Γράφει η θεατρολόγος Κατερίνα Δημητρακοπούλου
Υπ. Διδάκτωρ Τμ. Θεατρικών Σπουδών
Ο Horace McCoy έγραψε τη νουβέλα «Σκοτώνουν τ’ άλογα όταν γεράσουν» το 1935. Το οικονομικό κραχ της Αμερικής είχε μεγάλο αντίκτυπο κυρίως στις αδύναμες οικονομικά τάξεις και, ιδιαίτερα, στους νέους.
Αυτοί οι νέοι βρέθηκαν απροστάτευτοι στα νύχια των όρνεων που εμφανίστηκαν υποσχόμενοι καλύτερη ζωή.
Ο Mc Coy περιγράφει στη νουβέλα του με συγκλονιστικό τρόπο τη στυγνή εκμετάλλευση, τον ηθικό ξεπεσμό, το αδιέξοδο εκείνης της ζοφερής εποχής. Μια εποχή που φαίνεται πως επανέρχεται με γρήγορους ρυθμούς.
Το 1969 το έργο μεταφέρεται στον κινηματογράφο από τον σκηνοθέτη Sydney Pollack, σε σενάριο των Robert Thompson και James Poe με πρωταγωνιστές τους Jane Fonda, Michael Sarrazin, Susannah York, Gig Young, Bonnie Bedelia και Red Buttons.
Τη θεατρική περίοδο 1986 -1987 διασκευάζεται από τον Πέτρο Μάρκαρη και παρουσιάζεται στο ιστορικό «Θέατρο Καισαριανής», σε σκηνοθεσία Γιάτσεκ Βέκσλερ με τους Μαίρη Σαουσοπούλου, Σωτήρη Χατζάκη, Γιάννη Χριστογιάννη, Μελίνα Παπανέστορα, Γιώργο Κυριακίδη, Ευδοκία Σουβατζή, Μάξιμο Καρρά, Έφη Καλογεροπούλου, Θανάση Θεολόγη, Ανδριανή Τουντοπούλου, Σοφία Ρούκα και Δαμιανό Χαρδάρη.
Ο Δημήτρης Καρατζιάς και ο Μάνος Αντωνιάδης επιλέγουν να παρουσιάσουν φέτος στη σκηνή του θεάτρου «Εν Αθήναις», τη νουβέλα του Mc Coy σε μία προσπάθεια αντίδρασης και αντίστασης στον κατήφορο της παγκόσμιας κοινωνίας. Δημιουργούν ένα θεατρικό έργο με τα κύρια χαρακτηριστικά της νουβέλας, βίαιος ρεαλισμός και ωμή αλήθεια, να οδηγούν τους διαλόγους, τις παύσεις, τις βαθύτερες σκέψεις των χαρακτήρων.
Ένας μαραθώνιος χορού θα ξεκινήσει σε λίγο. Συμμετέχουν δεκάδες άνθρωποι, όλων των ηλικιών, κυρίως, άνθρωποι που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα, ενθαρρυμένοι από τα προσφερόμενα δωρεάν φαγητό και διαμονή και το χρηματικό έπαθλο που θα λάβει το ζευγάρι που θα αντέξει. Καλούνται να χορεύουν, να χορεύουν, να χορεύουν μέχρι τελικής πτώσεως.
Η σκηνοθεσία του Δημήτρη Καρατζιά ξεγυμνώνει βήμα, βήμα τα δώδεκα ζευγάρια από κάθε ίχνος αξιοπρέπειας. Όλοι έχουν έναν απώτερο σκοπό, καλό σκοπό για τους εαυτούς τους, να εκπληρώσουν τον στόχο τους.
Γρήγορα η πίστα χορού θα μετατραπεί σε αρένα και οι προσπάθειές τους θα γίνουν βορά στα μάτια των θεατών. Οι διοργανωτές-κριτές είναι παρόντες, σκληροί, ύπουλοι, καιροσκόποι.
Οι διαγωνιζόμενοι εξαντλούνται, παθαίνουν ψυχωτικές κρίσεις, λιποθυμούν, τραυματίζονται και όταν καταλάβουν την αδυναμία τους είναι πια αργά. Ο θάνατος εμφανίζεται σαν ευλογία.
Η εμφανής εξάντληση των ηθοποιών θα περάσει και στους θεατές, καθώς εκείνοι στροβιλίζονται στους ρυθμούς της μπάντας, σκέψεις και αισθήματα «τρυπούν» σαν καρφίτσες τους εφησυχασμένους θαμώνες.
Οι Νίκος Ιωαννίδης (Ρόκι Γκράβο), διοργανωτής και παρουσιαστής του Μαραθώνιου Χορού μαζί με το δεξί του χέρι και κριτή του χορού Αντώνη Αντωνίου (Ρόλο Πίτερς) φαίνονται προσιτοί και ευγενικοί, αρκεί να «πηγαίνεις με τα νερά τους». Πειστικότατοι ως λάτρεις του εύκολου χρήματος, με άνεση στην κίνηση και εκφραστικότητα.
Η Δήμητρα Κολλά (Έλεν Tάρκι) είναι εξαιρετική στον ρόλο της νοσοκόμας με το αγγελικό πρόσωπο και τη σκληρή καρδιά.
