Του Παναγιώτη Μήλα (*)
«Μια σπάνια συνάντηση δυο εκ των ομορφότερων φαινόμενων στη Γη είναι η συνάντηση της ανατολής του ηλίου με το βόρειο σέλας, πάνω από τις βορειοανατολικές ακτές της αμερικανικής ηπείρου. Αυτή τη συνάντηση κατέγραψε την Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου 2015 ο αστροναύτης της NASA Barry «Butch» Wilmore, την ώρα που βρισκόταν σε τροχιά πάνω από τις πολιτείες των Βιρτζίνια, Ντέλαγουερ, Νιου Τζέρσεϊ, Νέας Υόρκης και Μασαχουσέτης, στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ. «Το μόνο που έλειπε ήταν άγγελοι να τραγουδούν» σημείωσε χαρακτηριστικά ο αστροναύτης σχολιάζοντας αυτό που είδε».
***
Δεν χρειάστηκε να γίνω αστροναύτης για να δω αυτή τη σπάνια συνάντηση. Αρκούσε ένα πρωινό ξύπνημα και ένα ταξίδι στην Επίδαυρο. Εκεί έγινε η συνάντηση της ανατολής του ηλίου με το βόρειο σέλας. Δεν είδα κάποιον άγγελο να τραγουδά. Είδα όμως ένα αγγελικό αγρίμι να χαρίζει συγκλονιστικές και αλησμόνητες στιγμές στους θεατές.
Κυριακή 15 Ιουλίου 2018, στο Αρχαίο Στάδιο, δίπλα στον χώρο στάθμευσης συγκεντρώθηκε ο κόσμος. Πριν από την παράσταση ένα ζεστός καφές ήταν ό,τι το καλύτερο. Κι ας είχε μέσα λευκή ζάχαρη. Στις 6 παρά πέντε άνοιξαν οι πόρτες. Οι ευγενέστατες κοπέλες του Φεστιβάλ μας έδειξαν το δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσουμε.
Με απόλυτη προσοχή και ησυχία προχωρήσαμε σύμφωνα με τις οδηγίες. Με σεβασμό στον ιδιαίτερο χώρο περιμέναμε την έναρξη. Η ανατολή του ήλιου έγινε στις 6.14, ύστερα από 3 λεπτά άρχισε η παράσταση.
Όπως διάβασα στο σκηνοθετικό σημείωμα, «μία ηθοποιός και ένας μουσικός συμπράττουν στο δύσκολο εγχείρημα της αφήγησης ολόκληρου του έργου με όλα τα πρόσωπα να ηχούν μέσα από ένα σώμα και ένα όργανο. Ο λόγος, ο ήχος, η ώρα και το τοπίο συμπράττουν σε μία εμπειρία μεταμόρφωσης».
Η Στεφανία Γουλιώτη «σαρώνει» την περιοχή του Αρχαίου Σταδίου. Τρέχει από τη μια πλευρά στην άλλη. Ανεβαίνει στις πλαγιές. Σαν αθλητής την ώρα του αγώνα η Στεφανία καλπάζει υπό τους ήχους του αέρα που το ευαίσθητο μικρόφωνο «πιάνει» και το παραμικρό του θρόισμα.
Η μουσική συνοδεία, από τον Δημήτρη Καμαρωτό, δημιουργεί ένα θεϊκό ηχητικό αποτέλεσμα. Ο συνθέτης, με πάθος ροκά, «τρέχει» τον δικό του αγώνα ακολουθώντας κατά πόδας τη Γουλιώτη στον μαραθώνιό της. Ο ήχος, το φως και ο λόγος του Αισχύλου σε ένα σπάνιο πάντρεμα. Φυσικά όλα αυτά στηρίζονται στη σωματική ευρωστία της ηθοποιού η οποία μας εκπλήσσει για άλλη μια φορά.
***
Εδώ αξίζει να αναφερθώ στην «Τεχνική Alexander» που δίδαξε η Βίκυ Παναγιωτάκη στην ηθοποιό. Πρόκειται για μια μέθοδο – τεχνική που εκπαιδεύει το άτομο, ώστε να καταφέρνει με τρόπο απλό και πρακτικό να αλλάζει τις κινητικές του συνήθειες στις καθημερινές δραστηριότητες. Η μέθοδος διδάσκει πώς να «βάζει» κανείς τη σωστή ποσότητα δύναμης σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, ώστε να εξοικονομεί ενέργεια και για τις υπόλοιπες δραστηριότητές του. Η Τεχνική Alexander βοηθά να ανακαλύψει κανείς μια νέα ισορροπία στο σώμα του, απελευθερώνοντας άχρηστη ένταση.
***
Η ώρα περνά, η διήγηση μάς μεταφέρει «στο τρίτο μέρος της αισχύλειας τριλογίας, εκεί όπου συναντάμε τον Ορέστη στο μαντείο των Δελφών να έχει καταφύγει για να ρωτήσει τον Απόλλωνα, πώς θα γλιτώσει από τις Ερινύες που τον κυνηγούν, μετά το φόνο της Κλυταιμνήστρας. Ο θεός τον συμβουλεύει να φύγει όσο οι Ερινύες ακόμα κοιμούνται και να καταφύγει στην Αθήνα. Στο ναό εμφανίζεται εν τω μεταξύ το φάντασμα της Κλυταιμνήστρας που ζητά δικαίωση καθώς ο Ορέστης παραμένει ατιμώρητος. Οι Ερινύες ξυπνούν και πάλι και διωγμένες από το ναό του Απόλλωνα ακολουθούν τον Ορέστη ως την Αθήνα, ικέτη στο άγαλμα της θεάς Αθηνάς. Η θεά εμφανίζεται και ζητά να ακούσει και τις δύο πλευρές, αφενός τις Ερινύες, αφετέρου την απολογία του Ορέστη. Καθώς η υπόθεση είναι πολύ δύσκολη, η Αθηνά αποφαίνεται πως πρέπει να συγκληθεί ειδικό δικαστήριο που θα κρίνει την αθώωση ή την ενοχή του ήρωα και θεσμοθετεί μ’ αυτό τον τρόπο ενώπιον των Αθηναίων πολιτών τον Άρειο Πάγο. Κατόπιν καταφτάνει κι ο θεός Απόλλωνας που αναλαμβάνει την υπεράσπιση του μητροκτόνου Ορέστη αλλά το αποτέλεσμα της δίκης που καταλήγει σε ισοψηφία καθορίζεται εντέλει από την ψήφο της θεάς Αθηνάς που αθωώνει τον Ορέστη στη θεωρούμενη, ιδρυτική αυτή πράξη της Δημοκρατίας αλλά και της Πατριαρχίας. Οι Ερινύες εξευμενίζονται και μετατρέπονται σε Ευμενίδες».
***
Η μετάφραση από τον Δημήτρη Δημητριάδη στηρίζει την προσπάθεια ώστε «ο μύθος να ηχήσει σε ένα τοπίο που θα τον ενεργοποιήσει μέσα μας. Ένα πρόσωπο περιβάλλεται από αυτή την ιστορία, ψάχνει να διαχειριστεί τα άγνωστα κομμάτια της και βιώνει τη σχέση με τον πρωτογενή φόβο. Αυτό το πρόσωπο θα ψάξει τον κατάλληλο ήχο για να μικρύνει την άλυτη απόστασή μας με το μύθο… [Αυτό] το πρόσωπο θα αρθρώσει την ιστορία, ή αλλιώς μια προσευχή και θα μας μεταφέρει μέσα στην κινούμενη, σκοτεινή ενέργειά της».
***
***
… «ᾇτ᾽ ἐγὼ κατεύχομαι
θεσπίσασα πρευμενῶς
ἐπισσύτους βίου τύχας
ὀνησίμους
γαίας ἐξαμβρόσαι
φαιδρὸν ἁλίου σέλας»…
***
Η ώρα έχει περάσει και το πρώτο φως του ήλιου προσπαθεί να σκαρφαλώσει στον λόφο μπροστά από το Αρχαίο Στάδιο. Όλα είναι τόσο μελετημένα, τόσο προγραμματισμένα έτσι ώστε την καίρια στιγμή το «φαιδρὸν ἁλίου σέλας» να χαϊδέψει στην αρχή την παρειά της Στεφανίας Γουλιώτη και στη συνέχεια το λευκό λαιμό της.
«Το μόνο που έλειπε ήταν άγγελοι να τραγουδούν» σημείωνε το 2015 ο αστροναύτης Barry Wilmore σχολιάζοντας αυτό που είδε, εμείς όμως είδαμε τους δικούς μας αγγέλους, τη Στεφανία και τον Δημήτρη Καμαρωτό που με όλη την ομάδα τους μας χάρισαν στιγμές μοναδικές. Στιγμές που θα πρέπει να ζήσουν θεατές σε αντίστοιχους χώρους και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό…
***
Συντελεστές
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σύλληψη – Ερμηνεία: Στεφανία Γουλιώτη
Μουσική Δραματουργία – Εκτέλεση: Δημήτρης Καμαρωτός
Καλλιτεχνική συνεργασία: Σύλβια Λιούλιου – Γιώργος Κριθάρας
Σκηνικός Χώρος: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Τεχνική Αλεξάντερ: Βίκυ Παναγιωτάκη
Βοηθός Σκηνογράφου: Ευγενία Μακρόγλου
Φωτογραφίες παράστασης: Άρης Καμαρωτός
Εκτέλεση παραγωγής: Polyplanity Productions / Γιολάντα Μαρκοπούλου και Βίκυ Στρατάκη
***
Πληροφορίες
Στεφανία Γουλιώτη
«Ευμενίδες», του Αισχύλου
Κύκλος Ορέστεια
Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου
Σάββατο 14 και Κυριακή 15 Ιουλίου 2018
στις 6:00 ακριβώς
Διάρκεια: 60’
Εισιτήρια: 20 ευρώ – μειωμένο 10 ευρώ
***
***
(*) Ο Παναγιώτης Μήλας είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών και ΔΕΝ είναι κριτικός θεάτρου.
