προοδευτικότητα» και τολμά να κάνει ό,τι θέλει, χωρίς συνέπειες και τη γυναίκα που, μέσα από κρίσεις, φόβους και ξεκαρδιστικές ανατροπές, βρίσκει τη δική της φωνή, τη δύναμη και την αλήθεια της.
Μια τολμηρή, απολαυστική και βαθιά ανθρώπινη σάτιρα πάνω στην εξουσία, στη ζήλια που μεταμφιέζεται σε αγάπη και στην ανάγκη να μας βλέπουν, να μας σέβονται, να μας ακούν. Μια παράσταση που μιλάει για τις τοξικές συμπεριφορές που βαφτίζονται «φυσιολογικές» και για την ευθύνη που κρύβεται πίσω από την ελευθερία.
Το «Ελεύθερο Ζευγάρι» σε κάνει να γελάς, να θυμώνεις, να αναγνωρίζεις στιγμές από τη δική σου ζωή και να βλέπεις τις σχέσεις αλλιώς. Ένα έργο που δεν ανήκει στο χθες. Ανήκει στο τώρα. Και γι’ αυτό οφείλεις να το δεις.
Χρήστο, μιλάμε πρώτη φορά για το Catisart και γι’ αυτό θα ήθελα να μάθω από σένα πολλά. Ας αρχίσουμε με τις αγαπημένες σου αναμνήσεις από την παιδική ηλικία.
*Μεγάλωσα μέσα σε σκηνές, παρασκήνια και νύχτες που μύριζαν πορτοκαλιές και παλιά μυστικά. Τα παιδικά μου χρόνια δεν τα θυμάμαι με ημερομηνίες αλλά με εικόνες: βαριές κουρτίνες, ψιθύρους που έμοιαζαν με νανουρίσματα, τη μυρωδιά της κόλλας στα θεατρικά μουστάκια του πατέρα μου, και τις νύχτες στην Επίδαυρο όπου τα αστέρια φώτιζαν το κοίλο σαν να ήταν μέρος της παράστασης. Αυτές οι εικόνες έγιναν η πρώτη μου παιδεία. Ο Μινωτής, ο Τσαρούχης, η Χορς, η Συνοδινού, η Μελίνα, και πόσοι ακόμη σπουδαίοι που είχα την τύχη να τους συναναστραφώ και να τους δω στο έργο τους.
Πότε αντιλήφθηκες ότι το μέλλον σου είναι στο θέατρο;
*Πολύ πριν το ομολογήσω. Το θέατρο μπήκε μέσα μου αθόρυβα, σαν να ήξερε ότι κάποτε θα το ακολουθήσω. Δεν φώναξα το θέλω μου, ποτέ ως παιδί. Το σεβόμουν υπερβολικά για να το διεκδικήσω με θράσος. Απλώς, μια μέρα κατάλαβα ότι δεν υπήρχε άλλος δρόμος.
Ποιοι δάσκαλοι στήριξαν τα όνειρά σου.
*Οι δάσκαλοί μου ήταν άνθρωποι που δεν δίδασκαν μόνο τεχνική, αλλά ήθος. Από τον πατέρα μου που μου έμαθε τη σιωπή ως στάση ζωής, μέχρι τους δασκάλους της σχολής που μου έδειξαν πως η τέχνη θέλει πειθαρχία, ευθύνη και αλήθεια.
Στο θέατρο, ποιες συνεργασίες σε καθόρισαν;
*Η Άννα Συνοδινού, ο Γιώργος Κιμούλης, ο Κωστής Καπελώνης, η Αντιγόνη Γλυκοφρύδη, ο Σπύρος Κωνσταντόπουλος. Άνθρωποι που κουβαλούσαν μέτρο, γενναιοδωρία και πάθος. Κοντά τους έμαθα τι σημαίνει να στέκεσαι στη σκηνή με αξιοπρέπεια.
Στη διαδρομή σου μέχρι σήμερα, τι τίτλο θα έβαζες;
*«Αναζητώντας την αλήθεια πίσω από τις λέξεις».
Ποια μέρα θα μείνει ανεξίτηλη στο ημερολόγιό σου;
*Η μέρα που ο αείμνηστος Πάτροκλος Σταύρου μου είπε ότι η «Ασκητική» που διασκεύασα και ανέβασα για πρώτη φορά παγκοσμίως, ήταν το σπουδαιότερο θεατρικό ανέβασμα έργου του Καζαντζάκη που είχε δει. Αυτή η στιγμή δεν θα φύγει ποτέ από μέσα μου.
Από τους συμμαθητές σου στη Δραματική Σχολή έχουν συνεχίσει κι άλλοι;
*Ναι, αρκετοί. Όσοι άντεξαν την αλήθεια του επαγγέλματος.
Προσωπικά, Χρήστο, για ποιο θέμα και για ποιο λόγο είσαι υπερήφανος;
*Για το ότι δεν πρόδωσα ποτέ την αλήθεια μου. Ούτε στη σκηνή ούτε στη ζωή. Και για τα τρία θεατρικά έργα που έχω γράψει. Το «Τι κοιτάτε ρε;», το «Η επιστροφή – Συνεντεύξεις με τα φαντάσματα του Άμλετ και της Κλυταιμνήστρας» και το τελευταίο μου με τίτλο «Θαμμένη μνήμη».
Τι είναι αυτό που σου δίνει χαρά στη δουλειά σου και σε κάνει να την αγαπάς;
*Η στιγμή που ο θεατής ανασαίνει μαζί σου. Όταν νιώθεις ότι η ιστορία που αφηγείσαι τον αφορά.
