Γράφει ο Κωστής Μεγάλης
Ο Σίσυφος σχιζοφρενής; Να μια ενδιαφέρουσα ιδέα. Γιατί και εσύ αν κουβαλούσες έναν βράχο πάνω κάτω στην αιωνιότητα, σύντομα το μυαλό σου δεν θα τα έχανε; Δεν θα άρχιζε να μπερδεύει τη φαντασία με την πραγματικότητα, το όνειρο με την ξύπνια ζωή;
Αλλά, η σωστή διατύπωση δεν είναι ο Σίσυφος σχιζοφρενής. Γιατί ο χαρακτήρας από το Sisyphus: flesh and earth δεν παρουσιάζει τον εαυτό του σαν τον Σίσυφο. Αλλά, σαν τη σκιά του Σισύφου. Θα μπορούσε κανείς να πει μια ενσάρκωση του σισυφικού αρχετύπου. Μια μορφοποίηση του καθολικού. Την εκδήλωση ενός μύθου στη ζωή ενός ανθρώπου. Κάποιου, που θα μπορούσε να είναι εγώ ή εσύ, και σίγουρα κάποια στιγμή είναι εγώ ή εσύ…
Τα λέω όλα αυτά, γιατί αυτή η τόσο ιδιαίτερη παράσταση με βοήθησε να επαναπροσδιορίσω τη δική μου σχέση με τον μύθο, να νιώσω ξανά σαν πρώτη φορά την ιστορία του Σισύφου με έναν νέο τρόπο.
Ο βράχος παύει να είναι μονάχα το Παράλογο της ανθρώπινης ύπαρξης, το παράλογο μιας ζωής, που δεν έχει νόημα από μόνη της, αν και εμείς μόνο αυτό θέλουμε- μιας ζωής, που ακριβώς επειδή δεν έχει νόημα από μόνη της, μόνο εμείς μπορούμε να το εφεύρουμε από τα άκυρα υλικά, που έχουμε στη διάθεσή μας (αλλά αυτό είναι πολύ δύσκολο και θέλει πολύ χρόνο). Ο βράχος γίνεται και ο χρόνος.
Σέρνει ο άνθρωπος την πέτρα του, προσπαθεί να κουμαντάρει τον χρόνο, αλλά ο βράχος πάντα πέφτει, το δρεπάνι του Κρόνου πάντα μας αποκεφαλίζει, αφού το Σήμερα τρέχει, τρέχει μακριά κ’ εμείς όλο το χάνουμε για ένα παρελθόν, που δεν θα ξανάρθει και ένα μέλλον, που ακόμα ούτε καν ήρθε.
Ο πρωταγωνιστής, η σκιά του Σισύφου, φοβάται πως όλα αυτά είναι απλώς όνειρο, αλλά τελικό είναι ακόμα πιο χαμένος μέσα σε ένα όνειρο, που είναι μέσα σε ένα άλλο όνειρο. Μια από τις προσωπικότητες του κυνηγά την ελευθερία από το πεπρωμένο. Προσωποποιείτε σε ένα πουλί, που προσπαθεί να πετάξει ελεύθερο, αλλά επιστρέφει χωρίς καν να φύγει, αφού είναι κοτόπουλο. Έχει φτερά, αλλά δεν μπορεί να πετάξει.
Σε μια καταπληκτική ερμηνεία, ο Φάνης Κατέχος παίζει συνεχώς με όλο του το σώμα, έτσι που τα λόγια του δίνουν έναν συναίσθημα, το πρόσωπό του ένα άλλο, τα χέρια του ένα άλλο, τα πόδια του ένα άλλο – όμως όλα αποτελούν αρμονικά μέλη ενός αδιαιρέτου συνόλου.
Η σκιά του Σισύφου μετακινεί μανιακά τους βράχους, προσπαθεί συνεχώς να πετάξει, αλλά παραμένει παγιδευμένη στην ίδια φυλακή, ίσως γιατί αντιμετωπίζει το σύμπτωμα αντί για το αίτιο, ίσως γιατί προσπαθεί να βρει τι να κάνει με τους βράχους αντί απλώς να τους αφήσει ή απλώς να αποδεχτεί πως είναι αναπόφευκτοι κι απλώς πρέπει να απολαύσει τη διαδικασία. Είτε η πόρτα της φυλακής ήταν πάντα ανοιχτή και απλώς δεν την έψαξε σωστά είτε δεν υπήρχε ποτέ κι άρα ποιος ο λόγος να την ψάχνει. Εν πάση περιπτώσει η όλη αναζήτηση του κλειδιού είναι απλώς μάταιη και σπατάλη του χρόνου του.
Εξαιρετικές η σκηνοθεσία και η μουσική στην ενίσχυση όλης αυτής της ματαιότητας, που συνοδεύει ο προσωπικός αγώνας του καθένα μας στον δρόμο της ελευθερίας, της αυτοπραγμάτωσης και της ευτυχίας. Μιας ματαιότητας, που κάθε άλλο παρά αποθαρρύνει τον Σίσυφο από τη συνέχεια του ιερού αγώνα του. Το αντίθετο. Μάλλον τον εξιτάρει, τον κάνει να παλεύει ακόμα πιο μανιακά…
Όπως και η αλήθεια, έτσι και κάθε κείμενο δεν τελειώνει, δεν μπορεί να έχει μια πραγματική κατακλείδα, μπορεί όμως να έχει κάτι σαν κατακλείδα, κάτι που είναι μάλλον κάτι σαν κλειδί. Για το τέλος, που δεν είναι τέλος, λοιπόν, αφήνω αυτούς τους στίχους, που μου ενέπνευσε αυτή η ιδιαίτερη παράσταση:
Είμαστε οι καραγκιόζηδες, που με τους θεούς γελούν
και τους πολεμούν κι ας ξέρουν θα ηττηθούν.
Και πάνω απ’ όλα αυτό τους πορώνει.
Και παλεύουν σαν σκύλοι να φεύγουν σαν Ήλιοι.
Αλλά, πέφτουν ήδη, μάλλον δύουν σαν Ήλιοι.
Τους θεούς παλεύουν σα σκύλοι,
Σα σκύλοι αγαπούν, σα σκύλοι προσπαθούν να δουν
τη ζωή, μην ξεχαστούν και ξεχαστούν και να τη ζουν:
Πανεύκολο, μια στιγμή να κοιτάξεις μακριά
Κ’ η ζωή έγινε αστερόσκονη ήδη, χάθηκε για τα καλά…
***
Και εδώ μερικές παραστάσεις, που ίσως αξίζει να ψάξεις στο μέλλον:
*«Τα παιδιά ενός κατώτερου θεού»: η συγκινητική ιστορία μιας κωφής καθαρίστριας, που επιλέγει να μη διαβάζει τα χείλη των ανθρώπων, και ενός καθηγητή σε σχολείο κωφών, που προσπαθεί να τη βοηθήσει.
*«Πριν ανοίξουμε φτερά»: η ιστορία ενός ανθρώπου με άνοια, που σταδιακά χάνει τα όρια φαντασίας και πραγματικότητας, μνήμης και ψέματος, και προσπαθεί να παραμείνει στην Αγάπη, ακόμα κι αν δυσκολεύεται να θυμηθεί όσους αγαπά, με τον πάντα εξαιρετικό Δημήτρη Καταλειφό.
*Η παιδική παράσταση «Πώς να γίνεις Σούπερ Ήρωας», γιατί τελικά καθένας από εμάς κρύβει μέσα του, βαθιά ή και όχι, ένα παιδί, που θέλει να γίνει σούπερ ήρωας.
*Και τέλος η προσαρμογή του κλασικού έργου «Ο Κουρέας της Σεβίλλης» σε παιδική παράσταση.
