Μια διασκεδαστικά δυσλειτουργική οικογένεια σάς προσκαλεί για έναν καυτό “Αύγουστο” στο “Χορν”

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

«Η ζωή κρατάει πολύ/Ανάμεσα στον πόθο και στον σπασμό/Ανάμεσα στη δύναμη και στην ύπαρξη/Ανάμεσα στην ουσία και στην κάθοδο».
Με τους στίχους αυτούς από το ποίημα «Οι κούφιοι άνθρωποι» του Τ.Σ. Έλιοτ ξεκινά ο «Αύγουστος», η παράσταση που ιδιαίτερα θαυμάσαμε στο θέατρο «Δημήτρης Χορν». Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης καθοδηγεί με δεξιοτεχνία στη σκηνή ένα θίασο εκλεκτών ηθοποιών, στο βραβευμένο με Pulitzer και Tony έργο του Tracy Letts. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη, οικογενειακή σάγκα με δεκατρείς χαρακτήρες, που αντανακλούν ισάριθμες πτυχές του σύγχρονου κοινωνικού ιστού. Η ζωή της πρωταγωνιστικής οικογένειας, όπως παρουσιάζεται με την πένα του συγγραφέα, μέσα από το ιδιωτικό αποκαλύπτει το δημόσιο, διεισδύοντας στα ενδότερα της αμερικανικής ψυχής.

Μια αυγουστιάτικη νύχτα ο Μπέβερλι Γουέστον -διάσημος ποιητής και διαβόητος αλκοολικός- εξαφανίζεται. Οι τρεις κόρες του, Μπάρμπαρα, Άιβι και Κάρεν, επιστρέφουν στο πατρικό τους, στο Όσατζ της Οκλαχόμα -μαζί με τις δικές τους δυσλειτουργικές οικογένειες και τα δικά τους μυστικά- για να αναζητήσουν μαζί με κοντινούς συγγενείς τον πατέρα τους, ο οποίος έχει να δώσει σημάδια ζωής για μέρες αλλά και για να φροντίσουν μητέρα τους Βάιολετ.

Η Βάιολετ όμως, δεν είναι από τις γυναίκες που αφήνουν κάποιον άλλο να τους κάνει κουμάντο, καθώς ο εθισμός της στις ουσίες ενισχύει τα βιτριολικά της ξεσπάσματα προς τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Αυτόπτες μάρτυρες της μοναδικής ικανότητας των Γουέστον να αλληλοκατασπαράσσονται, η νεαρή Ινδιάνα οικονόμος Τζόνα και η αδερφή της Βάιολετ, Μάτι Φέι -η οποία κατέχει εξίσου καλά την τέχνη της σκληρότητας- που καταφτάνει στο σπίτι με την οικογένειά της. Το οικογενειακό τραπέζι στρώνεται, οι συγγενείς συγκεντρώνονται και η μάχη αρχίζει: καλά κρυμμένα μυστικά αποκαλύπτονται, ανομολόγητα πάθη αναζωπυρώνονται, παλιές έχθρες βγαίνουν στην επιφάνεια, προσβολές ανταλλάσσονται και απειλές εκτοξεύονται. Ένα τυπικό οικογενειακό τραπέζι στο σπίτι των Γουέστον.
Η ατμόσφαιρα στάζει οργή, σαρκασμό, απελπισία και αδιέξοδα. Το οικογενειακό δράμα καλά κρατεί. Η δριμύτατη κριτική που ασκεί η Βάιολετ Γουέστον, μια δύστροπη και μοχθηρή γυναίκα που πάσχει από καρκίνο και είναι εθισμένη στα χάπια και το αλκοόλ, σε όσους παρευρίσκονται στο τραπέζι κατά τη διάρκεια της οικογενειακής σύναξης πυροδοτεί μια σειρά εντάσεων που τελικά θα φέρουν απρόσμενες αποκαλύψεις. Το βραβευμένο έργο του Tracy Letts, «August: Osage County», είναι μια μαύρη κωμωδία που υπόσχεται να ξεσκεπάσει τις αθέατες πλευρές και τα κρυμμένα μυστικά μιας σύγχρονης διαταραγμένης οικογένειας. Μιας διασκεδαστικά προβληματικής οικογένειας. Ένα εκκεντρικό και σκοτεινό έργο, υπαινικτικό και αλληγορικό, που αγγίζει τη μεγαλοφυΐα του Τσέχωφ.