Αρκεί το ταλέντο ή χρειάζεται και κάτι άλλο για να κάνει κανείς σήμερα σταδιοδρομία;
*Όχι. Το ταλέντο είναι απλώς η πόρτα. Η διαδρομή θέλει δουλειά, πειθαρχία, αντοχή και ψυχικό κόστος.
Εάν δεν είχες ακολουθήσει το δρόμο του θεάτρου τι άλλο θα επέλεγες;
*Θα είχα μείνει στον χώρο της επικοινωνίας, της διδασκαλίας και του ραδιοφώνου. Ήταν πάντα μια δεύτερη σκηνή για μένα.
Προς τα πού βαδίζει σήμερα το θέατρό μας;
*Δύσκολο να απαντήσει κανείς σε αυτή την ερώτηση… Προς μια εποχή όπου η αλήθεια γίνεται όλο και πιο πολύτιμη. Το θέατρο θα σωθεί από όσους επιμένουν να μιλούν χωρίς φόβο, αλλά με γνώση, απαλλαγμένοι από την έπαρση και την αλαζονεία.
Φέτος μαζί με την Νατάσσα Χαϊδά, παίζεις στο «Ελεύθερο Ζευγάρι» του Ντάριο Φο και της Φράνκα Ράμε, που γράφτηκε το 1980. Τι προσφέρει αυτό το κείμενο στον θεατή του 2026;
*Έναν καθρέφτη. Είναι μια κωμωδία που γελάς και ταυτόχρονα νιώθεις το έδαφος να τρίζει. Μιλάει για σχέσεις που προσπαθούν να σταθούν όρθιες μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια.
Ποια είναι η σκηνοθετική σου προσέγγιση στο έργο;
*Το έργο το αντιμετωπίζω σαν μια κωμωδία που κρύβει μια κραυγή. Δεν με ενδιαφέρει η επιφάνεια του γέλιου, αλλά το τι κρύβεται από κάτω: η εξουσία, η ζήλια, η πολιτική ορθότητα που γίνεται άλλοθι, η ανάγκη για χώρο και φωνή. Θέλω ο θεατής να γελάσει, αλλά να φύγει και με ένα ερώτημα.
Τι έχεις να μας πεις για τον ρόλο σου; Ποιο μήνυμα δίνει στον σύγχρονο άνθρωπο;
*Ο άντρας του έργου είναι η προσωποποίηση της «δήθεν προοδευτικότητας». Ένας άνθρωπος που χρησιμοποιεί την ελευθερία ως άλλοθι. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ελευθερία χωρίς ευθύνη γίνεται βία.
Ο θεατής αυτού του έργου τι θα αποκομίσει;
*Γέλιο, θυμό, αναστοχασμό. Και ίσως μια μικρή αλλαγή στον τρόπο που βλέπει τις σχέσεις.
Ποια είναι η γνώμη σου για τις ανθρώπινες σχέσεις;
*Είναι εύθραυστες. Θέλουν χώρο, ακρόαση και αλήθεια. Και κυρίως, θέλουν δύο ανθρώπους που δεν φοβούνται να φανούν ατελείς. Δυστυχώς, σήμερα, στην εποχή της εικόνας και του φαίνεστε, με τη διαπροσωπική επικοινωνία χαμένη πίσω από οθόνες διαμεσολάβησης αυτό είναι δύσκολο.
Στη ζωή σου τι ρόλο παίζουν ο φόβος, ο θυμός, η απελπισία και η αγάπη;
*Όλα παίζουν ρόλο στη ζωή μας. Ο φόβος σε σταματά, ο θυμός σε ξεβολεύει, η απελπισία σε δοκιμάζει, αλλά η αγάπη είναι αυτή που σε ξαναβάζει στον δρόμο.
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου ποιητές;
*Ο Σεφέρης, Ελύτης, ο Λειβαδίτης, η Δημουλά, ο Λαπαθιώτης. Και ειδικότερα όσοι γράφουν με αίμα αντί για μελάνι.
Τι σε κάνει να γελάς;
*Το απρόβλεπτο. Η αλήθεια που… «ξεφεύγει» χωρίς να το περιμένεις.
Μετά το γέλιο ας πάμε στον πόνο. Τι μπορεί να σε κάνει να πονέσεις;
*Η αδικία. Και η απώλεια ανθρώπων που κουβαλούν φως.
Στην Ελλάδα τι σε πληγώνει σήμερα περισσότερο;
*Η βία και η έπαρση του τίποτα.
Η μεγαλύτερή σου ανησυχία ποια είναι;
*Μήπως κάποτε συνηθίσουμε όσα δεν πρέπει να συνηθίζονται.
Μίλησέ μου για τον εαυτό σου με τρεις λέξεις.
*Δεν – Βάζω – Μυαλό.
Ποια είναι η αγαπημένη σου ενασχόληση όταν έχεις ελεύθερο χρόνο;
*Το γράψιμο και οι βόλτες χωρίς προορισμό.
Για το περιβάλλον, τι έχεις να μας πεις; Πώς συμπεριφέρεται ο Έλληνας στο περιβάλλον;
*Ο Έλληνας αγαπά τη φύση αλλά δεν την προστατεύει όσο πρέπει. Χρειάζεται παιδεία, όχι μόνο ευαισθησία.
Με τα ζώα συντροφιάς έχεις κάποια σχέση; Ποια είναι η γνώμη σου;
*Τα ζώα είναι δάσκαλοι αγάπης. Μας μαθαίνουν να δίνουμε χωρίς να περιμένουμε.
Χρήστο σε ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη μεστή επικοινωνία.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
***
Ο Χρήστος Συριώτης παρουσιάζει το «Ελεύθερο ζευγάρι» του Ντάριο Φο στο θέατρο «Αλκμήνη»
