36.8 C
Athens
Παρασκευή 19 Ιουλίου 2024

«Το Δέρμα στις Φλόγες», δράματα και εγκλήματα με επίκεντρο το κοριτσάκι μιας φωτογραφίας

Tης Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Όποιος παρακολουθήσει «Το Δέρμα στις Φλόγες» συνιστάται να είναι καλά οχυρωμένος. Το έντονο ισπανικό δράμα του Guillem Clua με το σασπένς του δημιουργεί μια θεατρική πυρκαγιά τόσο απροσδόκητη που εκπλήσσει ακόμα και την πιο ξέφρενη φαντασία.

Το διάσημο αυτό έργο του σύγχρονου ισπανικού ρεπερτορίου, το παρακολουθήσαμε στο θέατρο «Οlvio» -που μας έχει συνηθίσει σε πολύ ποιοτικές παραστάσεις- με τη Μυρτώ Αλικάκη, τον Αντώνη Φραγκάκη, τη Ρηνιώ Κυριαζή και τον Νίκο Νίκα σε σκηνοθεσία Άσπας Τομπούλη και μετάφραση Μαρίας Χατζηεμμανουήλ – Δημήτρη Ψαρρά.

Τα θέματα στα οποία επικεντρώνεται το «Δέρμα στις Φλόγες» είναι οι εικόνες βίας που μας κατακλύζουν και ο αντίκτυπός τους, οι απάτες της μνήμης, συνειδητές ή ασυνείδητες, οι διφορούμενες εισφορές του Πρώτου Κόσμου και των διεθνών οργανώσεων παροχής βοήθειας προς τον Τρίτο Κόσμο, η αναξιοπιστία των διαφορετικών αφηγήσεων, η «καλοσύνη των ξένων», ο κυνισμός των Δυτικών, η απληστία τους να εκμεταλλευτούν πολλαπλά τους πολίτες των φτωχών χωρών –ψυχολογικά, πολιτικά, οικονομικά, σεξουαλικά.
Τα θύματα των εμφυλίων πολέμων, οι κατατρεγμένοι των δικτατοριών προσπαθούν να επουλώσουν τα τραύματα του παρελθόντος. Όμως την κομβική στιγμή εμφανίζεται ένας ξένος ο οποίος… μοιάζει απελπιστικά με τον βασανιστή τους και θύτη τους, φέρνοντάς τους αντιμέτωπους με κρίσιμα ηθικά και συναισθηματικά διλήμματα και τότε αποφασίζουν να πάρουν τη δικαιοσύνη στα χέρια τους ή να στραφούν κατά του εαυτού τους.
Το «Δέρμα στις Φλόγες» είναι τόσο ανατριχιαστικό και τόσο δραματικό όσο τα δύο κλασικά έργα «Το φιλί της γυναίκας αράχνης» (Μανουέλ Πουίγκ) και το «Θάνατος και η Κόρη» (Άριελ Ντρόρφμαν) μαζί.

Τέσσερις διαφορετικοί ήρωες

Μας μιλά για τα ανεπούλωτα τραύματα που προκαλεί η απουσία κάθαρσης και τιμωρίας, για τη διαφθορά, για τα δράματα και τα εγκλήματα του πρόσφατου παρελθόντος. Το θέμα του έργου, είναι η βάναυση διχόνοια και ο απόηχός της, με τα θύματα και τους θύτες να προσπαθούν να συμβιώσουν.

Το σκηνικό ένα και μοναδικό. Μας φιλοξενεί στο κουρασμένο και απεριποίητο δωμάτιο ενός φτηνού ξενοδοχείου. Ένα ανοιχτό παράθυρο, ένα μικρό σαλόνι, ένα αποικιακό κρεβάτι και το μπάνιο στο πίσω μέρος του σκηνικού που δεν διακρίνεται αλλά το φανταζόμαστε.
Βρισκόμαστε σε μια αγνώστων στοιχείων πρωτεύουσα χώρας της Λατινικής Αμερικής, περίπου είκοσι χρόνια ύστερα από μια αιματηρή επανάσταση ή έναν εμφύλιο πόλεμο στον οποίο η σημερινή κυβέρνηση κέρδισε τελικά την εξουσία.
Δύο γυναίκες και δύο άνδρες. Σε μια χώρα που δεν κατονομάζεται. Μία δημοσιογράφος (Μυρτώ Αλικάκη), ένας διάσημος φωτογράφος (Αντώνης Φραγκάκης), ένας γιατρός, ανώτερο στέλεχος του ΟΗΕ (Νίκος Νίκας) και μια νεαρή και ευπρόσβλητη κοπέλα (Ρηνιώ Κυριαζή) ξετυλίγουν το νήμα μιας ιστορίας που ξεκινά από το παρελθόν, από τα χρόνια του εμφυλίου πολέμου. Τέσσερις διαφορετικοί ήρωες που προσπαθούν να ισορροπήσουν την ύπαρξή τους σε μια χώρα ρημαγμένη από τη φτώχεια, τις αρρώστιες και τον εμφύλιο πόλεμο.

Δύο συναντήσεις

Η δράση ξεκινά όταν ένας διακεκριμένος Αμερικανός φωτογράφος – πολεμικός ανταποκριτής, ο Frederick Salomon, συναντιέται με μια δημοσιογράφο κυβερνητικής εφημερίδας, τη Hanna.
Ο φωτογράφος, άσημος τότε ρεπόρτερ, είναι πλέον μια θρυλική μορφή του επαγγέλματός του, χάρη σε μια φωτογραφία που τράβηξε κι έκανε το γύρο του κόσμου κατά τη διάρκεια του πολέμου. Έχει έρθει στη χώρα που τον έκανε διάσημο για να βραβευτεί από το κράτος για τη φωτογραφία.
Η φωτογραφία έδειχνε ένα κορίτσι να εκτινάσσεται στον αέρα ύστερα από μια έκρηξη.
Μετατράπηκε άμεσα σε μια εικόνα – τοτέμ που φιλοξένησε ο παγκόσμιος Τύπος και ευαισθητοποίησε την κοινή γνώμη για τη σκληρότητα και την απανθρωπιά αυτού του πολέμου. Τώρα είναι ένα εμπορικό προϊόν.
Συνειρμικά μας φέρνει στο νου τη φωτογραφία που έγινε γνωστή ως το «κορίτσι της ναπάλμ» του Βιετναμέζου φωτογράφου του Associated Press, Νικ Ουτ. Πρόκειται για το κορίτσι που προβάλλει ολόγυμνο ακριβώς στο κέντρο μίας φωτογραφίας, την ώρα που η αμερικανική αεροπορία έχει βομβαρδίσει με βόμβες ναπάλμ την περιοχή που διέμενε στο Βιετνάμ, το 1972. Μία εικόνα που επίσης έμεινε στην Ιστορία.

Η συνέντευξη αναμένεται να είναι μια ιλουστρασιόν συνάντηση με ανταλλαγές κοινοτοπιών. Μια συγκαταβατική, χαλαρή, τυπική συζήτηση ενός παλαίμαχου της δημοσιογραφίας με ένα νέο βλαστάρι του ρεπορτάζ. Μια αγιογραφία. Όμως εξελίσσεται σε μια αλληγορική ανάκριση.
Καθώς οι σκιές των αναμνήσεων βυθίζονται ανελέητα στο χρόνο, μια παράλληλη ιστορία αρχίζει να εκτυλίσσεται στον ίδιο χώρο.
Γρήγορα καθίσταται σαφές η παράλληλη ιστορία είναι μια σεξουαλική επαφή – συναλλαγή, πολύπλοκα δύσκολη, με μια σαφή έννοια εκμετάλλευσης και κατάχρησης εξουσίας ανάμεσα σε έναν ισχυρό και αδίστακτο γιατρό – ανώτερο υπάλληλο του ΟΗΕ και μια ευάλωτη νεαρή μητέρα άρρωστου παιδιού, την Ida.
Καθώς η παράσταση προχωρά, οι δύο διαφορετικές συναντήσεις συγκλίνουν.
Θα ήταν λάθος να αποκαλύψει κάποιος περισσότερες από τις λεπτομέρειες, αλλά θα τονίσουμε ότι ο συγγραφέας κλιμακώνει και δομεί τις ιστορίες με τρόπο αγωνιώδη μέχρι το φινάλε, αφήνοντας ταυτόχρονα να αιωρούνται αριστοτεχνικά μερικά νήματα της ιστορίας που συμπληρώνει η φαντασία του θεατή.

Σκηνοθεσία και ερμηνείες

Η σκηνοθέτις Άσπα Τομπούλη χαράζει ένα συναρπαστικό δρόμο ανάπτυξης για κάθε χαρακτήρα, από την απλή εξωτερική επιφάνεια μέχρι τη συναισθηματική διάλυση και τον κατακερματισμό.
Κάθε ρόλος ξεδιπλώνει μια ευρύτατη ψυχολογική παλέτα, με ακριβή και προσεκτικά διαβαθμισμένο τρόπο. Ο θυμός και η απόγνωση κορυφώνονται αργά, έτσι ώστε οι διακόπτες της ενέργειας, της δύναμης και του ελέγχου στο δράμα να προκύπτουν αξιόπιστα και διόλου τυχαία. Το κοινό καλείται να μαντέψει ποιος λέει την αλήθεια, να κρίνει αν υπάρχει μια ενιαία αλήθεια κι αν η αλήθεια για ένα γεγονός έχει ατομική ή συλλογική προοπτική.
Ποιο είναι το κοριτσάκι της φωτογραφίας; Τι σχέση έχει με τ’ άλλα πρόσωπα και πώς επηρεάζει τη ζωή τους; Οι ισορροπίες είναι πολύ ευαίσθητες, ωστόσο η παράσταση έχει την τύχη να υποστηρίζεται από τέσσερις πολύ καλούς ηθοποιούς.
Η Ρηνιώ Κυριαζή, ειδικότερα, είναι εξαιρετική στον τρόπο που κινείται και απεικονίζει την απέραντη αγάπη της για την κόρη της και την απελπισία της να αξιοποιήσει κάθε μέσο για να τη σώσει. Έχει κάπως μικρότερο κείμενο να επεξεργαστεί από τους άλλους, αλλά αποπνέει με μια δραματική αγιότητα τα δεινά της και την περήφανη περιφρόνησή της για τις ωμότητες που ασκεί πάνω της ο γιατρός – αξιωματούχος του ΟΗΕ. Εμφανίζει επίσης μια θαυμάσια παιδική αθωότητα, μια ιερή αφέλεια, εκπροσωπώντας τη θυματοποίηση του Τρίτου Κόσμου. Η ερμηνεία της στις σκηνές του παραμυθιού πολυσήμαντη, αλληγορική και πολυεπίπεδη.
Η Μυρτώ Αλικάκη μετακινείται επιδέξια από το στερεότυπο της δημοσιογραφικής ταυτότητας σε έναν ανελέητα εκδικητικό άγγελο. Με λεπτομέρεια, παθιασμένη ένταση και λεκτική ακρίβεια.
Ο Νίκος Νίκας ερμηνεύει πολύ ώριμα τον καριερίστα γιατρό – αξιωματούχο, καθώς μας δίνει γλαφυρά την εικόνα ενός ανθρώπου που μπορεί να αισθάνεται ζωντανός μόνο μέσα από την όλο και πιο περίτεχνη σεξουαλική εκμετάλλευση αδύναμων γυναικών. Αντιπαθητικός και ανατριχιαστικός όσο δεν παίρνει.
Ο Αντώνης Φραγκάκης στο ρόλο του φωτογράφου είναι πολύ φερέγγυος στην εμφάνιση και τη γλώσσα του σώματος. Η απόδοσή του είχε πλήρη την έκταση του ερμηνευτικού του ταξιδιού. Σίγουρος, άνετος, συγκαταβατικός, με επιφανειακή σοφία στην αρχή, μας οδηγεί σταδιακά ως ηθοποιός να εκτιμήσουμε όλο το μέγεθος της ψυχολογικής κατάρρευσής του υπό το βάρος των αποκαλύψεων που τον αφορούν. Ο Salomon είναι ένας άνθρωπος – βιτρίνα, μοιάζει πολύ με τους αντι-ήρωες του Graham Greene. Έχει πάψει να πιστεύει ο ίδιος στον εαυτό του πολύ πριν αποκαλυφθεί. Μες στο δωμάτιο του ξενοδοχείου θα έρθει αντιμέτωπος με το παρελθόν αλλά και το παρόν του.

Μυθοπλασία και ιστορική έρευνα

Ένα έργο που μας κατευθύνει να σκεφτούμε σοβαρά πολλά ζητήματα του πολιτισμού μας. Τα κίνητρα που βρίσκονται πίσω από κάποιες ανθρωπιστικές παρεμβάσεις, τη δύναμη της φωτο-ειδησεογραφίας που διαμορφώνει αντιλήψεις για το καλό και το κακό, τον τρόπο που οι εικόνες μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ανθρώπων.
Μπορεί να φαίνεται απλώς κοινοτοπία να πούμε ότι ο πόλεμος δημιουργεί θύματα, ηθικά ή σωματικά, σε όλους τους συμμετέχοντες σ’ αυτόν. Όποια και είναι η συμμετοχή τους. Το «Δέρμα στις Φλόγες» όμως του Γκιλιέμ Κλούα είναι ένα ακραία σαγηνευτικό έργο. Πυρετικό, ανθρώπινο, σκληρό. Μας φέρνει αντιμέτωπους με πράγματα που αγνοούμε, ζώντας στην πλάνη μας, και μας απογοητεύουν. Με αφορμή το μυστικό που κρύβεται πίσω από τις ζωές των τεσσάρων ανθρώπων, ο συγγραφέας παίζει χωρίς οίκτο με το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, εστιάζει στις πληγές του πολέμου που μένουν αθεράπευτες, μιλά για το παρελθόν που σφραγίζει ανεξίτηλα το παρόν, για τις πολιτικές ίντριγκες και τα συμφέροντα που επηρεάζουν τις ζωές των απλών ανθρώπων.

