H αλλοτρίωση δεν είναι παρά το αποτέλεσμα της διάχυτης αυταρχικότητας στις σύγχρονες κοινωνίες. Η αξία του ανθρώπου εντοπίζεται στην εμπορικότητά του, όχι στις ιδιότητες της αγάπης και της ευαισθησίας, ούτε στις καλλιτεχνικές του ανησυχίες και τις κλίσεις του. Το μόνο καταφύγιο στο οποίο μπορεί να έχει ένα αίσθημα ταυτότητας, είναι η συμμόρφωση, ο συμβατισμός. Ο μόνος τρόπος για να γίνει κανείς αποδεκτός είναι να μην είναι διαφορετικός από τους άλλους. Ο αλλοτριωμένος αισθάνεται ανίσχυρος, μοναχικός και νιώθει άγχος. Έχει πολύ λίγο την αίσθηση της ενότητας ή της ταυτότητας. Το να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του στις αντιλήψεις και τις συνήθειες της κοινωνίας στην οποία ανήκει, ακόμη κι αν δεν τον εκφράζουν, φαίνεται ότι αποτελεί το μόνο δρόμο για να αποφύγει το αφόρητο άγχος. Υπάρχει άλλος δρόμος; Υπάρχει στην τέχνη! Στον μονόλογο «Φλάι» της Στέλλας Ζαφειροπούλου, σε σκηνοθεσία Πέπης Μοσχοβάκου, που «πετάει» στο θέατρο «Αλκμήνη», ένας άνθρωπος «επιλέγει» να γίνει κάτι άλλο σε έναν κόσμο που επιμένει να μένει ίδιος. Μετατρέπεται λοιπόν σε ένα είδος που ορίζεται επιστημονικά ως Musca domestica Linnaeus, δηλαδή έντομο της τάξης των δίπτερων και της συνομοταξίας των αρθρόποδων.
Μια γυναίκα αφηγείται καταστάσεις της ζωής της σε ένα ψυχογράφημα μιας κοινωνίας που αρνείται να αλλάξει. Αναφέρεται στις κοινωνικές νόρμες που παίζουν αθόρυβα τον διαβρωτικό τους ρόλο. Αλλά και στο «ζώο» που, όπως λέει κι ο Χατζιδάκις, περιέχουμε. «Το μόνο καθήκον που έχεις σαν άνθρωπος, λέει ο Osho, είναι να είσαι ευτυχισμένος». Αν δεν είσαι ευτυχισμένος, τότε σε οτιδήποτε κάνεις κάτι δεν πηγαίνει καλά και χρειάζεται κάποια δραστική αλλαγή. Άσε την ευτυχία να αποφασίσει. Και η ευτυχία είναι το μόνο κριτήριο. Η επιθυμία δείχνει το δρόμο στο κείμενο της Στέλλας Ζαφειροπούλου. Επιθυμία και δικαίωμα συγχρόνως… και πως η οποιαδήποτε διαφορά δεν θα πρέπει να είναι αυτό που μας χαρακτηρίζει. Ένας ιλαροτραγικός μονόλογος που μιλά για εκείνους που έπαψαν να αντέχουν το βάρος της πραγματικότητας στους ώμους τους. “Η κόλαση είναι οι άλλοι”, σύμφωνα με τον Σαρτρ. Που μιλά για τη διαφορετικότητα, η οποία φιλοτεχνεί έναν πολύχρωμο κι εντυπωσιακό πίνακα. Αλλά και για τον κρυμμένο φόβο που ελλοχεύει πίσω από κάθε πεποίθηση διαφορετικότητας. Την ανασφάλεια και τις ενοχές. Το διαφορετικό πες το πολύπλευρο. Δες την ομορφιά του, δείξε το σεβασμό σου.
Κάτι που έχει σημασία σε αυτό τον εξαιρετικό μονόλογο και στην παράσταση που ευφυώς σκηνοθέτησε η Πέπη Μοσχοβάκου είναι η εστίαση στη δύναμη των κοινωνικών συμβάσεων και στην τάση μας να κρίνουμε με βάση τους κοινωνικά αποδεκτούς κανόνες και τις συμβάσεις που μας διέπουν.
Στην παράσταση εικονογραφούνται οι ιδεοληψίες και οι ψυχαναγκασμοί, η ζαλάδα της σκέψης, αλλά και η έλλειψη αποδοχής και κατανόησης. Μπαίνουν στο μικροσκόπιο τα κοινά γνωρίσματα όλων μας και οι διαχωριστικές γραμμές της αλλοτρίωσης, της περιθωριοποίησης, της απομόνωσης. Μέσα σε μια παραίσθηση πραγματικότητας και φαντασίας, ένα έργο για την ασάφεια και τον διαρκή αποπροσανατολισμό που ο καθένας από εμάς μπορεί να βιώσει. Για να λειτουργήσει πραγματικά η ηρωίδα, σε μια ανακατεύθυνσή της, κάνει πρωτίστως μια “στροφή προς τα μέσα”. Και μετά ακολουθεί η ματιά και το άνοιγμα προς τα έξω. Προς το πέταγμα!
Πιθανόν η παράσταση να μην είχε την ίδια χορευτική αύρα αν δεν υπήρχε το κινησιολογικό άγγιγμα της πεπειραμένης Νερίνας Ζάρπα που της έδωσε μια ποιητική αίσθηση, ενίοτε δε και προκλητική. Η επιμέλεια της κίνησης συνέδεσε το συναίσθημα με το χιούμορ και έδωσε την τρυφερότητα με ασυνήθιστο τρόπο.
