31.4 C
Athens
Κυριακή 14 Ιουλίου 2024

«Ψιλικά». Οι δικές μας «ευτυχισμένες μέρες» σ’ ένα ξεχασμένο εμπορικό κέντρο

Γράφει η Ειρήνη Αϊβαλιώτου

«Θέλω να με πας στα πανηγύρια»
Σ’ αυτά τα τριήμερα που τραγουδάει η Ξανθή Περράκη ακόμη κι όταν δεν τραγουδάει, με χάρτινα τραπεζομάντιλα μες στη λίγδα, να καθίσουμε κάτω απ’ τα ηχεία, να μην ακούς αυτά που σου λέω και να μην καταλαβαίνω αυτά που μου λες. Να είναι της Παναγιάς ανήμερα και να ‘χει κλάψει η εικόνα και να ‘χουν βγει τα φιδάκια να γλείψουν τα δάκρυα και νά ‘χουν μοσχοβολήσει τα κρινάκια. Όλα να ‘ναι νάι νάι νάι κι εσύ ο πιο Παναγιώτης, γιατί θα σ’ έχω ξεματιάσει αποβραδίς με λάδι και αλάτι και θ’ αστράφτεις σαν πάλκο. Κι όλο θα φέρνεις μπίρες κουτάκια με το εύκολο άνοιγμα και θα με ταΐζεις λουκάνικα με πράσο μέχρι ν’ ανοίξει το στομάχι απ’ την τόση ευτυχία και να πεταχτούν οι λέξεις που έκρυβα πρόχειρα στους πεπτικούς σωλήνες και σ’ άλλες θαλάσσιες σπηλιές. Και μπίρα την μπίρα, ηχείο το ηχείο, γαρίφαλο το γαρίφαλο, τίποτε δεν θα ‘ναι ακριβώς το ίδιο. Θα λέμε ότι έχουμε ονομαστική και μας λένε Μαρία Μοντεσσόρι και Γιούλα Παναγιούλα και Παναΐτ Ιστράτι και Ξανθή Περράκη και ό,τι γιορτάζει και δεν γιορτάζει ανήμερα. Θα λέμε, θα τρώμε και θα δεχόμαστε ευχές.
Γιατί έτσι είναι τα πανηγύρια που δεν πήγαμε, αλλά θα πάμε. Τρεις ημέρες μέγα θάμα είναι και μετά μαζεύει η ορχήστρα.

Τα «Κλάματα» της Γλυκερίας Μπασδέκη, που παρουσιάστηκαν από την ομάδα «Στέρεο Νερό» της χορογράφου Εύης Σούλη, σε μια sites pecific performance, με τίτλο «Ψιλικά», στο μοντερνιστικής αρχιτεκτονικής εμπορικό κέντρο «Ρέα», είναι μια συλλογή από μικρά κείμενα μεγάλης πρωτοτυπίας και λεπτότητας, που δεν θυμίζουν τίποτα άλλο. Δεν κατατάσσονται ούτε στο πεζό ούτε στην ποίηση -μοιάζουν περισσότερο με λαϊκά τραγούδια από πανηγυρτζή, που δεν ξέρεις αν ίδρωσε ή κλαίει με το δεκάευρο κολλημένο στο κούτελο. Συνιστούν ένα καλειδοσκόπιο μαγευτικό, σπαρακτικής ειλικρίνειας, από την πιο μοναχική, την πιο ακαταμάχητη, ανυπότακτη και ακατάτακτη φωνή της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Μια Κυριακή με καύσωνα, μετρήσαμε πολλές φορές τα μαρμάρινα σκαλοπάτια του γεμάτου σχεδιαστικές εντάσεις εμπορικού κέντρου «Ρέα» στον Βύρωνα, παρακολουθώντας μια sites pecific performance αναζήτησης της ευτυχίας σε έναν κόσμο που πνίγεται μέσα σε έναν σωρό άχρηστων πραγμάτων από την ομάδα «Στέρεο Νερό» της χορογράφου Εύης Σούλη.

Ήθελα να ξεκινήσω αυτό το κείμενο αναφερόμενη στα ὑβριδιακὰ κείμενα ποιητικῆς, ἀναμφίβολα, πνοῆς της αγαπημένης μου λογοτέχνιδας Γλυκερίας Μπασδέκη. Με ἀνυπομονησία ανέμενα αυτή την παράσταση με τους έτερους αγαπημένους μου καλλιτέχνες, τον πολυτάλαντο και πολυσχιδή, τον καλλιτέχνη – φαινόμενο Άγγελο Παπαδημητρίου και τη νεοτάτη πλην υποκριτικά ώριμη και έμπειρη, τη μοναδική Έλενα Μεγγρέλη.

Τα «Ψιλικά» κύλησαν χωρὶς περιττὲς λέξεις, χωρὶς περιττὲς φράσεις, χωρὶς φιοριτοῦρες αλλά με το κείμενο της Μπασδέκη διά στόματος των ικανότατων ηθοποιών να μιλάει μὲ εὐθύτητα, πολλὲς φορὲς μὲ σοκαριστικὴ εὐθύτητα, και να συνθέτει στίχους ἄμεσους, σύντομους, ποὺ χτυπᾶνε σαν καρφιά κατευθείαν στὸ κόκαλο και στην καρδιά. Ένα κείμενο που προσγειώνει και γειώνει τὸ συναίσθημα, το τοποθετεί στον χώρο τής πραγματικής ζωής, και συχνὰ σαρκάζει τὴν υφέρπουσα διάθεση ἀνάτασης για να την ξορκίσει.

Κάποιες στιγμές κοιτώντας τα ροζ τούλια στις βιτρίνες των από καιρό πια εγκαταλελειμμένων καταστημάτων και ακούγοντας τις καλλιεργημένες φωνές των ηθοποιών μού δινόταν η αίσθηση ότι έχω επισκεφτεί ένα αλλόκοτο αρχαίο μαντείο. Η φιλοσοφική τους χροιά συνταιριασμένη με μια καθαρότητα ευφυΐας, συνάπτει αναντίρρητα έναν οδηγό πλεύσης.  Άλλωστε η Μπασδέκη είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στη λογοτεχνία μας.

Χαμηλόφωνο, sotto voce, ψιθυριστό, ὑπόκωφο, χωρὶς ἐξάρσεις, με ἐλάχιστα έως καθόλου σχήματα λόγου, αὐτὸ το οποίο ακούστηκε και με τον τρόπο που ακούστηκε ήταν τόσο δυνατό, ώστε εν γένει δεν χρειάστηκε να χρησιμοποιηθούν σκηνοθετικά ευρήματα παρά μόνον ακολουθήθηκε η μέθοδος της μπεκετικὴς απλότητας, που παρέπεμπε σε μιαν άσκηση ματαιότητας.

Ένα κέντημα είναι η γραφή της Γλυκερίας Μπασδέκη, ένα κέντημα ήταν και η παράσταση της Εύης Σούλη. Παράσταση που μας κινητοποίησε ένα συναίσθημα αυτογνωσίας και αυταπάτης τα «Ψιλικά».

Σε ένα νοσταλγικό παρόν όπου αναπολούν τη χαμένη αίγλη, μέσα σε ένα περιβάλλον όλο σαρκασμό, πικρόχολο χιούμορ για ό,τι πέρασε και ό,τι φοβόμαστε ότι έρχεται, μια ομάδα έξι κοριτσιών (έξοχες – φωνή, κίνηση, ερμηνεία – οι Άννη Θεοχάρη, Αδελαΐδα Κατσίδε, Έλενα Μεγγρέλη, Ελπινίκη Σαριπανίδου, Έλσα Σίσκου, Θέμις Χατζή) προσπαθεί να πιαστεί από τα ευτελή και με ημερομηνία λήξης υλικά, όπως και η εφήμερη νιότη τους που τις αποχαιρετά.

Το μπεκετικό σύμπαν λειτουργεί ως εφαλτήριο για τη δημιουργία ενός προσωπικού κόσμου όπου τα απλά και λαϊκά πράγματα μετατρέπονται σε μεγάλες ιδέες, σκέψεις και ιδανικά για να στοιχειοθετήσουν τις δικές μας «ευτυχισμένες μέρες». Είναι άραγε οι μέρες του ’70 και του ’80;

Υπάρχουν κάποια κομμάτια στις ζωές μας αυτές τις δεκαετίες που ξεχειλίζουν από προσωρινότητα: οι πρώτες άδειες στην πρώτη δουλειά, τα ριψοκίνδυνα καράβια που μας πήγαιναν στα νησιά, οι διακοπές τα καλοκαίρια, πέντε ή είκοσι ή τριάντα μέρες κοντά στη θάλασσα. Τις απολαμβάναμε όχι επειδή ξέρουμε ότι τελειώνουν όλο και πιο γρήγορα, δεν το σκεφτόμαστε έτσι – τις απολαμβάναμε επειδή ήταν θεσπέσιες στην προσωρινότητά τους. Όπως ήταν και οι έρωτες, υπέροχοι στις αρχές και επιδεικτικοί, οι ενθουσιασμοί που δεν γίνονται έρωτες αλλά αφήνουν μια γεύση γλυκόπικρη, τα περιοδικά που διαβάζαμε μανιωδώς, οι νύχτες τρελών καρναβαλιών, οι μεγάλες παρέες στα σαλόνια των σπιτιών μας και στις μπουάτ, οι ντισκοτέκ που λατρέψαμε, τα πάρτι, τα τραπέζια, οι συναυλίες, γάμοι, βαφτίσια, κηδείες. Μέρες που κυλάνε ήσυχα χωρίς ταραχές και συγκρούσεις ενώ διαβάζουμε, γράφουμε, ζωγραφίζουμε, μαγειρεύουμε, ή κάνουμε ό,τι μας έρθει χωρίς να δίνουμε λογαριασμό και χωρίς να λογαριάζουμε. Τα μπάνια, ο γυμνισμός, οι ταβέρνες, ο Κηλαηδόνης στη Βουλιαγμένη, ο Κουν στο Υπόγειο, το πρώτο αυτοκίνητο, το «Καπάκι» στην Επίδαυρο μετά την παράσταση, η αντοχή στα ξενύχτια, οι εκδρομές, οι αναζητήσεις. Οι μόνιμες για τότε σχέσεις και σαφώς η ματαιότης ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης.

Είδες πώς ο αέρας γίνεται λεπτότερος καθώς γυρνάμε πίσω στις δεκαετίες, πώς είναι ελαφρύτερος, πώς είναι καθαρότερος και διαυγέστερος, όσο ανεβαίνεις στο ύψος; Εκεί πάνω έχουμε τα σπίτια και τις σκηνές μας οι ανήσυχοι εμείς, οι κυνηγοί του προσωρινού. Ουδέν μονιμότερον…

Με πυξίδα τα κείμενα της Γλυκερίας Μπασδέκη (Κλάματα, 2019), η ομάδα έμπλεξε ετερόκλητα στοιχεία σε μία προσπάθεια σύνθεσης του καθημερινού και του ποιητικού, σε μια σουρεαλιστική ατμόσφαιρα ενός ξεχασμένου εμπορικού κέντρου. Όλα αυτά μας επέτρεψαν να ονειρευτούμε πως γινόμαστε άλλοτε πρωταγωνιστές του Φελίνι και άλλοτε πρώτο όνομα στο πάλκο. Ψάχνοντας την ευτυχία όλα μπορούν να ανατιναχθούν, αλλά ο Άγγελος Παπαδημητρίου ήταν εκεί για να μας βγάλει στο φως, μέσα από την τελευταία σκηνή του Ζαμπρίνσκι Πόιντ του Αντονιόνι, σε μια αντιπαράθεση της αθωότητας με την αλλοτρίωση.

Αστεία, αναιδή, μελαγχολικά, παράλογα, γοητευτικά και πνευματώδη, τα «Ψιλικά» μας συναρπάσανε. Μια παράσταση που διαρρηγνύει τις συμβάσεις του είδους, της αφήγησης και του ίδιου του θεάτρου, αντλώντας επιρροές όχι μόνο από το δράμα, αλλά και από τον χορό, την περφόρμανς, τη μουσική κουλτούρα και δημοφιλείς φόρμες όπως το καμπαρέ και η επιθεώρηση.

Προκλητικοί και διασκεδαστικοί, οι χαρισματικοί ηθοποιοί, που ευθύνονται και για τη συνδημιουργία του υλικού, μάς πρόσφεραν μια πρωτόγνωρη εμπειρία θεάτρου, προβληματίζοντας το κοινό και προτείνοντας μια σύγχρονη θεατρική γλώσσα. Σαφώς οι συντελεστές της παράστασης -όλοι εξαίρετοι στον τομέα τους- γνωρίζουν καλά ότι το απλό, καλό θέατρο είναι και αυτονόητα πολιτικό.

Αναμφισβήτητα περιμένουμε τα «Ψιλικά» στον ίδιο χώρο πάλι από Σεπτέμβριο.

***

Η ομάδα Στέρεο Νερό ευχαριστεί θερμά τη Λένα Πλάτωνος για την παραχώρηση του δικαιώματος να παίξει μια διασκευή του τραγουδιού της «σκουπίδια πέραν της ατμόσφαιρας».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σύλληψη, Σκηνοθεσία, Χορογραφία: Εύη Σούλη

Κείμενα: Γλυκερία Μπασδέκη

Μουσική σύνθεση: Jan Van De Engel

Ερμηνεία, Συνδημιουργία υλικού: Άγγελος Παπαδημητρίου, Άννη Θεοχάρη, Αδελαΐδα Κατσίδε, Έλενα Μεγγρέλη, Ελπινίκη Σαριπανίδου, Έλσα Σίσκου, Θέμις Χατζή.

Δραματουργία: Μικές Γλύκας

Σκηνικά: Μαριλένα Γεωργαντζή

Φωτιστικός Σχεδιασμός: Μαριέττα Παυλάκη

Φωτογραφική κάλυψη: Stephie Grape

Γραφιστικός σχεδιασμός: Γιώργος Ζαρταλούδης

Βίντεο: Δημήτρης Μακρής

Κοστούμια, Ενδυματολογία: Ελένη Καββαδά – 240791

Βοηθός σκηνογράφου: Αθηνά Παύλου

Γραφείο Τύπου & Επικοινωνίας: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Οργάνωση, Εκτέλεση Παραγωγής: Κώστας Θεοδωράκης

Παραγωγή: Stereo Nero Dance Co.

Με τη στήριξη και την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε


Τελευταία άρθρα

- Advertisement -