Του Παναγιώτη Μήλα
Αυτή τη θεατρική σεζόν θα δούμε στο Φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά το έργο «Χρόνος από δεύτερο χέρι» της Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, σε σκηνοθεσία και διασκευή από την Βίλια Χατζοπούλου.
Όπως σημειώνει η σκηνοθέτις: «Το έργο αφορά αληθινές ιστορίες ανθρώπων που έζησαν τον 20ο και τον 21ο αιώνα, στη Ρωσία. Η παράσταση δίνει φωνή στους πιο ευάλωτους να μιλήσουν για την πίεση των μεταβάσεων και την αγριότητα των πολέμων. Ο κοινός άξονας των ιστοριών είναι η επιβίωση των ανθρώπων, σε συνθήκες κινδύνου. Πως οι μικρές ιστορίες γράφουν τη μεγάλη Ιστορία».
Σε αυτό το έργο οι άνθρωποι αποκαλύπτουν με το βίωμα τους τη ζωή, τον τόπο, τον χρόνο, τις σκέψεις, την ανατροπή, την καταστροφή, την αντίσταση. Ο κοινός άξονας των ιστοριών είναι ο αγώνας για επιβίωση σε συνθήκες κινδύνου.
***
Σε μια από αυτές τις ιστορίες πρωταγωνιστούν: η Γιλένα Ραζντούεβα – εργάτρια, 37 ετών, η σκηνοθέτρια Ιρίνα Βασίλιεβα, και ο Βολόντια Ποντομπούτσκι.
Τους ήρωες αυτούς ερμηνεύουν: η Αγγελική Μπούρα και ο Γιώργος Μανιάδης.
***
Με την Αγγελική Μπούρα συναντηθήκαμε στο Φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά και είχαμε τη συνομιλία που ακολουθεί.
Αγγελική, με τη Βίλια Χατζοπούλου από την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου και κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή θα περνάς την πόρτα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Τι συναισθήματα έχεις μπαίνοντας σ’ αυτό το πανέμορφο και ιστορικό θέατρο; Ξέρεις ότι σε αυτό έπαιξαν σπουδαίοι ηθοποιοί μας, πχ. ο Μάνος Κατράκης.
*Ναι! Ο χώρος αυτός είναι φανταστικός, σαν ναός. Κάθε φορά που έρχομαι εδώ είναι σαν να πηγαίνω σε εκκλησία. Πανέμορφος χώρος, ιστορικός και με υψηλή ενέργεια. Σου προκαλεί μια αίσθηση ευλάβειας, δέους. Σε εμπνέει. Ενεργοποιεί μέσα σου και ταυτόχρονα απαντά σε μια δίψα για καλαισθησία. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που θα παίξουμε σε αυτή τη σκηνή.
«Χρόνος από δεύτερο χέρι», ένα βραβευμένο έργο. Ποιος είναι ο δικός σου ρόλος;
*Στην παράσταση υποδύομαι δύο γυναίκες. Μία σκηνοθέτη και μία άλλη γυναίκα, η οποία αποτελεί το θέμα της ταινίας που σκηνοθέτησε η πρώτη. Η δεύτερη αυτή γυναίκα, μια «απλή» επαρχιωτοπούλα, παρατάει άνδρα και παιδιά επειδή ερωτεύεται έναν ισοβίτη. Αλλάζει ξαφνικά όλη της τη ζωή, κυριολεκτικά, για ένα όνειρο…
Τι διάβασες σε πρώτη ανάγνωση και τι βρήκες στη συνέχεια με τη μελέτη του ρόλου;
*Καταρχάς, το βιβλίο της Αλεξίεβιτς είναι συγκλονιστικό. Το διάβασα σε πολύ λίγες μέρες, γιατί μου ήταν αδύνατο να το αφήσω από τη στιγμή που το έπιασα στα χέρια μου. Έκλαψα πολύ όσο το διάβαζα. Είναι ένα βιβλίο που πιστεύω ότι αξίζει να διαβάσουν όλοι κάποια στιγμή στη ζωή τους, γιατί περιέχει υψηλή συγκέντρωση βαθιάς και ακατέργαστης αλήθειας που μας αφορά τόσο ιστορικά όσο και ως ανθρώπους. Είναι αποκάλυψη. Οι ιστορίες του βιβλίου αυτού, ιστορίες αληθινών ανθρώπων, όλες, με έναν μαγικό τρόπο, όσο και αν διαφέρουν μεταξύ τους φαινομενικά, αποκαλύπτουν ένα πράγμα, την ίδια την ανθρώπινη φύση: την ευαισθησία και την ικανότητά της για μεγαλείο αλλά και τη σκληρότητα και την αγριότητά της.