Στις ραγδαίες εξελίξεις θα προστεθούν και οι άλλοι επισκέπτες του σπιτιού, ο άντρας της αδελφής και ο εσωστρεφής γιο τους, καθώς και οι γαμπροί της οικογένειας συνθέτοντας ένα ανθρώπινο κοκτέιλ σκέτη βόμβα, που δεν θα αργήσει να εκραγεί με βάναυσο και παταγώδη τρόπο.

 

Οι χαρακτήρες

* Μπέβερλι Γουέστον
Ο πατέρας της οικογένειας Weston, ηλικίας 69 ετών, ένας αλκοολικός και ξεχασμένος ποιητής. Η μυστηριώδης εξαφάνισή του ένα βράδυ και τελικά η ανακάλυψη του άψυχου σώματός του είναι οι λόγοι για την επανένωση της οικογένειας. Οι λόγοι που τον οδήγησαν στην αυτοκτονία είναι το σημείο αναφοράς που φέρνει το σκοτεινό παρελθόν της οικογένειας ξανά στο φως. Τον υποδύεται με ατόφιο συναίσθημα και ευαισθησία ο Μάνος Βακούσης.

* Βάιολετ Γουέστον
Η μητέρα της οικογένειας, ηλικίας 65 ετών. Πέρα από τη θεραπεία που παίρνει για τον καρκίνο του στόματος από τον οποίο πάσχει, είναι εθισμένη σε διάφορα συνταγογραφούμενα φάρμακα, κυρίως κατασταλτικά και ναρκωτικά. Με μια σχεδόν παραισθητική μητριαρχική προσέγγιση ο συγγραφέας μας δίνει μια Βάιολετ απότομη, κυκλοθυμική και παμπόνηρη. Γνωρίζει όλα τα μυστικά της οικογένειας και δεν διστάζει να τα αποκαλύψει για δικό της όφελος. Η Θέμις Μπαζάκα της δίνει σάρκα και οστά με μια μαγνητική ερμηνεία – δυναμίτη.

* Μπάρμπαρα Φόρντχαμ
Η μεγαλύτερη κόρη της οικογένειας Weston, 46 ετών. Μητέρα της Τζιν και σύζυγος του Μπιλ, αν και πια είναι χωρισμένοι. Είναι καθηγήτρια κολεγίου στο Κολοράντο. Επιθυμεί να σώσει τον γάμο της που καταρρέει, αλλά έχει την έντονη παρόρμηση να ελέγχει τα πάντα γύρω της. Φαρμακερή σχεδόν όσο και η μητέρα της. Είναι αυτή που επιχειρεί να καθαρίσει το τοπίο και να βάλει σε τάξη τη μητέρα της.Την υποδύεται αδρά, ψύχραιμα και αποφασιστικά η εξαιρετική Μαρία Πρωτόπαππα.

* Άιβι Γουέστον
Η μεσαία κόρη της οικογένειας Weston, 44 ετών. Η μόνη κόρη που μένει στην Οκλαχόμα, εργάζεται ως βιβλιοθηκάριος στο τοπικό κολέγιο και δείχνει να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η ολιγόλογη και φιλειρηνική παρουσία της κρύβει μια παθιασμένη γυναίκα, η οποία σταδιακά μετατρέπεται σε κυνική. Έχει αναπτύξει μια σχέση με τον “ξάδελφό” της, Τσαρλίτο, και σχεδιάζει να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη μαζί του. Ένας σπουδαίος ρόλος για το ταλέντο από πορσελάνη που λέγεται Βίκυ Βολιώτη.

* Κάρεν Γουέστον
Η νεαρότερη κόρη της οικογένειας Γουέστον, 40 ετών. Έρχεται με τον πρόσφατο αρραβωνιαστικό της, τον Steve, τον οποίο θεωρεί ως τον «τέλειο άνδρα». Ζει μαζί του στη Φλόριντα και σκοπεύει να τον παντρευτεί σύντομα. Η Κάρεν αδυνατεί να μιλήσει για κάτι άλλο εκτός από τη δική της ευτυχία ακόμη και στην κηδεία του πατέρα της. Προφανώς επιλέγει να μισήσει τον εαυτό της για τα αποκαλυπτήρια του αρραβωνιαστικού της, παρά να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που δεν έχει ρόδινη όψη. Η ταλαντούχα Κίττυ Παϊταζόγλου, που πήρε φέτος τη σκυτάλη του ρόλου από τη Μαρίνα Ασλάνογλου, μας κάνει δώρο μια πληθωρική ηρωίδα που σε αφήνει με το στόμα ορθάνοιχτο.

* Μπιλ Φόρντχαμ
Σύζυγος της Μπάρμπαρα και πατέρας της Τζιν, 49 ετών. Καθηγητής σε κολέγιο, εγκαταλείπει τη σύζυγό του για μια νεαρή που ονομάζεται Cindy, μία από τις φοιτήτριές του, αλλά στην κηδεία του πεθερού του θέλει να παρευρίσκεται για να είναι κοντά στην οικογένειά του. Μια πολυσύνθετη ερμηνευτική δουλειά από τον ικανότατο Κώστα Ανταλόπουλο.

* Τζιν Φόρντχαμ
Η έξυπνη 14χρονη κόρη του Μπιλ και της Μπάρμπαρα. Καπνίζει μαριχουάνα, είναι χορτοφάγος, αγαπά τις παλιές ταινίες και γίνεται πικρόχολη με το χωρισμό των γονιών της. Πέφτει θύμα κακοποίησης από τον μελλοντικό θείο της Στιβ, αλλά αντιδρά βίαια στην επέμβαση διάσωσης της Τζόνα. Η νεαρή Αλίκη Κακολύρη σε μια έξοχη εμφάνιση, που δίνει πολλές υποσχέσεις για το μέλλον.

* Στιβ Χάιντερμπρεχτ
Ο αρραβωνιαστικός του Κάρεν, ηλικίας 50 ετών. Ένας αμφιβόλου καθαρότητας επιχειρηματίας από τη Φλόριντα ο οποίος απέχει πολύ από τον “τέλειο άνδρα” που θέλει να βλέπει η Κάρεν. Φλερτάρει με την Τζιν, την προμηθεύει με μαριχουάνα, την παρενοχλεί σεξουαλικά και την εκφοβίζει. Τον υποδύεται με ρεαλισμό και σαφήνεια ο καλός μας ηθοποιός Νίκος Αλεξίου.

* Μάτι Φέι Άικεν
Αδερφή της Violet, σύζυγος του Τσάρλι και η μητέρα του Τσαρλίτο, ηλικίας 57 ετών. Όπως και η αδελφή της, είναι τοξική και δολερή. Σέξι και σαρωτική, μειώνει, ειρωνεύεται, κοροϊδεύει συνεχώς τον γιο της και προσβάλλει τον σύζυγό της. Τελικά αποκαλύπτει ότι ο Μπέβερλι, και όχι ο Τσάρλι, είναι ο πραγματικός πατέρας του Τσαρλίτο. Μια μελετημένη στη λεπτομέρεια και πολύ πειστική ερμηνεία από τη Μαρία Κατσιαδάκη.

* Τσάρλι Άικεν
Σύζυγος της Μάτι Φέι και υποτιθέμενος πατέρας του Τσαρλίτο, ηλικίας 60 ετών. Ο Τσάρλι, ένας ευγενικός άνθρωπος, ήταν φίλος της Μπέβερλι για όλη τη ζωή του. Αγωνίζεται για να αναγκάσει τη σύζυγό του να σέβεται τον Τσαρλίτο και να μην τον υποτιμά. Τον υποδύεται με θαυμάσιο χιούμορ, ευγένεια και ανθρωπιά ένας έξοχος Αλέξανδρος Μυλωνάς.

* Τσαρλίτο Άικεν
Γιος της Μάτι Φέι και του Μπέβερλι, 37 ετών. Όπως όλοι οι άλλοι, και ο ίδιος πιστεύει ότι ο Τσάρλι είναι ο πατέρας του. Ανειδίκευτος, αφελής και αδέξιος, είναι ο πιο τραγικός ήρωας του έργου. Κρατάει κρυφή τη σχέση του με την Άιβι, η οποία -όπως αποκαλύπτεται στη συνέχεια- είναι στην πραγματικότητα ετεροθαλής αδελφή του. Με συγκρατημένα κωμικούς αλλά και μελαγχολικούς τόνους ο Θύμιος Κούκιος καταφέρνει να μεταφέρει με εξαιρετική πιστότητα στη σκηνή τον ιδιαίτερο αυτό ήρωα.