Το «Δέρμα στις Φλόγες» μας προκαλεί να θέσουμε το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων, αντικρίζοντας κατάματα κάποια δυσάρεστα ζητήματα. Είναι ένα αμάλγαμα μυθοπλασίας και ιστορικής έρευνας, για τον πόλεμο, την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ξετυλίγει το κουβάρι που φτάνει ως τις πιο βαθιές πληγές του πολέμου. Τις πληγές μας.
Ενοχλητικό και στοχαστικό, το «Δέρμα στις Φλόγες», βραβεύτηκε επανειλημμένα στην Ισπανία όπου αγαπήθηκε ιδιαίτερα, ενώ σημείωσε τεράστια επιτυχία σε όλες τις χώρες που ανέβηκε.

Οι συντελεστές

Η μετάφραση είναι ταυτόχρονα επιστήμη, δεξιότητα και λογοτεχνία. Είναι επιστήμη, διότι η μεθοδολογία της μπορεί να μελετηθεί και να περιγραφεί συστηματικά. Είναι δεξιότητα, διότι το επίπεδο της μετάφρασης εξαρτάται από την εμπειρία του μεταφραστή. Είναι λογοτεχνία, διότι μόνον ο καλλιτέχνης μπορεί να μεταδώσει αποτελεσματικά κάθε επικοινωνιακή χροιά και πτυχή ενός μηνύματος. Με βάση αυτά τα δεδομένα η μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και του Δημήτρη Ψαρρά ήταν υποδειγματική. Μια μετάφραση ταυτόχρονα αντικειμενική και υποκειμενική. Με σημασία στο μήνυμα και στη θέση των λέξεων.

Προσεγμένη και αξιόλογη δουλειά έγινε και στα σκηνικά – κοστούμια των Βάλιας Συριοπούλου – Παναγιώτης Αδάμ, στους φωτισμούς της Χριστίνας Θανάσουλα, στην επιμέλεια κίνησης από τη Νατάσα Παπαμιχαήλ και στη σύνθεση των ήχων από τον Δημήτρη Ιατρόπουλο, που λειτουργούν εύστοχα και εύρυθμα σαν σημεία στίξης στην πλοκή.

Ελπίζουμε η συγκεκριμένη παράσταση να επαναληφθεί για να τη γνωρίσει το ευρύτερο κοινό.

* Το «Δέρμα στις Φλόγες» έχει πάρει τις εξής διακρίσεις:

– XXXII Βραβείο Θεάτρου Ciutat d’Alcoi (2004)
– Βραβείο Serra d’ Or των Κριτικών της Βαρκελώνης για το καλύτερο Θεατρικό Έργο (2005)
– Υποψήφιο για το Βραβείο ΜΑΧ για το καλύτερο Θεατρικό Έργο (2013).

* Έχει παρουσιαστεί σε έξι χώρες και σε οκτώ πόλεις των ΗΠΑ. Τη σεζόν 2012, ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο Εθνικό Θέατρο της Μαδρίτης.

* Ο συγγραφέας Guillem Clua θεωρείται μια από τις πιο καινοτόμες φωνές του θεάτρου στη Βαρκελώνη. Ανήκει στη νέα γενιά συγγραφέων που γεννήθηκαν στη δεκαετία του ’70 και με τα έργα τους έχουν ήδη καταφέρει να αναμορφώσουν την καταλανική σκηνή.

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ, Δημήτρης Ψαρράς
Σκηνοθεσία: Άσπα Τομπούλη
Σκηνικά – κοστούμια: Βάλια Συριοπούλου, Παναγιώτης Αδάμ
Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα
Επιμέλεια κίνησης: Νατάσα Παπαμιχαήλ
Σύνθεση ήχων: Δημήτρης Ιατρόπουλος
Βοηθοί σκηνοθέτη: Ευθύμης Χρήστου, Κωστής Δασκαλάκης
Βοηθός φωτισμών: Μαριάντζελα Σεφεριάν

Φωτογραφία: Νίκος Βούλγαρης

Ερμηνεύουν: Μυρτώ Αλικάκη, Αντώνης Φραγκάκης, Ρηνιώ Κυριαζή, Νίκος Νίκας

* OLVIO theater
Ιερά Οδός 67 και Φαλαισίας 7, Βοτανικός, 118 55
Τηλ.: 210 3414118
web: www.olviotheater.gr
e-mail: [email protected]
FB: /OLVIO.theater

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -