***
Της Μαρίας Κατσουνάκη [*]
Τελείωσε την Γυμναστική Ακαδημία, παρακολούθησε δύο χρόνια ιατρική, ασχολήθηκε με τη μουσική, το όνειρο της ήταν να γίνει μαέστρος. Ως τη στιγμή που είδε στο Ηρώδειο την Παξινού και τον Μινωτή να ερμηνεύουν «Οιδίποδα Τύραννο»…
Όσο περιπετειώδης και πολυσχιδής ήταν η ζωή της Όλγας Τουρνάκη πριν αποφασίσει να γίνει ηθοποιός, τόσο σταθερή και επιλεκτική εξελίχθηκε μετά την απόφασή της. Η πορεία πορεία της εδώ και μία 25ετία περίπου στο Εθνικό Θέατρο χαρακτηρίστηκε από ρόλους τραγικών, κυρίως, ηρωίδων. Εξ άλλου, ο πόθος της για το θέατρο συνδεόταν με τα μεγάλα κείμενα. Ο δυναμισμός που αναδύεται από την προσωπικότητά της, το μέταλλο της φωνής της δίνουν ένα μέγεθος που διατηρεί και εκτός σκηνής. Ακόμα και όταν βυθίζεται στην πολυθρόνα του ευρύχωρου, φωτεινού διαμερίσματός της, του πολιορκημένου από φυτά και αναμνήσεις.
[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες για να τις δείτε μεγαλύτερες].
Σύντροφος του θεατρολόγου, Αλέξη Διαμαντοπούλου, που χάθηκε πρόσφατα από τη ζωή, δεν έχει συμφιλιωθεί ακόμη με την απουσία του. «Ήταν ο άνθρωπος “κλειδί” της ψυχής και των επιδιώξεών μου. Το μέτρο. Αισθάνομαι τιμημένη από τη ζωή, που είχα άντρα μου τον Αλέξη και έζησα μαζί του τόσα χρόνια».
Τόσο η υποταγμένη και στοργική Σάρα, στη «Θυσία του Αβραάμ», που παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο, όσο και η ηττημένη «Εκάβη» ή η «Μάνα κουράγιο», που θα ‘θελε κάποτε να παίξει, είναι ρόλοι κορυφαίοι, δραματικοί όπως οι περισσότεροι στην καριέρα της.
Γι’ αυτό και της αποδίδουν τον τίτλο της «τραγωδού».
«Τον χαρακτηρισμό τραγωδός δεν τον αποδέχομαι», αντιδράει. Θέλω να δουλεύω χωρίς τσιγγουνιές ή μικροψυχία. Να δίνω ό, τι έχω μέσα μου, ανεξάρτητα από το μέγεθος του ρόλου».
[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες για να τις δείτε μεγαλύτερες].
-Το κατορθώνετε, πάντα, αυτό;
-Πάντα το επιχειρώ, ποτέ δεν μπορώ να διαβλέψω το αποτέλεσμα, αλλά και ποτέ δεν μένω ευχαριστημένη από αυτό. Πολλές φορές ανακαλύπτω στην τελευταία παράσταση κάποιο νέο στοιχείο του ρόλου. Το να είσαι ηθοποιός σημαίνει μια διαρκής μεταλλαγή της φύσης σου.
Αυτό διδάχθηκα παρακολουθώντας τις πρόβες του Μινωτή και της Παξινού. Έβλεπα πώς εργάζονταν πάνω στους ρόλους, πώς άλλαζαν καθημερινά.
-Η Παξινού αποτέλεσε πρότυπο για σας;
-Ναι. Αλλά αυτό δε σημαίνει τίποτα. Εκείνη είχε την σφραγίδα του Θεού.
-Πιστεύετε ότι ένας ηθοποιός εξελίσσεται στο Εθνικό Θέατρο;
-Νομίζω ναι. Θα ‘θελα να ήμουν δίκαια. Συχνά έχουν δοθεί ευκαιρίες και, μάλιστα, πολύ μεγάλες σε συναδέλφους. Άλλοι τα έβγαλαν πέρα και προχώρησαν και άλλοι όχι. Έτυχαν μεγάλες περίοδοι που το θέατρο δε με χρησιμοποιούσε. Αυτό ήταν μία πικρία. Με σκέφτονταν τα καλοκαίρια… Υπάρχουν, όμως, συνθήκες που ευνοούν ή δεν ευνοούν. Εγώ έχω την παρρησία να ομολογήσω ότι δεν είμαι άνθρωπος των συνθηκών ούτε στη ζωή ούτε στη δουλειά. Πάντως η εντύπωση ότι το Εθνικό είναι ένας άνυδρος χώρος δεν είναι σωστή. Μπορεί να γίνει δουλειά όταν όλοι την αντιμετωπίζουν με την πρέπουσα σοβαρότητα. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ανυπόμονος.