Εξαιρετικά τα κοστούμια της Κικής Μήλιου. Σχεδόν μας μιλούσαν. Τόσο απόλυτα ενταγμένα στην παράσταση ήταν! Τα σκηνικά δεν θα τα θεωρήσω ωστόσο το ίδιο επιτυχημένα. Κάποια αντικείμενα ήταν λειτουργικά, τα υπόλοιπα χρειάζονταν αφαίρεση.
Έξοχη η μουσική του Γιάννη Οικονόμου και θαυμάσιος ο σχεδιασμός του φωτισμού από τον πολύπειρη και καταξιωμένη Κατερίνα Μαραγκουδάκη.
Ο μονόλογος παίχτηκε με ζωντάνια, δυναμισμό και φαντασία. Η ερμηνεία της Λίλης Τσεσματζόγλου εγγράφεται στο σκληρό δίσκο του μυαλού σου. Τόσο επιμελώς στρωματοειδής, τόσο ηφαιστειακή, τόσο επινοητική και πρωτότυπη. Της αξίζουν εύσημα, ειδικά για την τελική μεταμόρφωση που αφήνει άναυδο το θεατή.
Πρόκειται για μια σπουδαία δουλειά συνόλου, μια πικρή σάτιρα για την ανθρώπινη απόγνωση. Είναι όμορφο το συναίσθημα του να βλέπεις καλλιτέχνες που αγαπάνε αυτό που κάνουν, που αγαπάνε το θέατρο και μπορούν να δημιουργούν κάτι τόσο καλλιτεχνικά δομημένο μέσα σε αυτή την Τέχνη, να πετυχαίνουν τους στόχους τους.
Η σκηνοθεσία ήταν εκπληκτική, έγινε με σαρκασμό που ισορροπεί την τραγικότητα και δόθηκε έμφαση στη συγκίνηση και τη γλυκύτητα. Είχε το στοιχείο του απροσδόκητου και απίστευτα γρήγορο παλμό. Η πρωτότυπη, σουρεαλιστική και αντισυμβατικά ρομαντική σκηνοθετική δουλειά της Πέπης Μοσχοβάκου, το «Φλάι», θίγει τον επιβαλλόμενο κομφορμισμό στις σύγχρονες σχέσεις. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η οπτική της για το πώς είμαστε σαν άνθρωποι, πώς λειτουργούμε. Λίγο η παράνοια που ζούμε και θα εξακολουθήσουμε να βιώνουμε ως κοινωνίες και ως μονάδες, λίγο οι επιλογές μας, το να μένουμε μόνοι ή το να συνάπτουμε δεσμούς, λίγο οι φόβοι μας και οι περιορισμοί που τίθενται από το περιβάλλον, της έδωσαν έμπνευση που την αξιοποίησε με δημιουργικότητα και πάθος. Η σκηνοθέτις χρησιμοποίησε επίσης στοιχεία μαύρου χιούμορ σαν άσκηση στην αυτοσυγκράτηση και εμπιστεύτηκε απόλυτα το υλικό της.
Επί της ουσίας η παράσταση έχει να κάνει με την παραφροσύνη των ανθρώπων, τα παράλογα πράγματα που κάνουμε, τα παράλογα πράγματα που λαχταράμε. Υπάρχει όμως προσδοκία, ακόμη και στη δυστοπία ή την ουτοπία του «Φλάι». Προσδοκία και όνειρο να δούμε την αλήθεια ως έχει και όχι όπως μας επιβάλλεται. Αν μη τι άλλο, η ύπαρξη μιας τέτοιας θεατρικής παράστασης είναι η έκφραση αυτής της προσδοκίας.
* Το έργο «Φλάι» της Στέλλας Ζαφειροπούλου, σε σκηνοθεσία Πέπης Μοσχοβάκου, «πετάει» στο θέατρο «Αλκμήνη» με τη Λίλη Τσεσματζόγλου, κάθε Τετάρτη στις 9.30 το βράδυ. Προς το παρόν.
* Σημείωση: Το θέατρο “Αλκμήνη“ πρέπει να επανεξετάσει το θέμα της οργάνωσής του, διότι χωλαίνει. Το έχουμε ξαναγράψει.
Ταυτότητα Παράστασης
«Φλάι» της Στέλλας Ζαφειροπούλου
Σκηνοθεσία: Πέπη Μοσχοβάκου
Κάθε Τετάρτη στις 9.30 μ.μ.
Θέατρο Αλκμήνη (Νέα Σκηνή – Black Box)
Αλκμήνης 8-12, Γκάζι (Μετρό Κεραμεικός)
Τηλ. Ταμείου: 210 3428650
[email protected]
Πρώτη Παράσταση: Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2015
Διάρκεια: 70’
Χωρητικότητα θεάτρου: 40 θέσεις
Εισιτήρια: 10 ευρώ (κανονικό) – 7 ευρώ (μειωμένο)
* Χρήσιμα links:
Συντελεστές
Κείμενο: Στέλλα Ζαφειροπούλου
Σκηνοθεσία: Πέπη Μοσχοβάκου
Ερμηνεία: Λίλη Τσεσματζόγλου
Σκηνικά-Κοστούμια: Κική Μήλιου
Μουσική: Γιάννης Οικονόμου
Επιμέλεια κίνησης: Νερίνα Ζάρπα
Σχεδιασμός φωτισμού: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Φωτογραφίες: Νικόλας Γρηγορίου
Επιμέλεια αφίσας: Αποστόλης Ζαφειρόπουλος
Trailer: Παναγιώτης Γάκης
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Μπαρούτα
