[Πάρθεν η Ρωμανία]
Ο θρήνος της Τραπεζούντας, Πάρθεν η Ρωμανία, είναι ένα ποντιακό παραδοσιακό τραγούδι και συγκαταλέγεται στα ιστορικά τραγούδια, τα οποία αναφέρονται σε θλιβερά γεγονότα. Μέσα από το θρήνο βγαίνει ένα μήνυμα ελπίδας και αισιοδοξίας.
“Η Ρωμανία αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλο”
Ρωμανία (Ρωμιοσύνη – Ελληνισμός) σημαίνει “χώρα Ρωμαίων”
29 Μαΐου 1453. Η συγκλονιστικότερη ημέρα του νεότερου Ελληνισμού. Η Κωνσταντινούπολη, η Πόλη των πόλεων έπεσε στα χέρια των εχθρών. Τέτοια η θλίψη του Ελληνισμού, που απ’ άκρον εις άκρον της Αυτοκρατορίας όλοι θρήνησαν με τον τρόπο τους την Άλωση της Ρωμανίας (Βυζαντινής Αυτοκρατορίας). Σαν έπεσε τελειωτικά η Πόλη στα χέρια των Τούρκων, ο πόνος κι ο καημός ήταν μεγάλος. Και στον Πόντο έγινε τραγούδι ο πόνος και θρήνος ο καημός.
“Ρωμανία” αποκαλούνταν τότε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, αφού “Βυζάντιο” είναι μεταγενέστερος όρος.
| 5 | Έναν πουλίν, καλόν πουλίν εβγαίν’ από την Πόλην· ουδέ στ’ αμπέλια κόνεψεν ουδέ στα περιβόλια, επήγεν και-ν εκόνεψεν και σου Ηλί’ τον κάστρον. Εσείξεν τ’ έναν το φτερόν σο αίμαν βουτεμένον, εσείξεν τ’ άλλο το φτερόν, χαρτίν έχει γραμμένον. |
| 10 | Ατό κανείς κι ανέγνωσεν, ουδ’ ο μητροπολίτης· έναν παιδίν, καλόν παιδίν, έρχεται κι αναγνώθει. Σίτ’ αναγνώθ’, σίτε κλαίγει, σίτε κρούει την καρδίαν. «Αλί εμάς και βάι εμάς, πάρθεν η Ρωμανία!» Μοιρολογούν τα εκκλησιάς, κλαίγνε τα μοναστήρια |
| κι ο Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπιέται. – Μη κλαις, μη κλαις, Αϊ-Γιάννε μου, και δερνοκοπισκάσαι. – Η Ρωμανία πέρασε, η Ρωμανία ‘πάρθεν. – Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο. |
κονεύω: σταθμεύω για ανάπαυση ή για ύπνο.
σου: στου.
Ηλί’ τον κάστρον: το κάστρο του Ήλιου.
εσείξεν: έσεισε, τίναξε.
σο: στο.
Ατό: αυτό.
κι: δεν.
Σίτ’: ενώ, καθώς.
κρούω: χτυπώ, δέρνω.
δερνοκοπισκάσαι: δέρνεσαι και χτυπιέσαι.