* Τζόνα Μονεβάτα
Μια Ινδιάνα Cheyenne, ηλικίας 26 ετών, την οποία ο Μπέβερλι προσλαμβάνει ως οικονόμο λίγο πριν εξαφανιστεί. Η Βάιολετ είναι προκατειλημμένη εναντίον της, αλλά κερδίζει όλα τα άλλα μέλη της οικογένειας με τις μαγειρικές της ικανότητες, τη σκληρή δουλειά, την αφοσίωση και την καλοσύνη της. Η Τζόνα είναι ο σιωπηλός μάρτυρας του χάους της οικογένειας. Διαρκώς επί σκηνής, παρακολουθεί τη βιαιότητα των αποκαλύψεων και όλα όσα εκτυλίσσονται στο σπίτι. Eκπροσωπεί τη συμπόνια και τη σοφία της κουλτούρας της. Η Aurora Marion παίζει το ρόλο με κυριαρχία και απλότητα. Ένα λαμπρό ταλέντο, ένα άστρο που ανατέλλει! Ως πνεύμα του καλού κινήθηκε στη σκηνή με πλήρη κατανόηση της θέσης της, με ευχέρεια και χάρη.

* Σερίφης
Ένας συμμαθητής και πρώην φίλος της Μπάρμπαρα, που φέρνει την είδηση της αυτοκτονίας του Μπέβερλι στην οικογένεια. Ένα θετικό πέρασμα από τον Αλέξανδρο Λουίζο.

Οι συμβολισμοί

Αν και βασίζεται σε γεγονότα από τη ζωή της οικογένειας του Tracy Letts, το έργο παράλληλα είναι εμπνευσμένο από τα δράματα του Eugene O’Neill, του Tennessee Williams και του Edward Albee. Δανείζεται δε στοιχεία από την αμερικάνικη σαπουνόπερα. Γεγονός που δεν το μειώνει καθόλου.
Ο Μπέβερλι στο έργο αυτοκτονεί ακριβώς όπως αυτοκτόνησε και ο παππούς του συγγραφέα: πήδηξε από τη βάρκα του. Μια εικόνα που τον στοιχειώνει. Όταν ο Letts έδωσε στη μητέρα του να διαβάσει το έργο, αυτή του δήλωσε πως ήταν «πολύ ευγενικός με τη γιαγιά» του, η οποία επίσης έκανε χρήση ουσιών.
Η έφηβη Τζιν εκπροσωπεί τη συνέχεια της τάσης που μαστίζει την οικογένεια. Παίρνει κι αυτή ναρκωτικά.
Οι αδελφές του Γουέστον δεν προσπαθούν μόνο να ξεφύγουν από την Οκλαχόμα, προσπαθούν επίσης να ξεφύγουν από το σπίτι των γονιών τους. Ο συγγραφέας έχει μια εξαιρετικά αναπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη. Αυτό που κάνει το έργο του μεγάλο είναι το γεγονός ότι κατανοεί τη δύναμη αυτού που δεν λέγεται.
Μας παρουσιάζει ένα έργο μοχθηρό, αστείο, κυνικό, ψυχρό, τρυφερό, σκληρό και εύθραυστο ταυτόχρονα. Οι γυναίκες αλληλοσπαράσσονται σαν αιμοβόρες τίγρεις και οι άνδρες παρακολουθούν και δέχονται τα ωστικά κύματα μιας βιαιότητας που ξεσπά άγρια και πλήττει ανεπανόρθωτα την οικογένεια.
Διόλου τυχαία το έργο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, του πιο καυτού μήνα του χρόνου. Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι το έργο ξεκινά και τελειώνει με μια γηγενή Αμερικάνα.
Οι περισσότεροι από τους χαρακτήρες φοβούνται την ιδέα να ζουν μόνοι, αλλά βίαια αντιστέκονται στην οικειότητα, και οι περισσότεροι φαίνονται καταδικασμένοι σε μια θλιβερή, μοναχική ύπαρξη. Το μάθημα είναι σκληρό αλλά απλό: να είστε ανεκτικοί με τους άλλους και να κρατάτε το δηλητήριό σας κλεισμένο στο κεντρί του.

Το τραύμα

Το τραύμα της δυσλειτουργικής οικογένειας λειτουργεί διαγενεολογικά σαν στις αρχαίες τραγωδίες. Χρειάζεται ένα μέλος κάποια στιγμή στην αλυσίδα της γενιάς, που να έχει το θάρρος να κατανοήσει τα κακώς κείμενα των προγόνων του, να τα επεξεργαστεί, να συμφιλιωθεί με το παρελθόν και να επαναφέρει την ομαλότητα στη δική του οικογένεια και στις μελλοντικές γενιές.

Η υποβόσκουσα οργή, ο εθισμός και η απιστία που απεικονίζει ο συγγραφέας σαφώς αντιπροσωπεύουν ένα σκοτεινό όραμα της προβληματικής δυτικής οικογένειας του σήμερα. Αυτό που όταν το ανακαλύψει θα την ταρακουνήσει συθέμελα, εξαναγκάζοντας την να δει κάτω από την επιφάνεια και να αντιμετωπίσει τον κυκεώνα που σχηματίζεται γύρω της.

Θα ήταν άδικο ωστόσο να πιστέψουμε ότι τα μέλη της οικογένειας Γουέστον δεν αγαπιούνται. Διατηρούν ένα δικό τους τρόπο να δείχνουν αγάπη, ανάμεικτο με απαξίωση και καταπίεση. Η φράση του Μαρκ Τουέιν “η οικειότητα γεννάει περιφρόνηση” χαρακτηρίζει επακριβώς τον “Αύγουστο”.

Οι συντελεστές

Πανέμορφο το σκηνικό της Αθανασίας Σμαραγδή, ένα έξυπνα φτιαγμένο τριώροφο ξύλινο σπίτι, το οποίο πραγματικά μοιάζει με ένα γιγάντιο κουκλόσπιτο.
Τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη λιτά, κομψά και εξόχως λειτουργικά.
Η μουσική σύνθεση, γραμμένη από τον Μίνωα Μάτσα, βασισμένη σε στοιχεία των αμερικάνικων blues, ένα ιδιαίτερο είδος δημοφιλούς μουσικής που πατάει στην παράδοση και την προσωπική έκφραση. Υπέροχη η μπαλάντα που τραγουδά στην ξαδέλφη του ο ερωτευμένος Τσαρλίτο. Γεμάτη αθωότητα, γλυκύτητα και ρομαντισμό.
Παρεμβατικοί και αποτελεσματικοί στη δημιουργία της κατάλληλης ατμόσφαιρας οι φωτισμοί του Αλέκου Γιάνναρου.
Μεταφρασμένος από τον Μανώλη Δούνια με γοργό ρυθμό, ο «Αύγουστος» διατηρεί την εσωτερική ροή του, εναλλάσσοντας συνεχώς το παρόν με το παρελθόν, τη ζωντάνια και την αμεσότητα με την κωμικότητα και τη συγκίνηση.
Η παράσταση έχει άψογη δομή, εσωτερική ροή, σωστή ανάπτυξη της ιστορίας, ενέργεια και θίγει σύγχρονα θέματα με ευστροφία και ευαισθησία.

Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, χωρίς να φοβάται την κωμικότητα, υπογράφει ένα εντυπωσιακό, διασκεδαστικό και θεσπέσια σκηνοθετημένο έργο, με σκηνές άψογου θεατρικού στυλ, που διεγείρουν και προκαλούν συναισθηματική φόρτιση. Χτίζει εξαιρετικά την αγωνία για την έκβαση της βραδιάς, που είναι τόσο απαραίτητη για την απόλαυση της αφήγησης. Καλοφτιαγμένο και καλοπαιγμένο το έργο, σε απορροφά και σε καθηλώνει μέχρι το τελευταίο του λεπτό.

Ταυτότητα παράστασης

Συγγραφέας
Tracy Letts
Σκηνοθέτης
Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης

* Ηθοποιοί
Θέμις Μπαζάκα, Μαρία Πρωτόπαππα, Βίκυ Βολιώτη, Κίττυ Παϊταζόγλου, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Μάνος Βακούσης, Μαρία Κατσιαδάκη, Νίκος Αλεξίου, Θύμιος Κούκιος, Κώστας Ανταλόπουλος, Aurora Marion, Αλίκη Κακολύρη, Αλέξανδρος Λουίζος

* Συντελεστές
Μετάφραση: Μανώλης Δούνιας
Σκηνικά: Αθανασία Σμαραγδή
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Μουσική σύνθεση: Μίνως Μάτσας
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Έλενα Σκουλά, Μανώλης Δούνιας
Βοηθός Σκηνογράφου: Γιώργος Θεοδοσίου
Βοηθός Ενδυματολόγου: Ιφιγένεια Νταουντάκη

Πληροφορίες

Τετάρτη: 19:00, Πέμπτη & Παρασκευή: 21:00, Σάββατο: 17:30 & 20:30, Κυριακή: 20:00
Διάρκεια
150′ με Διάλειμμα

Θέατρο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΡΝ
Αμερικής 10, Αθήνα
Τηλ.: 210-3612500

Εισιτήρια
Εισιτήρια: από 15 ευρώ