25.5 C
Athens
Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου 2022
 

Ο Δημήτρης Καταλειφός μάς μιλά για την καραντίνα και τον ιό, αλλά και για έναν “ξαφνικό έρωτά” του

 

Της Ειρήνης Αϊβαλιώτου

Ζούμε μέρες απροσδόκητες, μέρες που ποτέ δεν πιστεύαμε ότι θα δούμε, μέρες που δεν ξέρουμε πώς ή φοβόμαστε να τις διαχειριστούμε. Το σίγουρο είναι πως οι μέρες αυτές κι όσα έρθουν μετά θα αποτελέσουν μια διατομή στην ανθρώπινη Ιστορία.
Μιλάμε με τον κύριο Καταλειφό, τον άξιο πρωταγωνιστή μας, που το όνομά του αποτελεί την επιτομή του καλού ελληνικού θεάτρου.
Ο Δημήτρης Καταλειφός είναι ένας τρυφερός άνθρωπος, ένας συνειδητοποιημένος πολίτης που η αλήθεια του φαίνεται επί σκηνής. Με το κοινό βρίσκεται σε μια σε μια συνεχή, ειλικρινή και συναισθηματική σχέση.
Καλλιτέχνης που διακρίνεται για το πάθος και την απόλυτη αφοσίωση στην τέχνη του, που εμπνέεται και καθοδηγείται από τις ανθρώπινες αξίες που καλλιέργησε η γενιά του, προσφέρει μια γοητευτική αυθεντικότητα η οποία μένει και αγγίζει το θεατή στο πέρασμα του χρόνου.

«Ποιος το περίμενε ότι θα το ζήσουμε αυτό;», αναρωτιέται για την πανδημία του Covid 19. «Απίστευτο. Ούτε σενάριο επιστημονικής φαντασίας να ήταν δεν θα το φανταζόμασταν έτσι», προσθέτει.

“Αυτή τη στιγμή είμαστε όλοι ένας λαός, ο οποίος πρέπει να έχει τις λιγότερες δυνατές απώλειες”, τονίζει.

Όσο για τους γιατρούς, το νοσηλευτικό προσωπικό και τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία, εκφράζει το θαυμασμό και την εκτίμησή του: “Δεν έχεις παρά να τους χειροκροτήσεις και να τους τιμήσεις και να τους βάλεις στο βάθρο των ηρώων αυτή τη στιγμή”.

Συζητάμε επίσης αναπόφευκτα για τις… στερήσεις της καραντίνας, για τον Σωτήρη Τσιόδρα, για τους Έλληνες γιατρούς, για ένα καφενείο – στέκι στο Παγκράτι, για μια υποστηρικτική παρέα φίλων, για την ποίηση που γράφει και για την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική, το ταλέντο του στην οποία ανακάλυψε τα τελευταία χρόνια.
Η περιπέτεια με τη ζωγραφική άρχισε μια μέρα διακοπών στο Αγκίστρι και συνεχίστηκε όταν ένας φίλος του ζωγράφος τού χάρισε ένα μπλοκ ζωγραφικής.
«Από κει ξεκίνησε ένας ξαφνικός έρωτας…», ομολογεί αφοπλιστικά.
«Μου αρέσουν πολύ τα παστέλ, δεν έχω ιδέα από λάδια ή άλλους τρόπους ζωγραφικής. Άρχισα να τα δείχνω από δω και από κει και μου λέγανε ότι είναι ωραία και αυτή η ενθάρρυνση με γλύκανε…», προσθέτει και φαίνεται ότι θα ‘ναι μακρύς αυτός ο νέος δρόμος έμπνευσης.

Η προσδοκία του για την επόμενη μέρα; “Πιστεύω ότι θα σηματοδοτήσει μια καινούργια εποχή, που μακάρι όλα να είναι καλύτερα για τον άνθρωπο. Γιατί αυτή η αρρώστια απέδειξε την αξία της υγείας του ανθρώπου και της ανθρωπιάς”.

 

Λουλούδια στην κουζίνα.

 

– Τι σας λείπει περισσότερο αυτό τον καιρό που βρίσκεστε στην απομόνωση του σπιτιού, κε Καταλειφέ;

*Από την προσωπική ζωή μού λείπουν οι φίλοι μου, που δεν τους βλέπω. Τα αδέρφια μου. Και από συνήθειες, μου λείπει το καφενείο στη γειτονιά που πήγαινα κάθε πρωί και έβλεπα κάποιους φίλους και πίναμε καφέ, εδώ στο Παγκράτι. Ήτανε καθημερινή πολύ αγαπημένη συνήθεια και δεν μπορώ να πάω φυσικά τώρα. Μου λείπει να πάω στον κινηματογράφο, που είναι από τις πιο ευχάριστες απολαύσεις μου και μου λείπουν και τα θεατρικά όνειρα, με την έννοια ότι, επειδή τα πράγματα είναι τόσο πολύ ρευστά και κανείς δεν ξέρει ακριβώς πότε θα τελειώσει αυτό, αν θα έχει τελειώσει ώστε η επόμενη χρονιά να κυλήσει απρόσκοπτα, αυτό το πράγμα σε κάνει να ονειρεύεσαι υπό όρους…
Οπότε είναι μισά τα όνειρα. Η κυρίαρχη λέξη που μου έρχεται να πω για αυτήν την περίοδο με Α κεφαλαίο, είναι η λέξη Αβεβαιότητα.

Υπάρχει μία αβεβαιότητα πρώτα από όλα για τη ζωή μας, ειδικά όταν είσαι 66 όπως εγώ, καπνιστής και όλα αυτά, που μας λένε ευπαθείς ομάδες, και είναι τόσο απειλητικό όπως ακούγεται.

Αυτό κυριαρχεί πολύ στο μυαλό μου, η αβεβαιότητα. Αλλά κυρίως πρόσωπα μου λείπουν.

 

Ο γάτος Ζίγκης στο Αγκίστρι

 

– Έχετε αποκτήσει κάποια νέα ρουτίνα, νέες συνήθειες, τις ημέρες της καραντίνας;

* Έχει συμβεί κάτι που με εκπλήττει πάρα πολύ. Επειδή δούλευα πολύ τα τελευταία χρόνια και δεν είχα προσωπικό χρόνο, ξαφνικά αυτός ο σε εισαγωγικά «άπλετος χρόνος» που μας έχει δοθεί, εμένα με έχει στρέψει πολύ προς τη ζωγραφική και το να γράφω ποιήματα.

Οπότε περνάω τη μέρα μου είτε ζωγραφίζοντας, είτε γράφοντας ποιήματα, είτε διαβάζοντας, εκτός βέβαια από το να βλέπω όσο το δυνατόν λιγότερο ειδήσεις, γιατί τις πρώτες μέρες ήμουνα πάρα πολύ κολλημένος στην τηλεόραση.

Μετά σιγά σιγά άρχισα να ξεκόβω και να παρακολουθώ μόνο μια συγκεκριμένη ώρα ειδήσεις και στις 6:00 την ενημέρωση.

Τις υπόλοιπες ώρες εντελώς παρορμητικά γράφω ή ζωγραφίζω.

 

Δωμάτιο ξενοδοχείου καλοκαίρι.

 

– Την ξαναπιάσατε αυτήν την ενασχόληση φαντάζομαι, γιατί το ταλέντο της ζωγραφικής θα πρέπει να το είχατε από πριν.

* Αυτό ήταν η πιο μεγάλη έκπληξη της ζωής μου, διότι εγώ δεν είχα πιάσει ποτέ μου μολύβι. Στο σχολείο, στα τεχνικά εντελώς βαριόμουνα, δεν μου άρεσαν και ξαφνικά πριν από δύο χρόνια, το καλοκαίρι που είχα πάει στο Αγκίστρι, ήμουνα σε ένα σπίτι που με φιλοξενούσαν και βάψαμε για πλάκα κάτι καρέκλες που είχαν εκεί, από άσπρες τις κάναμε κυπαρισσί…

Αυτό μου έδωσε μία τρομερή ηρεμία, το χρώμα δηλαδή. Όταν γύρισα στην Αθήνα πήγα σε αυτό το καφενείο που σας λέω ότι συχνάζω. Ένας πολύ φίλος μου ζωγράφος, μου χάρισε ένα μπλοκ με χρώματα. Αφού, μου λέει, σου άρεσε που έβαψες, πάρε αυτό το μπλοκ. Έτσι για αστείο.

Από κει ξεκίνησε ένας ξαφνικός έρωτας…

Μου αρέσουν πολύ τα παστέλ, δεν έχω ιδέα από λάδια ή άλλους τρόπους ζωγραφικής. Άρχισα να τα δείχνω από δω και από κει και μου λέγανε ότι είναι ωραία και αυτή η ενθάρρυνση με γλύκανε…

Από τότε άρχισα να ζωγραφίζω πιο συχνά και έχω κάνει γύρω στα 100 έργα αυτή τη στιγμή. Όλα με παστέλ βέβαια. Είναι ένας ξαφνικός έρωτας, τέλος πάντων.

 

Περιμένοντας το πλοίο της επιστροφής

 

– Το επόμενο βήμα μήπως θα είναι να κάνετε και έκθεση;

* Μακάρι να είναι αξιόλογα και να τα δείξω, γιατί έχω αυτόν τον φίλο που σας λέω ο οποίος θα τα κρίνει και θα μου πει ποια είναι για να τα δει κανείς και ποια για να τα καταχωνιάσει.

– Οι αγαπημένοι σας ζωγράφοι ποιοι είναι;

* Σαφώς ο Βαν Γκογκ και η εποχή του ιμπρεσιονισμού. Αυτοί με συγκινούν πολύ. Όλοι οι συγκεκριμένοι ζωγράφοι, οι Γάλλοι, ο Μανέ, ο Μονέ, ο Ντεγκά… Πέρα από αυτούς, μου αρέσει πάρα πολύ ο Κλιμτ. Και φυσικά, πολλά έργα του Picasso, του Ματίς και βέβαια οι δικοί μας, ο Μπουζιάνης, ο Τσαρούχης, ο Μώραλης, που τον λατρεύω τον Μώραλη. Είναι μία τέχνη που με συγκινεί απεριόριστα η ζωγραφική και ως θεατή, εννοώ.

 

Άνοιξη

 

– Αυτό τον καιρό, πιστεύετε ότι κάποιες ιδεολογικές διαφορές μας πρέπει να παραμεριστούν, μπροστά στην απειλή του κορονοϊού;

* Σαφώς. Είναι τόσο πολύ πρωτεύουσα αξία το δικαίωμα του ανθρώπου να ζήσει… Βέβαια αυτό το γεγονός θέλει μία διαχείριση, επειδή είναι κάτι που μας ξεπερνάει, αυτή η πανδημία είναι κάτι πρωτόγνωρο, αυτός ο ιός είναι κάτι που ακόμα προσπαθούν να τον καταλάβουν και να τον μάθουν οι επιστήμονες και οι γιατροί. Σαφώς χρειάζεται μία διαχείριση πέρα από τις πολιτικές διαφορές και εγώ πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό ήμασταν τυχεροί που υπήρχε αυτός ο λοιμωξιολόγος, ο Σωτήρης Τσιόδρας, ο οποίος επηρέασε πολύ σωστά την κυβέρνηση και πήρε τα μέτρα που πήρε. Οπότε από κει και πέρα, είτε κανείς υποστηρίζει τη Δεξιά, είτε είναι αριστερός όπως εγώ που πάντα είχα μία συμπάθεια στην Αριστερά, δεν σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή έχει κάποιο νόημα να χωριζόμαστε σε παρατάξεις. Αυτή τη στιγμή είμαστε όλοι ένας λαός, ο οποίος πρέπει να έχει τις λιγότερες δυνατές απώλειες. Και αυτό θα το έλεγα για όλο τον κόσμο αλλά αν το περιορίσουμε στην Ελλάδα, πάνω από όλα είναι η υγεία μας.

 

Από τη φετινή παράσταση “Ο Θάνατος του Εμποράκου”. Με τη Χαρά Μάτα Γιαννάτου. Φωτογραφία: Πάτροκλος Σκαφίδας

 

– Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους ανθρώπους που αυτές τις μέρες υπηρετούν την υγεία. Στο νοσηλευτικό προσωπικό, στους γιατρούς, σε κάθε εργαζόμενο στα νοσοκομεία.

* Για μένα ανέκαθεν το λειτούργημα του γιατρού ήταν ένα λειτούργημα στο οποίο έτρεφα, τρέφω και θα τρέφω το μεγαλύτερο σεβασμό. Για μένα δεν υπάρχει σπουδαιότερο πράγμα στον κόσμο από το να μπορείς να βοηθάς και να σώζεις ζωές και αυτό το κάνουν οι γιατροί. Αυτή τη στιγμή που, πώς να το πούμε, βρισκόμαστε σχεδόν σε μία μάχη, αυτό που λέγεται είτε λαϊκίστικα, είτε κανονικά, πως είναι οι ήρωες της πρώτης γραμμής, ισχύει απόλυτα. Τους έχουμε απόλυτη ανάγκη, είναι αξιέπαινοι που ξεπερνούν αυτήν την ιδιορρυθμία που έχει αυτός ο ιός, να μολύνονται και αυτοί πρώτοι από όλους…

Δεν έχεις παρά να τους χειροκροτήσεις και να τους τιμήσεις και να τους βάλεις στο βάθρο των ηρώων αυτή τη στιγμή. Και αυτό αφορά και τους νοσηλευτές και όσους ανθρώπους εργάζονται σε ένα νοσοκομείο. Είναι πολύ δύσκολο αυτό που κάνουν. Από τη μία να ξεπερνάνε το δικό τους φόβο, για τη δική τους ζωή, για τη δική τους οικογένεια και από την άλλη να βοηθάνε και να σώζουν ζωές. Δηλαδή είναι ιεροί για μας αυτή τη στιγμή οι γιατροί.

 

Μικρή αυλή στο Αγκίστρι

 

Αυτό τον καιρό που ο κόσμος είναι κλεισμένος μέσα, βλέπουμε ότι παρακολουθεί πολύ θέατρο online. Το θέατρο αποτελεί παρηγοριά σε μία εποχή φόβου, εγκλεισμού, ανασφάλειας;

* Κάθε μορφή τέχνης αποτελεί παρηγοριά αυτή τη στιγμή. Ειδικά η τέχνη είναι μια παρηγοριά και εκτός κορονοϊού, ούτως ή άλλως.

Είναι πολύ δύσκολο να διαχειριστείς την καθημερινότητα με τέτοιο τρόπο που να μην πλήττεις ή να μην αγχώνεσαι ή να μην πανικοβάλλεσαι. Είναι σημαντικό λοιπόν να καταφεύγεις στην τέχνη, είτε είναι διάβασμα, είτε είναι μουσική, είτε είναι θέατρο. Το θέατρο φυσικά έχει μια ιδιαιτερότητα ότι εκεί που λάμπει είναι στη ζωντανή επαφή των ηθοποιών και των θεατών και στη συνάντηση που γίνεται σε μία θεατρική αίθουσα. Εμένα ποτέ δεν με τραβούσε ιδιαίτερα να βλέπω θέατρο κινηματογραφημένο, γιατί ειδικά στην Ελλάδα γίνεται συνήθως πρόχειρα, δεν γίνεται με όρους ειδικής σκηνοθεσίας για να κινηματογραφηθεί μία παράσταση.

Όταν αυτό γίνεται με κάποιους όρους πιο επαγγελματικούς, γιατί όχι να βλέπει ο κόσμος θέατρο τώρα και διαδικτυακά. Είναι μία πολύ καλή προσφορά αυτή τη στιγμή το ότι κάποιοι θίασοι δείχνουν τις παραστάσεις τους βιντεοσκοπημένες. Αρκεί να είναι μία βιντεοσκόπηση πιο επαγγελματική, να μην αδικείται η παράσταση.

 

Με τη Μαρία Καλλιμάνη. Το αριστούργημα του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα Άρθουρ Μίλλερ “Ο Θάνατος του Εμποράκου” παρουσιάστηκε στο Θέατρο Εμπορικόν σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα, με τον Δημήτρη Καταλειφό στον εμβληματικό ρόλο του Γουίλυ Λόμαν, εβδομήντα χρόνια μετά την πρώτη παρουσίαση του έργου, το 1949, στη Νέα Υόρκη. Φωτογραφία: Πάτροκλος Σκαφίδας

 

Η κοινωνία μας πιστεύετε ότι μπορεί να γίνει καλύτερη σε συνθήκες πανδημίας, όταν νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον, όταν προσπαθούμε όλοι μαζί να ξεφύγουμε από έναν εφιάλτη;

* Είναι κάτι τόσο πρωτόγνωρο που πραγματικά δεν μπορεί να πει κανείς πώς θα είναι η επόμενη μέρα. Μακάρι αυτό το πράγμα να μας κάνει πιο ώριμους, πιο βαθείς, πιο απλούς, πιο συνδεδεμένους μεταξύ μας, γιατί τα τελευταία χρόνια, προ κορονοϊού, υπήρχε σε μεγάλο βαθμό μια απομόνωση των ανθρώπων, είτε στο κομπιούτερ, είτε στο κινητό. Ίσως τώρα μέσα από αυτόν τον αναγκαστικό εγκλεισμό και την καταφυγή σε αυτά τα μέσα, καταλάβουμε την ουσία της ανθρώπινης επαφής και επιστρέψουμε δριμύτεροι με άλλο τρόπο. Αυτό θα ήταν το καλύτερο σενάριο θέλω να πω.

 

Σέριφος, αλμυρίκι

 

– Τι κληρονομιά πιστεύετε ότι θα μας αφήσει αυτό που ζούμε τώρα;

* Κοιτάξτε, σε παγκόσμιο επίπεδο αυτή τη στιγμή που ακόμα το δράμα και η τραγωδία εκτυλίσσεται, ζούμε εν μέσω ανθρώπων που πεθαίνουν. Αυτό μοιραία βαραίνει πάρα πολύ την ψυχολογία μας και για τους ανθρώπους που είναι κοντινοί στα θύματα και για τον φόβο όλων των άλλων μήπως νοσήσουν. Πιστεύω ότι θα μας αφήσει τραύματα που θα χρειαστεί χρόνος να ξεπεραστούν. Απλώς ακόμα το ζούμε αυτό το δυσάρεστο έργο και δεν είναι εύκολο να καταλήξουμε στο πού θα μας οδηγήσει.

-Μου είπατε προηγουμένως ότι γράφετε και ποιήματα. Γράφατε πάντοτε ποίηση;

* Η αλήθεια είναι ότι έγραφα όταν ήμουνα μικρός, μετά το εγκατέλειψα πλήρως. Από τη στιγμή που ασχολήθηκα με το θέατρο δεν έγραφα τίποτα, εκτός από πράγματα που είχανε σχέση με τους ρόλους μου, που ήταν πιο πολύ σαν μια δουλειά για τους ρόλους. Αλλά τώρα εδώ και λίγο καιρό και πριν από τον κορονοϊό, για κάποιο λόγο αρχίζει να είναι μια καινούργια παρόρμηση αυτή. Δηλαδή, μαζί με τη ζωγραφική τώρα -και επειδή δεν υπάρχει θέατρο- είναι το καινούργιο μου καταφύγιο.

 

Οικογένεια στο Ηράκλειο – δεκαετία του ’50

 

– Τι εύχεστε;

* Εύχομαι να τελειώσει όσο γίνεται πιο γρήγορα όλη αυτή η περιπέτεια που ζούμε.
Το εύχομαι και για την Ελλάδα, αλλά φυσικά και για ολόκληρο τον κόσμο. Η περιπέτεια της Ιταλίας και της Ισπανίας με έχει συγκλονίσει και τώρα το ίδιο γίνεται και στην Αμερική και στην Αγγλία και αυτό είναι πάρα πολύ λυπηρό. Εύχομαι, όπως όλοι μας, αυτός ο εφιάλτης να τελειώσει όσο γίνεται πιο γρήγορα, να επιστρέψουμε σε μια ζωή η οποία θα πάρει από όλη αυτή την περιπέτεια ό,τι καλύτερο μπορεί για να συνεχίσει, εύχομαι να ξανανοίξουν τα θέατρα, εύχομαι να γεννηθούν καινούργια έργα, γιατί σίγουρα αλλάζει μια εποχή. Πιστεύω ότι τουλάχιστον η δική μου γενιά δεν έχει ζήσει πιο ιστορική στιγμή.

Επειδή γεννήθηκα το ‘54, βέβαια έχω ζήσει τη δικτατορία, τη μεταπολίτευση, το Πολυτεχνείο, αλλά αυτή η εμπειρία είναι διαφορετική, πιστεύω πως τώρα ζούμε μια ιστορική στιγμή. Πιστεύω ότι θα σηματοδοτήσει μια καινούργια εποχή, που μακάρι όλα να είναι καλύτερα για τον άνθρωπο. Γιατί αυτή η αρρώστια απέδειξε την αξία της υγείας του ανθρώπου και της ανθρωπιάς.

– Σας ευχαριστώ πάρα πολύ…

* Να είστε καλά. Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ.

  • H αρχική φωτογραφία είναι του Πάτροκλου Σκαφίδα από την παράσταση “Ο Θάνατος του Εμποράκου”

  • Πίνακες του Δημήτρη Καταλειφού εμπνευσμένοι από «Το Τέλος» του Σάμουελ Μπέκετ, που με πρωταγωνιστή τον ίδιο παρουσιάστηκε στο θέατρο Εμπορικόν για 15 παραστάσεις (2019). Τη σκηνοθεσία υπέγραφε ο Γιώργος Σκεύας.

 

Σχετικά άρθρα

Κυνηγήστε μας

6,398ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,713ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
693ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
- Advertisement -

Τελευταία άρθρα

Cat Is Art