36.2 C
Athens
Δευτέρα 22 Ιουλίου 2024

“Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη”, μια ρομαντική θεατρική στιγμή στο “104”

«Ο θάνατος είναι η τελευταία μεθυστική στιγμή που μας οφείλει η ζωή»
Περικλής Γιαννόπουλος

Υπήρξε μια επαναστάτρια πλούσια, όμορφη, με πιάνο, με ισχυρό κοινωνικό status, με γαλλικά, παιδεία και ελεύθερο φρόνημα που συναπαντήθηκε σε μια φυσιογνωμία εκρηκτική. Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος στα «Απομνημονεύματά» του αναφέρει ότι αποτέλεσε το πρότυπό του για την ηρωίδα του Στέλλα Βιολάντη.
Να πώς περιγράφει η ίδια τη γνωριμία της με το μεγάλο της έρωτα:
«Ερχόταν αντίθετα από εμένα. Λίγα βήματα μας χώριζαν.
Τα μάτια μας συναντήθηκαν αχόρταγα…
– Με συγχωρείτε, ψιθύρισε, η ομορφιά σας με θάμπωσε.
– Κι εμένα η δική σας.
Χαμογελάσαμε κι οι δύο.
Έσκυψε βιαστικά το κεφάλι, χαιρέτησε και με προσπέρασε.
Αυτό ήταν…».

H Σοφία Λασκαρίδου στο ατελιέ της.
Εκείνη την έλεγαν Σοφία. Εκείνον Περικλή. Συναπαντήθηκαν τυχαία. Κάπου στο 1900.
“Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη” έχει τίτλο η παράσταση που παρακολούθησα στην κεντρική σκηνή του Θεάτρου 104. Μια παράσταση σε σκηνοθεσία Παντελή Δεντάκη από την αγαπημένη νεανική θεατρική ομάδα 4Frontal, εμπνευσμένη από τον μοιραίο έρωτα της Σοφίας Λασκαρίδου και του Περικλή Γιαννόπουλου.

Εκείνη ήταν ζωγράφος. Επιθυμούσε να ανακαλύψει νέους ορίζοντες τέχνης. Εκείνος συγγραφέας. Οραματιζόταν την ελληνική Αναγέννηση.
Κοίταξαν ο ένας τον άλλον και ερωτεύτηκαν. Ερωτεύτηκαν πολύ. Στις συναντήσεις τους στην αγαπημένη τους αττική γη αντάλλασσαν ιδέες, αγκαλιές και πύρινα φιλιά. Εκείνος διάβαζε, έγραφε, φιλοσοφούσε. Εκείνη ζωγράφιζε. Μαζί ενατένιζαν τη φύση και ζούσαν την υπέρτατη ευτυχία.
Ήρθε η ώρα όμως που η ζωγράφος έπρεπε να φύγει μακριά. Για να γίνει σπουδαία ζωγράφος, όπως ονειρευόταν. Για να έρθει σε επαφή με το άγνωστο στην Τέχνη της. Πόνεσαν αλλά αποχωρίστηκαν. Εκείνη έφυγε για το παγωμένο Μόναχο. Εκείνος έμεινε πίσω στην αγαπημένη τους Ακρόπολη.
Τα γράμματά τους φλογερά. Γράμματα αγάπης, έρωτα, νοσταλγίας. Απελπισίας. Ζούσαν την υπέρτατη οδύνη. Περίμεναν τη στιγμή που θα ξαναβρίσκονταν. Τη στιγμή που θα έπεφταν ο ένας στου άλλου την αγκαλιά.
Ήρθε η στιγμή όπμως που η απελπισία και ένα τυχαίο περιστατικό εκείνον τον λύγισε. Τότε, της έστειλε το τελευταίο και το πιο απεγνωσμένο του τηλεγράφημα: “Σοφία μου, ένα ύστατο χαίρε από την αττική γη που αφήνω για πάντα. Με άπειρα γλυκύτατα φιλιά. Χαίρε Σοφία μου. Ο Περικλής σου”.

Η Σοφία γύρισε εσπευσμένα, χωρίς όμως να τον προλάβει. Έζησε για πάντα στην αγαπημένη τους αττική γη. Και του έμεινε πιστή μέχρι τα βαθιά της γεράματα. Ο Περικλής έμεινε για πάντα νέος, με τα χρυσά του τα μαλλιά και το γαλάζιο ουρανό στα μάτια. Κάπου στην αιωνιότητα του Έρωτα.

Στεφάνι από άνθη

Το νεκρό σώμα ποιητή, λένε οι μαρτυρίες, βγήκε στη στεριά ύστερα από δέκα ημέρες. Ο τρόπος του θανάτου του, όσο και ο ίδιος ο θάνατός του, συγκλόνισαν την κοινωνία και τον Τύπο της εποχής. Για πολλές ημέρες η ζωή και ο θάνατός του μονοπωλούσαν τις στήλες των εφημερίδων, οι οποίες δημοσίευαν λεπτομέρειες τόσο για τον τρόπο του θανάτου του, όσο και άγνωστα περιστατικά της ζωής του. Τα μαλλιά του έπειτα από δέκα μέρες στη θάλασσα είχαν γίνει κατάλευκα. Φορούσε λευκή φανέλα, κοστούμι και γάντια γκλασέ. Το ρολόι που βρέθηκε στην τσέπη του, είχε σταματήσει στις 11 και 3 λεπτά. Ο αστυνομικός Ελευσίνος έδωσε εντολή να μεταφερθεί το πτώμα στην εκκλησία. Εκεί έμεινε ως την άλλη μέρα το πρωί που έγινε η κηδεία. Αλλά στο διάστημα που μεσολάβησε: «…διεπιστώθη ότι το πτώμα είχον ήδη περιποιηθεί χείρες αβραί, οι οποίαι είχαν αποθέσει επί της κεφαλής του στέφανον ανθέων εξαιρετικών και είχαν χύσει επ’ αυτού μύρα. Ο αστυνόμος εξήγησεν ότι με το πρωινόν τραίνον, κατήλθαν εξ Αθηνών δύο κυρίαι του εξωτερικού, οι οποίαι μετέβησαν εις την εκκλησίαν και απέθεσαν επί του πτώματος πλήθος ανθέων τα οποία έφεραν εξ Αθηνών και το εμύρωσαν. Ακολούθως, έφυγον χωρίς να καταστήσουν γνωστά τα ονόματά των». Έγραφε η εφημερίδα «Πατρίς» στις 22/4/1910. Ποιες ήταν αυτές οι δύο γυναίκες; Τι σχέση είχαν με τον Γιαννόπουλο και γιατί χάθηκαν μετά χωρίς να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους;

Το βράδυ και τα άλλα βράδια που ακολούθησαν την τραγική είδηση, η Σοφία αρρώστησε. Έκαιγε στον πυρετό. Παραληρούσε. Ύστερα, ένα πρωί σηκώθηκε νωρίς από το κρεβάτι και ντύθηκε. Κατέβηκε στον κήπο της και έκοψε τριαντάφυλλα, πανσέδες και άνθη λεμονιάς. Κατόπιν πέρασε από το σπίτι της φίλης της Ελένης Νεφ, την πήρε και κατέβηκαν στον Σκαραμαγκά.

Ερωτήματα

Η απογοήτευση είναι ένα μέρος της χαράς που προσφέρει ο έρωτας; Πώς μπορεί να συνθλιβεί ένας άνθρωπος από την απογοήτευση του έρωτα και της κοινωνίας; Η αγάπη είναι μόνο συναίσθημα ή είναι και τέχνη; Η αγάπη είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να μας επαναφέρει στην πραγματικότητα και στη ζωή; Γιατί η ανάγκη για επιβίωση μάς αναγκάζει να θωρακιζόμαστε συνεχώς; Με τα δάκρυα ξαλαφρώνει η συμφορά; Αυτά και άλλα ερωτήματα τίθενται στο ανέβασμα αυτής της εξαίσιας παράστασης.

Η συνεύρεση δύο γιγάντων

«Θέλεις να μάθεις ποιος είναι ο ιδανικός θάνατος;», είπε μια μέρα ο Περικλής Γιαννόπουλος στον Καμπούρογλου που ήταν ο καλύτερός του φίλος. «Να πάρεις ένα κατάλευκο άτι και να το καβαλικεύσεις χωρίς σέλα. Ύστερα να μπεις στο πέλαγος κρατώντας ένα περίστροφο και όταν δεις ότι το άτι δεν μπορεί να προχωρήσει άλλο, τότε να γείρεις και να πυροβοληθείς στον κρόταφο. Για το άλογο μην ανησυχείς. Αφού σε ξεφορτωθεί, θα βγει έξω στη στεριά. Και ο αναβάτης του θα χαθεί στο βάθος της ωραίας μας θάλασσας».
Η αισθηματική σύνδεση της Σοφίας με τον Περικλή είχε το χαρακτήρα της συνεύρεσης δύο προικισμένων γιγάντων της εποχής τους, που δεν θα μπορούσε παρά να είναι μαζί! Ο Γιαννόπουλος αυτοκτόνησε με έναν αριστοκρατικά πανηγυρικό τρόπο, και η Σοφία μόλις που σώθηκε!

Η ομάδα 4Frontal και ο Παντελής Δεντάκης συναντώνται ξανά μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις «Ο Μουνής» και «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται, αν και ορισμένα μόνο μία φορά» και παρουσιάζουν στην κεντρική σκηνή του “104” μία ξεχωριστή παράσταση βασισμένη στα ημερολόγια της ζωγράφου Σοφίας Λασκαρίδου.

Προσωπογραφία του Περικλή Γιαννόπουλου από τη Σοφία Λασκαρίδου
* Η Σοφία Λασκαρίδου αποτελούσε ένα από τα πρόσωπα που έδιναν τροφή στη φαντασία των δημοσιογράφων και του κοινού, επειδή ήταν ένα πνεύμα ελεύθερο, που τολμούσε να ανοίξει δρόμους εκεί που υπήρχαν φράγματα, μη διστάζοντας ποτέ να πραγματοποιήσει τα όνειρά της. Γεννήθηκε το 1878 (κατά άλλους το 1882) στην Καλλιθέα και δεν ήταν μία γυναίκα συνηθισμένη. Είχε όλη την Αθήνα στα πόδια της. Έσπασε το άβατο στη Σχολή Καλών Τεχνών, ανοίγοντας το δρόμο για τη γυναικεία παρουσία στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Ακολούθησε σπουδές στο εξωτερικό δίπλα σε μεγάλους ζωγράφους της εποχής, αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές. Τα αξιοθαύμαστα για τα δεδομένα της εποχής της περιστατικά της ζωής της αποτελούν δημόσια ιστορία και διανθίζονται ολοένα και περισσότερο από αφήγηση σε αφήγηση, αποκτώντας εν τέλει μια αυτόνομη ύπαρξη, ως μύθοι που θα εμπνεύσουν αργότερα λογοτέχνες και σεναριογράφους. Όμως, καθώς τα γεγονότα αυτά αποκόπτονται από το σύνολο της ζωής και της δημιουργίας της ζωγράφου, καταλήγουν να μείνουν στη συλλογική μνήμη ως τα μόνα γνωστά στοιχεία γι’ αυτήν, επισκιάζοντας έτσι το πλούσιο καλλιτεχνικό της έργο.
* Ο Περικλής Γιαννόπουλος (π.1869-1910), ο επονομαζόμενος και «αυτόχειρας του Σκαραμαγκά», αποτελεί μια ιδιόμορφη περίπτωση στην πνευματική ζωή της Ελλάδας των αρχών του 20ού αιώνα. Ήταν γιος του Ιωάννη και της Ευδοκίας Θεοφράστου Χαιρέτη. Καταγόταν δηλαδή από την αρχοντική κρητική, βυζαντινής καταγωγής, οικογένεια Χαιρέτη, της οποίας μέλη είχαν εγκατασταθεί στην Πάτρα. Είχε παραμείνει για δύο χρόνια στο Παρίσι, όπου χάρη στην εντυπωσιακή του εμφάνιση και την ιδιόρρυθμη προσωπικότητά του προκάλεσε αίσθηση στους εκεί λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους και συνδέθηκε φιλικά με μορφές όπως ο Jean Moréas. Μετά το θάνατο του πατέρα του (1892) υπέστη νευρικό κλονισμό και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τις διασκεδάσεις και τις καταχρήσεις. Η ακόλουθη οκτάμηνη παραμονή του στο Λονδίνο τον έφερε κοντά στα ρεύματα του αισθητισμού και συμβολισμού, αλλά επιβάρυνε την ψυχική του υγεία. Η επιστροφή του στην Αθήνα το 1893 τον βοήθησε να ανακτήσει σε μεγάλο βαθμό την ψυχική του ισορροπία και να κατακτήσει μια ξεχωριστή θέση στην αθηναϊκή κοινωνία, η οποία βρήκε στο πρόσωπό του τον δικό της δανδή. Ωστόσο, δεν ανταποκρίθηκε στα μανιφέστα του “Νέον Πνεύμα” (1906) και “Έκκλησις προς το πανελλήνιον κοινόν” (1907), τα οποία διένειμε δωρεάν ο ίδιος για να διαδώσει τις ιδέες του. Η απογοήτευση για την αδιαφορία αυτή αλλά και για την επίμονη άρνηση της αγαπημένης του Σοφίας Λασκαρίδου, με την οποία διατηρούσε δεσμό από το 1899, να τον παντρευτεί, καθώς και για την παρατεταμένη απουσία της στο εξωτερικό, φαίνεται πως τον ώθησαν να υλοποιήσει το όραμά του για τον ιδανικό θάνατο, το οποίο είχε συλλάβει πολλά χρόνια νωρίτερα και είχε αφηγηθεί στους φίλους του: Καβάλησε ένα λευκό άλογο και προχώρησε μέσα στη θάλασσα, όπου αυτοπυροβολήθηκε (8-4-1910). Η θεαματική του αυτοκτονία προκάλεσε αίσθηση στις εφημερίδες της εποχής που ασχολήθηκαν εκτενώς με το θέμα.

Οι δύο τους ερωτεύτηκαν κεραυνοβόλα και βαθιά. Όσο εκείνη ήταν στο Μόναχο, κυνηγώντας το όνειρό της ως ζωγράφος, εκείνος αυτοκτόνησε: καβάλα σε ένα άσπρο άλογο, μπήκε στη θάλασσα του Σκαραμαγκά και φύτεψε μια σφαίρα στον κρόταφό του.

Η παράσταση

Αξιόλογη, καλαίσθητη και συγκινητική θεατρική δουλειά. Αν και δεν πρόκειται για κλασικό θεατρικό έργο αλλά για αποσπάσματα από το ημερολόγιο της Σοφίας Λασκαρίδου, καθώς και για επιπρόσθετες πληροφορίες που αντλούνται από την εποχή, η παράσταση έχει ρυθμό, ένταση και μεταδίδει πολύ συναίσθημα. Χαρισματικοί οι ηθοποιοί, ερμηνεύουν όλοι εναλλάξ τους ρόλους της Σοφίας και του Περικλή με πάθος, ευγένεια και ποιητικότητα. Η παράσταση υμνεί τη νεότητα, το κάλλος και τον έρωτα. Καταργεί την απόσταση ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό. Οι θεατές είναι καθισμένοι ολόγυρα και αποτελούν μέρος του σκηνικού τοπίου. Στην ουσία δεν υπάρχει σκηνή και οι ηθοποιοί βρίσκονται ανάμεσα στο κοινό. Γεγονός που δημιουργεί άμεσα κλίμα οικειότητας και βοηθά το θεατή να μπει στο κλίμα του έργου.
Κάθε σκηνή είναι μια ολοκληρωμένη εικόνα όπου τα χρώματα, οι εντυπώσεις, τα συναισθήματα μεταγγίζονται στο κοινό μέσα από μια γλώσσα απλή και ζωντανή και μέσα από μια αφήγηση καθηλωτική. Ένας εύστοχος συνδυασμός παιδείας και ψυχαγωγίας.

Ο σκηνοθέτης Παντελής Δεντάκης δίδαξε άψογα το δέσιμο της παράστασης με ρυθμό και θεαματικότητα. Μαζί με τους 4Frontal έστησαν μια θεατρική δουλειά που διαπνέεται από σαφήνεια, διαύγεια, καθαρότητα, απαλότητα, λυγεράδα, χάρη, αρμονία του συνόλου αλλά και ποικιλία λεπτομερειών. Διαρκείς οι παραλλαγές και τα παιχνιδίσματα που λαμβάνουν χώρα επί σκηνής σε ένα ολόκληρο φάσμα λεπτότατων αποχρώσεων. Όπως η ζεστασιά, η γενναιοδωρία, η αφοσίωση, η αγάπη (ρομαντική, πλατωνική, σαρκική), η χαρά, η λύπη, η περηφάνια, η διανοητική περιέργεια και η εκτίμηση της τέχνης και της μουσικής.
Συμπαθείς τους δύο ήρωες με τις αδυναμίες τους, την αλλόκοτη συμπεριφορά τους, τον ρομαντισμό που τους χαρακτηρίζει, την εσωτερικότητά τους. Η περιπέτεια, η αναζήτηση της ευτυχίας, η αγάπη για την τέχνη, οι διαχρονικά ρομαντικές αξίες σε κάνουν να αγαπήσεις αυτή την παράσταση, που σου αφήνει στο τέλος τη γλυκόπικρη γεύση ενός ονείρου που τελείωσε.

Οι συντελεστές

Δημιουργική και στην κατεύθυνση της αφαίρεσης η διαμόρφωση του σκηνικού χώρου από τον Κωνσταντίνο Ζαμάνη. Τα δε καλαίσθητα κοστούμια του ιδίου κυριαρχούν στη σκηνή και θαυμάζονται.
Η δουλειά στη μουσική σύνθεση από τον Λευτέρη Βενιάδη στο πνεύμα της παράστασης κι απ’ άκρου εις άκρον ελκυστική.
Ιδανικά η επιμέλεια φωτισμών του Νίκου Βλασόπουλου υπηρέτησε το έργο.
Οι ηθοποιοί έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά. Ειδικά στις εναλλαγές και στον τρόπο που ο ένας παραδίδει τη σκυτάλη στον άλλο. Αδρός, φωτεινός και στοχαστικός ο Σταύρος Γιαννουλάδης, σκηνικά ευέλικτος, άνετος και στιβαρός ο Θανάσης Ζερίτης.
Στέρεες και αισθαντικές παρουσίες ηθοποιοί που υποδύονται εκ περιτροπής τη Σοφία Λασκαρίδου. Ευχάριστη και μυστηριακή η Ελένη Κουτσιούμπα, ανέμελη και τρυφερή η Νεφέλη Μαϊστράλη, ατμοσφαιρική και αέρινη η Αμαλία Νίνου, θερμή και ευαίσθητη η Αριστέα Σταφυλαράκη. Αρμονικά στάθηκε πλάι τους η Μαριέττα Σγουρδαίου στον δραματικό μονόλογο του φινάλε.

Ένα παραμύθι που ξετυλίγεται, σε συνδυασμό με την ασυμβίβαστη προσωπικότητα δύο ωραίων ανθρώπων της εποχής τους. Με αμεσότητα και ένταση, και με ερμηνείες που ενεργοποιούν τη μνήμη, επιτρέποντάς μας να ταξιδέψουμε ελεύθερα στον χρόνο.

Ταυτότητα Παράστασης

Παράσταση βασισμένη στα ημερολόγια της Σοφίας Λασκαρίδου
Σκηνοθεσία: Παντελής Δεντάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Μουσική Σύνθεση: Λευτέρης Βενιάδης
Επιμέλεια φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Τσιμπρικίδου
Φωτογραφίες: Σταύρος Χαμπάκης
Ερμηνεύουν: Σταύρος Γιαννουλάδης, Θανάσης Ζερίτης, Ελένη Κουτσιούμπα, Νεφέλη Μαϊστράλη, Αμαλία Νίνου, Αριστέα Σταφυλαράκη, Μαριέττα Σγουρδαίου

Χρήσιμα Στοιχεία

Ημέρες παραστάσεων: Παρασκευή και Σάββατο στις 21.15, Κυριακή στις 19.00
Διάρκεια παράστασης: 70′ (χωρίς διάλειμμα)
Τιμές Εισιτηρίων: Γενική είσοδος 12 € – φοιτητικό/ανέργων 8 € – ατέλειες 5 €
Παρασκευή γενική είσοδος 10
Προπώληση: viva.gr, 11876, Media Markt, Public, SevenSpots, Βιβλιοπωλεία «Ευριπίδης»
Θέατρο: Κεντρική σκηνή, Θέατρο 104
Ευμολπιδών 41, Γκάζι
Στάση Μετρό Κεραμεικός
Τηλέφωνο: 2103455020 – 6940290312 || www.104.gr

Η Σοφία Λασκαρίδου (αριστερά) με τη μητέρα της Αικατερίνη και την αδελφή της, Ειρήνη

Έργο της Σοφίας Λασκαρίδου

Στον κήπο της, στην Καλλιθέα, λίγο πριν από το τέλος…

* Περισσότερες πληροφορίες: www.4frontal.com & www.facebook.com/4Frontal?fref=ts

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -