Ο αντιδυτικός ιός βρήκε πρόσφορο έδαφος στον ισλαμικό κόσμο για πολλούς λόγους, αλλά δεν γεννήθηκε εκεί. Η Δύση, που οι οπαδοί του ιερού πολέμου αντιπαλεύουν, αποτελεί την ίδια απειλή που πλανιόταν στα μυαλά πολλών επαναστατικών κινημάτων από τις αρχές του 19ου αιώνα. Οι μεγάλες πολιτισμικές αντιθέσεις ανάμεσα στους δύο κόσμους είναι αυτές που τρέφουν το μίσος: η μεσοαστική, κομφορμιστική αντίληψη ενάντια στην ηρωική-επαναστατική, η βιομηχανική κοινωνία ενάντια στην κοινότητα «αίματος και εδάφους», ο ορθολογισμός που χαρακτηρίζει τον δυτικό τρόπο σκέψης ενάντια στην «εσώτερη ζωή» του πνεύματος και τη θρησκευτική πίστη. Οι συγγραφείς προσεγγίζουν τις παραπάνω αντιθέσεις με πρωτοτυπία και τόλμη και προτείνουν ένα νέο πλαίσιο για την κατανόησή τους και για την αντιμετώπιση κρίσιμων παγκόσμιων προβλημάτων.
«Ο πόλεμος ενάντια στη Δύση είναι ένα πόλεμος ενάντια στον “φαρμακερό υλιστικό πολιτισμό” που εδραιώνεται στη χρηματοοικονομική καπιταλιστική ισχύ των Εβραίων». Ο αντιδυτικός ανορθολογισμός γεννήθηκε στη Δύση, αλλά μεταφυτεύτηκε σε κάθε γωνιά της οικουμένης. Το παραπάνω απόσπασμα δεν προέρχεται από κάποιο θρησκευτικό σχολειό του Αφγανιστάν, ούτε από κάποιον μητρο- πολιτικό ναό της Ελλάδας, αλλά είναι από τη διακήρυξη Ιαπώνων διανοουμένων το 1942. Οι Buruma και Margalit αναλύουν τις ρίζες και τα πλοκάμια αυτού του αντιδυτικού ανορθολογισμού.
Mετά τον Οριενταλισμό του Έντουαρντ Σαΐντ, αναπτύχθηκε ένας ολόκληρος ερευνητικός τομέας, προκειμένου να αναλύσει και να ερμηνεύσει τα στερεότυπα περί «εξωτικής Ανατολής», τα οποία βρίσκονται στη βάση του αποικιοκρατικού πνεύματος. Τι συμβαίνει, όμως, με τα αντιδυτικά στερεότυπα; Πώς βλέπουν τη Δύση όσοι ορκίζονται εκδίκηση; Στην πρωτοποριακή αυτή μελέτη, οι Ίαν Μπουρούμα και Αβισάι Μαργκαλίτ επιχειρούν τη διερεύνηση των φαντασιώσεων και των στερεοτύπων που γεννούν το μίσος στους οπαδούς της Τζιχάτ και της Αλ-Κάιντα, υποστηρίζοντας ότι οι ρίζες τους πρέπει να αναζητηθούν στην ίδια τη Δύση.
***
Από το βιβλίο:
Δυτικισμός
Η ΔΥΣΗ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ
Ian Buruma
Avishai Margalit
Επιμέλεια
Νερίνα Κιοσέογλου
Μετάφραση
Ξενοφών Γιαταγάνας
“Η ιστορία που θελήσαμε να διηγηθούμε στο βιβλίο αυτό δεν είναι μανιχαϊστική, δεν είναι η ιστορία του πολέμου δύο πολιτισμών. Αντίθετα, είναι ιστορία αλληλεξαρτήσεων και αλληλομολύνσεων· διασποράς νοσηρών ιδεών. Δεν θα βγούμε κερδισμένοι αν υποκύψουμε στον πειρασμό να πολεμήσουμε τη φωτιά με τη φωτιά, τον ισλαμισμό με τις δικές μας μορφές αυταρχικότητας. Οι θρησκευτικές αρχές, ιδίως στις ΗΠΑ, απέκτησαν ήδη επικίνδυνη επιρροή στην κυβέρνηση της χώρας. Δεν μπορούμε να ανεχτούμε το κλείσιμο των δικών μας χωρών ως άμυνα απέναντι σ’ εκείνους που έκλεισαν τις δικές τους. Γιατί τότε θα έχουμε γίνει όλοι δυτικιστές και δεν θα υπάρχει πλέον τίποτα να υπερασπίσουμε.”
(Ίαν Μπουρούμα, Αβισάι Μαργκαλίτ)
- Πίνακας: John Bagnold Burgess: Η συνάντηση της Ανατολής και της Δύσης. Επίσης γνωστός ως Οι Αγγλίδες κυρίες που επισκέπτονται το σπίτι του Moore