Η Γιάννα Σταυράκη (Τζοάννα Λέυντεν), υποδύεται τη Νo1 θεατή του Μαραθωνίου, μία δυστυχισμένη γυναίκα που έχει χάσει σύζυγο και κόρη. Ξεχειλίζει από γλυκύτητα όταν πλησιάζει μία νεαρή διαγωνιζόμενη για να της προσφέρει μία καλύτερη ζωή.
Ευάγγελος Ανδρέας Εμμανουήλ και Παρασκευή Αλίρη (Μάριο Πετρόνε και Τζουν Χάμπορν) Ζευγάρι 04, Νικόλας Μπράβος και Όλγα Θανασιά (Τζέημς και Ρούμπι Μπέιτς) Ζευγάρι 13, Στέφανος Κακαβούλης και Χριστίνα Σαμπανίκου (Χάρι Κλάιν και Σερλ Κλέιτον) Ζευγάρι 37, Θάνος Κρομμύδας και Ορνέλα Λούτη (Τζόελ Τζίραρντ και Άλις Λεμπλάνκ), Ζευγάρι 65, Γιώργος Σεϊταρίδης και Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη (Ρόμπερτ Σάιβερτεν και Γκλόρια Μπίτι), Ζευγάρι 67, Σωτήρης Μεντζέλος και Αλεξάνδρα Γαϊδατζή (Κιντ Καμ και Μάτι Μπερνς), Ζευγάρι 71 είναι οι δώδεκα ηθοποιοί που θα δώσουν τα πάντα επί σκηνής για το μεγάλο έπαθλο.
Μας παρουσιάζουν ξεκάθαρα τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα του κάθε ρόλου που ερμηνεύουν με φυσικότητα και ειλικρίνεια.
Θαυμάσαμε τη μεταξύ τους σκηνική χημεία, τις ψυχολογικές τους μεταπτώσεις, τα γεμάτα προσμονή βλέμματά τους. Διακρίναμε την πετυχημένη μελέτη της κινηματογραφικής εκδοχής των ρόλων τους, σε κάποιες περιπτώσεις, που απέδωσε μία πιο ρεαλιστική απεικόνισή τους επί σκηνής.
Οι Θάνος Κρομμύδας και Ευάγγελος Ανδρέας Εμμανουήλ στους ρόλους αστυνομικού και δραπέτη, αντίστοιχα, δεν υστερούν ούτε σε αυτή την ερμηνεία τους.
Το ίδιο συμβαίνει και με τις Αγάπη Παπαθανασιάδου, Αλεξάνδρα Γαϊδατζή ως πρόεδρο και αντιπρόεδρο της Ένωσης Μητέρων για την Προστασία της Ηθικής, αντίστοιχα.
Η Παπαθανασιάδου είναι η γυναίκα που αποχωρεί με την έναρξη της διαδικασίας της επιλογής των συμμετεχόντων, είναι η σερβιτόρα με την κεφαλή αλόγου (κατασκευή της Ελένης Σουμή με απίστευτη λεπτομέρεια) και τον συγχρονισμένο βηματισμό.
Αυτή η κεφαλή μας δημιουργεί ποικίλες σκέψεις. Ίσως είναι η σύνδεση με την τραυματική εμπειρία που είχε ο Ρόμπερτ Σάιβερτεν, όταν ήταν παιδί, ίσως είναι μία «προετοιμασία» για την κατάληξη της Γκλόρια Μπίτι, ίσως είναι όλα αυτά τα ζευγάρια που κυνηγώντας το «όνειρο» χάνουν τα λογικά τους.
O Μάνος Αντωνιάδης με το έμφυτο μουσικό του ταλέντο δεν χρειάζεται συστάσεις. Δημιούργησε ηχητικά τοπία ξέφρενου ρυθμού και μπαλάντες για τις «ήσυχες» στιγμές.
Η χορογράφος Ναταλία Βαγενά δίδαξε τα χορευτικά βήματα στους ηθοποιούς με αποτέλεσμα να φαίνονται επαγγελματίες του είδους.
Ο Γιώργος Λυντζέρης επιμελήθηκε το φροντισμένο στη λεπτομέρεια σκηνικό, σκηνή και φουαγιέ έγιναν πίστα χορού, καμαρίνια, γραφεία επιτροπής. Ο Λυντζέρης επέλεξε κοστούμια εποχής, άνετα με όμορφους συνδυασμούς χρωμάτων και ταιριαστά με την προσωπικότητα των ρόλων.
Οι φωτισμοί των Βαγγέλη Μούντριχα και Σεμίνας Παπαλεξανδροπούλου συμβάλουν με άπλετο φως να τονιστεί η σωματική κατάρρευση των χορευτών και με πυκνό σκοτάδι υπογραμμίζονται οι «συμφωνίες» κάτω από το τραπέζι.
Μία παράσταση «εξαντλητική» σωματικά για ηθοποιούς και θεατές, ένας πολυπληθής θίασος που αναβιώνει με επιτυχία ιστορίες που γράφτηκαν πριν από ενενήντα χρόνια, μία «κραυγή» μομφής για την εκμετάλλευση των ονείρων, των ελπίδων, της ίδιας της ζωής από τα ισχυρά αρπακτικά του θεάματος.
***
