34 C
Athens
Δευτέρα 15 Ιουλίου 2024

«Τρωάς» του Δ. Δημητριάδη ο Δαυίδ Μαλτέζε σε σκηνοθεσία Σάββα Στρούμπου

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Το έργο του «Τρωάς» εμπιστεύτηκε ο συγγραφέας Δημήτρης Δημητριάδης στον ηθοποιό Δαυίδ Μαλτέζε και την ομάδα «Σημείο Μηδέν». Πρόκειται για ένα καινούργιο και άπαιχτο ακόμα στην Ελλάδα θεατρικό έργο του Δημητριάδη, ένα μονόλογο, ο οποίος, με σημείο εκκίνησης τον πόλεμο της Τροίας, καταπιάνεται με το θέμα του πολέμου. Τη σκηνοθεσία έχει αναλάβει ο Σάββας Στρούμπος, σκηνοθέτης της ομάδας και συνεργάτης του Θόδωρου Τερζόπουλου. Η παράσταση θα παίζεται από τις 27 Φεβρουαρίου 2017 στο Black Box του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης κάθε Δευτέρα και Τρίτη μέχρι το Πάσχα.

Η “Τρωάς” είναι ένα τρίδυμο, τρεις μονόλογοι σε τρία μέρη. Στο πρώτο, το καθένα από τα τρία πρόσωπα, Πρίαμος, Έκτωρ, Αστυάναξ, μιλά για το πώς βίωσε τον πόλεμο. Στο δεύτερο, το κάθε πρόσωπο μιλά ως ένας από τους άλλους τρεις. Στο τρίτο, μιλά η Τρωάς με τα λόγια και των τριών: μία φωνή που εμπεριέχει και τις τρεις γενιές και που τις υπερβαίνει οδηγώντας σε μία ολική και τελική σύνοψη.
Στη σκηνή, εκτός από τον Δαυίδ Μαλτέζε, που θα ερμηνεύει τον μονόλογο, θα παίζει μουσική ζωντανά η ηθοποιός και πιανίστρια Έλλη Ιγγλίζ (επίσης μέλος της ομάδας «Σημείο Μηδέν»). Ως μουσικό όργανο θα χρησιμοποιείται ένα διαλυμένο και συναρμολογημένο ξανά πιάνο.
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, «όλοι οι μονόλογοι ερμηνεύονται από τον ίδιο ηθοποιό. Για το κάθε ένα από τα τρία πρόσωπα θα πρέπει να υπάρχει κάποια ενδυματολογική, ή άλλη, ένδειξη η οποία θα κάνει σαφή και ευδιάκριτη την διαφορά μεταξύ τους σε ό, τι αφορά την ηλικία αλλά και την φυσική και προσωπική κατάσταση τού καθενός. Ο τρόπος με τον οποίο θα αποδοθεί η ιδιαιτερότητα τού κάθε προσώπου, αφήνεται στον ίδιο τον ερμηνευτή αλλά και σ’ εκείνους που θα τον διδάξουν».

O σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος σε φωτογράφιση του catisart.gr

Τα πρόσωπα, παππούς – πατέρας – εγγονός

* Ο Πρίαμος ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, βασιλιάς της Τροίας, γιος του βασιλιά Λαομέδοντα. Νέος ακόμα είδε την πρώτη καταστροφή της πόλης του, τον πήραν αιχμάλωτο αλλά αργότερα εξαγοράστηκε και ανοικοδόμησε την Τροία κάνοντάς την ισχυρή και πλούσια. Από την εξαγορά του αυτή πήρε και το όνομα «Πρίαμος», δηλαδή «αγορασμένος», ενώ μέχρι τότε ονομαζόταν Ποδάρκης. Είχε πολλές γυναίκες και ευνοούμενες, μεταξύ των οποίων σημαντικότερη ήταν η Εκάβη με την οποία έκανε και τα περισσότερα παιδιά. Ήταν πατέρας 50 παιδιών, τα ονόματα των οποίων αναφέρονται σχεδόν όλα από την παράδοση. Περιγράφεται ως καλός, δίκαιος και αγαπητός στον λαό του βασιλιάς. Η προσωπικότητα και ο πόνος του περιγράφονται σε μια από τις ωραιότερες σκηνές της Ιλιάδας, στην εξαγορά του σώματος του νεκρού αγαπημένου γιου του, του Έκτορα. Πέθανε κατά την άλωση της Τροίας από το χέρι του γιου τού Αχιλλέα, του Νεοπτόλεμου, πλάι στον οικογενειακό βωμό, αρνούμενος να αντισταθεί.

Μόνο μετά το θάνατο του γιου του Έκτορα φαίνεται η μαχητικότητα και η αποφασιστικότητα του γέρου βασιλιά. Για πρώτη φορά τότε τον βλέπουμε να χάνει και την ψυχραιμία του και τη συνηθισμένη ευγένεια που τον διέκρινε, όταν συντετριμμένος από το χαμό του γιου του τα βάζει με όποιον βλέπει μπροστά του και φέρεται άπρεπα. Ύστερα από αυτή την έκρηξη οργής και πόνου κάνει κάτι που απαιτεί πραγματικά πολύ θάρρος. Πηγαίνει μέσα στη νύχτα στο στρατόπεδο των Αχαιών, για να ζητήσει από τον Αχιλλέα να του δώσει το νεκρό Έκτορα για να τον θάψει μ’ όλες τις πρέπουσες τιμές. Μπροστά στην τόση γενναιότητα ακόμη και ο ίδιος ο Αχιλλέας έμεινε άφωνος.
* Ο Έκτορας ήταν γιος του Πριάμου και της Εκάβης και είναι ένα απ’ τα κεντρικά πρόσωπα της Ιλιάδας και αρχηγός των Τρώων και των συμμάχων τους κατά την υπεράσπιση της Τροίας.
Αρχικά δεν ενέκρινε τον πόλεμο μεταξύ των Αχαιών και των Τρώων. Νωρίς στην Ιλιάδα προτείνει μια μονομαχία μεταξύ του αδερφού του Πάρη και του Μενέλαου για να σταματήσει τον πόλεμο. Από τη μονομαχία πάντως δεν υπήρξε αδιαμφισβήτητος νικητής λόγω θεϊκής παρέμβασης. Γυναίκα του ήταν η Ανδρομάχη με την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Αστυάνακτα. Ο Αχιλλέας σκότωσε τον Έκτορα σε μονομαχία και ατιμώσε το νεκρό του σώμα σερνοντάς τον γυμνό γύρω από τα τείχη της Τροίας σαν εκδίκηση για το θάνατο του φίλου του Πάτροκλου, ο οποίος σκοτώθηκε από τον Έκτορα. Κάποτε τον θεωρούσαν γιο όχι του Πρίαμου, αλλά του θεού Απόλλωνα και της Εκάβης και αδελφό του Τρωίλου. Ήταν ο πιο ανδρειωμένος πολεμιστής των Τρώων, μαζί με τους Τρώες στρατιώτες του αλλά και συμμάχους του από τη Ζέλεια και τη Λυκία κατάφερε να προκαλέσει πολλά προβλήματα στο ελληνικό στρατόπεδο για πολλά χρόνια.

* Με το όνομα Αστυάναξ αναφέρεται στην ελληνική μυθολογία ο γιος του Έκτορα και της Ανδρομάχης.

Οι γονείς του τον είχαν ονομάσει Σκαμάνδριο, όμως ο λαός προς τιμή του ήρωα πατέρα του, που σκοτώθηκε με τόση αυτοθυσία για τους Τρώες, τον ονόμασε Αστυάνακτα (= Βασιλεύς πόλης).
Η μοίρα όμως για τον μικρό βασιλόπαιδα κατά τις επικρατέστερες παραδόσεις υπήρξε τραγική. Φονεύθηκε ριπτόμενος από τα τείχη της Τροίας όταν καταλήφθηκε από τους Αχαιούς ή από τον Οδυσσέα, ή από τον Μενέλαο, ή από τον Νεοπτόλεμο, τον γιο του Αχιλλέα, εκδικούμενος τον θάνατο του πατέρα του.

* Η ομάδα “Σημείο Μηδέν” παρουσιάζει στο Νέο Χώρο Άττις την παράσταση “Η Αποστολή: Ανάμνηση από μιαν Επανάσταση”.
Επίσης έχει ανεβάσει -μεταξύ άλλων- τις παραστάσεις:

Εμείς | 2015
Βόυτσεκ |Εκδοχή β’| 2014
Στη Σωφρονιστική Αποικία | Εκδοχή β΄| Φεστιβάλ Αθηνών 2014
Βόυτσεκ | 2013
Μεταμόρφωση | Λευκή Εκδοχή | 2013
Μεταμόρφωση | Μαύρη Εκδοχή | 2012
Δίκαιοι | 2011
Όπως σας αρέσει | 2010
Σωφρονιστική Αποικία | 2009

* Σε εισήγησή του ο επίκουρος καθηγητής Θεατρικών Σπουδών Γιώργος Σαμπατακάκης στην Επιστημονική Διημερίδα: «Δημήτρης Δημητριάδης. Παραβιάζοντας τα όρια», που πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Α.Π.Θ. (26-27 Μαΐου 2016), έγραφε, μεταξύ άλλων:

«…στο θέατρο του Δημητριάδη παρατηρείται μια ειδική μέριμνα για την αναδιοργάνωση των παραδοσιακών διατάξεων του ζην.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα-σχέδιο μετασχηματισμού είναι η Τρωάς, όπου ο συγγραφέας ανέπτυξε σαφέστερα αυτόν τον μηχανισμό ανάθεσης της οδύνης από το υποτιθέμενο παθητικό στο υποτιθέμενο ενεργητικό, όταν ο κάθε Άντρας αγκαλιασμένος με τον πόλεμο και τελειώνοντας στην αγκαλιά του συνοψίζεται σε Τρωάδα. Ταυτοχρόνως, όπου ο καθ-ιερωμένος πλέον Δημητριάδης με μια μετωνυμική χειρονομία της γραφής επιδίδει στη νεοελληνική δραματουργία την πιο αποκλειστικά ανδρική πράξη καταστροφής, τον πόλεμο, και δηλαδή τη διάλυση, αλλά και την ανάκτηση ενός συντριμμένου τοπίου, το οποίο νέμονταν για δεκαετίες οι «κανονικοί»: «Ανδρισμός είναι/ το δόσιμο/ και το δόσιμο/ ανδρεία/ Έτσι δόθηκα και/ στον πόλεμο/ Σ’ αυτόν/ τον πρώτο άντρα», ακούμε να λένε ο Έκτορας και ο Πρίαμος πριν συντηχθούν σε Τρωάδα, αφού δόθηκαν ενεργητικά και δεν έχουν πια «καμία λύπη» (σε αντίθεση με τις παλιές, παθητικά θρηνούσες Τρωάδες). Και με έναν βαθιά ποιητικό τρόπο βρισκόμαστε στην περιοχή της απο-ηθογράφησης. (Ας θυμηθούμε εν παρενθέσει τι εμπειρία βίωσης του παθητικού ήταν αυτή για τους νεαρούς Αθηναίους εφήβους όταν στο πλαίσιο των «παιδαγωγικών» Μεγάλων Διονυσίων καλούνταν να παίξουν τις θρηνούσες σκλάβες, τις δούλες ή τις ικέτιδες στο Χορό μιας τραγωδίας)».

* Να θυμίσουμε ότι την πρώτη ανοιχτή παρουσίαση της παράστασης “Τρωάς” του Δημήτρη Δημητριάδη έκανε στην Κωνσταντινούπολη, «με πολλή τρέλα, αγώνα και πείσμα», όπως μας έχει η ίδια πει, η Ελληνοπολωνέζα σκηνοθέτις Αλεξάνδρα Καζάζου, στο Kadıköy Theatron, στις 10 Σεπτεμβρίου 2016. Ερμήνευσαν τρεις εξαιρετικοί Τούρκοι ηθοποιοί, οι Kerem Karaboga, Salich Usta, Cem Yigit Uzumoglu. Το trailer της παράστασης ήταν του Karol Jarek.

* Ο Δημήτρης Δημητριάδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1944. Σπούδασε θέατρο και κινηματογράφο στις Βρυξέλλες απ’ το 1963 ως το 1968. Εκεί έγραψε το 1966 το πρώτο θεατρικό του έργο, “Η τιμή της ανταρσίας στη μαύρη αγορά”, το οποίο ανέβασε ο Patrice Chereau το 1968 στο Theatre d’ Aubervilliers, στο Παρίσι. Ασχολήθηκε συστηματικά με τη μετάφραση πεζογραφημάτων των Jean Genet, Georges Bataille, Witold Gombrowicz, Maurice Blanchot, Gerard de Nerval, Balzac, Bernard-Marie Koltes, καθώς και τη μετάφραση θεατρικών έργων των Μολιέρου, Ευρυπίδη, J. Genet, G. Courteline, Tennessee Williams, Σαίξπηρ για διάφορα θέατρα. Μετά το 1980 συνεργάστηκε στενά με τις εκδόσεις “Άγρα”, που έχουν εκδώσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του και, πιο πρόσφατα, με τις εκδόσεις “Σαιξπηρικόν” της Θεσσαλονίκης.