[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες για να τις δείτε μεγαλύτερες].
-Το καλοκαίρι συνεργαστήκατε με ένα νέο σκηνοθέτη – για πρώτη φορά στην καριέρα σας – και σε μία παράσταση αμφιλεγόμενη (Χριστός πάσχων) [*].
-Ίσως να μη συμφωνούν οι άλλοι συνάδελφοί μαζί μου… Ο νέος άνθρωπος, όμως, ό, τι και να κάνει, ό, τι και να φέρει είναι η ελπίδα της ζωής. Έτσι τον αντιμετωπίζω. Μου δίνει καινούργια πράγματα. Μπορεί να είναι αρνητικά, είναι όμως καινούργια.
-Θα συμμετείχατε σε μία νεωτεριστική παράσταση;
-Ναι, θα το ήθελα. Αλλά δεν με χρησιμοποιούν. Με θεωρούν κάπως σαν ταριχευμένη!…
-Αν υπάρχει αυτή η εντύπωση δεν ευθύνεται, εν μέρει, το Εθνικό;
-Εγώ θα ήθελα να σας ρωτήσω κάτι άλλο. Με ποιον ελεύθερο θίασο θα μπορούσα να ερμηνεύσω ρόλους που με ενδιαφέρουν; Για το ρεπερτόριο που θέλω να υπηρετήσω δεν υπάρχει άλλη οδός από το Εθνικό.
-Έχετε αναμετρηθεί με μεγάλους ρόλους. Τι θα θέλετε ακόμα να ερμηνεύσετε;
-Η Εκάβη είναι ένας ρόλος που θα ήθελα να ξανακάνω. Νιώθω πολύ καλά τι σημαίνει να ηττηθείς. Να ηττηθεί ένας λαός, μία σκέψη, οι αξίες, όπως συμβαίνει στη σημερινή εποχή.
[Πατήστε “κλικ” επάνω στις φωτογραφίες για να τις δείτε μεγαλύτερες].
-Τι σας προκαλεί την αίσθηση της ήττας;
-Η μεγάλη ερημιά που υπάρχει. Ίσως, σκέφτομαι μερικές φορές, να είμαι λίγο άτυχη που γερνάω σε αυτή την εποχή, γιατί όλα με πειράζουν και με πονούν. Λυπάμαι να βλέπω αυτόν τον τόπο να βιάζεται να πεθάνει. Γιατί έχω την αίσθηση ότι η Ελλάδα βιάζεται να πεθάνει. Κάθε μέρα εκποιούμε αρχές, ήθος αξίες σαν λαός.
-Το θέατρο κ. Τουρνάκη υπήρξε γενναιόδωρο μαζί σας;
-Α! Όχι! Δεν θα το ‘λεγα. Στάθηκα σε αυτή τη δουλειά με υπομονή και νομίζω ότι δικαιώθηκα. Αισθάνομαι ότι με εκτιμούν και αυτό με τιμά. Δεν νομίζω ότι η υπομονή και το προμηθεϊκό συκώτι μου μου βγήκαν σε κακό. Έμαθα περισσότερα δουλεύοντας σαν μυρμήγκι πάρα πετώντας σαν τζιτζίκι.
***
©Το κείμενο και οι φωτογραφίες ανήκουν στο Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου.
***
[*] Συνέντευξη της Όλγας Τουρνάκη στην Μαρία Κατσουνάκη στις 4 Απριλίου του 1990 για την εφημερίδα «Καθημερινή». Τίτλος: Το Εθνικό δεν είναι ένας άνυδρος χώρος. Η πρωταγωνίστρια της πρώτης κρατικής μας σκηνής, Όλγα Τουρνάκη, μιλάει στην «Κ».
[**] Το χρονικό του Κυρού Μανουήλη (1989). Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή. Κείμενα δραματουργικής σύνθεσης. Χριστός Πάσχων – 11ος-12ος αι. (Ελληνική γλώσσα). Κατομυομαχία: Θεόδωρος Πρόδρομος – 1600 c. (Ελληνική γλώσσα). Φιλοσοφία του Κρασοπατέρος και άλλα Πτωχοπροδρομικά: Θεόδωρος Πρόδρομος – 11-12ος αι. (Ελληνική γλώσσα). Σκηνοθεσία: Σταύρος Τσακίρης.
***
Η Όλγα Τουρνάκη, γεννήθηκε το 1933 στην Αιθιοπία [Αντίς Αμπέμπα]. Εργάστηκε στο Εθνικό Θέατρο από το 1955 έως και το 2004. Έπαιξε σε 90 παραστάσεις. Έφυγε από τη ζωή την Τρίτη 15 Μαρτίου 2022 και την αποχαιρετήσαμε την Πέμπτη 17 Μαρτίου.