Επίσης, ένας πολύ βασικός άξονας του έργου είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι ο αυταρχισμός της εξουσίας δεν έχει πρόσημο· τον συναντά κανείς σε κάθε μορφή πολιτεύματος, καθεστώτος και ιστορικής συγκυρίας, απλώς ίσως με διαφορετικό όνομα ή περίβλημα. Κι αυτό, επειδή είναι στην πραγματικότητα σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση. Ο κομμουνισμός ή ο καπιταλισμός δεν είναι παρά το πλαίσιο μέσα στα οποίο οι άνθρωποι είναι και θα παραμείνουν άνθρωποι με όλα τα κακά και καλά τους.
Όσον αφορά τον δικό μου ρόλο, κυρίως της δεύτερης γυναίκας, το βιβλίο δίνει πολλά στοιχεία για τη προσωπική ζωή, την οικογένεια και τις κινήσεις αυτής της γυναίκας, η ζωή της οποίας έχει γίνει μάλιστα και ταινία-ντοκιμαντέρ στη Ρωσία. Αυτή η ταινία ήταν μια δεύτερη σημαντική πηγή πληροφοριών για τον χαρακτήρα.
Σε πρώτη ανάγνωση, η γυναίκα αυτή μοιάζει σαν ηρωίδα παραμυθιού. Θα μπορούσε να την χαρακτηρίσει κανείς αγία ή τρελή, ακόμα και γνήσια φεμινίστρια. Αδιαμφισβήτητα πάντως – εντελώς αντισυμβατική. Η μελέτη του ρόλου φώτισε περισσότερες πτυχές του χαρακτήρα και των κινήτρων της, και με βοήθησε να την κατανοήσω σε μεγαλύτερο βάθος, πιο ρεαλιστικά, με σύγχρονους όρους. Κυρίως να αντιληφθώ και την πιο σκοτεινή πλευρά της. Σε κάθε περίπτωση όμως αποτελεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προσωπικότητα και τροφή για σκέψη πάνω στην ανθρώπινη φύση και τις προεκτάσεις της.
Τι έχεις αγαπήσει απ’ όλη αυτή τη συνεργασία;
*Πρώτα απ’ όλα τους συνεργάτες μου, τη Βίλια, που για μένα είναι δασκάλα, μέντορας, φίλη, και σκηνοθέτης, αλλά και όλο τον θίασο – εξαιρετικοί ηθοποιοί και άνθρωποι, ένας προς έναν. Και φυσικά το ίδιο το έργο, το βιβλίο, όπως προανέφερα, τις ιστορίες του, την ωμή του αλήθεια. Και το πανέμορφο Φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου που μας φιλοξενεί.
Από που σε ξέρουμε;
*Από το θέατρο. Με τη Βίλια Χατζοπούλου έχουμε ξανασυνεργαστεί στην παράσταση «Εγώ δεν είμαι ο Μάνθος Μανδηλάκης», σε δικό της κείμενο και σκηνοθεσία, η οποία ανέβηκε στο θέατρο «Άλφα» και εν συνεχεία στο Θέατρο «Αποθήκη».
Τι σημαίνει να είσαι νέος ηθοποιός στην Αθήνα το 2026;
*Το να είσαι ηθοποιός ήταν ανέκαθεν γοητευτικό αλλά και δύσκολο. Το να είσαι νέος ηθοποιός στην Αθήνα του 2026 σημαίνει μεγάλος ανταγωνισμός και θολό τοπίο στην προσφορά ευκαιριών και εργασίας. Αλλά το προσπαθούμε.
Μπορεί το θέατρο να αλλάξει την καθημερινότητα σου/μας;
*Το θέατρο μπορεί γενικότερα να αλλάξει τον άνθρωπο. Μας βοηθά να συνειδητοποιήσουμε πράγματα για τον εαυτό μας και τους άλλους παρακολουθώντας ανθρώπους να βιώνουν και να διαχειρίζονται διάφορες καταστάσεις με διάφορους τρόπους. Μπορεί να αφυπνίσει και να κινητοποιήσει σκέψεις και δυνάμεις μέσα μας.
Μας «παιδεύει» – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Το θέατρο πρώτ’ απ’ όλα, όταν είναι καλό, εμπνέει. Και πόσο ανάγκη έχουμε αυτή την έμπνευση στην καθημερινότητα αλλά και γενικότερα στη ζωή μας…
Αγγελική, σε ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συνάντηση. Εύχομαι τα καλύτερα για τη συνέχεια.
*Κι εγώ ευχαριστώ για τη συνομιλία.
***
«Χρόνος από δεύτερο χέρι» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά σε σκηνοθεσία Βίλιας Χατζοπούλου
