Γράφει η θεατρολόγος Μαρία Μαρή
Στο θέατρο «Διθύραμβος», στο Μαρούσι είδα το μυστικιστικο δράμα του Φερνάντο Αραμπάλ «Προσευχή» σε σκηνοθεσία Έφης Νιχωρίτη.
Οι παραστάσεις του σπουδαίου αυτού έργου του Αραμπάλ, ολοκληρώθηκαν αλλά άφησαν το στίγμα τους και χώρο για προβληματισμό.
Το ανέβασμα του έργου οφείλεται στην στοχευμένη επιλογή της Έφης Νιχωρίτη, σκηνοθέτιδας και ψυχής του θεάτρου «Διθύραμβος».
Ο Ισπανός θεατρικός συγγραφέας Φερνάντο Αραμπάλ, γεννήθηκε στις 11 Αυγούστου του 1932 στη Μελίγια του Ισπανικού Μαρόκου.
Από το 1956 ζει μόνιμα στη Γαλλία και σήμερα στα 93 του χρόνια εξακολουθεί να γράφει στη γαλλική γλώσσα. Έχει γράψει περί τα 100 θεατρικά έργα και έχει συμμετάσχει σε 800 ποιητικές συλλογές. Είναι σκηνοθέτης και ζωγράφος με διαρκή αντιφασιστική δράση.
Το πρώτο του έργο, «Κοντσέρτο μέσα σ’ ένα αυγό», προκάλεσε αντιφατικές κριτικές. Οι χαρακτήρες των έργων του είναι ταυτόχρονα καταπιεστές και καταπιεζόμενοι, αθώοι σαν παιδιά και σκληροί.
Αλλά δεν είναι ποτέ οι πραγματικοί ένοχοι. Ένοχο, κατ’ αυτόν, είναι το κατεστημένο και αυτό πρέπει να αλλάξει. Γνωστότερα έργα του: «Φάντο και Λιζ», «Νεκροταφείο αυτοκινήτων», «Πικ – νικ στο μέτωπο», «Βάαλ ο Βαβυλώνιος», «Η κηδεία της σαρδέλας» κ.ά. Παρουσιάζει και μεγεθύνει τον παραλογισμό που διαπιστώνει μέσα στον κόσμο. Τα έργα του, ελλειπτικά και συμβολικά, ποτισμένα από το κίνημα του «Ντανταϊσμού» και τον σουρεαλισμό.
Καθόλου τυχαία επιλογή της σκηνοθέτιδας Έφης Νιχωρίτη, που τάχτηκε, στον προλογισμό της παράστασης, υπέρ του λαού της Παλαιστίνης, που υφίσταται αυτή την άγρια γενοκτονία και τον παραλογισμό ενός πολέμου. Ο Αραμπάλ εκφράζει το Θέατρο του Πανικού, του οποίου θεωρείται ο θεμελιωτής, επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό.
Στο θέατρο «Διθύραμβος» λοιπόν ανέβηκε η «Προσευχή» του Φερνάντο Αραμπάλ, ο οποίος θέτει ερωτήματα με δηλητηριώδες χιούμορ και χαριτωμένη σκληρότητα.
Εμείς καλούμαστε να απαντήσουμε, αν θέλουμε, αλλά όπως και να έχει δεν μπορούμε να απεμπλακούμε από τον προβληματισμό.
Οι άνθρωποι είναι αθώοι;
Οι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι;
Γιατί κάνουμε κακά πράγματα;
Τι είναι καλό; Γιατί να είμαστε καλοί;
Πώς μπορούμε να γίνουμε καλοί;
Θέλουμε να αλλάξουμε. Μπορούμε;
Ο Φίντιο (Σάββας Πετρίδης) και η Λίμπε (Μαρία – Χριστίνα Τζαβάρα) είναι ένα ζευγάρι που μάλλον βαριούνται. Δείχνουν αστοί και έχουν στην κούνια και ένα μωρό.
Φίντιο, ίσως φίδι, ίσως μεταφορικά ο ύπουλος άνθρωπος. Ο ηθοποιός έχει τα μαλλιά του έτσι που να θυμίζει διάολο, σαν κερατάκια.
Το μωρό, το αυγό του φιδιού, κάποια βαρετή στιγμή η Λίμπε του κάνει νόημα να το σκοτώσουν. Γίνεται σκοτάδι και το μωρό πια βρίσκεται σε ένα μικρό φέρετρο στην εκκλησία.
Ο Φίντιο δείχνει να μεταμελείται, κρατά στα χέρια του τη Διαθήκη και τη διαβάζει. Λέει στην αγαπημένη του Λίμπε ότι πρέπει να πάψουν να σκοτώνουν, έντομα, ζώα και ανθρώπους και πρέπει να μάθουν να γίνουν καλοί.
Πόσο εύκολο είναι αυτό; Μήπως είναι αδύνατο για τη φύση του ανθρώπου;
Σε όσα λέει εκείνος, η Λίμπε με αθώες, μονολεκτικές ερωτήσεις και λειτουργώντας ως αντίστιξη, εντείνει τον παραλογισμό της βίας, της μη αποδοχής του άλλου και βέβαια και οι δυο οδηγούνται αναπότρεπτα στην κατάλυση των αξιών.
Άνθρωποι έρμαια σε μια δίνη του χρόνου, όπου ακόμα και τα όσα καλά λόγια διαβάζουν δεν τους είναι αρκετά για να συνετιστούν. Με φυσικότητα του λέει η Λίμπε – που αγαπά τα γερμανικά – ότι τώρα που θα είναι καλοί δεν θα την βάζει να κοιμάται με τους φίλους του.
Μεταξύ τους διατηρούν μια τρυφερότητα και αγάπη, ενώ καταστρέφονται οι ίδιοι ηθικά και καταστρέφουν και τους γύρω τους.
Οι δυο ηθοποιοί , ο Φίντιο (Σάββας Πετρίδης) και η Λίμπε (Μαρία – Χριστίνα Τζαβάρα), έχοντας πολλές φορές συνεργαστεί μαζί στον Διθύραμβο, σε αυτό το θέατρο – κόσμημα του Αμαρουσίου, έχουν αναπτύξει εσωτερικό κώδικα και υπέροχη συνομιλία.
Αθεράπευτα κακός εκείνος και ακολούθως και εκείνη. Ο Σάββας Πετρίδης έχει πολλές δυνατότητες και έχει δουλέψει πολύ δίπλα στην Έφη Νιχωρίτη, το ίδιο και η Μαρία – Χριστίνα Τζαβάρα, που αν και νεαρή με «ιδιαιτερότητες» έχει ξεδιπλώσει θεαματικά τον λόγο, τη κίνηση και την εκφραστικότητά της.
Ένα μεγάλο μπράβο στην ίδια και σε όσους στηρίζουν την μεγάλη προσπάθειά της να υπηρετήσει αυτό που τόσο αγαπά, το θέατρο.
Στυλοβάτης της παράστασης και βέβαια εμπνευστής των ηθοποιών της, η Έφη Νιχωρίτη. Κίνησε ένα ολόκληρο θέατρο, τον Σάββα και τη Μαρία – Χριστίνα, με τέτοιο τρόπο ώστε να δούμε επί σκηνής ένα θρίλερ παραλόγου, φρικιαστικό, αλλά και τόσο γνώριμο.
Δημιούργησε δυο τρομακτικούς κλόουν επί σκηνής, να στρέφουν την σκέψη των θεατών, προς την αναζήτηση άμεσης σωτηρίας.
***
Ταυτότητα της παράστασης
«Προσευχή»
Του Φερνάντο Αραμπάλ
Σκηνοθεσία: Έφη Νιχωρίτη
Σκηνικά: Ηλίας Μπαλιούσης
Κοστούμια: Η ομάδα
Μουσική επιμέλεια: Σάββας Πετρίδης
Φωτισμοί: Έφη Νιχωρίτη
Art work: Σάββας Πετρίδης
Παίζουν
Φίντιο: Σάββας Πετρίδης
Λίμπε: Μαρία – Χριστίνα Τζαβάρα
Θέατρο Διθύραμβος
Λητούς 6
Μαρούσι 15124
Πλατεία Αγίας Λαύρας
Τηλέφωνο 210 610 6897