Δημήτρης Δημητριάδης

Τρωάς
Τρίδυμο

(αποσπάσματα)

1.

ΠΡΙΑΜΟΣ
Έφτασα στην λύπη
Αντέχεις τους ανθρώπους
όταν τους λυπάσαι
Τότε μόνο τους αντέχεις
Μέχρι να φτάσεις στην λύπη
οι άνθρωποι
δεν είναι για λύπη

Είμαι ο Πρίαμος
Η Τρωάς έπεσε
Κι όλοι εμείς μαζί της

Δεν θα πω ονόματα
Ούτε εκείνων που σφάχτηκαν
ούτε εκείνων που έσφαξαν
Όλοι
χαμένοι

Στέκομαι εδώ
Όρθιος αλλά νεκρός
Δεν χρειάζεται
να κατεβώ στον Άδη
Δεν χρειάζεται
να περάσω στον Κάτω Κόσμο
Ο Κάτω Κόσμος
είναι εδώ
Εδώ πάνω
είναι ο Κάτω Κόσμος
Εδώ είναι
το βασίλειο του θανάτου
Όλοι οι σφαγμένοι
γύρω μου
μέσα στα χαλάσματα
στα καμένα παλάτια
στους συλημένους ναούς
στους σπασμένους βωμούς

Εδώ είναι
ο Άδης
Κι εγώ
μέσα σ’ αυτόν
Ο πόλεμος
δεν τελειώνει ποτέ
Με το τέλος του
τελειώνουν όλα
Αυτός
δεν τελειώνει ποτέ

Έζησα
το τέλος όλων
Και στο τέλος
είναι η λύπη
Λύπη
για το τέλος του πολέμου
Αυτήν αισθάνομαι τώρα
μετά το τέλος
Σας μιλώ
όπως μιλάει μόνον ένας νεκρός
Χωρίς φραγμούς
υπονοούμενα
χωρίς υπεκφυγές
ωραιοποιήσεις
Αισθάνομαι λύπη
για το τέλος του πολέμου
Ναι αυτήν αισθάνομαι
Και σας την λέω
Χωρίς να ντρέπομαι

Είμαι
ένας νεκρός γέρος
Τον σκότωσε ο πόλεμος
και λυπάται που ο πόλεμος
τελείωσε
Μόνο γι’ αυτό
λυπάται
Το λέω
χωρίς να ντρέπομαι
Και για τους ανθρώπους
λυπάμαι
Τώρα ναι
τους λυπάμαι
Τώρα που ο πόλεμος
δεν λυπήθηκε
κανέναν
Όσο ζούσαν όχι
Όσο ζούσαν
καμία λύπη
για τους ανθρώπους
Έπρεπε να μην λυπηθεί
κανέναν ο πόλεμος
για να τους λυπηθώ
Και τώρα
με την λύπη για το τέλος του πολέμου
λύπη και για τους ανθρώπους
Μόνον τώρα
Τώρα
που δεν υπάρχει κανείς

Δεν πολέμησα
Δεν βρέθηκα
μέσα στην μάχη
Μόνο καθισμένος στον θρόνο
ή ανεβασμένος
στις πιο ψηλές επάλξεις
για να καθοδηγώ
να εποπτεύω να διοικώ
από μακριά όμως
κι από ψηλά
Έζησα τον πόλεμο
από μακριά
κι από ψηλά
Αλλά ο πόλεμος
με ξέκανε κι εμένα
Δεν ξέκανε όμως
την λύπη
Έτσι τελειώνει ο πόλεμος
Με λύπη
ότι τελείωσε
Γι’ αυτό
δεν τελειώνει ποτέ
Ο πόλεμος ποτέ
δεν ξεκάνει τον πόλεμο
Παίρνει ό, τι παίρνει
και ξαναρχίζει
για να ξαναπάρει […]

ΕΚΤΩΡ
Στέκομαι
εδώ μπροστά σας
Ένας άντρας
Αυτό αρκεί
Είναι όλα
Πιο πολύ
δεν υπάρχει

Θα σας πω
το όνομά μου
επειδή είμαι ο Έκτωρ
και επειδή άντρας

Λέω είμαι άντρας
γιατί το πιστεύω
Δεν το ήξερα
Κανείς
δεν μου το είχε πει
Κανείς
δεν μου το είχε διδάξει
Κι όμως
είναι μέγα μάθημα
Το πρώτο
Το λέω γιατί το πιστεύω
Άντρας θα πει να είσαι
όλα
Ό, τι κι αν είσαι
όταν είσαι άντρας
είσαι όλα
Και όχι μόνο είσαι
αλλά και τα δέχεσαι όλα
Είμαι άντρας
επειδή είμαι όλα
κι επειδή τα δέχομαι
όλα
Είμαι όλα
και τα δέχομαι όλα
Αυτό κάνει
τον άντρα
Τον κάνει
να μην κινδυνεύει
Αυτό είναι
ο ανδρισμός του
απρόσβλητο
Μόνο τότε ο άντρας
δεν κινδυνεύει
Μόνον όταν
είναι όλα
και τα δέχεται
όλα

Η φύση
δεν είναι δική μου
Μόνον ό, τι έφτιαξα
με τα χέρια μου
μόνον εκείνο
είναι δικό μου
Ούτε
το σώμα μου είναι
Δεν το έφτιαξα
με τα χέρια μου
Ό, τι έφτιαξα
με τα χέρια μου
μόνον εκείνο είναι
δικό μου

[…]

Είχα το καλύτερο
και το ομορφότερο
Το έδωσα επειδή
αποδέχτηκα
την πρώτη
και τελευταία γνώση
ότι ο άντρας δίνει
κι ότι αυτό
τον κάνει άντρα
Όποιος δεν δίνει δεν είναι
Ο ανδρισμός είναι
δόσιμο
και το δόσιμο
ανδρεία

[…]

ΑΣΤΥΑΝΑΞ
Τί άντρας θα γινόμουν
Αυτό σκέφτομαι
από εκείνη την μέρα
Εκείνη η μέρα
μ’ έκανε να το σκέφτομαι

Είμαι στα δέκα
Και θα μείνω
Ούτε λεπτό παραπάνω
Στα δέκα
Όπως την μέρα που με σκότωσαν

Τί άντρας θα γινόμουν
αν δεν με είχαν σκοτώσει

Δεν θα γίνω ποτέ άντρας
Γεννήθηκα άντρας
αλλά δεν αρκεί
Ο πατέρας μου ήταν
Όχι γιατί γεννήθηκε
αλλά γιατί έγινε
Έτσι μου είπε
Μου είπε πολλές φορές
πώς έγινε άντρας

Εγώ παιδί είμαι
Και θα μείνω
Τί είναι ένα παιδί
που δεν θα γίνει
ποτέ άντρας

Στέκομαι
στο σημείο όπου με πέταξαν
απ’ τις επάλξεις
εδώ κάτω στα βράχια
Στέκομαι
όρθιος
αλλά σκοτωμένος

Δεν πολέμησα
Δεν πρόλαβα
Δεν θα πολεμήσω ποτέ
Αν έχω λύπη
είναι μόνο γι’ αυτό
Δεν κράτησα όπλο
Αληθινό
Μόνον εκείνο που μου χάριζαν
ο παππούς κι ο μπαμπάς
Δεν ήταν όπλα
Μόνο τα αληθινά είναι
Όχι Αστυάναξ όχι μού έλεγαν
η μαμά κι η γιαγιά
ούτε ψεύτικα ούτε αληθινά
μακριά μην τα πιάνεις στα χέρια σου
Μόνο ψεύτικα έπιασα
Μου τα έδωσαν ο παππούς κι ο μπαμπάς
Ούτε κι αυτοί
μου έδωσαν αληθινά
Δεν θα κρατήσω ποτέ αληθινά
Γι’ αυτό λυπάμαι
Και που δεν θα βρεθώ ποτέ
μέσα στις πληγές
και στα αίματα
Και που δεν θα χρειαστεί να κουβαλήσω
σώματα χτυπημένα από δόρατα
τρυπημένα από ξίφη και βέλη
κομματιασμένα ακέφαλα ξεκοιλιασμένα
που δεν άντεξαν τα χτυπήματα
και που δεν θα είμαι εκεί
να τα σηκώσω απ’ το χώμα
να τα κουβαλήσω έξω απ’ την μάχη
μετά την σφαγή
και δεν θα είμαι μπροστά
θα λένε
δεν έχουν ελπίδα
και δεν θα είμαι εγώ
που τα δίνω στους δικούς τους
και ακούν απ’ το δικό μου στόμα
ο γιος ο άντρας τους
δεν είναι πια ζωντανοί
τους έφερα πίσω
μόνο το πτώμα τους
[…]

Δημήτρης Δημητριάδης. 2015. Τρωάς. Τρίδυμο. Αθήνα: Εκδόσεις «Νεφέλη».

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -